Zarządzenie z 22 marca 2019, sygn. I C 1177/18

UZASADNIENIE

Pozwem skierowanym przeciwko Agencji Mienia Wojskowego powódka J. R. domagała się ustalenia wstąpienia przez nią w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nr(...), położonego w budynku przy ul. (...) w W.. W uzasadnieniu powódka wskazała, że jej dziadek J. G. jako żołnierz zawodowy otrzymał przydział kwatery ma zasadach określonych w przepisach o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Wraz z żołnierzem uprawniona do zamieszkiwania w lokalu była jego żona T. G. wraz z dziećmi. Powódka w swej ocenie wstąpiła w stosunek najmu lokalu z mocy prawa na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, bowiem nie dysponowała tytułem prawnym i jednocześnie w lokalu mieszkała nieprzerwanie przez ponad 10 przed rokiem 2001.

Agencja Mienia Wojskowego w W. domagała się oddalenia powództwa w całości. Wskazano, że powódka nie wstąpiła w stosunek najmu, bowiem w chwili śmierci babki nie miała zdolności do czynności prawnej, w dodatku przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie kodeksu cywilnego nie stosuje się do lokali będących w dyspozycji Agencji Mienia Wojskowego. Tym samym tytuł prawny do lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. wygasł z chwilą śmierci T. G., posiadała ona bowiem prawo do zajmowania kwatery stałej, a nie polegające dziedziczeniu prawo najmu przedmiotowego lokalu.

S ąd ustalił następujący stan faktyczny:

13 grudnia 1966 r. porucznik J. G. otrzymał przydział osobnej kwatery stałej przy ul. (...) w W.. Wraz z żołnierzem uprawnieni do zamieszkiwania w lokalu byli: jego żona T. G. wraz z synami G. i M. i córką B. (dowód: imienny nakaz przydziału kwatery, k. 10-10v).

J. G. zmarł 14 listopada 1981 r. (dowód: odpis skróconego aktu zgonu, k.11).

Decyzją Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr (...) z 6 września 1999 r. T. G. nabyła prawo do osobnej kwatery stałej na czas nieokreślony (dowód: decyzja nr (...), k. 12).

Decyzją Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr 447/99 z 4 października 1999 r. przydzielono T. G. osobną kwaterę stałą nr 17 przy ul. (...) w W.. W kwaterze miały prawo zamieszkiwać następujące osoby: M. G. (syn), G. G. (syn), B. Z. (1) (córka), J. Z. (wnuczka) (dowód: decyzja nr (...), k. 12).

T. G. zmarła 6 lutego 2011 r. (dowód: odpis skróconego aktu zgonu, k.19).

J. R. obecnie zamieszkuje w lokalu ul. (...) w W. (okoliczności bezsporne).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz twierdzeń przyznanych wprost i niezaprzeczonych przez strony, na podstawie art. 229 k.p.c. i 230 k.p.c. Stan faktyczny w niniejszym postępowaniu w przeważającej mierze nie był sporny.

Sąd oddalił wnioski o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków B. Z. (1) i B. Z. (2), ponieważ nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (o czym szerzej w dalszej części rozważań).

S ąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Na wstępnie należało się odnieść do podniesionego przez powoda zrzutu nieważności postępowania z uwagi na brak prawidłowej reprezentacji pozwanego w postępowaniu. W ocenie Sądu zarzut ten jest niezasdny, a umocowanie pełnomocnika pozwanego nie budziło wątpliwości Sądu. Z akt sprawy bezsprzecznie wynikało, że zastępca Prezesa Agencji Mienia Wojskowego M. M. został wskazany przez Ministra Obrony Narodowej na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego w związku z wygaśnięciem powołania Prezesa Agencji (...) - do pełnienia obowiązków Prezesa Agencji Mienia od dnia 11 grudnia 2015 r. Zgodnie z przywołanym przepisem po wygaśnięciu powołania Prezesa Agencji z przyczyn określonych w ust. 3 wskazany przez Ministra Obrony Narodowej zastępca Prezesa Agencji pełni obowiązki Prezesa Agencji do czasu objęcia obowiązków przez nowego Prezesa Agencji. Tym samym nie powinno budzić wątpliwości, że M. M. był umocowany do powołania Dyrektora Oddziału (...), a ten z kolei do udzielania pełnomocnictw procesowych w sprawie. Powyższe okoliczności zostały wykazane ciągiem pełnomocnictw poświadczonych za zgodność z oryginałem i nie budziły wątpliwości Sądu.

Przechodząc do meritum, wskazać należy, że przedmiotem żądania zgłoszonego w niniejszej sprawie było ustalenie, że strony łączy umowa najmu lokalu mieszkalnego nr (...), usytuowanego w budynku przy ul. (...) w W.. Oceny jego zasadności należało dokonać w oparciu o art. 189 k.p.c., zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa gdy ma w tym interes prawny.

Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. występuje wówczas, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa; niepewność ta powinna być obiektywna tj. zachodzić według rozumnej oceny sytuacji, a nie tylko subiektywna, tj. według odczucia powoda. Interes ten należy rozumieć jako potrzebę wprowadzenia jasności co do konkretnego prawa lub stosunku prawnego – w celu ochrony przed grożącym naruszeniem sfery uprawnień powoda (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 24 marca 1987 roku, III CRN 57/87, OSNPG 1987, Nr 7, poz.27). Takie rozumienie interesu prawnego, podlegającego badaniu na każdym etapie postępowania, wynika z prewencyjnego charakteru powództwa o ustalenie, które to cechy odpadają w razie możliwości podjęcia przez stronę akcji dalej idącej, polegającej na wytoczeniu sprawy o świadczenie. Wówczas bowiem stan niepewności w zakresie łączącego strony stosunku prawnego może być usunięty przez realizację konkretnego roszczenia w powództwie o świadczenie (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 września 1998 roku, I PKN 334/98, OSNAP z 1999 roku, nr 20, poz. 646).

W tym miejscu należy zauważyć, że przed tutejszym sądem toczy się sprawa o sygn. akt II C 683/18 o eksmisję powódki z przedmiotowego lokalu, gdzie jako zarzut niweczący powództwo windykacyjne, powódka może zgłosić zarzut wstąpienia w stosunek najmu. Sąd w sprawie o eksmisję, badając tytuł prawny J. R. do lokalu mieszkalnego, będzie zobligowany do ustalenia czy powódka jest jego najemcą. Jest bezsporne, że przesłanką nakazania eksmisji z lokalu osoby zajmującej ten lokal jest ustalenie, że osoba ta jest obowiązana do opróżnienia lokalu. Do opróżnienia lokalu jest zaś obowiązana osoba, która korzysta z niego bez tytułu prawnego. Do wymienionych okoliczności, jako niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy o eksmisję z lokalu, sprowadza się kognicja sądu w tych sprawach. Z tego względu kognicja Sądu w sprawie o eksmisję z lokalu jest szersza niż kognicja Sądu w sprawie o ustalenie istnienia umowy najmu. W procesie eksmisyjnym istnienie bowiem konieczność zbadania i ewentualnego ustalenia istnienia stosunku najmu. Dopuszczenie do równoczesnego toczenia się procesu o eksmisję i procesu o ustalenie najmu byłoby w ocenie Sądu dopuszczeniem do dwóch procesów de facto o ten sam przedmiot. Warto także nadmienić, że przy jednoczesności spraw o eksmisję i o ustalenia istnienia stosunku najmu nie mamy do czynienia z tym samym roszczeniem w rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., niemniej jednak powództwo o ustalenie należy w takiej sytuacji oceniać w aspekcie właśnie braku interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 1998 r., III CKN 56/98, Biul. SN 1999, nr 4, s. 9).

W świetle rozważań poczynionych w niniejszej sprawie Sąd doszedł zatem do przekonania, że powódka nie legitymuje się interesem prawnym w wytoczeniu powództwa o ustalenie. Zdaniem Sądu o braku interesu prawnego powódki rozstrzyga brak celowości w dążeniu powódki do ustalenia w niniejszym procesie istnienia stosunku najmu lokalu należącego do pozwanego. Skonstatować należy, że istnienie bądź brak tego stosunku prawnego jest bowiem przesłanką konieczną do rozstrzygnięcia w innym sporze, a mianowicie w procesie o eksmisję wytoczonym przez Agencję Mienia Wojskowego.

Niezależnie od powyższego, gdyby jednak przyjąć, że powódka posiada interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie o wskazanej treści, powództwo należałoby uznać za niezasadne. Powódka powołała się fakt wstąpienia z mocy prawa we wskazany stosunek najmu na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 21czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego do dnia wejścia w życie ustawy przez okres nie krótszy niż 10 lat wstępuje z mocy prawa w stosunek najmu tego lokalu po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli właściciel nie wniesie w tym okresie powództwa o nakazanie tej osobie przez sąd opróżnienia lokalu lub jeżeli w tym samym terminie nie wniesiono powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku najmu. Pomijając kwestie spełnienia wskazanych przesłanek przez powódkę, należy przyznać rację pozwanemu, że przepisów wskazanej ustawy nie stosuje się do lokali będących w dyspozycji Agencji Mienia Wojskowego (art. 1a ustawy). A zatem wskazane przez powódkę przepisy prawne nie mogły znaleźć zastosowania na kanwie niniejszego postępowania.

Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie mógł być również art. 691 k.c. T. G. i pozwanego nigdy nie łączył stosunek najmu, a jedynie przydział kwatery stałej. Prawo to nie jest prawem najmu i nie podlega dziedziczeniu. Tym samym powódka nie mogła wstąpić w stosunek najmu, bowiem stosunek ten nigdy nie istniał. Z kolei powódce nie przysługuje również prawo do zamieszkiwania w spornym lokalu na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, bowiem w dacie zgonu T. G. przysługiwało ono małżonkowi oraz wspólnie zamieszkałym dzieciom własnym, przysposobionym, przyjętym na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, dzieciom małżonka, do czasu zawarcia przez nie związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 roku życia, chyba że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego. Powódka zaś jako dorosła wnuczka T. G. nie należy do wskazanego kręgu uprawnionych.

Mając powyższe na uwadze, powództwo podlegało oddaleniu wobec niewykazania przez powódkę przesłanek pozwalających na dokonanie ustalenie o treści objętej żądaniem zgłoszonym w niniejszej sprawie ( pkt 1 tenoru wyroku).

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. zasądzając ich zwrot w całości od powódki. Sąd obciążył kosztami poniesionymi przez pozwanego w całości powódkę, jako stronę przegrywającą sprawę. Na koszty poniesione przez pozwanego złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym ustalone na podstawie § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu z dnia wniesienia powództwa w kwocie 270 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

W., dnia 22 marca 2019 r.

SSR Dominika Podpora

ZARZĄDZENIE

odpis wyroku wraz z uzasadnieniem proszę doręczyć pełnomocnikowi powoda.