Wyrok z 18 lipca 2019, sygn. I C 4409/18
Sygn. akt. I C 4409/18
WYROK ZAOCZNY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 lipca 2019 roku
Sąd Rejonowy w Częstochowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Ryszard Myrda
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Joanna Kopica
po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2019 roku w Częstochowie na rozprawie
sprawy z powództwa (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą w K.
przeciwko G. J.
o zapłatę
1. powództwo oddala.
Sygn. akt IC 4409/18
UZASADNIENIE
Powód (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w K. wniósł do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym, w którym domagał się zasądzenia od pozwanej G. J. kwoty 2.826,83 złot z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Powód wniósł ponadto o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu wskazano, że powód nabył dochodzoną od pozwanej wierzytelność od wierzyciela pierwotnego (...) Finanse Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Wierzytelność ta wynikała z łączącej wierzyciela pierwotnego i pozwaną umowy pożyczki nr (...), zawartej w dniu 19 maja 2016 roku. Pozwana nie uregulowała płatności wynikających z umowy, zatem pożyczkodawca wystosował do niej wezwanie do zapłaty niespłaconych rat pożyczki. Wobec braku reakcji ze strony pozwanej, pożyczkodawca ponownie wezwał pozwanej do zapłaty, jednoczenie wypowiadając jej umowę pożyczki, przy zachowaniu 30 - dniowego terminu wypowiedzenia. Termin wypowiedzenia umowy upłynął bezskutecznie i data wymagalności roszczenia przypadał na dzień 31 sierpni 2017 r. Wobec powyższego wierzyciel pierwotny umową cesji z dnia 13 kwietnia 2018 r. zbył wierzytelność dochodzoną pozwem na rzecz powoda. W dniu 13 czerwca 2018 r. powód wysłał do pozwanej zawiadomienie o cesji wierzytelności wraz z wezwaniem do zapłaty zadłużenia. Wezwanie to pozostało bezskuteczne. Na dochodzoną pozwem należność składa się należność główna w kwocie 2.290,09 zł, kwota 101,01 zł odsetek umownych liczonych przez powoda od kwoty należności głównej od następnego dnia po dacie cesji tj. 13.04.2018 r. do dnia poprzedzającego złożenie pozwu od kwoty należności głównej, kwota 251,18 zł z tytułu odsetek umownych i karnych naliczonych przez pierwotnego wierzyciela do dnia 1 marca 2018 r. i kwota 184,55 zł z tytułu opłat związanych z realizacją umowy zawartej pomiędzy pierwotnym wierzycielem (...) Finanse Sp. z o.o., a pozwaną wg stawek określonych w umowie pożyczki. Powód wskazał, że odsetki skapitalizowane są wyliczone zgodnie z postanowieniami umowy pożyczki w wysokości stopy procentowej właściwej dla kredytów przeterminowanych i postawionych w stan natychmiastowej wymagalności po okresie wypowiedzenia, wynoszącej na dzień sporządzenia pozwu 10 % w stosunku rocznym.
Wobec braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym sprawa została przekazana do Sądu Rejonowego w Częstochowie według ogólnej właściwości miejscowej pozwanego.
Pozwana nie udzieliła odpowiedzi na pozew i prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 18 lipca 2019 roku nie stawiła się i nie zajęła stanowiska w sprawie.
Sąd Rejonowy ustalił i zważył co następuje:
Pozwana w dniu 19 maja 2015 r. zawarła z (...) Finanse Sp. z o.o. z siedzibą w W. umowę pożyczki gotówkowej nr (...). Pożyczka opiewała na kwotę 2.600,00 zł, odsetki wynosiły 228,31 zł, prowizja za udzielenie pożyczki wynosiła 650,00 zł, opłata za pakiet przyjazny klientowi wynosiła 929,76 zł, całkowity koszt pożyczki to kwota 1.808,07 zł, a całkowita kwota do spłaty wynosiła 4.408,07 zł. Pozwana miała spłacać należność w 62 ratach tygodniowych. Jak wynika z materiału dowodowego pozwana zawarła z (...) Finanse Sp. z o.o. z siedzibą w W. jeszcze inną umowę pożyczki w dniu 8 grudnia 2016 r. na podobnych warunkach. Pozwana nie spłacała w terminie rat pożyczki (pożyczek), wobec czego pierwotny wierzyciel umową cesji z 13 kwietnia 2018 r. zbył wierzytelność ( wierzytelności) należne od pozwanej na rzecz powoda.
(Dowód: umowy pożyczek gotówkowych r. k. 30-33; regulamin pożyczek k. 31; wykaz spłat k. 34-40)
Zgodnie z art. 339 k.p.c. jeżeli pozwany nie stawi się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę sąd wyda wyrok zaoczny przyjmując za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Fakt, iż pozwany nie zajął stanowiska w sprawie nie zwalnia Sądu z obowiązku rozpoznania sprawy. Podkreślić należy że niezależnie od ustalenia podstawy faktycznej sąd zawsze jest zobowiązany rozważyć, czy żądanie pozwu jest zasadne w świetle norm prawa materialnego. Negatywny wynik takiej analizy powoduje wydanie wyroku zaocznego oddalającego powództwo (por. m.in. wyrok SN z dnia 7 czerwca 1972 r., III CRN 30/72, LEX nr 7094).
Zdaniem Sądu twierdzenia powoda o prawdziwości okoliczności faktycznych przytoczonych w pozwie budzą wątpliwości. Już w elektronicznym postępowaniu upominawczym okoliczności te budziły wątpliwości i dlatego stwierdzono brak podstaw do wydania nakazu zapłaty. W materiale dowodowym brak jest wezwań do zapłaty kierowanych do pozwanej przez pierwotnego wierzyciela, brak też wypowiedzenia umowy pożyczki, dlatego nie wiadomo jaka była faktycznie data wymagalności roszczenia. Zamiast wypowiedzenia pożyczki z dnia 19 maja 2016 r. powód przedstawił dokument wypowiedzenia umowy pożyczki zawartej z pozwaną dnia 12 sierpnia 2016 r. nr (...). Zdaniem Sądu w celu wykazania zasadności roszczenia powód nie przedstawił wystarczających dowodów na jego istnienie oraz wysokość, w szczególności załączając dwie umowy pożyczki zawarte przez pozwaną z pierwotnym wierzycielem tj. umowę z dnia 19 maja 2016 r. i umowę z dnia 8 grudnia 2016 r., przy czym powód dochodził roszczenia tylko z umowy pożyczki z dnia 19 maja 2016 r. Dlatego Sąd zobowiązał powoda do sprecyzowania faktycznej podstawy pozwu, w szczególności przez jednoznaczne wskazanie umowy pożyczki, z której dochodzone jest roszczenie oraz rozliczenia należności wpłacanych przez pozwaną i oświadczenia, czy pozwana korzystała z usług w ramach Pakietu Przyjaznego Klientowi. W odpowiedzi powód złożył po raz kolejny umowy pożyczek z dnia 8 grudnia 2016 r. i 19 maja 2016 r., wypowiedzenie umowy pożyczki z dnia 12 sierpnia 2016 r., regulamin pożyczek oraz wykazy spłat obu pożyczek. Nie przedstawił natomiast oświadczenia, czy pozwana korzystała z usług w ramach Pakietu Przyjaznego Klientowi i nie określił jednoznacznie, z której umowy wynika dochodzone roszczenie. Pozwana z tytułu pożyczki z dnia 19 maja 2016 r. miała zapłacić na rzecz powoda łącznie kwotę 4.408,07 zł , a wpłaciła 2.847,20 zł (wykaz spłat k. 37-40 ). Wynika z tego, że pozostało jej do spłaty 1.560,87 zł. Skąd zatem dochodzona pozwem kwota 2.826,83 zł. W skład roszczenia wchodzi kwota 2.290,09 jako należność główna. Zgodnie z treścią umowy pożyczkodawca naliczył odsetki umowne i karne do dnia cesji wierzytelności w kwocie 251,18 zł. Powód od 14 kwietnia 2018 r. (po cesji) do dnia złożenia pozwu naliczył odsetki umowne w kwocie 101,01 zł. Poza tym powód doliczył kwotę 184,55 zł z tytułu kosztów windykacji. Powód nie wyjaśnił z czego dokładnie wynika ta kwota, poza wskazaniem, że jest zgodna z umowa pożyczki. Nie wiadomo, czy są to czynności windykacyjne podejmowane prze wierzyciela pierwotnego , czy przez powoda i jakie to były czynności, skoro w materiale dowodowym brak wezwań do zapłaty, czy monitów innego typu ( SMS, mail, rozmowy telefoniczne) i dlaczego pozwana została obciążona tą kwotą. Zgodnie z ogólną zasadą wynikająca z art. 6 kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne i nie jest rolą Sądu przeprowadzanie dochodzeń celem udowodnienia roszczenia powoda. Zdaniem Sądu powód nie wykazał dostatecznie istnienia swojego roszczenia w zakresie kwoty 184,55 zł, zatem powództwo co do tej kwoty jako nieudowodnionej należało oddalić.
Sąd uznał także za stosowne dokonanie oceny zapisów umowy pożyczki przez pryzmat przepisów dotyczących tzw. klauzul abuzywnych. Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie ulega wątpliwości, iż pozwana zawierając umowę z pożyczkodawcą występowała w charakterze konsumenta. Faktem jest również, iż przedmiotowa umowa została zawarta z wykorzystaniem wzorca umownego. Tym samym jej zapisy powinny zostać zbadane pod kątem zgodności z art. 385 1 § 1 k.c. Na gruncie niniejszej sprawy istotne wątpliwości wzbudza wysokość opłaty za Pakiet Przyjazny Klientowi w wysokości 929,76 zł. W § 5 ust. 8 Regulaminu P. określono, że na podstawie Pakietu Przyjazny Klient pozwana będzie miała prawo do zwieszania spłaty maksymalnie 2 kolejnych rat pożyczki, uzyskania wyłączenia dochodzenia spłaty pożyczki od jej spadkobierców, obniżenia z powodu nieszczęśliwego wypadku lub śmieci członka rodziny pożyczkobiorcy o 10 % wszystkich rat, których termin płatności następował po dacie wypadku lub śmierci, odstąpienia od egzekwowania spłaty pożyczki w przypadku ogłoszenia upadłości konsumenckiej pożyczkobiorcy. Z materiału dowodowego nie wynika, aby pozwana korzystała kiedykolwiek z Pakietu Przyjaznego Klientowi. W tym przedmiocie powód nie złożył też stosownego oświadczenia, zatem należy przyjąć , że pozwana nie korzystała z tej usługi. Z umowy w żaden sposób nie wynika jak ta opłata została skalkulowana oraz jakie konkretnie koszty pożyczkodawcy ma ona pokryć. W tym stanie rzeczy wysokość tej opłaty jawi się jako całkowicie dowolna i zwiększająca niewspółmiernie zobowiązanie pozwanej. Brak wskazania procedur, jakimi pożyczkodawca kierował się przy określaniu wysokości opłat, prowadzi do dowolności działania w tym zakresie, rodząc uzasadnioną niepewność konsumenta co do faktycznych kosztów pożyczki. Nie można więc przyjąć, że opłata za Pakiet przyjazny Klientowi miała charakter ekwiwalentny. Wysokość tak ustalonej opłaty może prowadzić do uzyskania kosztem konsumenta nieuzasadnionych korzyści finansowych. Ustawodawca przewidział możliwość obciążania konsumentów dodatkowymi kosztami związanymi z umową pożyczki, w szczególności odsetkami, opłatami, prowizjami, podatkami i marżami oraz kosztami usług dodatkowych w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu (art. 5 pkt 6 lit. „a” i „b” u.k.k., art. 5 pkt 8 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 7 i 10 u.k.k.). Jednocześnie została wytyczona górną granicę pozaodsetkowych kosztów kredytu - art. 36a ust. 2 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. W niniejszej sprawie wysokość opłaty za Pakiet Przyjazny Klientowi nie przekroczyła tego limitu i formalnie odpowiadała prawu. Okoliczność ta nie uwalnia od oceny postanowień umownych przez pryzmat uregulowania zawartego w przepisie art. 385 1 k.c. W myśl tego przepisu nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (art. 385 1 § 3 k.c.). Postanowienie tego rodzaju nie wiąże konsumenta. Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny (art. 385 2 k.c.). Jak wynika z powyższego, oceny ukształtowania praw i obowiązków konsumenta nigdy nie można było sprowadzać do weryfikacji, czy dane postanowienie umowne nie narusza ustawy. W tym świetle wprowadzenie przez ustawodawcę górnego pułapu pozaodsetkowych kosztów kredytu (art. 36a u.k.k.) nie mogło być utożsamiane z jego przyzwoleniem, by postanowienia tego rodzaju zawsze wiązały konsumentów bez względu na okoliczności danej sprawy. Jest to tym bardziej widoczne, gdy przyjęte w konkretnej umowie pozaodsetkowe koszty kredytu są znaczne, zwłaszcza przy uwzględnieniu jego kwoty i okresu na jaki został udzielony. Sąd stanął na stanowisku, iż opłata za Pakiet Przyjazny Klientowi narusza przepis art. 385 1 § 1 k.p.c. Naliczanie tej opłaty stanowi w ocenie sądu próbę ominięcia przepisów dotyczących odsetek maksymalnych i pozaodsetkowych kosztów pożyczki, jak również jest nieuczciwą praktyką rynkową w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Takie ukształtowanie stosunków pomiędzy stronami umowy bez wątpienia godziło w interesy pozwanej w sposób rażący, jak również pozostawało w sprzeczności z dobrymi obyczajami. W związku z powyższym postanowienie umowne dotyczące opłaty za Pakiet Przyjazny Klientowi nie wiąże pozwanej od daty zawarcia umowy.
Reasumując, należy stwierdzić, że powództwo nie zostało przez powoda należycie udowodnione i nie zasługuje na uwzględnienie co powoduje materialnoprawne konsekwencje w postaci oddalenia powództwa.
Na mocy art. 339 k.p.c. orzeczono wyrokiem zaocznym.
P O U C Z E N I E
Pozwany przeciwko któremu zapadł wyrok zaoczny może złożyć do tutejszego Sądu sprzeciw w ciągu dwóch tygodni od daty doręczenia mu wyroku. W piśmie zawierającym sprzeciw pozwany powinien przytoczyć zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, oraz okoliczności faktyczne i dowody. Sąd pomija spóźnione twierdzenie i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w sprzeciwie bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności. Sprzeciw złożony po terminie oraz sprzeciw, którego strona w wyznaczonym terminie nie uzupełniła, Sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. Jeżeli sprzeciw został złożony prawidłowo, sprawa zostanie rozpoznana w zwykłym trybie przez Sąd I instancji.
POUCZENIE (dla powoda przy wyroku oddalającym)
Od doręczenia orzeczenia służy apelacja, którą wnosi się do Sądu, który wydał zaskarżony wyrok. W nieprzekraczalnym terminie tygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyrok zaoczny należy złożyć wniosek o nadesłanie wyroku z uzasadnieniem. Od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem w nieprzekraczalnym dwutygodniowym terminie strona winna wnieś apelację. Jeżeli strona nie zażąda uzasadnienia wyroku we wskazanym terminie, termin ten do wniesienia apelacji biegnie od dnia w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia.