Postanowienie SN z 21 lipca 2010, sygn. III SW 327/10
Data orzeczenia
21 lipca 2010
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Andrzej Wróbel
Tagi
Podstawa prawna
III SW 327/10
Dokumenty z wyborów mogą być udostępniane wyłącznie Sądowi Naj-
wyższemu w związku z postępowaniami w sprawach protestów wyborczych
oraz na żądanie sądów, prokuratury lub Policji, prowadzących postępowanie
karne (§ 2 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6
października 2000 r. w sprawie sposobu przekazywania, przechowywania i
udostępniania dokumentów z wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
Dz.U. Nr 83, poz. 944 ze zm.).
Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Halina Kiryło (sprawoz-
dawca), Jolanta Strusińska-Żukowska.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 21 lipca 2010 r.
sprawy z protestu wyborczego Marka C. przeciwko ważności wyborów prezydenc-
kich, przy udziale: 1) Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, 2) Prze-
wodniczącego Okręgowej Komisji Wyborczej Nr 23 w Warszawie, 3) Prokuratora
Generalnego,
p o s t a n o w i ł:
wyrazić opinię, że zarzuty protestu są bezzasadne.
U z a s a d n i e n i e
Marek C. wniósł protest przeciwko ważności wyboru Prezydenta RP, zarzu-
cając naruszenie przepisów art. 16 ust. 1, 2, 3 i 4 oraz art. 66b ustawy z dnia 27
września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst:
Dz.U. z 2010 r. Nr 72, poz. 467) i przepisów wydanego na tej podstawie rozporzą-
dzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 października 2000 r. oraz
domagając się stwierdzenia nieważności wyboru. Zdaniem wnoszącego protest, przy
powoływaniu obwodowych komisji wyborczych w Warszawie - Bemowo nie zacho-
2
wano procedur określonych w art. 16 ustawy, gdyż Urząd Dzielnicy poinformował w
ostatnim dniu składania list, że pełnomocnicy wszystkich 10 kandydatów na urząd
Prezydenta RP zgłosili kompletne listy kandydatów do obwodowych komisji wybor-
czych, co nie było prawdą. Wszystkie komisje zostały więc opanowane przez zwo-
lenników jednej partii rządzącej tą dzielnicą. Zapoznanie się z dokumentacją pozwoli
na potwierdzenie opisanych zjawisk, mimo że zarządzający dzielnicą zmusili urzęd-
ników do przeszukania dokumentów wyborczych, czym naruszyli art. 66b ustawy
oraz przepisy wspomnianego rozporządzenia wykonawczego, regulujące sposób
przechowywania tych dokumentów i ich udostępniania właściwym organom. Na po-
twierdzenie powyższych nieprawidłowości wnoszący protest dołączył wycinek pra-
sowy zamieszczony w Gazecie Stołecznej stanowiącej dodatek do Gazety Wybor-
czej.
Państwowa Komisja Wyborcza oraz Okręgowa Komisja Wyborcza Nr 23 w
Warszawie przedstawiając swoje stanowisko w sprawie wyraziły opinię, iż protest - z
uwagi na brak wskazania dowodów na poparcie podniesionych w nim zarzutów - nie
spełnia ustawowych wymagań.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 129 Konstytucji RP wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do
Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta Rzeczypospo-
litej Polskiej na zasadach określonych w ustawie. Przepis art. 73 ust. 3 ustawy a dnia
27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst:
Dz.U. z 2010 r. Nr 72, poz. 467) stanowi, że wnoszący protest powinien sformułować
w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje za-
rzuty. W świetle art. 72 ust. 1 ustawy przedmiotem zarzutów może być naruszenie
przepisów tego aktu lub dopuszczenie się przestępstwa przeciwko wyborom, jeżeli to
naruszenie lub przestępstwo miało wpływ na wynik wyborów.
W rozpoznawanym przypadku wnoszący protest podniósł dwa zarzuty, a mia-
nowicie zarzut naruszenia art. 16 oraz art. 66b ustawy o wyborze Prezydenta Rze-
czypospolitej Polskiej i przepisów rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Na-
rodowego z dnia 6 października 2000 r. w sprawie sposobu przekazywania, prze-
chowywania i udostępniania dokumentów z wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej (Dz.U. Nr 83, poz. 944 ze zm.).
3
Warto zatem przytoczyć treść art. 16 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy, zgodnie z którym
obwodową komisję wyborczą, w składzie od 5 do 9 osób, powołuje najpóźniej w 14
dniu przed wyborami wójt (burmistrz, prezydent miasta). Kandydatów do komisji
zgłaszają spośród wyborców danej gminy pełnomocnicy komitetów wyborczych,
które zarejestrowały swoich kandydatów lub upoważnione przez nich osoby. Z
urzędu w skład komisji wchodzi, jako jej członek, osoba wskazana przez wójta (bur-
mistrza, prezydenta miasta) spośród pracowników samorządowych gminnych jedno-
stek organizacyjnych. Do składu obwodowej komisji wyborczej zgłasza się po jednym
kandydacie komitetu wyborczego najpóźniej w 23 dniu przed dniem wyborów. W wy-
padku większej liczby zgłoszonych kandydatów, niż wynosi skład komisji, skład ten
ustala się w drodze publicznego losowania przeprowadzonego przez wójta (burmi-
strza, prezydenta miasta). Jeżeli natomiast liczba kandydatów zgłoszonych w opisa-
nym trybie jest mniejsza od ustawowego minimalnego składu komisji, uzupełnienia
składu komisji dokonuje organ powołujący komisję spośród kandydatów dodatkowo
zgłoszonych przez pełnomocników komitetów wyborczych w ciągu 3 dni po upływie
wskazanego wyżej terminu zgłoszeń. Jeśli mimo przedłużenia terminu liczba zgło-
szonych kandydatów jest mniejsza od ustawowego składu komisji, wójt (burmistrz,
prezydent miasta) uzupełnia skład spośród wyborców.
Zdaniem wnoszącego protest, naruszenie cytowanych przepisów w dzielnicy
Warszawa - Bemowo polegało na tym, że organ powołujący obwodowe komisje wy-
borcze poinformował w ostatnim dniu dokonywania zgłoszeń - niezgodnie z prawdą -
o zgłoszeniu przez pełnomocników wszystkich komitetów wyborczych list kandyda-
tów do składu komisji, co sprawiło, że komisje opanowali zwolennicy jednej partii.
Skarżący zdaje się sugerować, iż nieprawidłowości przy powoływaniu komisji wystą-
piły w fazie uzupełniania ich składu wobec niezgłoszenia przez pełnomocników ko-
mitetów wyborczych minimalnej liczby kandydatów. Tezie tej przeczy przedłożona
przez Okręgową Komisję Wyborczą Nr 23 w Warszawie informacja zastępcy Urzęd-
nika Wyborczego w Urzędzie m. st. Warszawy Łukasza P., z której wynika, że w
Dzielnicy Bemowo do obwodowych komisji wyborczych powołano 419 osób. Zgło-
szeń dokonały komitety wyborcze. Poza członkami komisji powołanymi spośród osób
zgłoszonych przez komitety wyborcze, po 1 osobie do każdej komisji wskazał prezy-
dent miasta. Nie było przy tym przypadków przeprowadzania losowania z powodu
zgłoszenia nadmiernej liczby kandydatów ani powoływania do składu komisji wybor-
ców celem uzupełnienia ich składu do minimalnego poziomu. Wnoszący protest nie
4
przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby podważyć poczynione na podstawie
tejże informacji ustalenia, chociaż to na nim spoczywał ciężar dowodu w tym zakre-
sie, stosownie do art. 227 k.p.c. w związku z art. 75 ust. 1 ustawy o wyborze Prezy-
denta RP.
Odnośnie do drugiego zarzutu, wypada podzielić twierdzenie wnoszącego
protest, że zgodnie z przepisami wydanego na podstawie art. 66b ustawy o wyborze
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego z dnia 6 października 2000 r. w sprawie przekazywania, przechowywa-
nia i udostępniania dokumentów z wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
(Dz.U. Nr 83, poz. 944 ze zm.) dokumenty z wyborów (a więc również wykorzystane i
niewykorzystane karty do głosowania), znajdujące się w posiadaniu obwodowych
komisji wyborczych, przekazywane są przez nie jako depozyt, odpowiednio do miej-
sca działania, wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i udostępniane są wyłącz-
nie Sądowi Najwyższemu w związku z postępowaniami w sprawie protestów wybor-
czych oraz na żądanie sądów, prokuratury lub Policji prowadzących postępowanie
karne. Naruszenie tychże przepisów miałoby polegać na - opisanej w artykule Domi-
niki Olszewskiej pod tytułem ”Jak aniołki Jarosławowi pomogli”, zamieszczonym w
dodatku do Gazety Wyborczej z dnia 8 lipca 2010 r. - sytuacji, gdy urzędnicy urzędu
dzielnicy samowolnie rozpakowali worki z kartami do głosowania. W przedłożonym
przez Okręgową Komisję Wyborczą Nr 23 w Warszawie pisemnym wyjaśnieniu Za-
stępcy Burmistrza Dzielnicy Bemowo Miasta Stołecznego Warszawa stwierdzono
jednak, że informacja ta jest nieprawdziwa, gdyż przekazane przez Obwodową Ko-
misję Wyborczą Nr 759 materiały są oryginalnie zapakowane oraz szczegółowo opi-
sane przez członków komisji i nigdy nie były one rozpakowywane. ”Lokalne śledz-
two”, o jakim pisze autorka artykułu, polegało zaś na kontakcie z Państwową Komisją
Wyborczą oraz z przewodniczącym Obwodowej Komisji Wyborczej Nr 759 w celu
upewnienia się, czy podane na stronie internetowej PKW wyniki z tego obwodu są
prawidłowe. Również i w tym zakresie wnoszący protest nie przedstawił - poza
wspomnianą notatką prasową - żadnych dowodów na poparcie swoich zarzutów.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy z mocy art. 75 ust. 1 ustawy o
wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wyraził opinię o bezzasadności za-
rzutów protestu.
========================================