Wyrok SN z 21 października 2010, sygn. III KRS 12/10
Data orzeczenia
21 października 2010
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Kazimierz Jaśkowski
Tagi
Podstawa prawna
III KRS 12/10
Przyczyną odmowy awansowania sędziego mogą być okoliczności ujaw-
nione w trakcie postępowania dyscyplinarnego nawet, jeżeli zostało ono umo-
rzone z powodu przedawnienia karalności.
Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Bogusław
Cudowski (sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2010 r.
sprawy z odwołania Andrzeja B. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa [...] z dnia
10 marca 2010 r. w sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia
urzędu sędziego Sądu Apelacyjnego w Sądzie Okręgowym,
o d d a l i ł odwołanie.
U z a s a d n i e n i e
Dnia 10 marca 2010 r. Krajowa Rada Sądownictwa podjęła uchwałę [...], w
której postanowiła, że sędzia sądu okręgowego Andrzej B. nie zostanie przedstawio-
ny Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia
urzędu na stanowisku sędziego Sądu Apelacyjnego w Sądzie Okręgowym w Z.
Andrzej B. złożył wniosek o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sę-
dziego Sądu Apelacyjnego w Sądzie Okręgowym w Z. w trybie art. 65a § 1 w
związku z art. 64a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszech-
nych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., dalej ustawa). Krajowa Rada Sądownictwa
uchwałą [...] z 23 lipca 2009 postanowiła, że nie przedstawi Prezydentowi Rzeczypo-
spolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego sądu okręgowego Andrzeja B. na
stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Sądzie Okręgowym w Z. Sąd Najwyższy
wyrokiem z 14 stycznia 2010 r. [...] uchylił uchwałę z 23 lipca 2009 r. i w uzasadnie-
niu zwrócił uwagę na konieczność rozważenia zasady powołania na stanowisko sę-
dziego osoby, która jest nieskazitelnego charakteru.
2
W uzasadnieniu uchwały z 10 marca 2010 r. Krajowa Rada Sądownictwa wy-
raziła stanowisko, że pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z 14 stycznia
2010 r. [...] jest dla Rady wiążący po uchyleniu poprzednio obowiązującej uchwały. W
uzasadnieniu podkreślono również, że z wyroku Sądu Najwyższego z 16 kwietnia
2003 r. [...], z wyroku Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2004 r. [...] oraz z uzasadnie-
nia wniosku Kolegium Sądu Okręgowego w C. z 15 lipca 2004 r. o przeniesienie sę-
dziego sądu okręgowego Andrzeja B. na inne miejsce służbowe bez jego zgody, wy-
nika bezspornie, że charakter kandydata nie jest nieskazitelny. Z wyroku z 16 kwiet-
nia 2003 r. wynika, że kandydat dopuścił się przewinienia służbowego polegającego
na rozpoznaniu wniosku o zabezpieczenie powództwa przed uzupełnieniem braków
formalnych pozwu i zarządzeniu doręczenia postanowienia bez uzasadnienia oraz
bez pouczenia pozwanego o środkach zaskarżenia, przy czym uzasadnienie to spo-
rządził ze znacznym opóźnieniem, co wraz z okolicznościami doręczenia tego posta-
nowienia stwarzało „podstawę do podejrzeń, że sędzia nie działał niezawiśle". Nato-
miast z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2004 r. wynika, że
Sąd Najwyższy nie znalazł „jakiekolwiek podstawy do wydania wyroku uniewinniają-
cego" rozpoznając odwołanie kandydata (obwinionego) i jego obrońcy od wyroku
Sądu Apelacyjnego w K., który uznał go za winnego tego, że kierując samochodem
doprowadził do zderzenia z innym samochodem, po czym opuścił samochód, udając
się do pobliskiego sklepu, gdzie kupił 4 piwa i w oczekiwaniu na funkcjonariuszy poli-
cji wypił 200 ml wódki, a później w ich obecności, w tym w toku badania alkotestem
wypił 4 piwa, aby ukryć istotną okoliczność w postaci takiej, że w chwili kolizji prowa-
dząc pojazd mechaniczny znajdował się w stanie po użyciu alkoholu, uchybiając
przez to godności sprawowanego urzędu sędziego i wymierzył mu karę dyscyplinar-
ną złożenia sędziego z urzędu. W obszernym uzasadnieniu wniosku Kolegium Sądu
Okręgowego podniesiono, że „sędzia Andrzej B. utracił całkowicie wiarygodność do
pełnienia w tutejszym sądzie obowiązków sędziego" oraz „postępowanie sędziego
wywarło także duże zgorszenie w odczuciu społecznym, że dalsze wykonywanie
przez niego stanowiska sędziego w tutejszym okręgu nie da się pogodzić z intere-
sem wymiaru sprawiedliwości i powagą tegoż stanowiska”. Wniosek Kolegium został
uwzględniony i sędzia Andrzej B. został przeniesiony na inne miejsce służbowe
uchwałą Sądu Apelacyjnego Sądu Dyscyplinarnego w K. z 17 grudnia 2004 r., utrzy-
maną w mocy uchwałą Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego z 17 maja 2005
r. i wykonaną przez Ministra Sprawiedliwości 8 czerwca 2005 r.
3
Powyższe okoliczności uzasadniały w ocenie Rady pogląd, że sędzia Andrzej
B. nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru koniecznej do przedstawienia
jego kandydatury Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej i dlatego jego wniosek nie
mógł zostać uwzględniony.
Sędzia Andrzej B. zaskarżył uchwałę z 10 marca 2010 r. w całości. Zarzucił jej
sprzeczność z prawem, tj. z art. 64a ustawy i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu
skargi podniósł, że art. 64a ustawy wymienia pozytywne i negatywne przesłanki, od
których zależy powołanie na stanowisko sędziego sądu apelacyjnego w sądzie okrę-
gowym. W jego przypadku spełniona została przesłanka pozytywna, przy jednocze-
snym braku wystąpienia przesłanek negatywnych, co ma wynikać z uzasadnienia
wyroku Sąd Najwyższy z 14 stycznia 2010 r. [...]. Skarżący wskazał, że art. 64a
ustawy nie wymienia wśród przesłanek awansu kryterium nieskazitelności. W jego
opinii, każdy sędzia takie kryterium musi spełniać (art. 61 ustawy). Jest to wspólne i
jednakowe kryterium dla sędziów sądów powszechnych wszystkich szczebli. Wska-
zał również, że skoro obecnie spełnia to kryterium na szczeblu sędziego okręgowe-
go, to nie ma innych kryteriów nieskazitelności na szczeblu sędziego apelacyjnego.
Podkreślił także, że zaskarżona uchwała powołuje się na wyrok Sądu Najwyższego z
16 kwietnia 2003 r. [...]. Dnia 7 lipca 2009 r. zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości
[...] wyrok ten został usunięty z akt osobowych skarżącego w trybie art. 124 ustawy.
W konsekwencji powoływanie się przez Krajową Radę Sądownictwa na to orzecze-
nie jest bezzasadne. Dotyczy to również odwołania się do wyroku Sądu Najwyższego
z 23 czerwca 2004 r. [...]. Wyrok ten znajduje się wprawdzie w aktach osobowych
skarżącego, ale tylko dlatego, że art.124 ustawy nie przewiduje usunięcia orzeczenia
umarzającego postępowanie. W jego opinii skoro nastąpiło usunięcie orzeczenia o
„większym" znaczeniu, to nie można brać pod uwagę orzeczenia umarzającego po-
stępowanie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W sprawie niniejszej znajdują zastosowanie przepisy art. 64a oraz 65a § 1
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Przepisy te
zostały wprawdzie uchylone, jednak na podstawie art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 19 grud-
nia 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych
ustaw (Dz.U. Nr 1, poz. 4) wnioski złożone w trybie art. 65a ustawy, przed dniem
4
wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpoznaniu na podstawie przepisów
dotychczasowych. Zgodnie z przepisem art. 64a ustawy na stanowisko sędziego
sądu apelacyjnego w sądzie okręgowym może być powołany sędzia sądu okręgowe-
go, który pełnił służbę na zajmowanym stanowisku co najmniej piętnaście lat i po
osiągnięciu drugiej stawki awansowej wynagrodzenia zasadniczego nie był ukarany
karą dyscyplinarną, ani nie otrzymał wytknięcia uchybienia, o którym mowa w art. 40,
ani nie miał zwróconej uwagi w trybie określonym w art. 37 § 4 ustawy.
W odwołaniu stwierdzono, że spełnione zostały przesłanki pozytywne oraz nie
występują przesłanki negatywne. Zdaniem odwołującego się uzasadnia to uchylenie
uchwały Krajowej Rady Sądownictwa (z dnia 10 marca 2010 r. [...]), odmawiającej
przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego
Sądu Apelacyjnego w Sądzie Okręgowym w Z.G. Należy w tym miejscu zaznaczyć,
że Sąd Najwyższy uchylił wcześniejszą uchwałę KRS (z dnia 23 lipca 2009 r. [...])
wyrokiem z dnia 14 stycznia 2010 r. [...]. Uchwała ta dotyczyła również wniosku od-
wołującego się o powołanie na stanowisko sędziego sądu apelacyjnego. Sąd Naj-
wyższy stwierdził, że nie można było przyjąć, że sędzia został ukarany dyscyplinar-
nie, skoro nastąpiło umorzenie postępowania z powodu przedawnienia karalności
(art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w związku z art. 128 ustawy). Zaskarżona uchwała została
więc uchylona, gdyż nie zachodziła przesłanka ukarania karą dyscyplinarną. Sąd
Najwyższy wyraźnie jednak stwierdził, że nie oznacza to, że zostały spełnione prze-
słanki pozytywne.
Ponadto Sąd Najwyższy jednoznacznie uznał, że powołanie na stanowisko
sędziego sądu wyższego nie jest obligatoryjne. Wynika to wprost z treści przepisu
(art. 64a ustawy), który stanowi, iż sędzia „może” być powołany.
Po drugie Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że należałoby rozważyć obowiązy-
wanie zasady (art. 61 § 1 pkt 2 ustawy) posiadania nieskazitelnego charakteru w
przypadku kandydata (sędziego) żądającego tzw. awansu poziomego. Sąd Najwyż-
szy przyjął trafnie, że podstawą tej oceny mogą być zdarzenia i dowody ujawnione w
postępowaniu dyscyplinarnym, gdyż przedawnienie nie znosi czynu lecz tylko jego
karalność. Należy zgodzić się, że w tym przypadku nie jest wyłączona ocena tych
samych zdarzeń w zakresie innej normy prawnej.
Przywołane wyżej poglądy Sądu Najwyższego były wiążące dla Krajowej Rady
Sądownictwa (art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądow-
nictwa, Dz.U. Nr 11, poz. 67, w związku z art. 39815
§ 1 k.p.c. w związku z art. 386 §
5
6 k.p.c.). Na podstawie niepodlegających dyskusji okoliczności KRS stwierdziła, że
ubiegający się o awans sędzia nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru. Z
tego względu nie mógł zostać uwzględniony jego wniosek.
W związku z powyższym, zdaniem Sądu Najwyższego, nieskazitelność
charakteru może być oceniana w zasadzie jako przesłanka powołania na stanowisko
sędziego (art. 61 § 1 pkt 2 ustawy). Jednak ocena postawy sędziego może i powin-
na być uwzględniana przez KRS przy ocenie wniosku sędziego o awans. Sędzia do-
puszczający się rażących naruszeń swoich obowiązków, które mają znaczenie dla
zachowania dobra i powagi wymiaru sprawiedliwości, traci przymiot „nieskazitelności”
charakteru i musi liczyć się z najsurowszą karą złożenia z urzędu (wyrok Sądu Naj-
wyższego z dnia 9 czerwca 2005 r., SNO 28/05, LEX nr 471989). Awans zawodowy
sędziego stanowi formę, w której zostaje doceniony okres sprawowania funkcji sę-
dziego sądu powszechnego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2009 r.,
III KRS 6/09). Nie ulega też wątpliwości, że wymagania stawiane sędziemu są wyjąt-
kowo wysokie i obejmują również zachowania niewynikające bezpośrednio z czyn-
ności służbowych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2002 r., SNO 1/01,
LEX nr 470187). Tak więc należy uznać, że sędzia dopuszczający się zachowań
sprzecznych z zasadami etyki sędziowskiej musi liczyć się z odmową awansu. Sytu-
acja taka może być także efektem zachowań ujawnionych w trakcie postępowania
dyscyplinarnego nawet, jeżeli zostało ono umorzone z powodu przedawnienia karal-
ności. W żadnym wypadku nie można uznać, że umorzenie to jest równoznaczne ze
spełnieniem pozytywnych przesłanek awansu zawodowego sędziego. Na podstawie
powyższego można stwierdzić, że utrata nieskazitelnego charakteru może stanowić
przesłankę wymierzenia kary dyscyplinarnej, w tym złożenia z urzędu. Natomiast
zachowania sędziego związane z postępowaniem dyscyplinarnym mogą stanowić
podstawę oceny sędziego, zwłaszcza w postępowaniu o awans służbowy.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.
========================================