Postanowienie SN z 4 kwietnia 2013, sygn. III SK 40/12
Data orzeczenia
4 kwietnia 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Halina Kiryło
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 4 kwietnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Halina Kiryło
w sprawie z powództwa Zakładu Usług Technicznych M. Spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością w E.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o nałożenie kary pieniężnej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 4 kwietnia 2013 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 21 października 2011 r.,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 180 (sto
osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 21 października 2011 r., oddalił apelację
Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes Urzędu) od wyroku Sądu
Okręgowego z dnia 16 grudnia 2010 r., w sprawie z odwołania Zakładu Usług
Technicznych M. Sp. z o.o. w E. (powód).
Prezes Urzędu decyzją z dnia 12 września 2008 r. orzekł, że powód nie
wywiązał się w 2006 r. z obowiązku określonego w art. 9a ust. 8 Prawa
energetycznego i z tego tytułu wymierzył karę pieniężną w kwocie 1.300.057,00 zł.
2
Powód zaskarżył powyższą decyzję odwołaniem
Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 9 czerwca 2009 r. zmienił zaskarżoną
decyzję w ten sposób, że ją uchylił i umorzył postępowanie administracyjne. Prezes
Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego apelacją. Sąd Apelacyjny wyrokiem z
dnia 7 kwietnia 2010 r., uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do
ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r.
zmienił zaskarżoną decyzję w punkcie 2 nadając jej brzmienie „za działanie opisane
w punkcie 1 wymierza przedsiębiorcy karę pieniężną w kwocie 228.020,92 zł, to
jest w wysokości 2,43% przychodu z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w
2007 r.”. Wysokość kary pieniężnej obliczono z uwzględnieniem wzoru zawartego w
art. 56 ust. 2a pkt 3 Prawa energetycznego w brzmieniu po 1 lipca 2007 r.,
wstawiając w miejsce przewidzianych w nim zmiennych wartość jednostkowych
opłat zastępczych dla kogeneracji, ustaloną przez Prezesa Urzędu za II połowę
2007 r.
Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego apelacją.
Oddalając apelację Prezesa Urzędu Sąd drugiej instancji wyjaśnił, że
przyjęcie za podstawę wymiaru kary pieniężnej ilości energii czerwonej, dla której
wytwórcy nie znaleźli nabywców w 2006 r. i pomnożenie jej przez kwotę 136,19
MWh jest zbyt arbitralne. Stąd też Sąd Okręgowy uprawniony był do poszukiwania
takich parametrów oddających finansowy wymiar czynu przypisanego powodowi,
które pozwolą zindywidualizować wysokość kary pieniężnej i wymierzył powodowi
karę na podstawie nowych przepisów, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w
uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2009 r., III SZP 2/09
(OSNP 2010, nr 7 – 8, poz. 105).
Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną Prezesa Urzędu.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 56 ust. 1 pkt 1a oraz art.
56 ust. 2a pkt 3 w związku z art. 9a ust. 8a Prawa energetycznego, przez błędne
zastosowanie polegające na zastosowaniu niewłaściwej analogii w zakresie
wyliczenia kary na podstawie wzoru matematycznego znajdującego się w art. 56
ust. 2a pkt 3 Prawa energetycznego w oparciu o opłatę zastępczą ustaloną na
podstawie średniej ceny energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym, która w
danym okresie nie obowiązywała.
3
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, Prezes Urzędu
wskazał na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego
sprowadzającego się do pytania, czy dopuszczalne jest wyliczenie wysokości kary
pieniężnej orzeczonej na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 1a Prawa energetycznego w
brzmieniu obowiązującym po nowelizacji dokonanej ustawa z dnia 12 stycznia
2007 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne oraz ustawy Prawo ochrony
środowiska i ustawy o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2007 r. Nr 21, poz. 124)
za niewykonanie obowiązku zakupu energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu
z wytwarzaniem ciepła w przyłączonych do sieci źródłach energii znajdujących się
na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w roku 2006, w oparciu o wzór
matematyczny określony w art. 56 ust. 2a pkt 3 Prawa energetycznego przy
określeniu jednostkowej opłaty zastępczej, o której mowa w art. 9a ust. 8a Prawa
energetycznego, ustalonej przy uwzględnieniu średniej ceny energii elektrycznej na
rynku konkurencyjnym ogłaszanej przez Prezesa Urzędu dla innych okresów?
Prezes Urzędu podniósł także, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni
przepisów art. 56 ust. 1 pkt 1a w brzmieniu po nowelizacji w związku z art. 56 ust.
2a pkt 3 Prawa energetycznego wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądowym, na dowód czego Prezes Urzędu powołał stosowne orzeczenia Sądu
Okręgowego w Warszawie oraz Sądu Apelacyjnego w Warszawie.
Powód wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu i zasądzenie
kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie kwalifikowała się do przyjęcia celem
merytorycznego rozpoznania.
W razie wskazania tej przesłanki przedsądu, jaką jest występowanie w
sprawie istotnego zagadnienia prawnego, obowiązkiem skarżącego jest
wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony
do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez
sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, niepublikowane). Sformułowanie zagadnienia
4
powinno zatem odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści
przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez
Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą
Sądu Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej
Polskiej, nie jest bowiem działanie w interesie indywidualnym, lecz powszechnym,
poprzez ochronę obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością
orzekania i ujednolicanie praktyki stosowania prawa pozytywnego. Nie każde więc
orzeczenie, nawet błędnie wydane, zasługuje na kontrolę w postępowaniu
kasacyjnym (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ
178/99, OSNC 2000, nr 7 -8, poz. 147, z dnia 18 marca 2004 r., I PK 620/03, LEX
nr 513011, z dnia 8 lipca 2004 r., II PK 71/04, LEX nr 375715 i z dnia 16 kwietnia
2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Nie spełnia określonego w art. 3989
§ 1 k.p.c.
wymagania sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w sposób ogólny i
nieprecyzyjny, a zwłaszcza ograniczenie się do samego postawienia pytania, bez
odniesienia się do problemów interpretacyjnych przepisów (postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451 i z dnia 21 maja
2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538).
Z kolei potrzeba wykładni przepisów prawa, jako przesłanka przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania, zachodzi wtedy, gdy przepisy mające być przedmiotem
wykładni Sądu Najwyższego należą do katalogu przepisów, których naruszenie
przez sąd drugiej instancji zarzucono w ramach podstawy skargi (postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2002 r., I PKN 682/01, OSNP 2004 r. nr 12,
poz. 211). Rzeczą skarżącego jest zaś wykazanie, że określony przepis prawa,
mimo iż budzi poważne wątpliwości (ze sprecyzowaniem, na czym te poważne
wątpliwości polegają), nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia
wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sadów, które to orzecznictwo należy
przytoczyć (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN
570/01, OSNC 2002 nr 12, poz. 151, z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr
315351, z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231, z dnia 13
grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009 nr 2-4 poz. 43 i z dnia 9 czerwca 2008 r.,
II UK 37/08, LEX nr 494133). Oczywiste jest, iż budzący wątpliwości interpretacyjne
przepis musi mieć zastosowanie w sprawie, a jego wykładnia – mieć znaczenie dla
5
jej rozstrzygnięcia. Przedmiotem zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak
sam przepis, a nie rozstrzygnięcie konkretnego sporu. Omawiana przesłanka
uwzględnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest
spełniona, gdy wskazane przez skarżącego przepisy zostały dostatecznie
wyjaśnione w dotychczasowej judykaturze sądowej, w szczególności w judykaturze
Sądu Najwyższego, a w skardze kasacyjnej nie przytoczono argumentów
przemawiających za zmianą dotychczasowego orzecznictwa.
Odnoszą powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy wypada
stwierdzić, nie została spełniona żadna ze wskazanych przez skarżącego
przesłanek przesądu. Zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego jest zgodny z
zapatrywaniami wyrażonymi przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniach wyroku z dnia
14 grudnia 2012 r., III SK 12/12 oraz postanowienia z dnia 27 września 2012 r.,
III SK 8/12, wydanych w analogicznych sprawach. Sformułowany przez Prezesa
Urzędu problem prawny jest efektem uwzględnienia w zaskarżonym wyroku przez
Sąd Apelacyjny stanowiska wyartykułowanego przez Sąd Najwyższy w uchwale z
dnia 6 listopada 2009 r., III SZP 2/09. Zbieżność wykładni (i w konsekwencji
zastosowania) przepisów przez Sąd drugiej instancji z poglądami prawnymi
wyrażonymi wcześniej przez Sąd Najwyższy powoduje, że zawarte w skardze
kasacyjnej Prezesa Urzędu zagadnienie prawne pozbawione jest przymiotu
istotności, o którym mowa w art. 3989
§ 1 pkt 1 k.p.c.
Nie ma także potrzeby rozstrzygnięcia rozbieżności w orzecznictwie sądów,
o których mowa w art. 3989
§ 1 pkt 2 k.p.c., ponieważ zaskarżony wyrok należy do
tej grupy judykatów, które odpowiadają linii orzeczniczej realizującej zapatrywania
prawne wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2009 r., III SZP
2/09 i późniejszym (powołanym powyżej) orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Uznając, iż Prezes Urzędu nie zdołał wykazać, że zachodzi potrzeba
rozpoznania jego skargi przez Sąd Najwyższy, z mocy art. 3989
§ 2 k.p.c. należało
orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto
stosownie do art. 108 § 1 w związku z art. 39821
k.p.c. oraz § 12 ust. 4 pkt 2 w
związku z § 14 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28
września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia
6
przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę
prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).