Wyrok z 12 listopada 2019, sygn. VII U 3766/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 listopada 2019 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSO Małgorzata Jarząbek

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 listopada 2019 r.

w Warszawie

sprawy A. N.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w W.

o przeliczenie emerytury

na skutek odwołania A. N.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 17 czerwca 2019 r. znak: (...)

oddala odwołanie.

Sygn. akt VII U 3766/19

UZASADNIENIE

W dniu 1 lipca 2019 r. A. N. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 czerwca 2019 r., znak:(...)o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu odwołująca wskazywała, iż skargę złożyła w dniu 13 czerwca 2019 r., zaś opóźnienie skargi spowodowane było jej stanem zdrowia, chorym kręgosłupem, bardzo nasilonymi jego bólami, zawrotami głowy. Odwołująca wskazała, iż wcześniej nie była w stanie złożyć pisma (odwołanie z dnia 1 lipca 2019r. k. 4 a.s.).

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. W uzasadnieniu organ rentowy wskazywał, w związku ze skargą o wznowienie postępowania z dnia 13 czerwca 2019r. na podstawie art. 149 § 3 oraz art. 145a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. (Dz. U. z 2018 poz. 2096, ze zm.) w związku z art. 83 b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 poz. 300, ze zm.) odmówił wznowienia postępowania w sprawie. W dniu 21 marca 2019 r. został ogłoszony wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 r. orzekający, że „art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 oraz z 2019 r. poz. 39), w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w (...)r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. Zgodnie z art. 145a § 2 k.p.a. odwołująca mogła wnieść do organu rentowego skargę o wznowienie postępowania w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. do dnia 21 kwietnia 2019 r. Dni 21 i 22 kwietnia 2019 r. - pierwszy i drugi dzień Świąt Wielkiej Nocy są dniami ustawowo wolnym od pracy. Tym samym na podstawie art. 57 § 3 i 4 k.p.a. termin na zgłoszenie skargi o wznowienie postępowania upływał w dniu roboczym następującym po dniu wolnym od pracy, tj. 23 kwietnia. Skarga została wniesiona w dniu 13 czerwca 2019r., t.j. po ustawowym terminie, dlatego kolejną decyzją z dnia 17 czerwca 2019 r. organ rentowy odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, bo odwołująca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. (odpowiedź na odwołanie k. 5-5v. a.s.).

Pismami z dnia 3 i 5 sierpnia 2019 r. odwołująca przedłożyła do akt sprawy zaświadczenia lekarskie dot. stanu jej zdrowia i historię choroby z dnia 20 marca 2019 r. oraz informację o okresach przebywania przez nią na zwolnieniach lekarskich ( pismo z dnia 3 i 5 sierpnia 2019 r. k. 9-15 a.s.).

Postanowieniem z dnia 12 listopada 2019 r. Sąd na podstawie przepisu art. 148 ¹ § 1 i 2 k.p.c. dopuścił dowód z dokumentów zawartych w aktach rentowych dotyczących odwołującej się. (postanowienie z dnia 12 listopada 2019 r., k. 20 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

A. N. w dniu 22 lipca 2008 r. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. wniosek o emeryturę ( k. 1 - 5 a.r. tom II).

Decyzją z dnia 12 sierpnia 2008 r., znak E (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał odwołującej emeryturę w wysokości 1.304,38 zł. Wysokość emerytury była wielokrotnie waloryzowana i przeliczana (decyzja z dnia 12.08.2008 r., k. 25 a.r. tom II, decyzja z dnia 20.08.2008 r. k. 43 a.r. tom II, decyzja z dnia 26.01.2009 r. k. 57 a.r. tom II, decyzja z 1 marca 2009 k. 61 a.r. tom II, decyzja z dnia 29.07.2009 r. k.67 a.r. tom II, decyzja z dnia 24.02.2010 r. k. 79 a.r. tom II, decyzja z dnia 1.03.2010 r. k. 87 a.r. tom II, decyzja z dnia 20.07.2010 r. k. 93 a.r. tom II, decyzja z dnia 28.02.2011 r. k. 109 a.r. tom II, decyzja z dnia 27.04.2011 r. k 123 a.r. tom II, decyzja z dnia 27.10.2011r. k. 135 a.r. tom II, decyzja z dnia 8.02.2012 r. k. 147 a.r. tom II, decyzja z dnia 20.02.2012 r.k. 159 a.r. tom II, decyzja z 5.03.2012 r. k. 177 a.r. tom II, decyzja z dnia 12.10.2012 r,. a.r. tom II decyzja z dnia 22.12.2012r. k. 209 decyzja z dnia 5.03.2013 r. k. 223 a.r. tom II, decyzja z dnia 31.10.2013 r. nieoznaczona karta a.r. tom II, decyzja z dnia 3.04.2014 r. nieoznaczona karta a.r. tom II, decyzja z dnia 29.07.2014 r. nieoznaczona karta a.r. tom II).

W dniu 4 grudnia 2014 r. A. N. złożyła wniosek o emeryturę (wniosek o emeryturę k. 1-7 a.r. tom IV).

Decyzją z dnia 17 grudnia 2014 r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej emeryturę powszechną na podstawie art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i w związku z tym, iż jej wysokość była niższa od dotychczasowej emerytury wcześniejszej organ rentowy poinformował, iż nadal będzie wypłaca emerytura ustaloną na podstawie art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (decyzja z dnia 17.12.2014r. k. 9 a.r. tom IV). Emerytura była wielokrotnie waloryzowana i przeliczana (decyzja z dnia 23.03.2015 r. k. 23 a.r. tom IV), decyzja z dnia 23.04.2015r. k. 31 a.r. tom IV, decyzja z dnia 30.04.2015 r. k. 35 a.r. tom IV), decyzja z dnia 11.08.2015r. a.r. tom IV), decyzja z dnia 8.03.2016r. k. 65 a.r. tom IV), decyzja z dnia 24.05.2016 r. a.r. tom IV),decyzja z dnia 7.10.2016 r. k. 87 a.r. tom IV), decyzja z dnia 20.01.2017 r. k. 97 a.r. tom IV), decyzja z dnia30.08.2017 r. 107 a.r. tom IV), decyzja z dnia 23.03.2018 r. a.r. tom IV), decyzja z dnia 15.06.2018 a.r. tom IV), decyzja z dnia11.10.2018 r. k. 140 a.r. tom IV), decyzja z dnia 23.10.2018 r. k. 150 a.r. tom IV).

Wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r., wydanym w sprawie o sygn. P 20/16 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 39 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w (...) r. kobiet, które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy. W uzasadnieniu cytowanego wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że wprowadzony ustawą emerytalną nowy system świadczeń emerytalnych przewiduje jedynie przejściowe utrzymanie preferencyjnych rozwiązań, dotyczących możliwości nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Zasadniczo regulacja ta dotyczy tylko tych ubezpieczonych, którzy w dniu wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 1999 r.) osiągnęli, bez względu na płeć, wiek co najmniej 50 lat, a więc urodzili się nie później niż w dniu 31 grudnia 1948 r. Odstępstwo od tej zasady dotyczy osób, które urodziły się wiatach 1949-1968. Jest ono obwarowane kolejnymi warunkami, w tym w szczególności uzależnione jest od spełnienia przesłanki nabycia prawa do emerytury do dnia 31 grudnia 2008 r. Możliwość nabycia prawa do emerytury na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej przez kobiety także nie dotyczy wszystkich kobiet urodzonych w latach 1949 -1968, lecz tylko tych, które urodziły się nie później niż do dnia 31 grudnia 1953 r. ze względu na wymóg nabycia prawa do emerytury do dnia 31 grudnia 2008 r. Zakwestionowane regulacje prawne dotyczą zatem jednolitej grupy kobiet, które zachowały prawo do uzyskania emerytury powszechnej po uprzednim pobieraniu emerytury wcześniejszej przysługującej po ukończeniu 55 lat. Do grupy tej należą kobiety urodzone w latach 1949-1953. Jednak po wejściu w życie z dniem 1 maja 2013 r. dodanego art. 25 ust. 1b tylko część z nich, a mianowicie kobiety urodzone w (...) r., zostały pozbawione możliwości zrealizowania prawa do powszechnej emerytury na dotychczasowych zasadach, bez pomniejszania podstawy obliczenia emerytury o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych. W konsekwencji z jednolitej kategorii podmiotów podobnych wyodrębniona została grupa kobiet z rocznika 1953, która podobnie jak pozostałe kobiety należące do tej kategorii nabyła co prawda prawo zarówno do emerytury wcześniejszej, jak i powszechnej, lecz przy obliczaniu tego ostatniego świadczenia znajdą zastosowanie wobec nich odmienne, mniej korzystne zasady od tych, które obowiązywały przy obliczaniu emerytury powszechnej kobietom urodzonym w latach 1949-1952. Tymczasem świadczenia te mają cechę wspólną, relewantną ze względu na treść zaskarżonej regulacji, a mianowicie miały one umożliwić osobom w wieku starszym, ze stosunkowo długim stażem ubezpieczenia, zachowanie przywileju przejścia na wcześniejszą emeryturę i możliwość uzyskania kolejnej emerytury po osiągnięciu powszechnie obowiązującego wieku emerytalnego. Ich celem było więc łagodzenie skutków likwidacji uprawnień emerytalnych obniżających wiek emerytalny, co było jednym z głównych założeń reformy emerytalnej. Z tego też względu rozwiązania te miały charakter przejściowy i były adresowane do określonej kategorii podmiotów. W związku z powyższym, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zastosowanie art. 25 ust. 1b wobec kobiet urodzonych w (...) r., pobierających emeryturę na podstawie przepisów art. 46 ustawy emerytalnej, które nie mogły nabyć prawa do emerytury przysługującej z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego przed 1 stycznia 2013 r., kiedy wprowadzono nowe, mniej korzystne zasady w zakresie obliczania jej wysokości nieobowiązujące pozostałe roczniki kobiet należące do kategorii ubezpieczonych uprawnionych do ustalenia emerytury po emeryturze, narusza zasady równości w prawie do zabezpieczenia społecznego i jest przez to niezgodny z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powyższe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie z dniem 21 marca 2019 r.

W dniu 13 kwietnia 2019 r. A. N. złożyła skargę o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., wnosząc o ponowne przeliczenie emerytury, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminy do jej złożenia (skarga o wznowienie z dnia 13 kwietnia 2019 r. k. 154 a.r. tom IV).

Decyzją z dnia 17 czerwca 2019 r. (...) organ rentowy odmówił przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania ze względu na brak uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy (decyzja z dnia 17 czerwca 2019 r. k. 160 a.r. tom IV).

Również w dniu 17 czerwca 2019 r. decyzją znak: (...)organ rentowy odmówił wznowienia postępowania w sprawie na podstawie art. 149 § 3 oraz art. 145a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 poz. 2096, ze zm.) w związku z art. 83 b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 poz. 300, ze zm.).

W uzasadnieniu organ rentowy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 r. orzekający, że "art. 25 ust. lb ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 oraz z 2019 r. poz. 39), w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w (...) r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Organ rentowy wskazał ponadto, że zgodnie z art. 145a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołująca mogła wnieść do organu rentowego skargę o wznowienie postępowania w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. do dnia 21 kwietnia 2019 r. Dni 21 i 22 kwietnia 2019 r. - pierwszy i drugi dzień Świąt Wielkiej Nocy są dniami ustawowo wolnym od pracy. Tym samym na podstawie art. 57 § 3 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego termin na zgłoszenie skargi o wznowienie postępowania upływał w dniu roboczym następującym po dniu wolnym od pracy, tj. 23 kwietnia. Ponieważ skarga została wniesiona w dniu 13.06.2019 tj. po ustawowym terminie Zakład odmówił wznowienia postępowania (decyzja z dnia 17czerwca 2019r. k. 162 a.r. tom IV).

Powyższy stan faktyczny, Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy oraz aktach rentowych odwołującej. Zdaniem Sądu, powołane wyżej dokumenty, w zakresie w jakim Sąd oparł na nich swoje ustalenia są wiarygodne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny stan faktyczny. Nie były one przez strony kwestionowane w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem okoliczności wynikające z treści tych dokumentów należało uznać za bezsporne i mające wysoki walor dowodowy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie A. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w W. z dnia 17 czerwca 2019r., znak: (...) jest niezasadne i jako takie podlega oddaleniu.

Na wstępie należy zważyć, że zgodnie z art. 148 ¹ § 1 kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1460) sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Analizując treść złożonych przez strony i zgromadzonych w aktach rentowych dokumentów, Sąd uznał, że okoliczności faktyczne nie były w sprawie sporne. Spór nie dotyczył faktów lecz prawa, wobec czego Sąd na podstawie art. 148 ¹ § 1 k.p.c. uznał, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że decyzją z dnia 17 czerwca 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wznowienia postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. w sprawie emerytury zakończone decyzją z dnia 10 lipca 2015 r. Instytucja wznowienia postępowania stanowi nadzwyczajny tryb procedury administracyjnej, gdyż umożliwia uchylenie decyzji ostatecznych, co stanowi wyjątek od zasady trwałości tych decyzji, zawartej w art. 16 k.p.a. Tryb ten znajduje zastosowanie w przypadku wystąpienia w postępowaniu wad określonych w art. 145 § 1 oraz w sytuacji, gdy zaistnieje przesłanka wskazana w art. 145a § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia postępowania rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia na podstawie przepisu art. 149 § 1 i muszą być wyrażone w decyzji wydanej w oparciu o art. 151 k.p.a. Badając wystąpienie przesłanki określonej w treści przepisu art. 145a § 1 k.p.a., organ rentowy na wstępnym etapie postępowania bada wyłącznie, czy zachowano ustawowy termin do wniesienia żądania. W przypadku spełnienia tego warunku, po wznowieniu postępowania w drodze postanowienia, organ prowadzi następnie w myśl przepisu art. 149 § 2 k.p.a. postępowanie, co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Na tej podstawie należy zatem ocenić, że organ rentowy prawidłowo odmówił wznowienia postępowanie z przesłanki art. 145a § 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). zawarty w nim termin jest terminem procesowym i choć podlega przywróceniu, to wyłącznie przy spełnieniu ogólnych przesłanek przywrócenia terminu określonego w k.p.a. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. został ogłoszony w dniu 21 marca 2019 r. Zgodnie z art. 145a § 2 k.p.a. odwołująca mogła wnieść do organu rentowego skargę o wznowienie postępowania w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. do dnia 21 kwietnia 2019 r.

Ze względu na fakt, iż dni 21 i 22 kwietnia 2019 r. - pierwszy i drugi dzień Świąt Wielkiej Nocy są dniami ustawowo wolnym od pracy, termin na zgłoszenie skargi o wznowienie postępowania upływał w dniu roboczym następującym po dniu wolnym od pracy, tj. 23 kwietnia 2019r. Skarga została wniesiona w dniu 13 czerwca 2019r., tj. po ustawowym terminie, zaś organ rentowy słusznie odmówił przywrócenia terminu do jej złożenia. Wskazać należy, iż odwołująca nie zaskarżyła postanowienia z dnia 17 czerwca 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. Co prawda w odwołaniu z dnia 1 lipca 2017 r. od decyzji z tego samego dnia odwołująca wskazywała, iż uchybiła terminowi z uwagi na problemy zdrowotne, ale w żaden sposób nie uprawdopodobniła powyższej okoliczności. Dopiero w kolejnych pismach z dnia 3 i 5 sierpnia 2019 r. nadesłała historię choroby, z której jednak nie wynika, iż w terminie otwartym do wniesienia skargi jej stan zdrowia uniemożliwiał jej złożenie, a jedynie, iż przebywała w tym okresie na zwolnieniu lekarskim. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin, dlatego też należy uznać, iż dokumenty mające ewentualnie uprawdopodobnić uchybienie terminu do złożenia skargi o wznowienie zostały przez odwołującą przedłożone po terminie.

W ocenie Sądu Okręgowego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że ubezpieczona nie zachowała terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a., nie wykazała także, by uchybienie terminu wskazanego w art. 58 § 1 k.p.a. nastąpiło bez jej winy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., oddalił odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział w W..

Z. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem (...)