Postanowienie SN z 27 marca 2014, sygn. III SK 71/13
Data orzeczenia
27 marca 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Halina Kiryło
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 27 marca 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Halina Kiryło
w sprawie z powództwa T. Dystrybucja Spółki Akcyjnej w K.
przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
o ochronę konkurencji i nałożenie kary pieniężnej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 27 marca 2014 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej
od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 31 stycznia 2013 r.,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny wyrokiem z 31 stycznia 2013 r., oddalił apelację Prezesa
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów od wyroku Sądu Ochrony Konkurencji
i Konsumentów z 21 maja 2012 r., w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa
Urzędu z 19 lipca 2010 r.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 3 pkt 22 w związku z art. 18 ust. 1
pkt 3 Prawa energetycznego, Sąd Apelacyjny odwołał się do poglądów prawnych
wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 17 lutego 2011 r., III SK
36/10. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 4 ust. 1 Prawa
energetycznego Sąd Apelacyjny uznał, że przepis ten nakłada na przedsiębiorstwa
energetyczne publicznoprawny obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków
do stałego zaspokajania przez przedsiębiorstwa energetyczne podstawowych
2
potrzeb społecznych, do których należy zaopatrzenie w energię elektryczną.
Przepis ten nie rozstrzyga natomiast, czy wykonanie tego obowiązku ma charakter
odpłatny lub nieodpłatny oraz kto ponosi koszty jego wykonania. Sąd Apelacyjny
nie uznał także za uzasadniony zarzut naruszenia art. 9 ust. 2 pkt 6 uokik. W braku
wyraźnej regulacji ustawowej nakładającej obowiązek ponoszenia kosztów napraw
oświetlenia ulicznego, w tym w zakresie instalacji zalicznikowej na przedsiębiorstwo
energetyczne, niedopuszczalne jest uznanie żądania pokrywania kosztów
przeglądów i napraw sieci oświetleniowych za praktykę ograniczająca konkurencję
w rozumieniu tego przepisu.
Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skarga kasacyjną w
całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 3 pkt 22 w związku za art.
18 ust. 1 pkt 3 Prawa energetycznego; art. 4 ust. Prawa energetycznego, art. 9 ust.
1 i 2 pkt 6 uokik w związku z art. 18 ust. 1 pkt 3 oraz art. 3 pkt 22 Prawa
energetycznego.
Wnosząc o przyjęcie skargi do rozpoznania, Prezes Urzędu powołał się na
potrzebę rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego oraz wykładni przepisów
budzących poważne wątpliwości.
Prezes Urzędu podnosi, że w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż
wszystkie zadania samorządu terytorialnego mają charakter zadań publicznych,
służących zaspokajaniu zbiorowych potrzeb społeczności lokalnej. Jednym z takich
zadań jest obowiązek finansowania oświetlenie dróg publicznych. Ponieważ
obowiązek ten został określony przez ustawodawcę w blankietowy sposób, w
praktyce pojawia się wiele sporów między gminami a regionalnymi izbami
obrachunkowymi co do zasad finansowania tego obowiązku. W ocenie Prezesa
Urzędu, interpretacja przepisów Prawa energetycznego rzutuje na ocenę legalności
wydatków na zadania własne jednostek samorządu terytorialnego z zakresu
finansowania oświetlenia, co uzasadnia potrzebę zajęcia stanowiska przez Sąd
Najwyższy w zakresie podniesionym w skardze kasacyjnej. Prezes Urzędu
podnosi, że Prawo energetycznego w zakresie obowiązku finansowania oświetlenia
przez gminy jest nieprecyzyjna, co spowodowało zajęcie w orzecznictwie różnych
stanowisk w kwestii wykładni art. 3 pkt 22 w związku z art. 18 ust. 1 Prawa
energetycznego.
3
Prezes Urzędu wskazuje mianowicie, że w wyroku Sądu Apelacyjnego z 30
października 2009 r., VI ACa 464/09, przyjęto stanowisko, zgodnie z którym w
braku legalnej definicji punktu świetlnego należy kierować się istniejąca definicją
techniczną, określoną przez Polski Komitet Oświetleniowy Stowarzyszenia
Elektryków Polskich w stanowisku z dnia 3 stycznia 2001 r., a zatem punktu
świetlnego nie można utożsamiać z urządzeniami oświetleniowymi oraz
instalacjami oświetleniowymi. Natomiast w zaskarżonym wyroku Sąd Apelacyjny,
kierując się nie wykładnią językową lecz funkcjonalną uznał, że przedstawiona
powyżej wykładnia pojęcia punkt świetlny nie ma uzasadnienia, gdyż nie przystaje
do realiów świadczenia usługi oświetleniowej. Dlatego - zdaniem Prezesa Urzędu -
problemy, jakie rodzaju wykładnia pojęcia „punkt świetlny” z art. 3 pkt 2 w związku z
art. 18 ust. 1 Prawa energetycznego powoduje, że spełnione są przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie kwalifikowała się do przyjęcia celem
jej merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem zaskarżenia, służącym
interesowi publicznemu przez usuwanie rozbieżności w orzecznictwie sądów
powszechnych oraz wspomaganie rozwoju prawa. Z tego też powodu uzasadnienie
wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na
wykazaniu, iż zachodzą okoliczności uzasadniające podejmowaną w interesie
publicznym interwencję Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 55/12 i powołane tam orzeczenia). Rozpoznanie
skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art.
3989
§ 1 k.p.c. Dlatego w art. 3984
§ 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi
kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi
do rozpoznania i jego uzasadnienie. Spełnienie tego wymogu powinno przybrać
postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie
występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o
4
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego
odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek z art. 3989
§ 1 pkt 1-4 k.p.c.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, w przypadku
wskazania jako podstawy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania art.
3989
§ 1 pkt 1 k.p.c., skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo
zagadnienie, ale także – w uzasadnieniu wniosku – przedstawić odpowiednią
jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania
problemu prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od
sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych
przez sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest
przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na
podstawie art. 390 k.p.c. Samo zagadnienie prawne powinno zaś bazować na
konkretnym przepisie wskazanym w jego treści oraz pozostawać w związku ze
sprawą i wnoszoną skargą kasacyjną (postanowienia Sądu Najwyższego: z 24
września 2013 r., III SK 1/13 i powołane tam orzecznictwo). W orzecznictwie Sądu
Najwyższego konsekwentnie zwraca się uwagę, że w przypadku powołania się
przez skarżącego na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego w
rozumieniu art. 3989
§ 1 pkt 1 k.p.c. jednym z podstawowych wymogów jest
sformułowanie takiego zagadnienia w oparciu o konkretny przepis (przepisy) prawa,
będącego źródłem danego problemu prawnego (np. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 9 sierpnia 2012 r., III SK 4/12; z 20 marca 2013 r., III SK 33/12; z
20 marca 2013 r., III SK 37/12). Nie jest rolą Sądu Najwyższego doszukiwanie się
podstawy prawnej dla zagadnienia prawnego skargi kasacyjnej, ani rozważanie
możliwości rozwiązania takiego problemu nawet w ramach powołanych przez
skarżącego podstaw skarg kasacyjnej.
Z kolei zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, w przypadku
powołania się na art. 3989
§ 1 pkt 2 k.p.c. skarżący ma obowiązek nie tylko określić
przepisy wymagające wykładni, ale także wskazać poważne wątpliwości
interpretacyjne związane z ich stosowaniem wraz z podaniem doktrynalnego lub
orzeczniczego źródła tych wątpliwości, bądź rozbieżności w orzecznictwie sądów
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2012 r., III SK 17/12 i
powołane tam orzecznictwo).
5
W ocenie Sądu Najwyższego, Prezes Urzędu nie wykazał, by spełnione
zostały przesłanki, o których mowa w art. 3989
§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c. W pierwszej
kolejności należy stwierdzić, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie sformułowano zagadnienia prawnego, czyli nierozwiązanego w
dotychczasowym orzecznictwie problemu prawnego pojawiającego się na tle
stosowania lub wykładni konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wymienionego w
podstawach skargi kasacyjnej. Po drugie, uzasadnienie wniosku ze względu na
potrzebę rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego nie spełnia przywołanych powyżej
wymogów wynikających z istoty postępowania kasacyjnego oraz jednoznacznie
doprecyzowanych w utrwalonym już i powołanym orzecznictwie Sądu Najwyższego
w sprawach z zakresu ochrony konkurencji. Godzi się również zauważyć, że
problem prawny, jaki w drodze analizy i interpretacji przez Sąd Najwyższy
uzasadnienia wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej Prezesa
Urzędu, mógłby być kwalifikowany jako podnoszone przez skarżącego zagadnienie
prawne w rozumieniu art. 3989
§ 1 pkt 1 k.p.c., nie jest w istocie takim
zagadnieniem, ponieważ w kwestii tej Sąd Najwyższy wypowiedział się już w
powołanym przez Sąd drugiej instancji wyroku z 17 lutego 2011 r., III SK 36/10.
Wywód zawarty w uzasadnieniu wniosku nie zawiera zaś żadnych argumentów,
które mogłyby przemawiać za ewentualną modyfikacją stanowiska wyrażonego
przez Sąd Najwyższy w powołanym powyżej orzeczeniu. Dodatkowo należy
zwrócić uwagę, że leżący u podstaw niniejszej sprawy oraz przewijający się w
uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania problem
finansowania przez jednostki samorządu terytorialnego zadania publicznego, o
którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 3 Prawa energetycznego, wynikający z
blankietowego charakteru tego przepisu oraz trudności z dopasowaniem tego
zadania do ram budżetowych, w jakich działają jednostki samorządu terytorialnego,
nie jest problemem z zakresu ochrony konkurencji. Nie dotyczy bowiem
niewłaściwego wykorzystywania przez przedsiębiorcę posiadanej przez niego
pozycji dominującej.
Prezes Urzędu nie wykazał również, by spełnione były przesłanki przedsądu,
o których mowa w art. 3989
§ 1 pkt 2 k.p.c. Rzekoma rozbieżność w orzecznictwie
Sądu Apelacyjnego w Warszawie jest jedynie pozorna. Zaskarżony wyrok zgodny
6
jest z poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego
w powołanej już sprawie III SK 36/10, w której uchylono przywołany przez Prezesa
Urzędu wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 30 października 2009 r., VI ACa
464/09.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji
postanowienia.