Postanowienie SN z 15 maja 2014, sygn. III SK 74/13
Data orzeczenia
15 maja 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Halina Kiryło
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 15 maja 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Halina Kiryło
w sprawie z powództwa E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o nałożenie kary pieniężnej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 15 maja 2014 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 30 stycznia 2013 r.,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz
E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. kwotę 180 (sto
osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25 września 2008 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki
(dalej: Prezes URE) stwierdził, że E. Sp. z o.o. w S. (powódka) nie wywiązała się w
2006 r. z określonego w art. 9a ust 8 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo
energetyczne (jednolity tekst: Dz.U. z 2012 r., poz. 1059 ze zm., dalej jako Prawo
energetyczne) obowiązku zakupu oferowanej energii elektrycznej wytworzonej w
skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła w przyłączonych do sieci źródłach energii
znajdujących się na terytorium RP i nałożył na Spółkę karę w kwocie 1.255.601,12
2
zł, tj. 2,146% przychodu z działalności koncesjonowanej osiągniętego w 2007 r.
Odwołanie od decyzji Prezesa URE złożyła E. Sp. z o.o.
Wyrokiem z 26 maja 2009 r. Sąd Okręgowy w W. - Sąd Ochrony Konkurencji
i Konsumentów zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że umorzył
postępowanie administracyjne. Na skutek apelacji Prezesa URE, Sąd Apelacyjny
wyrokiem z dnia 30 marca 2010 r. uchylił zaskarżone orzeczenie przekazując
sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Po ponownym
rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w W. - Sąd Ochrony Konkurencji i
Konsumentów wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2012 r. oddalił odwołanie, zniósł między
stronami koszty postępowania apelacyjnego i przejął na rachunek Skarbu Państwa
opłatę od apelacji, od ponoszenia której pozwany był zwolniony. Apelację od
wyroku Sądu Okręgowego wniosła powodowa Spółka.
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 30 stycznia 2013 r. zmienił zaskarżony
wyrok w ten sposób, że zmienił decyzję Prezesa URE z dnia 25 września 2008 r. w
punkcie 2, nadając temu punktowi następującą treść: „za działanie opisane w
punkcie 1 wymierza przedsiębiorcy karę pieniężną w kwocie 215.256,44 zł
(dwieście piętnaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt sześć złotych czterdzieści cztery
grosze) to jest w wysokości 0,37% przychodu z działalności koncesjonowanej
osiągniętego w 2007 r.”, a w pozostałym zakresie odwołanie oddalił (pkt I); w
pozostałym zakresie oddalił apelację (pkt II) i zniósł wzajemnie między stronami
koszty postępowania.
Sąd drugiej instancji podzielił ocenę prawną ustaleń faktycznych
poczynionych przez Sąd pierwszej instancji i wskazał, że problem w niniejszej
sprawie sprowadza się do zagadnienia intertemporalnego, tj. tego, jakie przepisy
należy stosować do oceny obowiązku zakupu energii czerwonej w 2006 r. oraz
określonych w Prawie energetycznym konsekwencji niewykonania tego obowiązku.
Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że postępowanie administracyjne w niniejszej
sprawie wszczęto po wejściu w życie ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie
ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy o
systemie oceny zgodności (Dz.U. Nr 21, poz. 124). Powołując się na uchwałę Sądu
Najwyższego z dnia 6 listopada 2009 r. (III SZP 2/09), zgodnie z którą przepisy
Prawa energetycznego w nowym brzmieniu stosuje się, jeżeli wysokość kary
3
pieniężnej za naruszenie obowiązku zakupu energii czerwonej jest względniejsza
dla przedsiębiorstwa energetycznego, Sąd drugiej instancji przyjął, że w niniejszej
sprawie wyliczona na podstawie nowych przepisów kara pieniężna jest
względniejsza dla powoda. Sąd Apelacyjny wskazał, iż nakładana na powodową
Spółkę kara dotyczy niewykonania obowiązku wynikającego z przepisów w
brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2007 r., zaś przepisy te
przewidywały karę za niewykonanie obowiązku zakupu energii oferowanej.
Bezsporna jest bowiem okoliczność, że nie było możliwe całkowite wywiązanie się
przez przedsiębiorców z obowiązku nałożonego ustawą, z uwagi na zbyt małą ilość
energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła na rynku w
2006 r. Wobec powyższego, wyliczenie wysokości kary w oparciu o wzór zawarty w
przepisach obowiązujących od dnia 30 czerwca 2007 r. należy odnieść do
obowiązku wynikającego z przepisów dotychczasowych, a więc do ilości energii nie
nabytej, a oferowanej. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie można wymierzać na
podstawie nowych przepisów kary za inny czyn niż ten, za jaki podmiot odpowiada
na podstawie przepisów obowiązujących w dacie dopuszczenia się czynu
podlegającego karze.
Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną Prezesa URE. Skargę
oparto na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 pkt
1a oraz art. 56 ust. 2a pkt 3 w związku z art. 9a ust. 8a Prawa energetycznego,
przez błędne ich zastosowanie polegające na zastosowaniu niewłaściwej analogii w
zakresie wyliczenia kary na podstawie wzoru matematycznego znajdującego się w
art. 56 ust. 2a pkt 3 Prawa energetycznego, w oparciu o opłatę zastępczą ustaloną
na podstawie średniej ceny energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym, która w
danym okresie nie obowiązywała. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku w części w której Sąd Apelacyjny - wskutek częściowego uwzględnienia
apelacji powoda - zmienił decyzję Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 25
września 2008 r., przez obniżenie kary pieniężnej oraz oddalenie apelacji strony
powodowej w całości; ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i
przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, a mianowicie czy
4
dopuszczalne jest wyliczenie wysokości kary pieniężnej orzeczonej na podstawie
art. 56 ust. 1 pkt 1a Prawa energetycznego, w brzmieniu obowiązującym po
nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo
energetyczne oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy o systemie oceny
zgodności (Dz.U. z 2007 r. Nr 21, poz. 124) za niewykonanie obowiązku zakupu
energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła w
przyłączonych do sieci źródłach energii znajdujących się na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej w roku 2006, w oparciu o wzór matematyczny określony
w art. 56 ust. 2a pkt 3 ustawy - Prawo energetyczne przy określeniu jednostkowej
opłaty zastępczej, o której mowa w art. 9a ust 8a ustawy - Prawo energetyczne,
ustalonej przy uwzględnieniu średniej ceny energii elektrycznej na rynku
konkurencyjnym ogłaszanej przez Prezesa URE dla innych okresów oraz przy
przyjęciu ilości energii oferowanej do zakupu, to jest wielkości przewidzianej przez
art. 56 ust. 2a pkt 3 ustawy - Prawo energetyczne w brzmieniu sprzed nowelizacji ?
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi
do rozpoznania, zaś w razie jej przyjęcia do rozpoznania - o oddalenie skargi, a
także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania
kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna, jako szczególny środek zaskarżenia, służy realizacji
interesu publicznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Funkcje
postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w
konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu
Najwyższego. Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn
kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989
§ 1 pkt 1-4 k.p.c. i tylko w przypadku
przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego, za pomocą jurydycznej
argumentacji, że zachodzi publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia
5
sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego przy jej merytorycznym
rozpoznawaniu.
Zgodnie z art. 3989
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
W razie powołania tej przesłanki przesądu, jaką jest występowanie w
sprawie istotnego zagadnienia prawnego, obowiązkiem skarżącego jest
wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony
do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez
sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, niepublikowane). Sformułowanie zagadnienia
powinno zatem odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści
przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez
Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą
Sądu Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej
Polskiej, nie jest bowiem działanie w interesie indywidualnym, lecz powszechnym,
poprzez ochronę obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością
orzekania i ujednolicanie praktyki stosowania prawa pozytywnego. Nie każde więc
orzeczenie, nawet błędnie wydane, zasługuje na kontrolę w postępowaniu
kasacyjnym (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ
178/99, OSNC 2000 nr 7 -8, poz. 147, z dnia 18 marca 2004 r., I PK 620/03, LEX nr
513011, z dnia 8 lipca 2004 r., II PK 71/04, LEX nr 375715 i z dnia 16 kwietnia
2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Nie spełnia określonego w art. 3989
§ 1 k.p.c.
wymagania sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w sposób ogólny i
nieprecyzyjny, a zwłaszcza ograniczenie się do samego postawienia pytania, bez
odniesienia się do problemów interpretacyjnych przepisów (postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451 i z dnia 21 maja
2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że
zbieżność wykładni i sposobu zastosowania przez Sąd drugiej instancji powołanych
6
przez skarżącego przepisów z poglądami prawnymi wyrażonymi wcześniej przez
Sąd Najwyższy powoduje, iż zawarte w skardze kasacyjnej Prezesa Urzędu
zagadnienie prawne pozbawione jest przymiotu istotności, o którym mowa w
art. 3989
§ 1 pkt 1 k.p.c. Wypada przypomnieć, że Sąd Najwyższy w uchwale z dnia
6 listopada 2009 r., III SZP 2/09 (OSNP 2010 nr 7-8, poz. 105) wyraził pogląd,
zgodnie z którym przepis art. 56 ust. 1 pkt 1a w związku z art. 9a ust. 8 ustawy z
dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr
89, poz. 625 ze zm.) w brzmieniu sprzed wejścia w życie przepisów ustawy z dnia
12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy - Prawo
ochrony środowiska i ustawy o systemie oceny zgodności (Dz.U. Nr 21, poz. 124)
stosuje się do oceny wykonania w 2006 r. przez przedsiębiorstwo energetyczne
obowiązku zakupu energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem
ciepła w przyłączonych do sieci źródłach energii znajdujących się na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, nawet jeżeli postępowanie w tej sprawie zostało
wszczęte przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki po wejściu w życie ustawy z
dnia 12 stycznia 2007 r. Jednakże art. 56 ust. 1 pkt 1a ustawy - Prawo
energetyczne w nowym brzmieniu stosuje się, jeżeli wysokość kary pieniężnej
przewidzianej w tym przepisie jest względniejsza dla przedsiębiorstwa
energetycznego. Stanowisko zawarte we wskazanej uchwale w zakresie kwestii
intertemporalnych przy stosowaniu kary z art. 56 ust. 1 pkt 1a oraz art. 56 ust. 2a
pkt 3 Prawa energetycznego, zostało przyjęte i podtrzymane w późniejszym
orzecznictwie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2011 r.,
III SK 19/11 i z dnia 26 listopada 2012 r., III SK 18/12). Jak podkreślił Sąd
Najwyższy w wyroku z dnia 14 grudnia 2012 r. (III SK 12/12), chociaż wypełnienie
obowiązku zakupu energii czerwonej w 2006 r. ocenia się według przepisów w
brzmieniu sprzed 1 lipca 2007 r., samo nakładanie na przedsiębiorstwa
energetyczne kar pieniężnych za jego niewykonanie powinno odbywać się na
podstawie przepisów Prawa energetycznego w takim brzmieniu, które jest
korzystniejsze dla przedsiębiorstwa energetycznego. Mając na względzie
orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz wskazane w uchwale Sądu
Najwyższego z dnia 2 listopada 2009 r., III SZP 2/09, niedostatki przepisów
intertemporalnych, możliwe jest zastosowanie art. 56 ust. 2 pkt 3 Prawa
7
energetycznego w brzmieniu od 1 lipca 2007 r. do ustalenia kary pieniężnej za
naruszenie przez przedsiębiorstwo energetyczne obowiązku, o którym mowa w art.
9a ust. 8 Prawa energetycznego w brzmieniu obowiązującym w 2006 r. Prawidłowe
jest obliczenie kary pieniężnej za niewykonanie w 2006 r. obowiązku zakupu energii
czerwonej w oparciu o wzór matematyczny znajdujący się obecnie w art. 56 ust. 2a
pkt 3 Prawa energetycznego przy określeniu jednostkowej opłaty zastępczej, o
której mowa w art. 9a ust. 8a Prawa energetycznego za okres najbliższy rokowi
2006, tj. za drugie półrocze 2007 r. Taka metoda jest metodą właściwą do ustalenia
wysokości kary pieniężnej, pozwalającą na zastosowanie wobec przedsiębiorstwa
energetycznego przepisów ustawy względniejszej, zgodnie z zapatrywaniami
prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2
listopada 2009 r., III SZP 2/09.
Reasumując: wobec niewykazania istnienia powołanej w skardze kasacyjnej
przesłanki przedsądu, z mocy art. 3989
§ 2 k.p.c. należało orzec jak w sentencji.