Wyrok z 19 sierpnia 2020, sygn. I C 380/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 sierpnia 2020 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Tomasz Choczaj

po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2020 roku w Sieradzu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) Bank S.A. z siedzibą w W.

przeciwko S. M.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego S. M. na rzecz powoda (...) Bank S.A. z siedzibą w W. kwotę:

a)  95 843,13 zł (dziewięćdziesiąt pięć tysięcy osiemset czterdzieści trzy złote 13/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia
15 czerwca 2020 roku do dnia zapłaty,

b)  10 265,00 zł (dziesięć tysięcy dwieście sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami
za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

2.  umarza postępowanie w pozostałej części wobec cofnięcia pozwu.

Sygn. akt I C 380/19

UZASADNIENIE

(...) Bank S.A. z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od S. M. kwoty 97 300,68 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu.

Postanowieniem z 18 grudnia 2019 r. Sąd Rejonowy Lublin - Zachód
w L. przekazał niniejszą sprawę do Sądu Okręgowego w Sieradzu wobec braku podstaw do wydania nakazu zapłaty.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, zasądzenie kosztów procesu, ewentualnie o rozłożenie zasądzonej kwoty na raty.

W piśmie procesowym z 6 lipca 2020 r. powód sprecyzował ostatecznie żądanie i wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 95 843,13 zł z ustawowymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 15 czerwca 2020 r. do dnia zapłaty.
W pozostałym zakresie powód cofnął pozew wraz z zrzeczeniem się roszczenia.

Strony wyraziły zgodę na wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

W dniu 5 maja 2015 r. Bank (...) S.A. z siedzibą w G. zawarł
z S. M. umowę kredytu nr (...) na kwotę 119 898,69 zł, która miała być zwrócona w równych 108. miesięcznych ratach kapitałowo -odsetkowych w wysokości 1 684,49 zł płatnych do 5. dnia każdego miesiąca, poczynając od 5 listopada 2015 r. z zastrzeżeniem, iż pierwsza rata kredytu będzie wynosić 1 684,49 zł, a ostatnia - 1 684,50 zł. Na całkowitą kwotę kredytu
w wysokości 181 924,93 zł składała się kwota kredytu udostępniona kredytobiorcy na spłatę innych kredytów lub pożyczek oraz na cele konsumpcyjne w wysokości 99 998,91 zł, prowizja od udzielonego kredytu w wysokości 19 899,78 zł, należne bankowi za cały okres kredytowania odsetki w wysokości 62 026,24 zł, (dowód: umowa kredytu - k. 55 - 64; taryfa opłat i prowizji - k. 62; formularz informacyjny - k. 65 – 68; harmonogram spłat - k. 69 - 70) .

Zgodnie § 3 ust. 2 zawartej umowy kredyt był oprocentowany według stałej stopy procentowej, która na dzień zawarcia umowy wynosiła 9,80 %
w stosunku rocznym. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania kredytu wynosiła 15,94 %, (dowód: umowa kredytu - k. 55 - 64) .

W razie wystąpienia zadłużenia przeterminowanego bank mógł wysyłać kredytobiorcy monity listowane i telefoniczne, za które naliczał opłaty odpowiednia w wysokości 30,00 zł i 35,00 zł (§ 7 pkt 4 umowy). Od zadłużenia przeterminowanego bank naliczał i pobierał odsetki karne według zmiennej stopy procentowej, określonej jako czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP, wynoszącej 5 października 2015 r. 10,00 % w skali roku (§ 7 pkt 1 umowy), (dowód: umowa kredytu - k. 55 - 64) .

Bank mógł wypowiedzieć umowę kredytu w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w razie utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej. Termin wypowiedzenia został określony
na 30 dni (§ 8 pkt 1 i 3 umowy). Bank mógł wypowiedzieć umowę kredytową
w skutek braku płatności w terminie wynikającym z umowy (§7 pkt 2 umowy), (dowód: umowa kredytu - k. 55 - 64) .

W dniu 4 listopada 2016 r. doszło do prawnego połączenia (...) Bank S.A. z wydzieloną częścią Banku (...) S.A. poprzez przeniesienie na (...) Bank S.A. części majątku (...) S.A. w formie zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Tym samym z dniem 4 listopada 2016 r. (...) Bank S.A. wstąpił w prawa i obowiązki Banku (...) S.A. określone w sporządzonym na tę okoliczność planie podziału. Uprawnionym do dochodzenia wierzytelności z tytułu przedmiotowej umowy pozostaje aktualnie (...) Bank S.A., (dowód: plan podziału - k. 71; załącznik - k. 72) .

Pozwany nie spłacał terminowo rat kredytu i dlatego powód,
po wcześniejszym wezwaniu do zapłaty i poinformowaniu o możliwości złożenia wniosku restrukturyzacyjnego, wypowiedział umowę pismem z 4 października 2019 r., które zostało doręczone pozwanemu przez awizo, (dowód: wezwanie
do zapłaty z potwierdzeniem odbioru - k. 73 - 74; wypowiedzenie umowy
z potwierdzeniem odbioru - k. 75 - 76) .

Pismem z 22 listopada 2019 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty
na swoją rzecz w terminie 7 dni od otrzymania pisma należności z tytułu umowy
z 5 maja 2015 r. w wysokości 97 639,00 zł, na którą składała się kwota: 93 662,82 zł tytułem niespłaconego kapitału, 3 799,18 zł tytułem odsetek umownych oraz 177,2 zł tytułem odsetek karnych, (dowód: wezwanie do zapłaty z potwierdzeniem odbioru - k. 78 - 79) .

W dniu 10 grudnia 2019 r. powód wystawił wyciąg z ksiąg banku, w którym wskazał, że posiada wierzytelność w stosunku do pozwanego z tytułu powyższej umowy kredytowej w wysokości 97 300,68 zł, na którą składa się: kapitał
w wysokości 93 293,76 zł, odsetki umowne w wysokości 3 368,24 zł oraz odsetki umowne za opóźnienie w wysokości 638,68 zł, (dowód: wyciąg z ksiąg banku - k. 79) .

Do chwili obecnej pozwany nie uregulował całego zadłużenia, wpłaca niewielkie kwoty, które powód uwzględnia w rozliczeniu długu, (bezsporne) .

Pozwany zamieszkuje sam. Utrzymuje się z gospodarstwa ogrodniczego
o powierzchni (...) ha, w którym szklarnie zajmują powierzchnię około (...) metrów kwadratowych. Uprawia w nich ogórki i pomidory. Pozwany
ma zaległości w wielu bankach, płaci również alimenty na syna. Pozwany
z uprawy warzyw uzyskuje przychów w wysokości około 40 000,00 zł miesięcznie. Koszty z tym związane wynoszą około 25 000,00 zł miesięcznie, (dowód: zeznania powoda - k. 113 verte i nagranie rozprawy z 1 czerwca 2020 r. - płyta - koperta - k. 148, minuta od 00:11:26 do 00:15:45 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami - k. 113 - 113 verte i nagraniem rozprawy z dnia 1 czerwca 2020 r. - płyta - koperta - k. 148, minuta od 00:01:08 do 00:11:26) .

Powyższy stan faktyczny w zasadzie nie był sporny miedzy stronami, gdyż ustalono go na podstawie dokumentów załączonych do pozwu, które nie były negowane przez strony. Sytuację rodzinna i majątkową pozwanego Sąd ustalił
na podstawie jego zeznań, które nie były negowane przez stronę powodową i które w związku z tym uznał za wiarygodne.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługuje na uwzględnienie praktycznie w całości.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że roszczenie nie jest przedawnione (termin trzyletni określony w art. 118 k.p.c.), gdyż wypowiedzenie umowy nastąpiło w 2019 r., a pozew został złożony w tym samym roku.

W przedmiotowej sprawie wierzytelność powoda wynikała z treści art. 69 prawa bankowego, który stanowi, że przez umowę kredytu bank zobowiązuje
się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie.

Do umowy tej stosuje się także postanowienia ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (tekst jedn., Dz. U. z 2019, poz. 1083). Zgodnie
z treścią art. 3 ust. 2 tej ustawy za umowę o kredyt konsumencki uważa
się w szczególności umowę kredytu w rozumieniu przepisów prawa bankowego.

Dalej należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis
ten określa reguły dowodzenia, tj. przedmiot dowodu oraz osobę, na której spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie
dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaznaczyć też trzeba, że przy rozpoznawaniu sprawy na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron
i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających
do wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.),
a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne. Zaprzeczenie dokonane przez stronę procesową powoduje, że istotne
dla rozstrzygnięcia sprawy fakty stają się sporne i muszą być udowodnione.
W razie ich nieudowodnienia sąd oceni je na niekorzyść strony, na której spoczywał ciężar dowodu, chyba że miał możność przekonać się o prawdziwości tych twierdzeń na innej podstawie.

Z dowodów zaoferowanych przez powoda wynika, że pozwany istotnie zawarł umowę o kredyt z jego poprzednikiem prawnym, gdyż w aktach sprawy znajduje się odpis umowy o kredyt. Bezspornym pozostaje również fakt,
że pozwany posiada zaległość wobec powoda w wysokości ostatecznie dochodzonej w tym procesie. Pozwany nie zaoferował żadnych dowodów w celu wykazania, że zobowiązanie wykonał w lub wykonał częściowo, ale w znacznie większym zakresie. Ponadto pozwany nie wnosił o przeprowadzenie dowodu
z opinii biegłego, który mógłby zweryfikować wyliczenie należności powoda.

Należy także stwierdzić, że doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy, zatem roszczenie jest wymagalne.

W tym miejscu zauważyć trzeba, że wypowiedzenie umowy jest prawem kształtującym, które realizowane jest przez oświadczenie złożone drugiej stronie umowy (art. 61 k.c.). Z uwagi na szczególne skutki wypowiedzenia, do których należy rozwiązanie węzła obligacyjnego, oświadczenie takie nie powinno pozostawiać żadnych wątpliwości co do prawidłowości jego złożenia.

Rozstrzygając w tym zakresie sprawę Sąd miał na uwadze to, że pismo zawierające oświadczenie o wypowiedzeniu umowy doręczono pozwanemu listem poleconym ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Pozwany nie negował faktu doręczenia tego pisma. Wobec tego skoro wypowiedzenie zostało skonstruowane prawidłowo i dotarło do pozwanego oraz spełniało wymagania z art. 75 ust. 1 oraz 75 c ust. 1 Prawa bankowego, to roszczenie powoda stało się wymagalne
po upływie terminu zakreślonego w wypowiedzeniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w pkt 1 a wyroku,
na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tekst jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2187 ze zm.) w zw. z art. 353 k.c., art. 478 k.c. i art. 471 k.c. oraz na podstawie umowy o kredyt.

O odsetkach od kwoty wskazanej w pkt 1 a Sąd orzekł na podstawie art. 481 i 482 k.p.c. w zw. z uregulowaniami umowy o kredyt.

Sąd nie rozłożył wskazanej kwoty zasądzonej w pkt 1 wyroku na raty
ze względu na brak przesłanek określonych w art. 320 k.p.c.

Zgodnie z treścią tego przepisu, w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie.

W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że celem tego unormowania jest umożliwienie realizacji wyroku bez potrzeby przeprowadzenia egzekucji. Zastosowanie powyższego przepisu może mieć miejsce jedynie w wypadkach „szczególnie uzasadnionych”, które zachodzą wówczas, gdy natychmiastowe wykonanie wyroku byłoby rażąco sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, np. jeżeli ze względu na stan majątkowy, zdrowotny, czy rodzinny niezwłoczne spełnienie świadczenia lub jednorazowe spełnienie zasądzonego świadczenia przez pozwanego byłoby niemożliwe, bardzo utrudnione lub narażałoby pozwaną albo jej bliskich na niepowetowaną szkodę.

Pojęcia sytuacji szczególnych nie można przy tym interpretować wyłącznie jako sytuacji skrajnych, związanych z nadzwyczaj trudnym położeniem pozwanego. W takich bowiem sytuacjach pozwany nie posiadałby wystarczających środków, by spłacać zadłużenie w częściach lub też możliwe
do zaakceptowania przez niego raty są tak niskie, że w żaden sposób nie stanowią realnego zabezpieczenia powoda. Wówczas Sąd zmuszony byłby do oddalenia wniosek o rozłożenia świadczenia na raty. Zatem chodzi o takie stany faktyczne, z których wynika, że sytuacja pozwanego jest trudna na tyle, że wyłącza możliwość spełnienia świadczenia, z drugiej zaś strony na tyle dobra, aby pozwany był
w stanie realnie płacić raty w wysokości zadawalającej powoda.

Mając powyższe na uwadze oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy należy uznać, że nie zachodzą „szczególne okoliczności” uzasadniające rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty. Pozwany zeznał, iż ma wiele niespłaconych kredytów, a także że posiada okresowy dochód ze sprzedaży warzyw. Te fakty przemawiają za stwierdzeniem, że po stronie pozwanego
nie zachodzi pozytywna prognoza odnośnie spłaty zadłużenia w ratach. Nie ma bowiem żadnej gwarancji, że pozwany będzie miał dochód, który wystarczy
na spłatę jego wszystkich długów bez potrzeby wszczęcia postępowania egzekucyjnego.