Postanowienie z 27 sierpnia 2020, sygn. XXVII Ca 618/20

POSTANOWIENIE

Dnia 27 sierpnia 2020 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Maja Smoderek

Sędziowie: Ada Sędrowska

Katarzyna Parczewska

po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2020 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości (...)

z udziałem (...) W., (...) spółki z o. o. z siedzibą w W., M. B. (1), W. O., E. K., M. P., (...) spółki z o.o. spółki komandytowo-akcyjnej, H. B., M. B. (2), H. M., N. T., L. H., A. W., M. W., B. W., (...) sp. z o.o., M. A., M. C., T. C. oraz (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków

o wpis

na skutek apelacji (...) spółka z o. o. z siedziba w W., A. W. i M. W.

od wpisu Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie

z dnia 15 czerwca 2018 roku, sygn. akt Dz. Kw. (...), Kw nr (...)

postanawia:

uchylić zaskarżony wpis i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania instancji odwoławczej.

Maja Smoderek Ada Sędrowska Katarzyna Parczewska

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

Sygn. akt XXVII Ca 618/20

UZASADNIENIE

Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości (...) złożyła wniosek o wykreślenie z działu II księgi wieczystej nr (...) prawa użytkowania wieczystego i wpisania jako właściciela (...) W. na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 roku o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości (...), wydanych z naruszeniem prawa.

Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r. Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie oddalił powyższy wniosek.

Od powyższego orzeczenia wnioskodawca wniósł skargę, żądając uwzględnienia wniosku zgodnie z jego treścią.

Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2018 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie uwzględnił wniosek w ten sposób, że wykreślił uwidocznione w księdze wieczystej nr (...) prawo użytkowania wieczystego, wpisał jako właściciela (...) W., a ponadto dokonał wykreślenia wyodrębnionych w budynku lokali.

Od powyższego orzeczenia uczestnicy (...) sp. z o. o. z siedziba w W. oraz A. W. i M. W. wnieśli apelację zaskarżając je w całości oraz zarzucając, iż Sąd Rejonowy naruszył przepisy postępowania tj. art. 626 (8) par. 1 i 2 kpc w związku z art. 391 par. 1 kpc w związku z art. 321 kpz w związku z art. 13 par. 2 kpc poprzez dokonanie wpisu wykraczającego poza granice wniosku oraz naruszył przepisy postepowania tj. art. 626 (8) par. 2 kpc w związku z art.626 (9) kpc w związku z art. 31 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w związku z art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 roku o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości (...), wydanych z naruszeniem prawa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłowe zbadanie. Uczestnicy A. W. i M. W. sformułowali ponadto zarzut naruszenia art. 233 kpc poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego, skutkujące błędnym przyjęciem, że spełnione zostały warunki formalne do dokonania wpisu.

Skarżący wnieśli o zmianę orzeczenia i oddalenia wniosku Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości (...).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacje zasługiwały na uwzględnienie.

Na aprobatę Sądu II Instancji pierwszy z postawionych w apelacjach zarzutów, tj. zarzut dokonania przez Sąd I Instancji wpisu wykraczającego poza granice wniosku. Mając na uwadze treść przepisu art. 626 (8) par. 1 kpc z całą mocą stwierdzić trzeba, że Sąd wieczystoksięgowy nie może wyjść poza granice wniosku. Analizując zagadnienie granic rozpoznania sprawy w postępowaniu o wpis w księdze wieczystej aktualna (mimo oczywistej odmienności tego postępowania od innych postepowań sądowych) jest zasada ne eat iudex ultra petita partium, która określa zarówno zakaz orzekania o czymś więcej, jak i o czymś innym, niż obejmuje żądanie rozpatrywanego wniosku. Związanie sądu granicami żądania łączy się ściśle z naczelnymi zasadami postępowania cywilnego, to jest regułą autonomii woli, zgodnie z którą każdy ma swobodę kształtowania swojej sytuacji prawnej oraz zasadą dyspozycyjności, zgodnie z którą uczestnicy postepowania mogą swobodnie decydować o tym co ma być przedmiotem rozpoznania sprawy przez nich zainicjowanej. Dlatego też, dokonanie przez Sąd Rejonowy wpisu wykraczającego poza granice wniosku Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości (...) było wadliwe. Z treści wniosku będącego przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej jednoznacznie wynika, że wnioskodawca żądał wykreślenia z działu II księgi wieczystej nr (...) prawa użytkowania wieczystego i wpisania jako właściciela (...) W.. Sąd Rejonowy poczynił natomiast dalej idące zmiany w treści księgi wieczystej i wykreślił wpisy dotyczące wyodrębnionych w budynku lokali.

Uchybienie to spowodowało konieczność uchylenia całego zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 21 czerwca 2006 r. (I CSK 115/06, Legalis) Sąd Najwyższy wskazał, że kognicja sądu wieczystoksięgowego dotyczy nie tylko postępowania przy wpisie, lecz także przy rozpoznaniu apelacji od wpisu. Zważyć trzeba, że apelacja pełna cum beneficio novorum polega na tym, że sąd II instancji rozpoznaje sprawę ponownie, kontynuując postępowanie rozpoczęte przed sądem I instancji (art. 378 par. 1 kpc). Skoro Sąd Rejonowy rozpoznał sprawę w granicach nieuzasadnionych wnioskiem, a postanowienie w swej warstwie merytorycznej miało jednolitą podstawę faktyczną i prawną, to jedynie ponowne rozpoznanie wniosku i to tylko w jego granicach, zapewni prawidłowy tryb orzekania w niniejszej sprawie w obu instancjach. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2020 roku, sygn. akt V CZ 3/20, pojęcie nierozpoznania istoty sprawy interpretowane jest jako wadliwość rozstrzygnięcia, polegająca na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w postępowaniu niniejszym. Sąd Rejonowy przekroczył granice wniosku i dokonał wpisów nie objętych wnioskiem, natomiast dla Sądu II Instancji rozpoznającego apelację ma to doniosłe znaczenia zarówno procesowe jak i materialnoprawne. Procesowe z tego względu, że jak już wyżej wskazano tego rodzaju uchybienia są uznawane jako wyczerpujące przesłankę „nierozpoznania istoty sprawy”, materialnoprawne dlatego, że powstaje wątpliwość czy bez dokonania wpisów przekraczających granice wniosku Sąd wieczystoksięgowy dokonałby także wpisów, które wnioskiem były objęte.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I Instancji rozpozna wniosek w jego granicach.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 386 par. 4 kpc w związku z art. 13 par. 2 kpc. Rozstrzygnięcie o kosztach postepowania oparto na zasadzie art. par. 2 kpc w związku z art. 13 par. 2 kpc.

Katarzyna Parczewska Ada Sędrowska Maja Smoderek