Wyrok SN z 17 lipca 2014, sygn. III KRS 16/14
Data orzeczenia
17 lipca 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Józef Iwulski
Tagi
Podstawa prawna
Sygn. akt III KRS 16/14
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 lipca 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Józef Iwulski (przewodniczący)
SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
w sprawie z odwołania M. D.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia […]. w przedmiocie
przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego
Sądu Rejonowego w W., obwieszczonym w Monitorze Polskim,
z udziałem P. B.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 lipca 2014 r.,
oddala odwołanie.
UZASADNIENIE
Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z dnia […] podjętą w przedmiocie
przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego
Sądu Rejonowego w W., obwieszczonym w Monitorze Polskim, na podstawie art. 3
ust. 1 pkt 2 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie
Sądownictwa (Dz. U. Nr 126, poz. 714 i Nr 203, poz. 1192), postanowiła:
przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do
2
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w W. kandydaturę P.
B. - referendarza sądowego (punkt 1) oraz nie przedstawiać Prezydentowi
Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na
stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w W. 22 innych kandydatur, w tym
kandydatury adwokata M. D. (punkt 2), a nadto umorzyć postępowanie wobec 11
kandydatur.
W uzasadnieniu tej uchwały Krajowa Rada Sądownictwa wyjaśniła, że na
jedno wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Rejonowym w W., obwieszczone w
Monitorze Polskim zgłoszone zostały trzydzieści cztery kandydatury.
Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa w jawnym głosowaniu
bezwzględną większością głosów przyjął stanowisko w przedmiocie przedstawienia
Krajowej Radzie Sądownictwa listy rekomendowanych kandydatów na wolne
stanowisko sędziowskie w następującej kolejności: 1.P. B., 2. B. I.-N.
Krajowa Rada Sądownictwa uwzględniła tym samym rekomendację
kandydatury umieszczonej na pierwszej pozycji listy proponowanych kandydatur
przedstawionej w stanowisku Zespołu członków Rady z dnia 13 stycznia 2014 r.
Po przeprowadzonej analizie akt postępowania i uwzględnieniu przede
wszystkim akt osobowych wszystkich zgłoszonych na wolne stanowisko
sędziowskie kandydatów oraz stanowiska Zespołu członków Krajowej Rady
Sądownictwa z dnia 13 stycznia 2013 r., a także po wysłuchaniu sprawozdania
Zespołu członków Krajowej Rady Sądownictwa odnośnie do rekomendowanych na
wolne stanowisko sędziowskie kandydatów, Krajowa Rada Sądownictwa uznała
kandydaturę P. B. za najbardziej odpowiednią ze wszystkich kandydatur
zgłoszonych na wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Rejonowym w W.
P. B. posiada wieloletnie i zróżnicowane doświadczenie zawodowe w pracy
związanej ze stosowaniem prawa. Pracę tę wykonywał zarówno w pionie karnym,
jak i cywilnym sądownictwa powszechnego jako asystent sędziego oraz referendarz
sądowy. Legitymuje się ponadto uzyskaniem bardzo dobrej oceny z ukończenia
wyższych studiów prawniczych oraz oceny dobrej plus ze złożonego egzaminu
sędziowskiego. Wysokie kompetencje zawodowe kandydata oraz odpowiednie
predyspozycje do wykonywania zawodu sędziego zostały potwierdzone bardzo
3
dobrą oceną kwalifikacyjną jego pracy na stanowisku, zarówno asystenta sędziego
Sądu Apelacyjnego, jak i referendarza sądowego.
Powyższe względy w połączeniu z uzyskaniem przez P. B. jednomyślnego
poparcia Kolegium Sądu Okręgowego w W. oraz trzeciego pod względem
wysokości spośród wszystkich zgłoszonych na wolne stanowisko kandydatów
poparcia na posiedzeniu Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów okręgu Sądu
Okręgowego w W. czyni jego kandydaturę najbardziej odpowiednią ze wszystkich
zgłoszonych kandydatur do przedstawienia z wnioskiem o powołanie na wolne
stanowisko sędziowskie.
Uczestnik postępowania adwokat M. D. wniósł do Sądu Najwyższego
odwołanie od uchwały nr […] Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 15 stycznia 2014
r., na podstawie art. 44 ust 1 ustawy o KRS zaskarżając tę uchwałę w części
dotyczącej nieprzedstawienia jego kandydatury z wnioskiem o powołanie do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego oraz zarzucając tej uchwale sprzeczność
z prawem, tj.
(-) sprzeczność z art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, polegającą na
przeprowadzeniu wyboru kandydata w sposób sprzeczny ze zgromadzonym
materiałem dowodowym, w sytuacji, w której kandydatura skarżącego, w świetle
ustalonych w uchwale kryteriów wyboru, spełnia wyższe wymagania w zakresie
kwalifikacji, doświadczenia i dorobku zawodowego, stażu pracy, opinii i ocen
sędziów wizytatorów, a także indywidualnych cech i predyspozycji do wykonywania
zawodu sędziego;
(-) sprzeczność z art. 33 ust 1 ustawy o KRS w zw. z art. 32 ust. 1
Konstytucji i art. 60 Konstytucji RP, polegającą na podjęciu uchwały w zaskarżonej
części bez wszechstronnego rozważenia sprawy, a nadto, z naruszeniem zasad
jednakowego dostępu do stanowisk w sferze publicznej oraz równego traktowania i
niedyskryminacji, poprzez: dokonanie oceny kandydatury skarżącego w sposób
sprzeczny ze zgromadzonym materiałem dowodowym; nieuzasadnione pominięcie
przy ocenie kandydatury skarżącego szeregu korzystnych dla jego wyboru
okoliczności, to jest ocen, opinii i rekomendacji zawartych w analizach i ocenach
sporządzonych przez sędziów wizytatorów oraz doświadczenia zawodowego i
stażu pracy, bez odpowiedniego wyjaśnienia i podania motywów takiej decyzji.
4
Powołując się na przedstawione wyżej zarzuty, odwołujący się wniósł o
uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa
do ponownego rozpatrzenia.
Podniósł równocześnie, że określenie kryteriów wyboru, którymi kierowała
się Rada oraz hierarchii ich ważności pozwala na dokonanie porównania sytuacji
skarżącego i wybranego kandydata z uwzględnieniem tych kryteriów oraz
całokształtu materiału dowodowego dotyczącego kandydatów. Dokonana w oparciu
o te kryteria ocena kandydatów, przy uwzględnieniu zebranego w toku
postępowania materiału dowodowego, powinna natomiast prowadzić do wniosku,
że skarżący spełnia stawiane wymogi w większym stopniu od wybranego
kandydata, w szczególności w zakresie posiadanych kwalifikacji zawodowych,
którym Rada, jego zdaniem, nadała znaczenie kluczowe dla rozstrzygnięcia.
Skarżący wskazał ponadto, że ukończył studia z wynikiem dobrym, egzamin
sędziowski złożył z oceną dostateczną, a zawód adwokata wykonuje od 2006 r.
Przedtem, w latach 1998 — 2005, pracował w Kancelarii Prezydenta RP, między
innymi na stanowisku radcy prawnego. W przypadku skarżącego zostały
przedstawione analiza pracy oraz oceny dwóch sędziów wizytatorów — z zakresu
spraw cywilnych i karnych. Obie opinie były pozytywne. W ocenie sporządzonej
przez sędziego wizytatora ds. karnych wskazano na: duże doświadczenie
praktyczne w sprawach karnych prowadzonych, zarówno przez sądy rejonowe, jak i
okręgowe, właściwy poziom wiedzy z zakresu prawa materialnego i procesowego,
aktywność i rzetelność w wykonywaniu swoich funkcji, lojalność procesową wobec
sądu i szacunek dla pracy innych osób. Podkreślono wieloletnie doświadczenie
zawodowe skarżącego, nabyte w warunkach bezpośredniego kontaktu z
podsądnymi i pokrzywdzonymi, znajomość problemów związanych ze stosowaniem
prawa karnego także z innej strony, niż znana sędziom orzekającym. W ocenie
sędziego wizytatora ds. cywilnych stwierdzono, że skarżący posiada wiedzę
prawniczą pozwalającą mu na podejmowanie czynności zarówno w sprawach z
zakresu prawa cywilnego, rodzinnego jak i gospodarczego.
Zdaniem skarżącego, porównanie przedstawionych wyżej okoliczności z
sytuacją wybranego kandydata, w świetle kryterium kwalifikacji zawodowych
jednoznacznie przemawia za dokonaniem wyboru skarżącego, co nie znalazło
5
odzwierciedlenia w zaskarżonej uchwale. Ocena pracy wybranego przez Radę
kandydata sporządzona przez sędziego wizytatora dotyczyła pracy na stanowisku
asystenta sędziego w wydziale pracy i ubezpieczeń społecznych i przede
wszystkim odnosiła się do poziomu wiedzy prawniczej w tym obszarze.
Uzupełniająca opinia na temat tego kandydata dotyczyła jego pracy w charakterze
referendarza w wydziale gospodarczym Krajowego Rejestru Sadowego, co w opinii
wnoszącego odwołanie wskazuje na bardzo wąski zakres stosowanego prawa
procesowego i materialnego.
Skarżący jest zdania, że opinie na jego temat wydane przez sędziów
wizytatorów wskazują na dużo bardziej wszechstronny i praktyczny poziom wiedzy i
umiejętności zawodowych. Uzasadniają pozytywną ocenę kandydatury, zarówno w
zakresie wykonywania zawodu w sprawach karnych, jak i cywilnych, rodzinnych i
gospodarczych. Wskazują na wieloletnie doświadczenie zawodowe w sprawach o
różnym stopniu skomplikowania, przed sądami rejonowymi i okręgowymi.
Doświadczenie skarżącego obejmuje nie tylko sporządzanie wszelkiego rodzaju
pism procesowych, ale przede wszystkim aktywne uczestnictwo w rozprawach
sądowych, wymagające praktycznego stosowania wiedzy i umiejętności
prawniczych z zakresu niemal wszystkich gałęzi prawa.
Skarżący uznał, że przy tak znaczącej przewadze doświadczenia
zawodowego i posiadanych kwalifikacji przez skarżącego, o wyborze dokonanym
przez Radę nie powinny decydować wyniki głosowania w Kolegium i Zgromadzeniu
przedstawicieli, gdyż temu kryterium Rada nadała drugorzędne znaczenie. Należy
przyjąć, że dokonanego przez Radę wyboru nie uzasadnia całokształt okoliczności
sprawy, gdyż w kontekście przyjętych przez Radę kryteriów wyboru, spośród
których za najważniejsze uznano ocenę kwalifikacji, zapadłe w stosunku do
skarżącego rozstrzygnięcie stoi w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem
dowodowym.
W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o
oddalenie odwołania w całości.
W uzasadnieniu swojego stanowiska Krajowa Rada Sądownictwa zauważyła,
że kolejne odwołanie złożone przez skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Uczestnik postępowania M. D. dotychczas wniósł cztery odwołania od Uchwał
6
Krajowej Rady Sądownictwa zawierające powtarzające się zarzuty i argumentację
w zakończonych postępowaniach w przedmiocie powołania na wolne stanowiska
sędziowskie.
Odwołanie od Uchwały Nr […] Krajowej Rady Sądownictwa skarżący oparł
na błędnie wywiedzionym z uzasadnienia zaskarżonej uchwały założeniu, że z
treści tego uzasadnienia wynika, jakoby jedynym kryterium wyboru kandydata na
wolne stanowisko sędziowskie była - zdaniem Rady - ocena kwalifikacji.
W opinii Krajowej Rady Sądownictwa, powyższe założenie, jak i wywody
stwierdzające, że założenie to uzyskało - w ocenie Krajowej Rady Sądownictwa –
prymat, nie znajduje potwierdzenia w treści uchwały. Rada wykonując swój
konstytucyjny obowiązek właściwego doboru kadry sędziowskiej bada całokształt
okoliczności faktycznych, dokonując wszechstronnego rozważenia sprawy.
Przeprowadzone postępowanie przez Zespół Krajowej Rady Sądownictwa, a
następnie przed Radą uwzględnia dyrektywy zawarte w ustawie o Krajowej Radzie
Sądownictwa. Dokonane ustalenia i konfrontacja kandydatów stanowią podstawę
do wskazania okoliczności, które były kluczowe przy wyborze danego kandydata na
wolne stanowisko sędziowskie. Określony tok czynności i przeprowadzone
postępowanie stanowią wykonanie zarówno konstytucyjnych, jak i ustawowych
obowiązków wskazanych w art. 32 ust. 1 i art. 60 Konstytucji RP oraz art. 33 ust. 1 i
35 ust. 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.
Krajowa Rada Sądownictwa podniosła też, że kryteria, które przesądziły o
wyborze konkretnego kandydata, uwzględniane są łącznie, a uznanie - jak to czyni
skarżący - za determinującego całe postępowanie tylko jednego z wielu kryteriów,
niezależnie od jego wagi dla dokonanego rozstrzygnięcia, nie może zostać
potraktowane jako zasadne. Dokonane ustalenia pozwoliły na jednoznaczną ocenę,
że skarżący jako kandydat spełnia pozostałe kryteria w stopniu zdecydowanie
niższym.
Uczestnik postępowania M. D. uzyskał pozytywną ocenę kwalifikacyjną, ale
w stopniu - i to znacznie - niższym od wybranego kandydata wypełnił pozostałe
kryteria wskazane w art. 35 ust. 2 ustawy. Przedstawiony przez Krajową Radę
Sądownictwa kandydat - referendarz sądowy P. B. - otrzymał zarówno bardzo
dobrą ocenę kwalifikacyjną, jak i między innymi wyższą ocenę z egzaminu
7
sędziowskiego oraz wysokie poparcie środowiska sędziowskiego na posiedzeniu
Kolegium Sądu Okręgowego w W. oraz Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów
okręgu Sądu Okręgowego w W. Kandydat ten w ocenie Krajowej Rady
Sądownictwa posiada wieloletnie i zróżnicowane doświadczenie zawodowe w pracy
ze stosowaniem prawa.
Krajowa Rada Sądownictwa uznała, że nie naruszyła posiadanego
uprawnienia do samodzielnego uznania i oceny materiałów postępowania, a
wywody polemiczne skarżącego odnośnie do oceny doświadczenia zawodowego
poszczególnych kandydatów i ich przydatności do wykonywania zawodu sędziego
sprowadzają się w swej istocie jedynie do subiektywnej prezentacji własnej
kandydatury.
Uczestnik postępowania P. B. złożył odpowiedź na odwołanie M. D. od
uchwały nr […] Krajowej Rady Sądownictwa, wnosząc o odrzucenie odwołania w
całości, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie odwołania w całości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wstępnie Sąd Najwyższy uważa za stosowne przypomnieć, że zgodnie z
art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie
Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714, dalej ustawa o KRS), uczestnik
postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności
uchwały Rady z prawem, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Wynikające z
tego przepisu prawo zaskarżenia uchwał Rady dotyczy zatem uchwał
podejmowanych w sprawach należących do jej kompetencji, w tym w wymienionych
w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o KRS sprawach o rozpatrzenie i ocenę kandydatów do
pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego oraz stanowiskach
sędziowskich w sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach
wojskowych. Stosownie do art. 44 ust. 3 ustawy o KRS do postępowania przed
Sądem Najwyższym w sprawach z odwołań od uchwał Rady stosuje się przepisy
Kodeku postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej, poza przepisem art. 871
k.p.c. ustanawiającym przymus adwokacko – radcowski w występowaniu przed
tymże Sądem. Odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o
8
skardze kasacyjnej determinuje więc sposób wyznaczenia granic rozpoznania
przez Sąd Najwyższy sprawy zainicjowanej odwołaniem uczestnika postępowania.
Stosownie do art. 39813
§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem skargę
kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a z urzędu bierze
pod rozwagę tylko nieważność postępowania.
Jeśli zaś chodzi o podstawy odwołania od uchwał Rady, to zdaniem Sądu
Najwyższego zasadniczo nie ma zastosowania w tym zakresie art. 3983
§ 1 k.p.c.
regulujący kwestię podstaw kasacyjnych, gdyż w przypadku odwołań od uchwał
Rady podstawy te są określone w art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o KRS,
który stanowi, że odwołanie można wnieść z powodu sprzeczności uchwały z
prawem, a zatem zarówno z prawem materialnym jak i z przepisami postępowania.
Oczywiście nie będą to przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż
stosowanie tych przepisów w postępowaniu przez Radą wyłącza art. 2 ustawy o
KRS. Nie są to również przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem z
treści jego art. 1 jednoznacznie wynika, że Kodeks postępowania cywilnego
reguluje postępowanie sądowe w wymienionych w tym przepisie kategoriach spraw,
a nie postępowanie przed innymi organami władzy państwowej, w dodatku
mającymi – jak postępowanie przed Krajową Radą Sądownictwa – charakter
publiczny. Szczegółowe zasady postępowania przed Radą w indywidualnych
sprawach są unormowane w przepisach rozdziału 3 obecnie obowiązującej ustawy
o KRS i to one mogą stanowić punkt odniesienia dla podnoszonych w odwołaniach
od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa zarzutów naruszenia przepisów
proceduralnych. Naruszenia te muszą przy tym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
odzwierciedlony w treści zaskarżonej uchwały. Tak sformułowane podstawy
zaskarżenia wyznaczają z kolei zakres kognicji Sądu Najwyższego w tej kategorii
spraw.
Sąd Najwyższy w obecnym składzie uznaje przy tym za nadal aktualny
pogląd judykatury wyrażany na gruncie art. 13 ust. 2 dawnej ustawy z dnia 27 lipca
2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz.
67 ze zm.), będącego odpowiednikiem art. 44 ust. 1 obecnej ustawy o KRS,
zgodnie z którym zakres kognicji Sądu Najwyższego w ramach oceny uchwał
Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje wyłącznie badanie, czy uchwała nie
9
pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd Najwyższy nie ma
kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydata na sędziego
(a tym bardziej jego kontrkandydatów). Przedmiotem badania ze strony Sądu
Najwyższego pozostaje zatem procedura podejmowania uchwały przez Krajową
Radę Sądownictwa, a nie przesłanki, które zadecydowały o jej treści (por. wyroki
Sądu Najwyższego: z dnia 15 lipca 2009 r., III KRS 7/09 i III KRS 11/09,
niepublikowane, oraz z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011, nr
11, poz. 93). Wypada również dodać, iż jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w
uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2008 r., SK 57/06 (OTK – A 2008, nr 4, poz.
63), ani szczególna, konstytucyjna, pozycja ustrojowa KRS, ani fakt, że w myśl
art. 12 ust. 5 ustawy o KRS w postępowaniu przed Radą nie stosuje się przepisów
Kodeksu postępowania administracyjnego, nie odbierają postępowaniu przed Radą
w sprawach indywidualnych, dotyczących powołania na stanowiska sędziowskie,
charakteru postępowania administracyjnego. Przedmiot postępowania w kwestii
oceny kandydata i przedstawienia wniosku o jego powołanie na stanowisko
sędziego ma charakter sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. I jako
taka powinna podlegać kontroli sądowej w zakresie właściwym tego rodzaju
sprawom, tj. pod kątem legalności, przestrzegania stosownych procedur prawnych.
Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem, że merytoryczna ingerencja sądu w
rozstrzygnięcia Rady byłaby niedopuszczalna, wkraczałaby bowiem w sferę
szczególnego władztwa Rady, wynikającego z samych norm konstytucyjnych.
Jednakże kontrola sądowa przestrzegania praw obywateli, w rozważanym wypadku
praw wynikających z art. 60 Konstytucji RP, tj. prawa równego dostępu do służby
publicznej, a zatem w sprawach prowadzenia naboru na podstawie przejrzystych
kryteriów selekcji kandydatów i obsadzania poszczególnych stanowisk w służbie
publicznej, jest, w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, konieczna.
W konsekwencji takiego ukształtowania kognicji Sądu Najwyższego w
zakresie kontroli nad postępowaniem dotyczącym przedstawienia Prezydentowi
Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego, kontrola sądowa
obejmuje w szczególności badanie, czy Rada przestrzegała w danym
postępowaniu jednolitych kryteriów oceny kandydata oraz procedur postępowania
związanych z oceną kandydatury i przedstawiania wniosku Prezydentowi. Analiza
10
tego, czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem, obejmuje także kontrolę
przestrzegania przez Radę innych wymagań prawnych, w tym np. ustawowych
warunków powoływania na stanowisko sędziego, sprecyzowanych w ustawie z dnia
27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze
zm.) oraz ogólnych reguł proceduralnych obowiązujących w postępowania przed
tym organem, określonych w przepisach rozdziału 3 ustawy o KRS.
Przechodząc do oceny podstaw odwołania wniesionego w niniejszej sprawie
od uchwały Rady z dnia […] Sąd Najwyższy stwierdza, że jest ono nieuzasadnione.
Odwołujący się M. D. oparł swoje odwołanie od przedmiotowej uchwały
Krajowej Rady Sądownictwa na zarzutach naruszenia przepisów art. 32 ust. 1 i art.
60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 33 ust. 1 i art. 35 ust. 2 ustawy o
KRS.
Odnośnie do tych zarzutów wypada więc stwierdzić, iż przedmiotem ochrony
wynikającej z art. 60 Konstytucji RP jest przede wszystkim formalny aspekt dostępu
do służby, a więc związany z przestrzeganiem jednolitych kryteriów i procedur
postępowania, a nie sama ocena kwalifikacji czy też wiarygodności danej osoby z
punktu widzenia kryteriów stosowanych w ramach tego postępowania. Dlatego
sądowa kontrola dokonywana przez pryzmat wymienionego przepisu nie stwarza
(co już było zresztą podnoszone) podstaw do wkraczania w zakres kompetencji
Krajowej Rady Sądownictwa, ponieważ mogłoby to oznaczać naruszenie
konstytucyjnych uprawnień i kompetencji Rady wynikających z art. 179 Konstytucji
RP. Ochrona sądowa udzielana kandydatowi na określone stanowisko sędziowskie
winna zatem obejmować kontrolę postępowania przed Radą pod względem jego
zgodności z prawem, a więc musi być ograniczona do oceny zgodności z prawem
zastosowanej in casu procedury oceny kandydatury bądź kandydatur i w efekcie
przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie lub odmowy objęcia danego
kandydata takim wnioskiem. Poddanie kontroli sądowej wyników postępowania
przed KRS w takiej indywidualnej sprawie nie może natomiast oznaczać, że sąd
uczestniczyłby w decydowaniu o obsadzie określonego stanowiska sędziowskiego.
Art. 32 ust. 1 Konstytucji RP statuuje z kolei zasadę równości wszystkich
wobec prawa i równości traktowania wszystkich przez władze publiczne oraz
zakazuje dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z
11
jakiejkolwiek przyczyny. Z tego względu kontrola sądowa postępowania przed
Radą w zakresie jej zgodności z tym przepisem powinna sprowadzać się do oceny,
czy wszyscy kandydaci uczestniczący w procedurze konkursowej byli traktowani
jednakowo oraz czy żaden z nich nie był w jakikolwiek sposób dyskryminowany.
Zdaniem Sądu Najwyższego, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały
wyjaśnienia Rady nie zawierają niczego, co można by uznać za dyskryminację
skarżącego, świadczącą o naruszeniu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. On sam
również nie wyjaśnia, na czym konkretnie, jego zdaniem, miałoby polegać
naruszenie przez Radę tego właśnie przepisu.
Z kolei art. 33 ust. 1 ustawy o KRS zobowiązuje Krajową Radę Sądownictwa,
aby przed podjęciem uchwały w indywidualnych sprawach należących do jej
kompetencji, wszechstronnie rozważyła sprawę, na podstawie udostępnionej
dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych osób, jeśli
zostały złożone. Naruszenie tego przepisu może zatem polegać na pominięciu
istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z owej dokumentacji
lub wyjaśnień, albo dokonaniu ustaleń sprzecznych z tymże materiałem. Natomiast
w myśl art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, przy ustalaniu kolejności kandydatów na liście
zespół kieruje się przede wszystkim oceną kwalifikacji kandydatów, a ponadto
uwzględnia: 1) doświadczenie zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje,
publikacje i inne dokumenty dołączone do karty zgłoszenia; 2) opinie kolegium
właściwego sądu oraz ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów. Warto
przy tym zauważyć, że ów katalog (adresowany w pierwszej kolejności do zespołu
Rady przy sporządzaniu listy rekomendowanych kandydatów) nie ma
wyczerpującego charakteru i - poza wyeksponowaniem oceny kwalifikacji
kandydatów – w żadnym razie nie hierarchizuje przymiotów, jakimi powinna
odznaczać się osoba ubiegająca się o to stanowisko. Co do samych kwalifikacji
kandydatów należy z kolei podkreślić, że przepis nie precyzuje tego pojęcia. Z
pewnością jednak nie można utożsamiać ich tylko z wymaganiami stawianymi
kandydatom w przepisach ustawy o ustroju sądów powszechnych, gdyż te
wyznaczają jedynie minimum standardów dla osoby ubiegającej się o stanowisko
sędziego. Chodzi więc raczej o uwzględnienie w ocenie kandydatów - poza owym
ustawowym minimum – dodatkowych elementów składających się na teoretyczne i
12
praktyczne umiejętności potrzebne do wykonywania tego zawodu, jak np. wyniki
ukończenia studiów i egzaminu sędziowskiego, uzyskane stopnie naukowe,
ukończone studia podyplomowe i szkolenia, reprezentowana w toku wykonywania
dotychczasowej pracy i analizowana przez sędziów wizytatorów oraz przełożonych
wiedza prawnicza, sposób organizowania pracy i wywiązywania się z obowiązków,
itp. Aktualnym pozostaje zatem pogląd judykatury, ukształtowany na podstawie
przepisów dawnej ustawy o KRS z dnia 27 lipca 2001 r., w myśl którego w
przypadku ubiegania się kilku osób o jedno stanowisko sędziowskie wskazane jest
wyjaśnienie w uzasadnieniu uchwały sytuacji poszczególnych kandydatów w
aspekcie zastosowanych przez Radę kryteriów oceny. Zakres rozważań
dotyczących poszczególnych kandydatów może być przy tym zróżnicowany w
zależności od potrzeb, wobec czego nie jest konieczne uszeregowanie
kandydatów w oparciu o każde z przyjętych kryteriów oceny. Decyduje ocena
całościowa, wynikająca z łącznego zastosowania tych przesłanek (por. wyroki Sądu
Najwyższego z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011, nr 1, poz.
93; z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr 737271 i z dnia 17 sierpnia
2010 r., III KRS 10/10, LEX nr 678015). Sąd Najwyższy w obecnym składzie
podziela także pogląd wyrażony w wyroku z dnia 21 sierpnia 2012 r., III KRS 21/12
(dotychczas niepublikowanym), iż uzasadnienie uchwały Krajowej Rady
Sądownictwa ograniczone do szczegółowego przedstawienia kandydatur
wybranych w głosowaniu nie stanowi naruszenia prawa również i z tej przyczyny,
że uchwała jest aktem podejmowanym przez organ kolegialny. Wyniki takiego
głosowania zaś trudno przedstawić w formie uzasadnienia, choćby z tego względu,
że niemożliwe jest jednoznaczne ustalenie rzeczywistych intencji głosujących. W
takim przypadku kontrola sądowa musi ograniczyć się do oceny, czy zachowane
były podstawowe reguły proceduralne. Jest to sytuacja podobna do spotykanej w
postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawach zainicjowanych
wniesieniem odwołania od decyzji Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i
Stopni Naukowych w przedmiocie nadania stopnia naukowego i tytułu naukowego,
w których sąd administracyjny nie jest kompetentny do merytorycznej kontroli
recenzji stanowiących podstawę decyzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26
kwietnia 1996 r., III ARN 86/95, OSNAPiUS 1996 nr 21 poz. 315; wyroki
13
Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 1999 r., I SA 813/99,
LEX nr 46279; z dnia 22 listopada 2007 r., I SA/Wa 1292/07, LEX nr 433773 i z
dnia 30 maja 2008 r., I OSK 212/08, LEX nr 505357 oraz wyrok Wojewódzkiego
Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r., I SA/Wa 106/10,
LEX/el. 2010, z glosą M. Karpiuka).
Rozpatrując i oceniając kandydatury zgłoszone na wolne stanowiska
sędziowskie w Sądzie Rejonowym w W., Krajowa Rada Sądownictwa dysponowała
obszerną dokumentacją dotyczącą poszczególnych osób biorących udział w
konkursie oraz listą rekomendacyjną Zespołu członków Rady, sporządzoną po
zapoznaniu się z tą dokumentacją. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały
jednoznacznie wynika, iż Krajowa Rada Sądownictwa, rozpatrując kandydatury na
wakujące stanowisko sędziowskie, wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności
dotyczące poszczególnych uczestników postępowania, rzutujące na ocenę ich
predyspozycji do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, zwłaszcza te, o których
mowa w cytowanym wcześniej art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, a więc kwalifikacje i
doświadczenie zawodowe kandydatów, (wszystkie) opinie wizytatorów i
przełożonych, rekomendacje oraz wyniki głosowań organów samorządu
sędziowskiego. Wbrew twierdzeniom odwołującego się, kryteria, którymi kierowała
się Rada, podejmując decyzję o przedstawieniu Prezydentowi RP konkretnej osoby
z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, są wyraźnie
określone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i wynikają ze szczegółowego
umotywowania przyczyn dokonanego wyboru. Nie wiadomo zatem, na czym opiera
on sugestię, jakoby Rada pominęła przy ocenie jego kandydatury szereg
korzystnych dla niego okoliczności, to jest oceny, opinie i rekomendacje zawarte „w
analizach i opiniach sporządzonych przez sędziów wizytatorów” oraz
doświadczenie zawodowe i staż pracy.
Za kryteria decydujące o wyborze kandydata, co do którego została podjęta
uchwała o przedstawieniu z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na
stanowisku sędziego, w ocenie Rady, przemawiały między innymi: wieloletnie i
zróżnicowane doświadczenie zawodowe w pracy związanej ze stosowaniem prawa,
zarówno w pionie karnym, jak i cywilnym sądownictwa powszechnego jako asystent
sędziego oraz referendarz sądowy, potwierdzone bardzo dobrą oceną
14
kwalifikacyjną jego pracy; uzyskanie bardzo dobrej oceny z ukończenia
prawniczych studiów wyższych oraz oceny dobrej plus ze złożonego egzaminu
sędziowskiego; uzyskanie jednomyślnego poparcia Kolegium Sądu Okręgowego w
W. oraz trzeciego pod względem wysokości spośród wszystkich zgłoszonych na
wolne stanowisko kandydatów poparcia na posiedzeniu Zgromadzenia
Przedstawicieli Sędziów okręgu Sądu Okręgowego.
Jednocześnie podkreślono, że te same wymagania zastosowano wobec
pozostałych uczestników postępowania, z których żaden nie spełniał łącznie tychże
kryteriów w taki stopniu, jak zwycięzca konkursu (w stosunku do odwołującego się
w odpowiedzi na odwołanie podniesiono, że wprawdzie uzyskał on pozytywną
ocenę kwalifikacyjną, ale w stopniu - i to znacznie - niższym od wybranego
kandydata wypełnił pozostałe kryteria wskazane w art. 35 ust. 2 ustawy). Jednym z
elementów owej oceny było też poparcie organów samorządu sędziowskiego.
Warto zauważyć, że aczkolwiek wyniki głosowania na kolegium i zgromadzeniu
ogólnym sędziów właściwego sądu nie wiążą Krajowej Rady Sądownictwa w ocenie
kandydata na wolne stanowisko sędziowskie, to jednak są one istotne z punktu
widzenia art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS i dlatego Rada powinna umotywować
swój wybór, gdyby dotyczył on osoby, która uzyskała mniejsze poparcie środowiska
zawodowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09,
LEX nr 737271).
Zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały ocena kandydatur,
wbrew odmiennemu stanowisku odwołującego się, jest zatem wynikiem
wszechstronnego rozważenia przez Krajową Radę Sądownictwa wszystkich
aspektów sprawy i nie można przypisać jej cech dowolności, która stanowiłaby
naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy o KRS. Z tych samych przyczyn nie może być
również uzasadniony zarzut naruszenia art. 60 Konstytucji RP, zwłaszcza że – co
już wcześniej zostało podkreślone – przedmiotem ochrony wynikającej z tego
przepisu jest przede wszystkim formalny aspekt dostępu do służby, a więc
związany z przestrzeganiem jednolitych kryteriów i procedur postępowania, a nie
sama ocena kwalifikacji czy też wiarygodności danej osoby z punktu widzenia
kryteriów stosowanych w ramach tego postępowania. Dokonywana przez Sąd
Najwyższy kontrola sądowa nie stwarza więc podstaw do wkraczania w zakres
15
kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa w tych kwestiach, ponieważ mogłoby to
oznaczać naruszenie konstytucyjnych uprawnień i kompetencji Rady wynikających
z art. 179 Konstytucji. Wyklucza to dalszą ingerencję Sądu Najwyższego w
dokonany przez Radę wybór kandydatów na wolne stanowiska sędziowskie.
Wobec bezzasadności podstaw i zarzutów odwołania, Sąd Najwyższy orzekł
zatem o jego oddaleniu na mocy art. 39814
k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy
o KRS.