Postanowienie SN z 2 grudnia 2014, sygn. II PZ 21/14
Data orzeczenia
2 grudnia 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział II
Przewodniczący
SSN Beata Gudowska
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 2 grudnia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Beata Gudowska (przewodniczący)
SSN Krzysztof Staryk
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa A. Ł.
przeciwko Urzędowi Morskiemu w S.
o przywrócenie do pracy, wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 grudnia 2014 r.,
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w S.
z dnia 13 maja 2014 r.,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w S. postanowieniem z dnia 13 maja 2014 r. odrzucił skargę
kasacyjną powoda od wyroku tego Sądu z dnia 28 czerwca 2013 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że powód A. Ł. wystąpił z
pozwem przeciw Urzędowi Morskiemu w S., domagając się uznania wypowiedzenia
umowy o pracę za bezskuteczne, a po upływie okresu wypowiedzenia wniósł o
przywrócenie do pracy. W toku postępowania powód rozszerzył powództwo,
żądając zapłaty wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy, tj. od 1
stycznia 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r., w kwocie 79.800 zł. Natomiast pismem z
dnia 19 września 2012 r. dokonał kolejnej modyfikacji roszczenia, domagając się
wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w okresie 12 miesięcy od 1
2
stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. w kwocie 47.880 zł. Sąd Rejonowy w S.
oddalił powództwo, a Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 28 czerwca 2013 r.
oddalił apelację powoda od wyroku Sądu pierwszej instancji. W dniu 17 września
2013 r. powód, będący radcą prawnym, złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu
drugiej instancji, uiszczając opłatę sądową w wysokości 30 zł. Postanowieniem z
dnia 14 marca 2014 r. Sąd Najwyższy zwrócił skargę kasacyjną Sądowi
Okręgowemu celem sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia i związanej z
tym wysokości opłaty od skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę, że powód dochodził
zarówno przywrócenia do pracy, jak i wynagrodzenia za czas pozostawania bez
pracy. Sąd drugiej instancji ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 95.772
zł (47.892 zł odnośnie do roszczenia o przywrócenie do pracy i 47.880 zł odnośnie
do roszczenia o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy). W związku z tym
zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 25 marca 2014 r. wezwano powoda do
uzupełnienia opłaty od skargi kasacyjnej przez wpłacenie kwoty 4.758 zł w terminie
tygodniowym od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Powód
odebrał zobowiązanie w dniu 17 kwietnia 2014 r., opłaty nie uiścił, natomiast złożył
pismo procesowe, w którym oświadczył, że cofa skargę kasacyjną w części
dotyczącej zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w kwocie
47.880 zł w przypadku, gdyby Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego i
orzekł o przywróceniu do pracy.
W tych okolicznościach Sąd drugiej instancji uznał, że skarga kasacyjna
powoda podlega odrzuceniu, wskazując że zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jednolity tekst: Dz.U.
z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.), w sprawach z zakresu prawa pracy, w których
wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 50.000 zł, od wszystkich pism
procesowych podlegających opłacie pobiera się opłatę stosunkową. Zasada ta
znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, skoro wartość przedmiotu sporu
wynosi 95.772 zł. Powodowi doręczono wezwanie do uiszczenia opłaty
uzupełniającej od skargi kasacyjnej w kwocie 4.758 zł, którego nie wykonał.
Warunkowe cofnięcie skargi kasacyjnej w części nie mogło odnieść zamierzonego
skutku, albowiem stosownie do treści art. 1262
§ 1 k.p.c., sąd nie podejmuje żadnej
czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W
3
myśl zaś art. 10 ustawy o kosztach w sprawach cywilnych opłatę sądową należy
uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie.
Nieuzupełnienie przez powoda wskazanego braku skargi kasacyjnej
skutkowało koniecznością jej odrzucenia po myśli art. 3986
§ 2 k.p.c.
W zażaleniu na to postanowienie powód zarzucił:
1. naruszenie art. 3986
§ 2 k.p.c., co polegało na przyjęciu, że skarga
kasacyjna nie została opłacona w części niecofniętej;
2. naruszenie art. 1262
§ 1 k.p.c., przez przyjęcie, że nie została
uiszczona opłata od części złożonej skargi;
3. naruszenie art. 1261
§ 2 k.p.c., przez nieuwzględnienie faktu, że
zaskarżenie podlega opłacie tylko w stosunku do tej części, która jest skarżona;
4. nieuwzględnienie treści pisma z dnia 22 kwietnia 2014 r. w zakresie
cofnięcia przez powoda skargi dotyczącej zasądzenia wynagrodzenia za czas
pozostawania bez pracy.
Żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu zażalenia powód podniósł, że Sąd Okręgowy pominął treść
art. 1261
§ 2 k.p.c., zgodnie z którym pismo dotyczące części przedmiotu
zaskarżenia podlega opłacie tylko w stosunku do wartości tej części, a część
przedmiotu zaskarżenia obejmująca roszczenie o przywrócenie do pracy została
prawidłowo opłacona kwotą 30 zł, skoro w tej części wartość przedmiotu
zaskarżenia nie przekracza kwoty 50.000 zł.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie może być uwzględnione.
Rację ma żalący się, że zgodnie z art. 1261
§ 2 k.p.c., pisma dotyczące
części przedmiotu sporu lub zaskarżenia podlegają opłacie tylko w stosunku do
wartości tej części. Nietrafnie jednak przyjmuje, że od skargi kasacyjnej w części
obejmującej przywrócenie do pracy uiścił opłatę w prawidłowej wysokości. Zgodnie
z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach
cywilnych, w sprawach z zakresu prawa pracy pobiera się opłatę podstawową w
kwocie 30 złotych wyłącznie od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o
4
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (zdanie pierwsze),
przy czym w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę
50.000 złotych, pobiera się od wszystkich podlegających opłacie pism procesowych
opłatę stosunkową (zdanie drugie). Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku,
że art. 35 ust. 1 zdanie drugie ustawy dotyczy spraw, w których wartość przedmiotu
sporu, a nie wartość przedmiotu zaskarżenia, przewyższa kwotę 50.000 zł. Wartość
przedmiotu sporu i wartość przedmiotu zaskarżenia nie są zaś pojęciami
tożsamymi. Stosownie do treści art. 19 § 1 k.p.c., w sprawach o roszczenia
pieniężne, podana kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu, zaś zgodnie
z art. 19 § 2 k.p.c., w innych sprawach majątkowych powód obowiązany jest
oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną wartość przedmiotu sporu. Wartość
przedmiotu sporu stanowi zatem suma właściwa dla chwili wniesienia pozwu albo
dla ostatecznego sprecyzowania żądań przed sądem pierwszej instancji. Tak
określona wartość pozostaje niezmieniona do końca postępowania (a więc również
w postępowaniu kasacyjnym), chyba że w dalszym jego toku nastąpi dopuszczalne
przekształcenie przedmiotowe powództwa (jego zmiana) pociągające za sobą
zmianę wartości przedmiotu sporu (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 14
listopada 1997 r., III CZ 82/97, Prokuratura i Prawo 1998 r., nr 6, poz. 38). Wartość
przedmiotu zaskarżenia, o jakiej mowa w art. 368 § 2 k.p.c. i art. 3984
§ 3 k.p.c.,
odpowiadać zaś powinna - i to jednolicie - ustalonej w sprawie wartości całości lub
tej części przedmiotu sporu, która odpowiada zakresowi zaskarżenia orzeczeń.
Wartość przedmiotu zaskarżenia nie może być wyższa od wartości przedmiotu
sporu (art. 368 § 2 k.p.c.), ale skierowanie apelacji, bądź skargi kasacyjnej tylko do
części kwestionowanego wyroku nie oznacza, iż wartość przedmiotu sporu ulega
jakimkolwiek zmianom, a w szczególności, że ulega obniżeniu do wysokości
odpowiadającej wartości przedmiotu zaskarżenia.
W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy ustalił, że wartość przedmiotu
sporu stanowi kwota 95.772 zł. Jak wskazano wyżej, obowiązek uiszczenia opłaty
podstawowej w wysokości 30 zł od skargi kasacyjnej występuje tylko w sprawie z
zakresu prawa pracy, w której wartość przedmiotu sporu nie przekracza 50.000 zł.
Jeżeli wartość przedmiotu sporu jest wyższa niż 50.000 zł, to wnoszący skargę
kasacyjną jest zobowiązany uiścić opłatę sądową na ogólnych zasadach
5
wynikających z art. 13 ustawy o kosztach sądowych, także wówczas, gdy wartość
przedmiotu zaskarżenia jest niższa od tej kwoty. Powód był zatem zobowiązany do
uiszczenia opłaty stosunkowej w wysokości 5% wartości przedmiotu zaskarżenia
kasacyjnego (czyli 5% od kwoty 47.892 zł, stanowiącej wartość przedmiotu
zaskarżenia obejmującego roszczenie o przywrócenie do pracy), a nie do
uiszczenia opłaty w kwocie 30 zł.
Niezależnie jednak od tego, nie ma, zdaniem Sądu Najwyższego, podstaw
do przyjęcia, że faktycznie doszło do cofnięcia przez powoda skargi kasacyjnej w
części dotyczącej wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Cofnięcie
skargi kasacyjnej prowadzi bowiem do umorzenia postępowania kasacyjnego, co
jest równoznaczne z prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie
wyrokiem Sądu drugiej instancji. Zachodzi zatem stan powagi rzeczy osądzonej, co
wyklucza możliwość ponownego dochodzenia przed Sądem roszczenia,
prawomocnie oddalonego tym wyrokiem (art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.). Tymczasem
powód cofnięcie skargi w części dotyczącej wynagrodzenia za czas pozostawania
bez pracy uwarunkował uchyleniem przez Sąd Najwyższy wyroku Sądu
Okręgowego i orzeczeniem o przywróceniu go do pracy, co umożliwiłoby mu
późniejsze dochodzenie tego wynagrodzenia. Oświadczenie powoda
ukierunkowane więc było nie na umorzenie postępowania kasacyjnego w części
dotyczącej wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, skoro zamierzał tego
roszczenia nadal dochodzić, lecz na rozpoznanie jego skargi kasacyjnej z uwagi na
wysokość opłaty sądowej niejako w dwóch etapach, najpierw odnośnie do
przywrócenia do pracy i dopiero w razie pomyślnego dla niego orzeczenia w tym
zakresie – odnośnie do wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. W tak
skonstruowanym oświadczeniu brak jest cech właściwych cofnięciu skargi
kasacyjnej, skoro wolą je składającego nie jest wywołanie skutków, do których
cofnięcie skargi musiałoby doprowadzić. Zgodnie z art. 58 § 1 k.c., czynność
prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest zaś
nieważna. Sprzeczność z ustawą zachodzi nie tylko wtedy, gdy treść tej czynności
sprzeciwia się ustawie, ale również wtedy, gdy jej cel jest z nią sprzeczny.
Biorąc to pod uwagę, Sąd Najwyższy nie znalazł żadnych podstaw do
zakwestionowania zaskarżonego postanowienia, skoro powód w zakreślonym mu
6
terminie nie uzupełnił braków skargi kasacyjnej przez wniesienie wymaganej opłaty
sądowej, co prowadzić musiało w myśl art. 3986
§ 2 k.p.c. do odrzucenia tej skargi.
Z tych wszystkich względów postanowiono jak w sentencji (art. 3941
§ 3 w
związku z art. 39814
k.p.c.).