Postanowienie SN z 11 grudnia 2014, sygn. I UZ 23/14
Data orzeczenia
11 grudnia 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział I
Przewodniczący
SSN Maciej Pacuda
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 11 grudnia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Maciej Pacuda (przewodniczący)
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska
SSA Anna Szczepaniak-Cicha (sprawozdawca)
w sprawie z odwołania A. M.
przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa […] o
wysokość świadczenia,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 grudnia 2014 r.,
zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 8 sierpnia 2014 r.,
oddala zażalenia.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę
kasacyjną ubezpieczonego A. M. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 1 kwietnia
2014 r. Wyrokiem tym Sąd Apelacyjny oddalił apelację ubezpieczonego w sprawie
o wysokość świadczenia przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego
Ministerstwa […].
Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wskazał, że uzupełniając brak skargi
kasacyjnej z dnia 20 czerwca 2014 r. pełnomocnik ubezpieczonego określił wartość
przedmiotu zaskarżenia na kwotę 26.108 zł. Dodatkowo podał, że skarżący
dochodzi prawa do pobierania emerytury na warunkach dotychczasowych, a więc
bez jakichkolwiek obniżeń, gdyż na skutek zaskarżonej decyzji aktualnie pobiera
2
rentę inwalidzką, zamiast emerytury. Z tego względu wartość przedmiotu
zaskarżenia obliczył jako kwotę będącą sumą pobieranej dotychczas emerytury
policyjnej za okres jednego roku.
Zgodnie z treścią art. 3986
§ 2 k.p.c., sąd drugiej instancji odrzuca na
posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu,
niespełniającą wymagań określonych w art. 3984
§ 1 k.p.c., nieopłaconą oraz
skargę, której braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn
niedopuszczalną. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną A. M. jako
niedopuszczalną argumentując, że w sprawach o prawa majątkowe, których
wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w
sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć
tysięcy złotych, skarga kasacyjna jest niedopuszczalna - art. 3982
§ 1 k.p.c.
Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna
przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o
przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem
ubezpieczenia społecznego. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika ubezpieczonego,
przedmiotowa sprawa ma charakter sporu o wysokość świadczenia, a nie sporu o
prawo do emerytury, toteż decydujące znaczenie ma wartość przedmiotu
zaskarżenia. Dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o przyznanie
emerytury i renty dotyczy tylko tych sytuacji, w których świadczenie w ogóle nie
zostało przyznane. Nie można utożsamiać z taką sytuacją przypadku, w którym
uprawniony uzyskał już prawo do świadczenia, natomiast domaga się tego
świadczenia w wyższej wysokości. Skoro rozpatrywana sprawa ma charakter sporu
o wysokość świadczenia, to wartość przedmiotu zaskarżenia należy obliczać na
podstawie art. 22 k.p.c. Prawidłowo obliczona wartość przedmiotu zaskarżenia
wynosi w sprawie niniejszej 4.071 zł i jest to suma kwot stanowiących miesięczne
różnice pomiędzy świadczeniem dochodzonym a pobieranym za okres jednego
roku (2.195,74 zł - 1.856,49 zł = 339,25 zł x 12 = 4.071 zł). Ponieważ wartość
przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych Sąd Apelacyjny
odrzucił skargę na podstawie art. 3986
§ 2 k.p.c. w zw. z art. 3982
§ 1 k.p.c., jako
niedopuszczalną.
3
W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik ubezpieczonego A. M. wniósł
o uchylenie postanowienia z dnia 8 sierpnia 2014 r. i przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Zarzucił naruszenie art. 3982
§ 1 k.p.c. przez uznanie, że skarga
kasacyjna jest niedopuszczalna.
Uzasadniając zażalenie wywiódł, że przedmiotem sporu w sprawie niniejszej
nie była wysokość świadczenia, a prawo do emerytury „bez obniżek”, czyli w takiej
wysokości, w jakiej emerytura przysługiwała ubezpieczonemu do 2009 r., to jest do
wejścia w życie ustawy nowelizującej ustawę z dnia 18 lutego 1994 r. o
zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa Państwa.
Emerytury tej wnioskodawca został pozbawiony w zamian za „rzekomo
korzystniejszą” rentę inwalidzką. Zdaniem żalącego się, przedmiotem zaskarżenia
nie jest w tej sytuacji wysokość świadczenia, lecz prawo do dotychczas pobieranej
emerytury, bez obniżek.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest bezzasadne i podlega oddaleniu.
Wartość przedmiotu zaskarżenia, oznaczona w uzupełnieniu braków skargi
kasacyjnej, podlega kontroli i sprawdzeniu na podstawie art. 25 k.p.c., a według
reguł określonych w art. 19-24 k.p.c. Do takiej kontroli uprawniony i jednocześnie
zobowiązany był Sąd Apelacyjny badając możliwość nadania biegu skardze
kasacyjnej, albowiem przepis art. 3982
k.p.c. ma charakter bezwzględny i wyklucza
dowolność stron przy oznaczaniu wartości przedmiotu zaskarżenia tylko w celu
uzyskania dostępu do „trzeciej” instancji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 18 października 2000 r., II UZ 124/00, OSNP 2002 nr 12, poz. 294). Sąd
Apelacyjny dokonał takiej kontroli i w jej efekcie prawidłowo uznał, że w
rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna jest niedopuszczalna ze względu na
wartość przedmiotu zaskarżenia.
Stosownie do treści art. 3982
§ 1 k.p.c., dopuszczalność skargi kasacyjnej
jest uzależniona od wartości przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia, która w
sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie może być niższa
niż dziesięć tysięcy złotych. Niezależnie od wartości przedmiotu sporu skarga
4
kasacyjna jest dopuszczalna w sprawach o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub
renty oraz objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego - zdanie drugie art.
3982
§ 1 k.p.c. Przedmiotowa sprawa do tej ostatniej kategorii nie należy. Spór
zainicjowany został odwołaniem od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-
Rentowego Ministerstwa […], mocą której od dnia 1 stycznia 2010 r. ustalona
została nowa wysokość emerytury dla A. M. w kwocie 1.856,49 zł. Wysokość
emerytury policyjnej ubezpieczonego została ustalona ponownie, przez
zastosowanie art. 15b w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994
r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby
Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej,
Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich
rodzin (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67), w brzmieniu obowiązującym od dnia 16
marca 2009 r., nadanym ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie przywołanej
ustawy (Dz.U. Nr 24, poz. 145). Do ustalenia wysokości świadczenia, z
uwzględnieniem okresów służby wskazanych w Informacji Nr 109219/2009
Instytutu Pamięci Narodowej, przyjęto wysługę emerytalną według przelicznika
0,7% za każdy rok służby w organach bezpieczeństwa państwa od dnia 8 marca
1982 r. do dnia 31 lipca 1990 r. W następstwie tej zmiany nowa wysokość
emerytury okazała się niższa od dotychczasowej, która wynosiła 2.195,74 zł
miesięcznie.
W odwołaniu i apelacji ubezpieczony konsekwentnie żądał ustalenia
świadczenia w wysokości dotychczasowej („bez obniżek”), a więc według zasad
określonych w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym funkcjonariuszy. Zasadnie Sądy obu instancji przyjmowały, że sprawa
niniejsza jest sporem o wysokość świadczenia, prawo do emerytury policyjnej A. M.
nie było bowiem w żadnym etapie procesu kwestionowane, nadto przedmiot sporu
jest wyznaczony treścią zaskarżonej decyzji, która nie dotyczy prawa do emerytury
lecz jej nowej wysokości. Kwestia wypłaty świadczenia emerytalnego, do którego
skarżący ma prawo, stanowi zagadnienie odrębne, ponieważ ubezpieczony jest
także uprawniony do renty inwalidzkiej i z uwagi na zbieg prawa do dwóch
świadczeń pobiera rentę, jako świadczenie korzystniejsze co do wysokości. Nie
5
znaczy to, że utracił prawo do emerytury policyjnej. Spór nie dotyczył wadliwego
ustalenia zbiegu prawa do świadczeń ani zawieszenia wypłaty emerytury, lecz
wysokości emerytury policyjnej, która uległa obniżeniu w wyniku ponownego
ustalenia tej wysokości zaskarżoną decyzją. Wybór wypłaty świadczenia
korzystniejszego stanowi konsekwencję prawidłowego ustalenia wysokości
każdego z dwóch świadczeń, do których żalący się ma prawo, zaś w rozpatrywanej
sprawie sporne było tylko ustalenie wysokości emerytury. Pogląd ten jest zbieżny z
wyrażonym przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 3 lutego 2012 r., II UZ
56/11, odnoszącym się do emerytury policyjnej obliczonej na nowo od 1 stycznia
2010 r. (OSNP 2013 nr 1-2, poz. 22). Dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawie,
której przedmiotem jest zmiana wysokości świadczenia powtarzającego się, zależy
od wartości przedmiotu zaskarżenia, ustalanego co do świadczeń przyszłych na
podstawie art. 22 k.p.c. (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 października
2012 r., III UZP 3/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 112).
Przy uwzględnieniu faktu, że w sprawie objętej zażaleniem wartość
przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia, wyliczona przez Sąd Apelacyjny prawidłowo
w myśl art. 22 k.p.c., nie sięga wymaganej przepisem art. 3982
§ 1 k.p.c. kwoty
dziesięciu tysięcy złotych, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 3941
§ 3 k.p.c. w związku z art. 39814
k.p.c.