Postanowienie SN z 14 stycznia 2015, sygn. II UZ 59/14
Data orzeczenia
14 stycznia 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział II
Przewodniczący
SSN Jerzy Kuźniar
Tagi
Podstawa prawna
art. 370
kpc
art. 394
kpc
art. 395
kpc
art. 398
kpc
art. 399
kpc
art. 401
kpc
art. 403
kpc
art. 408
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
POSTANOWIENIE
Dnia 14 stycznia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)
SSN Bogusław Cudowski
SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku R. S.
przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu w S.
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 stycznia 2015 r.,
zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 12 czerwca 2014 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie i przyznaje adwokatowi D.
S. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w S. kwotę 120 zł (sto
dwadzieścia), powiększoną o należną stawkę podatku od
towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej
udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r. odrzucił zażalenie wnioskodawcy R. S.
z dnia 6 sierpnia 2013 r. na postanowienie tego Sądu z dnia 11 lipca 2013 r.,
którym odrzucono skargę wnioskodawcy o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 21 października
1998 r. oddalającym apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Wojewódzkiego –
2
Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 października 1997 r. w sprawie o
wysokość emerytury wojskowej.
Postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 12 czerwca 2014 r. zostało
wydane w wyniku ponownego rozpoznania zażalenia wnioskodawcy z dnia 6
sierpnia 2013 r. na postanowienie tego Sądu z dnia 11 lipca 2013 r., odrzucające
skargę wnioskodawcy o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu
Apelacyjnego z dnia 21 października 1998 r. W uzasadnieniu postanowienia z dnia
11 lipca 2013 r., powołując się na art. 399 § 1 k.p.c., art. 409 k.p.c., art. 401 k.p.c.,
art. 4011
k.p.c. i art. 403 k.p.c. oraz art. 408 k.p.c. Sąd uznał, że skarga o
wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu z uwagi na przekroczenie przez
skarżącego 5-letniego terminu, o jakim mowa w art. 408 k.p.c., a ponadto nie
została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, zaś skarżący nie powołał w
niej okoliczności faktycznych czy środków dowodowych mogących mieć wpływ na
wynik sprawy, której wznowienia się domagał. Zażalenie wnioskodawcy na to
postanowienie zostało przez Sąd Apelacyjny odrzucone postanowieniem z dnia 20
listopada 2013 r., jako niedopuszczalne (art. 3941
§ 1 i 2 k.p.c.), jednocześnie Sąd
oddalił wniosek R. S. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Natomiast
postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2014 r. Sąd Apelacyjny uchylił swoje
postanowienie z dnia 20 listopada 2013 r.
Rozpoznając ponownie zażalenie wnioskodawcy na postanowienie z dnia 11
lipca 2013 r., Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 czerwca
2014 r. wskazał, że wniesione osobiście przez wnioskodawcę zażalenie z dnia 6
sierpnia 2013 r. musiało zostać odrzucone jako niedopuszczalne, ponieważ
zgodnie z art. 871
§ 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje
zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Dotyczy to także
czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym,
podejmowanych przed sądem niższej instancji. Wnioskodawcy przysługiwało
zażalenie do Sądu Najwyższego, skoro stosownie do art. 3941
§ 1 w związku z § 2
k.p.c. w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, zażalenie do Sądu
Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji kończące
postępowanie w sprawie. Wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie o wysokość
emerytury wojskowej, której dotyczyła skarga o wznowienie postępowania,
3
określona przez pełnomocnika skarżącego na kwotę 52.598,00 zł, a przez
skarżącego na kwotę 19.200 zł, czyniła dopuszczalną skargę kasacyjną w tej
sprawie (art. 398 § 1 zdanie pierwsze i drugie k.p.c.). Zażalenie składane do Sądu
Najwyższego (art. 3941
§ 3 k.p.c.) musi spełniać wymogi wskazane w art. 394 § 3
k.p.c., a nadto być sporządzone przez pełnomocnika będącego adwokatem lub
radcą prawnym (art. 871
k.p.c.). Stosownie do art. 370 k.p.c., który znajduje
odpowiednie zastosowanie w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia, Sąd
pierwszej instancji odrzuci na posiedzeniu niejawnym apelację wniesioną po
upływie przepisanego terminu, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną,
jak również apelację, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Z tego względu sporządzone osobiście zażalenie wnioskodawcy z dnia 6 sierpnia
2013 r. wniesione do Sądu Najwyższego na postanowienie Sądu Apelacyjnego z
dnia 11 lipca 2013 r., należało odrzucić jako niedopuszczalne.
W zażaleniu wnioskodawca domagał się uchylenia postanowienia i
przekazania sprawy do dalszego prowadzenia przez Sąd Apelacyjny oraz
przyznania od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika wnioskodawcy kosztów
udzielonej pomocy prawnej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości ani w
części. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 370 w związku z
art. 871
§ 1 k.p.c. przez uznanie, że zażalenie z dnia 6 sierpnia 2013 r. nie zostało
złożone przez uprawnioną osobę. W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnikowi
skarżącego poza postanowieniem z dnia 20 listopada 2013 r. oddalającym wniosek
o ustanowienia pełnomocnika z urzędu i odrzucającym zażalenie na postanowienie
z dnia 11 lipca 2013 r. oraz postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2014 r. uchylającym
postanowienie z dnia 20 listopada 2013 r. „nie doręczono pozostałych postanowień
- przede wszystkim postanowienia z dnia 11 lipca 2013 r., od doręczenia którego
powinien rozpocząć bieg do złożenia zażalenia na ww. postanowienie”. Ponadto
„skarżący w postępowaniu nie był należycie reprezentowany z uwagi na nie
ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu. Nie można również mówić, iż zażalenie z
dnia 6 sierpnia 2013 r. było oczywiście bezzasadne, co stanowiłoby podstawę do
oddalenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, chociażby z uwagi na
fakt, że pełnomocnik został finalnie ustanowiony i - co więcej Sąd Apelacyjny uchylił
postanowienie z 20 listopada 2013 r.” Wskazano też, że skarga o wznowienie
4
postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia
21 października 1998 r., została odrzucona z powodu przekroczenia 5-letniego
terminu (art. 408 k.p.c.), chociaż termin ten nie powinien być zastosowany w
sprawie, gdyż wnioskodawca nie był należycie reprezentowany w tymże
postępowaniu. Zgodnie z art. 408 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania po
upływie 5 lat od uprawomocnienia się wyroku w sprawie w wypadku, gdy strona
pozbawiona była możności działania lub nie była należycie reprezentowana. W
ocenie skarżącego taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r. odrzucił
zażalenie ubezpieczonego R. S. na postanowienie tego Sądu Apelacyjnego z dnia
11 lipca 2013 r., odrzucające skargę ubezpieczonego o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 21 października 2008 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Apelacyjny uznał, że wprawdzie
dopuszczalne było wniesienie skargi o wznowienie postępowania w sprawie o
wysokość emerytury wojskowej ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia
przewyższającą kwotę 10.000 zł, ale przedmiotowa skarga i tak podlegała
odrzuceniu ze względu na niedopuszczalne wniesienie jej osobiście przez
skarżącego (art. 370 w związku z art. 379 § 2 i art. 871
§ 1 k.p.c.).
Zawarte we wniesionym zażaleniu kontrowersje prawne oraz zamieszanie
faktyczne wyniknęły z uchylenia przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 16
kwietnia 2014 r. postanowienia tego Sądu z dnia 20 listopada 2013 r. oddalającego
wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz odrzucającego
zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 11 lipca 2011 r. W uzasadnieniu
postanowienia z 16 kwietnia 2014 r. Sąd Apelacyjny wskazał jednak, że
postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy przyznał R. S.
pełnomocnika z urzędu, a ponadto „niniejsza sprawa należy do kategorii spraw, od
których przysługuje skarga kasacyjna”.
Tymczasem ponadto poddana osądowi sprawa nie była sprawą „kasacyjną”,
ale została wywołana skargą o wznowienie postępowania zakończonego
5
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 21 października 1998 r., w
której „odmówiono skarżącemu wniesienia kasacji do Sądu Najwyższego w 1998 r.”
Tę skargę o wznowienie postępowania Sąd Apelacyjny odrzucił postanowieniem z
dnia 11 lipca 2011 r., z argumentacją, że wniesiona skarga o wznowienie
zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu Apelacyjnego z dnia 21
października 1998 r. była niedopuszczalna ze względu na upływ ponad 5 lat od
wymienionego zaskarżonego wyroku (art. 410 § 1 k.p.c.), a ponadto wniesiona
skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, w szczególności na
wykryciu nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły
mieć wpływ na wynik sprawy, a z których skarżący nie mógł skorzystać w
poprzednim postępowaniu (art. 403 § 2 k.p.c.). Odpis tego postanowienia wraz z
uzasadnieniem został doręczony skarżącemu 2 sierpnia 2008 r. (k. 31). W dniu 8
sierpnia 2013 r. skarżący skierował do Sądu Najwyższego za pośrednictwem Sądu
Apelacyjnego wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w celu wniesienia
zażalenia, a także sporządzone osobiście zażalenie. W tej sprawie Sąd Apelacyjny
wezwał skarżącego do uzupełnienia barku formalnego w/w wniosku przez podanie
informacji o sytuacji majątkowej, a następnie postanowieniem z dnia 20 listopada
2013 r. oddalił ten wniosek, uznając za niepotrzebny udział fachowego
pełnomocnika procesowego, a także oddalił niedopuszczalne zażalenie na
postanowienie tego Sądu z dnia 11 lipca 2013 r.
Później jednak zarządzeniem przewodniczącego z dnia 7 stycznia 2014 r.
przekazał Sądowi Okręgowemu kolejne pismo skarżącego z dnia 30.12.2013 r. o
ustanowienie adwokata z urzędu „w sprawie wniesienia do Sądu Najwyższego
zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 20 listopada 2013 r.” i w
celu rozpoznania wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu, którego Sąd
pierwszej instancji ustanowił postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r. (k. 106).
W dalszym toku sprawy Sąd Apelacyjny uchylił na podstawie art. 395 § 2
k.p.c. własne postanowienie z dnia 20 listopada 2013 r., z uzasadnieniem, że
wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza kwotę 10.000 zł, uznając, że „skarga
kasacyjna jest dopuszczalna”. Następnie Sąd ten odrzucił wniesione osobiście
przez skarżącego zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 11 lipca 2013 r.
pomimo tego, że Sąd pierwszej instancji (Sąd Okręgowy) postanowieniem z dnia
6
22 stycznia 2014 r. przyznał skarżącemu pełnomocnika z urzędu po rozpoznaniu
sprawy o wznowienie postępowania w sprawie „VII U …/97”, którą ten Sąd
Okręgowy wcześniejszym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2013 r. (k. 15 a.s.)
przekazał do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. We wniesionym zażaleniu
ustanowiony pełnomocnik zarzucił niedoręczenie mu „pozostałych” istotnych w
sprawie orzeczeń Sądu Apelacyjnego, w tym „przede wszystkim postanowienia z
dnia 11 lipca 2013 r. od doręczenia którego powinien rozpocząć bieg do złożenia
zażalenia na ww. postanowienie”.
Sąd Najwyższy uznał, że dla przerwania ujawnionego zamieszania
procesowego ustanowionemu pełnomocnikowi procesowemu w sprawie o
wznowienie postępowania należy doręczyć postanowienie z dnia 11 lipca 2013 r.
Następnie, po sprawdzeniu, czy ten pełnomocnik procesowy dochowa
kodeksowych procedur terminowego zaskarżenia tego orzeczenia, wraz z
usprawiedliwionym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia
(art. 168 i 169 w związku z art. 394 § 2 i art. 3941
§ 3 k.p.c.), wniesiony środek
zaskarżenia może być przekazany do merytorycznej oceny przez Sąd Najwyższy.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji w
zgodzie z art. 3941
§ 3 w związku z art. 39816
k.p.c.