Uzasadnienie z 25 września 2012, sygn. II W 1134/11

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 6 września 2012

Obwinieni M. B. (1), J. S. i T. S. są współwłaścicielami budynku mieszkalnego nr (...) w S..

Dowód:

- wyjaśnienia obwinionej T. S. – k. 209 – 209v;

- wyjaśnienia obwinionego J. S. – k. 208v-209;

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. pismem z dnia 14 marca 2011 r. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. o podjęcie czynności w zakresie niedostatecznego stanu technicznego budynku mieszkalnego na nieruchomości w S. nr (...) w związku ze stwierdzonymi przez pracowników (...) w M. w piwnicy budynku mieszkalnego zapach gazu.

Dowód:

W związku z tym (...) w W. w dniu 23 marca 2011 r. skierował do obwinionych wezwanie do złożenia wyjaśnień w sprawie stanu technicznego w/w budynku oraz przedłożenia stosownych dokumentów: opinii sporządzonej przez biegłego sądowego oraz aktualnego protokołu całości kontroli wewnętrznej instalacji gazowej.

Dowód:

- wezwanie współwłaścicieli obiektu do udzielenia wyjaśnień – k. 13;

- zeznania świadka A. J. – k. 96, 210, 249v – 251;

- wyjaśnienia obwinionej T. S. – k. 209-209v;

W dniu 4 kwietnia do (...) wpłynęło pismo obwinionej T. S. wraz z protokołem kontroli instalacji i urządzeń gazowych z dnia 30 marca 2011 r. sporządzonym przez W. S.. Z treści protokołu wynika, że instalacja gazowa jest szczelna.

Dowód:

- pismo T. S. – k. 33;

- protokół kontroli instalacji i urządzeń gazowych – k. 34;

- świadectwo kwalifikacyjne nr 434/04/159 – k. 35;

- atest kalibracyjny – k. 38;

- zeznania świadka A. J. – k. 96, 210, 249v – 251;

- wyjaśnienia obwinionej T. S. – k. 209-209v

- wyjaśnienia obwinionego J. S. – k. 208v-209;

Pismem z dnia 19 kwietnia 2011 r. (...) w W. wezwał obwinionych do złożenia wyjaśnień w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego w S. oraz przedłożenia w oryginale; dowodu prawomocnej współwłasności lub prawnego udziału budynku mieszkalnego , aktualnych protokołów z okresowej kontroli budynku mieszkalnego tj. sprawdzenia stanu technicznego i przydatności do użytkowania – protokół pięcioletni, kontroli stanu technicznego przewodów kominowych oraz instalacji elektrycznych i odgromowej, a także opinii K. M. z dnia 29 listopada 2010 r.

Dowód:

- wezwanie współwłaścicieli obiektu do udzielenia wyjaśnień – k. 28;

- zeznania świadka A. J. – k. 96, 210, 249v – 251;

- wyjaśnienia obwinionej T. S. – k. 209-209v

- wyjaśnienia obwinionego J. S. – k. 208v-209;

- zeznania świadka Z. J. – k. 251;

(...) w W. pismem z dnia 10 maja 2011 r. ponownie wezwał obwinionych do przedłożenia dowodu prawomocnej współwłasności budynku oraz aktualnych protokołów z kontroli okresowej, ponawiając to żądanie pismem z dnia 1 czerwca 2011 r. i pismem z dnia 28 czerwca 2011 r.

Dowód:

- zeznania świadka A. J. – k. 96, 210, 249v – 251;

- wezwanie współwłaścicieli obiektu do udzielenia wyjaśnień z dnia 10.05.2011 r., 1.06.2011 r. i 28.06.2011 r. – k. 3-4, 5-6, 7-8;

W dniu 25 lipca 2011 r. PINB w W. wydał postanowienie nr 34/N/11 w którym zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego ( z wyłączeniem przewodów kominowych) na nieruchomości w S.. Z kolei pismem z dnia 2 sierpnia 2011 r. powiadomił strony o planowanej na dzień 10 października 2011 roku kontroli oraz zobowiązał obwinionych do przedłożenia w trakcie kontroli dowodu prawomocnej współwłasności nieruchomości oraz aktualnych protokołów z okresowej kontroli budynku mieszkalnego nr (...) w S..

Dowód:

- postanowienie o wszczęciu postępowania nr (...) – k. 11;

- zeznania świadka M. K. (1) – k. 258v-259;

- zeznawania świadka A. J. – k. 96, 210, 249v – 251;

Kontrolę przeprowadzono w dniu 10 października 2011 r., z której sporządzono protokół, spisany w obecności obwinionych T. S. i J. S.. Obwinieni nadal nie przedstawili osobom przeprowadzającym kontrolę żądanych protokołów, oświadczając jednoczenie, że wciąż nie ma fizycznego podziału przedmiotowej nieruchomości.

Dowód:

- protokół z przeprowadzonej okresowej kontroli pięcioletniej – k. 284

- zeznania świadka M. K. (1) – k. 258v-259;

- zeznawania świadka A. J. – k. 96, 210, 249v – 251;

W dniu 15 listopada 2011 r. PINB w W. wydał postanowienie, znak: (...), w którym na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane nałożył na właścicieli budynku mieszkalnego nr (...) w S. obowiązek dostarczenia w terminie do 31 grudnia 2011 r. ekspertyzy stanu technicznego budynku mieszkalnego nr (...) w S. wraz z instalacjami wewnętrznymi oraz urządzeniami związanymi z tym obiektem oraz określeniem zakresu niezbędnych robót jakie należy wykonać celem doprowadzenia budynku do właściwego stanu. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który postanowieniem nr (...) uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając iż na obecnym etapie postępowania nie sposób stwierdzić, by istniały uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego budynku mieszkalnego nr (...) w S., aktualizujących obowiązek wynikający z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, dodając iż sam brak protokołów świadczących o przeprowadzeniu kontroli, o której mowa w art. 62 ust. 1 u.p.b., stanowi uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego.

Dowód:

- postanowienie nr (...)– akta sprawy (...);

- postanowienie nr (...) – akta sprawy (...);

- zeznania świadka M. K. (1) – k. 258v-259;

- zeznawania świadka A. J. – k. 96, 210, 249v – 251;

Obwiniony J. S. ma 58 lat, jest żonaty, nie posiada nikogo na utrzymaniu, pracuje w (...) w charakterze ślusarza, osiąga przeciętne dochody, jest współwłaścicielem domu, nie był karany, jak również nie był leczony psychiatrycznie, neurologicznie ani odwykowo.

Obwiniona T. S. ma 54 lata, jest zamężna, nie ma nikogo na swoim utrzymaniu, jest zatrudniona w (...) jako pracownik administracyjny, jest współwłaścicielką domu, nie była leczona psychiatrycznie, neurologicznie ani odwykowo.

Obwiniona M. B. (1) ma 53 lata, osiąga najniższe dochody, nie posiada majątku, była karana za wykroczenia.

Dowód:

- dane zawarte w protokole przesłuchania w charakterze obwinionych – k. 208;

Obwiniona M. B. (1) nie przyznała się do popełnienia zarzucanego jej czynu podtrzymując swój sprzeciw od wyroku nakazowego. Podała, iż nie ma gazu na parterze, zaś co się tyczy przewodów kominowych nadzór budowlany w W. od 2000 roku prowadził tą sprawę, nie wydając ostatecznie decyzji merytorycznej. Nie pamiętała czy w roku 2010 była wzywana przez nadzór budowlany do przedłożenia dokumentów związanych ze stanem technicznym budynku mieszkalnego. Stwierdziła również, że nie budowała wiaty garażowej, która w jej przekonaniu stanowi samowolę budowlaną małżeństwa S.. Podała także, że nadal nie zakończyła się sprawa o zniesienie współwłasności.

Obwiniony J. S. również nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i zgodził się z pierwszą częścią wyjaśnień M. B. (1) dotyczącą kominów, co do sprawy gazu podał, że awaria była poza budynkiem mieszkalnym, która została usunięta przez placówkę gazowni w K. i został dokonany powtórny odbiór. Stwierdził jednocześnie, że nie pamięta czy były do nich wysyłane wezwania do przedłożenia dokumentów związanych z okresową kontrolą stanu technicznego i sprawności instalacji gazowych i przewodów kominowych w 2010 roku. Gaz zaś mają od 5 lat i co roku przeprowadzana jest kontrola kominiarska.

Z kolei obwiniona T. S. również nie przyznając się do popełnienia zarzucanego jej czynu. Zarzuciła Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, iż działa niezgodnie ze swoją właściwością, bowiem już wcześniej wyłączył się od prowadzenia sprawy w zakresie przewodów kominowych i garażu. Przyznała, że w roku 2010 nie poddawała okresowej kontroli stanu technicznego i sprawności instalacji gazowych oraz przewodów kominowych, gdyż przewodami kominowymi od 2007 roku zajmuje się M., a postępowanie jest nadal prowadzone. Zarzuciła Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w W. również to, że wzywając obwinionych do przedłożenia przedmiotowych dokumentów nie wydał go w formie postanowienia od którego przysługiwało by zażalenie. Przyznała, że w roku 2010 nie wykonała okresowej kontroli stanu technicznego i sprawności instalacji gazowych, ponieważ nikt tego od niej nie żądał, ani nie było żadnych wskazań, ponieważ była to nowa instalacja, żeby istniały jakiekolwiek nieprawidłowości. Podkreśliła, że przepis art. 62 Prawa budowlanego interpretuje w ten sposób, że nakłada on powinność nie zaś obowiązek przeprowadzania corocznych kontroli. W 2010 roku nie była wzywana do przedłożenia dokumentów czy też ekspertyz dotyczących instalacji gazowej, ani też w tym zakresie nie było wydane żadne postanowienie. Zaś na takie żądanie z marca 2011 roku dostarczyła komplet dokumentów dotyczących sprawności instalacji gazowych.

Sąd podzielił wyjaśnienia obwinionej T. S. w zakresie dotyczącym przyczyn dla których nie poddawała okresowej kontroli stanu technicznego i sprawności instalacji gazowych oraz przewodów kominowych, aczkolwiek jej postawa stanowi wyraz swoistego rozumienia przepisów prawa i próby wymuszenia określonego działania organów nadzoru budowlanego. Nie budzi wątpliwości, iż obwiniona miała pełną świadomość konieczności przedłożenia dokumentów o które wnioskował Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W., jednak obwiniona tego nie uczyniła. Nie budzi także wątpliwości, iż w świetle przepisów administracyjnych nie spełniała wymogów ustanowionych przepisami prawa, skutkiem czego została zobowiązana do dostarczenia odpowiedniej dokumentacji, czego jednak nie uczyniła. Jako, że obwiniona w istocie przyznała się do zarzucanego jej czynu, stwierdzając, że „w roku 2010 nie wykonała okresowej kontroli stanu technicznego i sprawności instalacji gazowych” ( k. 209 i 209v), która to okoliczność została potwierdzona przez zgromadzony w sprawie materiał dowodowy o charakterze dokumentów, rozważenia wymagają jedynie podane przez obwinioną powody nie wypełnienia obowiązku nałożonego na nią w art. 61 Prawa budowlanego. Zważywszy jednak na to, że powyższe okoliczności dotyczą kwestii prawnych, w szczególności interpretacji konkretnych przepisów Ustawy Prawo budowlane, zostaną omówione w dalszej części uzasadnienia.

Wyjaśnienia obwinionej M. B. (1) Sąd podzielił w części. Nie budzą wątpliwości te fragmenty jej wyjaśnień, w których szeroko opisywała procedury administracyjne dotyczące czy to instalacji gazowej i kominowej czy też garażu. Znajdują one bowiem pełne odzwierciedlenie w dokumentach urzędowych, a także zeznaniach świadka A. J.. Nie sposób zaś zaaprobować twierdzeń obwinionej jakoby to, że sama nie posiada dostępu do instalacji gazowej zwalniało ją, jako współwłaścicielkę budynku do dokonywania przynajmniej raz na rok okresowych kontroli. Sama bowiem przyznała, że postępowanie sądowe o zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości nie zostało dotąd zakończone, wobec czego w obrocie prawnym występuje nadal jako jej współwłaściciel, a w konsekwencji także ją obciążają obowiązki nałożone w art. 62 ust. 1 Prawa budowlanego.

Także w części dał Sąd wiarę wyjaśnieniom obwinionego J. S.. Z dowodami z dokumentów oraz zeznaniami świadka A. J. koreluje ten fragment jego relacji, w których wskazał, że awaria gazu została usunięta przez placówkę gazowni w K. i został dokonany powtórny odbiór. Nie można zaś podzielić wyjaśnień obwinionego w części w której stwierdził, że nie pamięta czy były do nich wysyłane wezwania do przedłożenia dokumentów związanych z okresową kontrolą stanu technicznego i sprawności instalacji gazowych i przewodów kominowych w 2010 roku oraz, że co roku przeprowadzana jest kontrola kominiarska. Stoją temu bowiem na przeszkodzie wyjaśnienia jego małżonki, która wyraźnie przyznała, że takich kontroli w roku 2010 nie przeprowadzała.

Nie wzbudziły wątpliwości Sądu zeznania świadków A. J., Z. J. i M. K. (2). Z racji zajmowanej funkcji posiadali wyczerpującą wiedzę na temat konieczności przeprowadzania okresowych kontroli i wymogów formalnych niezbędnych do dopełnienia powyższych obowiązków. Jasno wykazali, że w obecnym stanie prawnym Powiatowy Inspektor Nadzoru B. mógł się zwrócić do obwinionych o przedłożenie stosownych dokumentów, a nie wykonanie tego obowiązku należało uznać za naruszenie obowiązku przewidzianego w art. 62 ust. 1 Prawa budowlanego. Co prawda wiarygodność A. J. była kwestionowana przez obwinionych, którzy uznali iż, złożenie zawiadomienia o popełnieniu wykroczenia jest wyrazem zemsty za skazanie go w innej sprawie z zawiadomienia obwinionych, to jednak świadek ten w należyty sposób uargumentował konieczność sięgnięcia przez niego po środki przewidziane w powołanym wyżej przepisie oraz powody stojące u podstaw złożenia zawiadomienia do organów ścigania. Obwinieni poza rzekomymi powodami kierującymi świadkiem, nie przedstawili innych dowodów, które choćby uprawdopodobniły ten fakt. Podkreślić należy przy tym to, iż osoba ta w toczącym się jednocześnie postępowaniu administracyjnym wyłączyła się od rozpoznania sprawy. Dlatego też nie zeznania świadka nie wzbudziły jakichkolwiek wątpliwości Sądu.

Dokumenty zaliczone w poczet dowodów zostały w całości afirmowane przez Sąd. Ich treść nie budzi wątpliwości, pokrywa się z ustaleniami faktycznymi pochodzącymi ze źródeł osobowych, zaś obszerna dokumentacja została sporządzona w przepisany prawem sposób przez kompetentne organy, wskutek czego brak podstaw do jej kwestionowania.

Sąd zważył, co następuje:

J. S., T. S. i M. B. (2) zostali obwinieni o to, że w okresie 2010 roku w S. będąc współwłaścicielem budynku pod adresem S. (...) pomimo ciążącego obowiązku nie poddali okresowej kontroli stanu technicznego i sprawności instalacji gazowych oraz przewodów kominowych, tj. wykroczenia z art. 93 pkt 8 ustawy Prawo budowlanego.

Art. 93. pkt 8 Ustawy Prawo budowlane przewiduje karę grzywny dla sprawcy który nie spełnia obowiązku, o którym mowa w art. 62 ust.1 cytowanej ustawy. Z kolei art. 62 ust. 1 pkt 1 ppkt c stanowi iż obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli okresowej, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych). Art. 81c pkt 1stanowi iż organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów m.in. związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego. Takie żądanie nie musi przybierać formy postanowienia, które przewidziane jest dla uregulowanego w ust. 2 cytowanego przepisu nakładania przez organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.

Zatem w przypadku gdy właściciel obiektu nie wykonuje ciążących na nim obowiązków podlega odpowiedzialności wykroczeniowej. Wystarczający jest tu sam fakt nie przedłożenia na żądanie organu odpowiednich protokołów. Celem regulacji z art. 81c jest przyznanie organom administracji architektoniczno – budowlanej i nadzoru budowlanego prawa żądania od m.in. właścicieli budynku informacji oraz udostępnienia dokumentów związanych z użytkowaniem budynku. Ma to pomóc umożliwienie prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu administracyjnym. Otrzymane przez organ informacje i dokumenty nie zawsze są wystarczające dla prawidłowego ocenienia przez organ stanu sprawy. Dlatego w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu organ, już na podstawie art. 81c ust. 2 może już nałożyć na właścicieli obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz w określonym terminie.

W przedmiotowej sprawie obwinieni pomimo kilkukrotnego wezwania Inspektora budowlanego o przedstawienie wskazanych przez niego dokumentów, nie wykonali tego obowiązku, co skłoniło inspektora do zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ( jak się później okazało błędnie). Podkreślenia wymaga przy tym fakt, iż PINB w W. miał prawo zwrócenia się do obwinionych o przedmiotowe dokumenty, albowiem ustawa wskazuje w art. 81c pkt 1 ogólnie na organ nadzoru budowlanego, a zatem organ właściwy miejscowo dla położenia nieruchomości, nie zaś na organ który aktualnie prowadzi postępowanie. W konsekwencji PINB w W. miał również prawo do zawiadomienia organów ścigania do złożenia zawiadomienia o wykroczeniu.

Nie przedstawienie przez obwinionych aktualnych protokołów z okresowej kontroli budynku mieszkalnego tj. sprawdzenia stanu technicznego i przydatności do użytkowania – protokół pięcioletni, kontroli stanu technicznego przewodów kominowych oraz instalacji elektrycznych i odgromowej, prowadzi do wniosku iż takich kontroli obwinieni pomimo obowiązku nie przeprowadzili, co skutkuje przypisanie im wykroczenia z art. 93 pkt 8 Prawa budowlanego. Co prawda w dniu 4 kwietnia do PINB wpłynęło pismo obwinionej T. S. wraz z protokołem kontroli instalacji i urządzeń gazowych z dnia 30 marca 2011 r. sporządzonym przez W. S., z treści którego wynikało, że instalacja gazowa jest szczelna, jednakże należy zauważyć, że przedmiotowa kontrola została przeprowadzona w dniu 30 marca 2011 roku, już po wezwaniu inspektora z dnia 23 marca 2011 roku. Oznacza to, że do tego czasu obwinieni nie dysponowali takim protokołem kontroli okresowej, choć ustawa przewiduje przeprowadzanie takich kontroli co najmniej raz na rok. Gdyby zaś obwinieni przeprowadzili w roku 2010 taką kontrolę dysponowali by protokołem, który mogliby przesłać organowi nadzoru, zamiast przeprowadzać kontrolę w dniu 30 marca 2011 roku i przesyłać dopiero spisany z niej protokół. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał iż obwinieni naruszyli art. 62 ust. 1 pkt 1 ppkt c ustawy Prawo budowlane, za co art. 93 pkt 8 przewiduje odpowiedzialność za wykroczenie.

Jednakże warunkiem odpowiedzialności za wykroczenie zgodnie z art. 1 k.w. jest dopuszczenie się takiego czynu, uznawanego za wykroczenie, który jest szkodliwy społecznie. Społeczna szkodliwość czynu to jego materialna cecha, materialny substrat, w tym wypadku wykroczenia, czyli jego ujemna społecznie treść. Społeczna szkodliwość czynu jest przy tym stopniowalna, a art. 47 § 6 wskazuje, jakie elementy strony przedmiotowej i podmiotowej należy uwzględniać przy ocenie tego stopnia. Na gruncie prawa wykroczeń jednak, odmiennie niż przy przestępstwach oraz przy przestępstwach i wykroczeniach skarbowych, jedynie przy wykazaniu w ogóle braku szkodliwości danego zachowania w określonych okolicznościach, można mówić o niezaistnieniu samego wykroczenia mimo naruszenia określonego przepisu tej dziedziny prawa.

Ustawodawca penalizuje z założenia jedynie zachowania mające ujemny ładunek społeczny, ale czyni to ogólnie i in abstracto. Jeżeli zatem uwzględni się tu ratio legis danej normy karnej i przedmiot ochrony danego przepisu, to może in concreto okazać się, że określone zachowanie, z uwagi na okoliczności, w jakich nastąpiło, albo nie godzi bynajmniej w ów chroniony przepisem przedmiot, a więc nie może też być społecznie szkodliwe, albo godząc w niego jest jednak, z uwagi na te okoliczności, pozbawione jednak owej szkodliwości. Szkodliwości społecznej czynu nie można sprowadzić jedynie do faktu samego naruszenia przez daną osobę przepisu, skoro sens tej normy, jej ratio legis i dobra, które ma ona chronić, nie zostały naruszone, a naruszenie przepisu to bezprawność zachowania, zaś art. 1 § 1 k.w. żąda jeszcze szkodliwości społecznej tego konkretnego zachowania.

Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie brak jest społecznej szkodliwości czynu przypisanego obwinionym. Trzeba bowiem pamiętać, że rodzaj naruszonego obowiązku nie stwarzał zagrożenia dla osób postronnych, a obwinieni w swym dobrze pojętym interesie powinni sami zadbać o terminowe przeprowadzenie kontroli instalacji i przedkładania związanych z tym dokumentów. Należy również zauważyć, że obwiniona T. S. w końcu przedłożyła protokół kontroli instalacji gazowej, w którym stwierdzono iż instalacja ta jest szczelna. Znaczy to, że w okresie od ostatniej kontroli do dnia 30 marca 2011 roku (data kontroli), nie było zagrożenia dla dóbr prawnym ze strony instalacji gazowej zainstalowanej w budynku. Uznając zatem, iż czyn ze względu na brak społecznej szkodliwości czynu obwinionych wobec stwierdzenia, iż ustawa stanowi, że sprawcy nie popełnili wykroczenia, sąd uniewinnił obwinionych w oparciu o art. 62 § 3 k.p.s.w. w zw. z art. 5 § 1 pkt 2 k.ps.w. w zw. z art. 1 § 1 k.w.

W związku z tym kosztami postępowania należało obciążyć Skarb Państwa, zgodnie z art. 118 § 2 k.p.s.w. w zw. z art. 624 § 1 k.p.k.