Wyrok z 21 listopada 2014, sygn. I C 406/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 listopada 2014 roku

Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSR Elżbieta Olechno – Obolewicz

Protokolant: Agnieszka Konczerewicz

po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2014 roku w Bielsku Podlaskim na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Kasy (...) (...)
z siedzibą w G.

przeciwko E. P.

o zapłatę kwoty 12.844,68 złotych

I.  Zasądza od pozwanej E. P.na rzecz powoda (...) Kasy (...) (...) z siedzibą w G.kwotę 6.029,75 zł (sześć tysięcy dwadzieścia dziewięć złotych i siedemdziesiąt pięć groszy) z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 10 października 2014 roku do dnia zapłaty.

II.  Umarza postępowanie w pozostałym zakresie.

III.  Zasądza od pozwanej E. P.na rzecz powódki (...) Kasy (...) (...) z siedzibą w G.kwotę 2.580,90 zł (dwa tysiące pięćset osiemdziesiąt złotych i dziewięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 2.417 zł (dwa tysiące czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia

Sygn. akt I C 406/14

UZASADNIENIE

Powód Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa (...) z siedzibą w G.pozwem skierowanym przeciwko E. P.wniósł o zasądzenie kwoty 12.844,68 złotych wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 1 sierpnia 2013 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazał, iż strony zawarły umowę pożyczki z dnia 22 listopada 2010 roku na kwotę 20.000 złotych. Wymieniona kwota miała być zwrócona w miesięcznych ratach. W przypadku opóźnienia w zapłacie powodowi należały się odsetki karne, które na dzień wniesienia pozwu zostały określone w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym. Dodał, iż zgodnie z Regulaminem (...)w przypadku zadłużenia przeterminowanego powstającego z chwilą braku spłaty kredytu lub jego raty w terminie, dokonywane przez pożyczkobiorcę wpłaty są zaliczane na pokrycie odsetek, kosztów, a następnie kapitału pożyczki. W skład niespłaconej należności wchodzą także koszty windykacji, w tym opłaty za upomnienia oraz wezwania do zapłaty, których wysokość została określona w uchwale Zarządu (...). Podniósł, iż pożyczkobiorca zawierając umowę pożyczki potwierdził zapoznanie się z wysokością kosztów, które będą go obciążać w razie nieterminowanego regulowania pożyczki. Powód wskazał, iż naliczone wobec pozwanej koszty dodatkowe, odsetki karne oraz koszty upomnień i windykacji zostały naliczone na skutek braku przestrzegania przez pozwaną planu spłaty. Opóźnienie w spłacie zadłużenia spowodowało również podjęcie działań przez firmę windykacyjną, zaś wysokość opłat z tego tytułu została ustalona w uchwałach, do przestrzegania których pożyczkobiorca jako członek Spółdzielni był zobowiązany. Wysokość opłat z tytułu windykacji zewnętrznej (pobieranych na podstawie Regulaminu (...)) została ustalona w odniesieniu do wymagalnej kwoty zadłużenia i zostały one doliczone do wymagalnej kwoty zadłużenia. Opłaty windykacyjne obciążają dłużnika niezależnie od rezultatu działań firmy windykacyjnej. Z uwagi na brak spłaty rat pożyczki do pozwanej skierowano oświadczenie o wypowiedzeniu umowy skutkujące wymagalnością roszczenia z dniem 11 lipca 2013 roku. Pomimo tego pozwana nie dokonała spłaty zadłużenia określonego w wypowiedzeniu, stąd brak było możliwości powrotu do pierwotnego planu spłaty. Przed skierowaniem wypowiedzenia pozwana była wzywana do dobrowolnego uregulowania zadłużenia. Powód wyjaśnił, iż na dochodzone pozwem roszczenia składa się kwota 12.623,73 złotych tytułem kapitału oraz kwota 220,95 złotych tytułem odsetek (k. 3 – 6 pozew).

Nakazem zapłaty wydanym w elektronicznym postępowaniu upominawczym z dnia 21 listopada 2013 roku przez Sąd Rejonowy L. Z.w L.VI Wydział Cywilny sygn. akt (...) uwzględniono powództwo w całości rozstrzygając o kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego (k. 7).

Pozwana E. P.wniosła w terminie sprzeciw od wymienionego orzeczenia wskazując, iż brak było podstaw do jego wydania z uwagi na to, iż reguluje raty pożyczki (k. 9 sprzeciw). Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2013 roku stwierdzono skuteczne wniesienie sprzeciwu i utratę mocy nakazu zapłaty w całości i przekazano rozpoznanie sprawy do Sądu Rejonowego w B.(k. 12v).

Powód w uzupełnieniu braków formalnych pozwu podtrzymał wytoczone powództwo w całości i domagał się zasądzenia od pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 17 – 18).

Pozwana E. P. reprezentowana przez pełnomocnika wskazała, iż zaskarża nakaz zapłaty w całości ponownie podnosząc, iż spłaca zadłużenie, na potwierdzenie czego przedstawiła wyciągi z rachunku bankowego (k. 68 – 74).

W odpowiedzi na sprzeciw strona powodowa co do zasady podtrzymała powództwo, przy czym uwzględniając wpłaty dokonane przez pozwaną po wniesieniu pozwu ograniczyła powództwo cofając żądanie pozwu ponad kwotę 8.989,04 złotych wraz ze zrzeczeniem się roszczenia. Finalnie uwzględniając kolejne spłaty dokonywane przez pozwaną w toku procesu powód wniósł o zasądzenie kwoty 6.029,75 złotych wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 10 października 2014 roku do dnia zapłaty cofając powództwo powyżej wymienionej kwoty ze zrzeczeniem się roszczenia (k. 99 – 102, 112 – 115, 123 – 124, 134 – 137, 153 – 155).

Sąd Rejonowy ustalił i zważył, co następuje:

Poza sporem pozostawała okoliczność, iż Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa (...)z siedzibą w G.zawarła z E. P.w dniu 22 listopada 2010 roku umowę pożyczki konsumenckiej konsolidacyjnej nr (...)na kwotę 20.000 złotych na okres od 22 listopada 2010 roku do 22 listopada 2015 roku (k. 23 – 24 umowa). Wskazana pożyczka została zawarta na spłatę zobowiązań finansowych pozwanej zaciągniętych na cele mieszkaniowe. W umowie określono wysokość oprocentowania pożyczki (pkt 5 i 6 umowy, k. 23) oraz wskazano, iż spłata pożyczki będzie następować w ratach płatnych bez wezwania zgodnie z planem spłaty stanowiącym załącznik do umowy (pkt 9 umowy, k. 23, 32). W punkcie 10 określono kolejność rozliczania wpłat dokonywanych przez pożyczkobiorcę tj.: koszty windykacyjne, w tym opłaty za upomnienia i wezwania do zapłaty, prowizje i opłaty, odsetki od kapitału przeterminowanego, kapitał przeterminowany, wymagalne odsetki za okresy obrachunkowe, kapitał, opłaty z tytułu zwrotu kosztów ubezpieczenia (k. 23v). Zgodnie z punktem 21 pożyczkobiorca wyraził zgodę na potrącanie z wpłacanych kwot, między innymi kosztów związanych z uzyskaniem członkostwa w (...)wpisowego, wkładu członkowskiego i składki na SKEF, jak również miesięcznej obowiązkowej wpłaty na Indywidualne Konto Spółdzielcze (IKS) (k. 23v). W punkcie 22 i 23 zawarto regulację dotyczącą braku terminowej spłaty pożyczki, w tym naliczanie odsetek oraz opłat dodatkowych określonych w Tabeli opłat i prowizji (k. 61 – 62), zaś w punkcie 25 zastrzeżono prawo do wypowiedzenia umowy pożyczki (k. 23v). W treści umowy pozwana oświadczyła, iż otrzymała Regulamin (k. 25 – 26), plan spłaty pożyczki (k. 32), zestawienie szacownych kosztów postępowania sądowego i egzekucyjnego, wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy oraz Tabelę prowizji i opłat (...)(k. 61 – 62), nadto wskazała, że zapoznała się z treścią tych dokumentów i zobowiązuje się do ich stosowania (k. 23 – 24 umowa). E. P.w dniu 22 listopada 2010 roku została przyjęta w poczet członków (...)(k. 31 deklaracja członkowska). W dniu zawarcia umowy została dokonana spłata zobowiązań finansowych pozwanej, na które została udzielona przedmiotowa pożyczka (k. 33).

W dniu 6 lutego 2012 roku powód przesłał do pozwanej wezwanie do zapłaty łącznej kwoty 450,76 złotych (k. 53), w dniu 5 czerwca 2012 roku kwoty 534,82 złotych (k. 51) oraz w dniu 23 lipca 2012 roku ostateczne wezwanie do zapłaty łącznej kwoty 1.240,11 złotych (k. 49), następnie w dniu 8 października 2012 roku na kwotę 543,20 złotych (k. 59) i w dniu 5 listopada 2012 roku na kwotę 543,42 złotych (k. 47). Kolejne wezwania do zapłaty wysłano w dniu 5 kwietnia 2013 roku na kwotę 485,93 złotych (k. 55) i w dniu 23 maja 2013 roku na kwotę 1.696,80 złotych (k. 57). Pismem z dnia 5 czerwca 2013 roku powód złożył pozwanej oświadczenie o wypowiedzeniu umowy pożyczki podnosząc, iż cała niespłacona część pożyczki wraz odsetkami zostanie postawiona w stan natychmiastowej wymagalności z upływem 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia, wskazując, iż wysokość przeterminowanego zadłużenia wynosi 1.702,90 złotych (k. 27 – 28). Wobec pozwanej zostały podjęte czynności windykacyjne prowadzone przez podmiot zewnętrzny w postaci wizyt w miejscu zamieszkania E. P., za które zostały naliczone opłaty windykacyjne (k. 35). Na dzień wniesienia pozwu zaległa kwota zobowiązania wynosiła 12.844,68 złotych, na którą składała się kwota 12.623,73 złotych tytułem kapitału pożyczki, 101,98 złotych tytułem odsetek od pożyczki, 3,77 złotych tytułem odsetek karnych naliczonych do dnia wymagalności oraz 115,20 złotych tytułem odsetek karnych naliczonych od dnia wymagalności do dnia wniesienia pozwu (k. 45 – 46). Bezsporna pozostawała także okoliczność, iż po wniesieniu pozwu w toku procesu strona pozwana dokonywała kolejnych wpłat na poczet zadłużenia (k. 69 – 74, 90, 128), które były rozliczne przez powoda zgodnie z kolejnością określoną w umowie (k. 80 – 82, 99 – 102, 112 – 115, 123 – 124, 134 – 137, 153 – 155), nadto powód po dokonaniu poszczególnych wpłat modyfikował roszczenie cofając powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia powyżej uiszczonych przez pozwaną kwot.

Pełnomocnik pozwanej nie kwestionując co do zasady wysokości zadłużenia podnosił jednak, iż istnieją rozbieżności, co do kwot wpłacanych przez pozwaną na poczet zadłużenia wynikających z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego a raportami spłat przedstawionym przez powoda (k. 92). Powód w kolejnych pismach procesowych przedstawił sposób rozliczenia poszczególnych wpłat (k. 80 – 82, 99 – 102, 112 – 115, 123 – 124, 134 – 137, 153 – 155) wyjaśniając między innymi, iż wszystkie wpłaty są dokonywane na rachunek IKS (k. 138 – 145 Regulamin Indywidualnych Kont Spółdzielczych (...)), z którego w pierwszej kolejności są pobierane opłaty za prowadzenie rachunku rozliczeniowego, obsługę karty oraz inne opłaty i prowizje zgodnie z punktem 10 umowy oraz Regulaminem Indywidualnych Kont Spółdzielczych (...) (k. 138 – 145 regulamin). Finalnie w piśmie procesowym z dnia 30 października 2014 roku powód wskazał, iż opłaty i prowizje za korzystanie z rachunku naliczane są miesięcznie lub kwartalnie w kwotach: 8 złotych miesięcznie za prowadzenie rachunku rozliczeniowego, 2,50 złotych za obsługę karty, 1 złotych kwartalnie na składkę (...) (k. 153). Należy wskazać, iż dokonując zestawienia wymienionych kwot z wysokością wpłat dokonywanych przez pozwaną, a następnie rozliczanych przez powoda (k. 153v), brak było podstaw do kwestionowania prawidłowości tej czynności, po odjęciu wymienionych kwot pozostała część wpłat była bowiem zaliczana na spłatę pożyczki. Wskazana kolejność zaliczania spłat jest zgodna z postanowieniami łączącej strony umowy oraz aktów wewnętrznych powoda (w tym regulaminów), do przestrzegania których pozwana zobowiązała się w umowie. W tych okolicznościach oraz przy uwzględnieniu punktu 10 umowy łączącej strony nie zaistniały podstawy do podzielenia odmiennych twierdzeń pełnomocnika strony pozwanej. W ocenie Sądu pozwana nie zdołała także skutecznie zakwestionować zasadności i wysokości naliczenia opłat za podjęte czynności windykacyjne w miejscu jej zamieszkania (k. 35) naliczonych zgodnie z punktem 23 umowy oraz Tabelą opłat i prowizji. Powód przedłożył zestawienie z podjętych czynności oraz wyjaśnienia (k. 99v – 100), zaś strona pozwana poza własnymi twierdzeniami nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dowodów przeciwnych.

Podsumowując powyższe należy stwierdzić, iż strony łączyła umowa pożyczki. Zgodnie z przepisem art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. W umowie zostały określone wzajemne prawa i obowiązki stron, w tym wysokość zobowiązania oraz sposób naliczania odsetek, jak również przesłanki do dokonania wypowiedzenia umowy. Strona pozwana kwestionując zasadność powództwa z uwagi na dokonywanie w tracie procesu kolejnych spłat nie zdołała jednak zakwestionować podstawy i wysokości zobowiązania oraz jego wymagalności. Oceny tej nie zmieniają także podnoszone przez pełnomocnika pozwanej okoliczności złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia, czy też rozłożenie świadczenia na raty. Brak jest również podstaw, aby uznać, iż działania powoda stanowiły nadużycie prawa na podstawie art. 5 k.c. Należy bowiem zauważyć, iż strony łączyła umowa pożyczki, na podstawie której pozwana była zobowiązana do zwrotu otrzymanej kwoty pożyczki. W związku z tym trzeba wskazać, iż jeśli strona wykonywała uprawnienie przysługujące jej na podstawie obowiązującego przepisu i wynikające z umowy, sąd – w punkcie wyjścia – musi przyjąć, że jej zachowanie odpowiada kryteriom z art. 5 k.c. W konsekwencji można wyrażać pogląd o obowiązywaniu w prawie polskim domniemania korzystania z prawa w sposób zgodny z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 16 kwietnia 2014 roku, I ACa 1363/13, LEX nr 1458943).

Podsumowując na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w punkcie I wyroku. O odsetkach orzeczono w oparciu o punkt 22 umowy oraz art. 481 § 2 k.c.

W pozostałym zakresie Sąd na podstawie art. 203 § 1 i 4 k.p.c. w zw. z art. 355 § 1 k.p.c. Na podstawie z art. 355 § 1 k.p.c. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew (…). W niniejszej sprawie częściowe cofnięcie pozwu nastąpiło w trakcie procesu, lecz połączone było ze zrzeczeniem się roszczenia w tym zakresie, a zatem dla skuteczności w/w czynności dyspozytywnej powoda nie była wymagana zgoda pozwanej. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że częściowe cofnięcie pozwu wywarło skutek prawny w rozumieniu art. 203 § 1 k.p.c. Sąd nie dopatrzył się także jakichkolwiek przesłanek, określonych w art. 203 § 4 k.p.c., do uznania tego aktu dyspozycji procesowej za niedopuszczalny (punkt II wyroku).

Zdaniem Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zaistniały przesłanki do rozłożenia zasądzonego roszczenia na raty na podstawie art. 320 k.p.c. Wymieniony przepis stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości lub o opróżnienie pomieszczenia – wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia. W ocenie Sądu w sprawie nie wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek do modyfikowania treści łączącego strony stosunku cywilnoprawnego poprzez rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty. Powód nie wyrażając zgody na rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty na etapie postępowania sadowego, nie wykluczył takiej możliwości po uzyskaniu tytułu wykonawczego. Natomiast strona pozwana wnosząc o rozłożenie świadczenia na raty nie sprecyzował zarówno okresu na jaki żądała rozłożenia na raty, jak również wysokości poszczególnych rat. Wymaga podkreślenia, iż norma ustanowiona w wymienionym przepisie ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie wymaga uwzględnienia wszelkich okoliczności sprawy, które w ocenie Sądu nie uzasadniały rozłożenia zasądzonego świadczenia raty, nie negując jednocześnie sytuacji zdrowotnej (k. 91) i finansowej (k. 106) pozwanej.

O kosztach procesu orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawie art. 98 k.p.c. obciążając nimi w całości pozwaną. Zapłata przez pozwaną w toku postępowania objętych powództwem należności skutkuje uznaniem jej za przegrywającą proces, ze skutkami, o jakich mowa w art. 98 § 1 i 3 k.p.c., również w części dotyczącej zaspokojonego w ten sposób roszczenia, z uwagi na to, iż było ono wymagalne w dacie wniesienia pozwu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2013 roku, I ACa 151/13, LEX nr 1314827). Na koszty procesu złożyła się opłata sądowa od pozwu, opłata skarbowa od pełnomocnictwa, wynagrodzenie pełnomocnika oraz opłata manipulacyjna. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego ustalono na podstawie § 6 pkt 5 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490 j.t.), a także części IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2014 r., poz. 1628 j.t.).

Sędzia