Postanowienie SN z 18 października 2006, sygn. II CSK 99/06
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
o wpis prawa własności
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
wnioskodawca / wnioskodawczyni
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
18 października 2006
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Helena Ciepła
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 18 października 2006 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Marek Sychowicz
w sprawie z wniosku J. i M. małżonków H.
przy uczestnictwie W. i B. małżonków T.
o wpis prawa własności,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 18 października 2006 r.,
skargi kasacyjnej wnioskodawczyni M.H.
od postanowienia Sądu Okręgowego w K.
z dnia 23 września 2005 r., sygn. akt [...],
oddala skargę kasacyjną.
2
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą Kw nr [...] lokalu
mieszkalnego w budynku położonym w K. przy ul. K. 6/21, stanowiącego własność
W. i B. małżonków T. Z prawem do lokalu związany jest udział we współwłasności
budynku i współużytkowaniu gruntu objętych księgą wieczystą Kw. [...].
Umową notarialną z 4 listopada 2004 r. małżonkowie T. przenieśli własność
tego lokalu na rzecz J. i M. małżonków H. w celu uzyskania od nich
spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Prawo do tego lokalu
małżonkowie H. postawili do dyspozycji Spółdzielni Mieszkaniowej „Z.” w celu
przydzielenia go małżonkom T. Spółdzielnia w dniu 4 listopada 2004 r. podjęła
uchwałę o skróceniu okresu wypowiedzenia członkostwa przez małżonków H. i
jego ustaniu z tym dniem. Następnie w dniu 29 listopada 2004 r. wyraziła zgodę na
zamianę wymienionych lokali mieszkalnych.
W tej sytuacji J. i M. małżonkowie H. na podstawie wymienionej umowy
notarialnej wystąpili do Sądu Rejonowego w K. z wnioskiem o wpis na ich rzecz
prawa własności lokalu mieszkalnego objętego księgą wieczystą Kw. [...]. Sąd ten
postanowieniem z dnia 28 lutego 2005 r. wniosek oddalił stwierdzając, iż umowa z
dnia 4 listopada 2004 r. nie jest umową zamiany z tej przyczyny, że spółdzielcze
lokatorskie prawo do lokalu jest prawem niezbywalnym i nie może być
przedmiotem zamiany, co powoduje z braku kauzy nieważność umowy. W
konsekwencji uznał, że brak jest materialnoprawnej podstawy wpisu.
Skargę wnioskodawców od orzeczenia referendarza Sąd Rejonowy
postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2005 r. oddalił, a uzupełniając argumentację
prawną, wspierającą trafność zaskarżonego orzeczenia stwierdził, że tylko
kodeksowa zamiana w rozumieniu art. 604 k.c. może stanowić ważną kauzę
przeniesienia własności nieruchomości, że powołany w skardze art. 9 ust. 4 pkt. 6
ustawy z dnia 9 września 2002 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych dotyczy
wyłącznie sprzedaży, a nie każdego innego sposobu przeniesienia własności
nieruchomości, a więc nie dotyczy też przedmiotowej umowy.
3
Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 23 września 2005 r. oddalił
apelację wnioskodawców od orzeczenia Sądu Rejonowego, podzielając ocenę
jurydyczną tego Sądu.
Wnioskodawcy w skardze kasacyjnej zarzucili naruszenie przepisów:
- art. 155 § 1 k.c. w związku z art. 58 i art. 3531
k.c. przez ich błędną wykładnię
i przyjęcie, że umowa z 4 listopada 2004 r. nie stanowi podstawy prawnej
przeniesienia prawa własności lokalu, a tylko kodeksowa zamiana w rozumieniu art.
604 k.c. może stanowić ważną kauzę do takiego przeniesienia.
- art. 155 w związku z art. 156 k.c. przez ich niewłaściwą wykładni i przyjęcie, że
wymieniona umowa jest bezskuteczna.
W konkluzji wnieśli o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez uwzględnienie
wniosku o wpis, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa
materialnego nie może odnieść skutku. Umowy przenoszące własność
nieruchomości – mają charakter przyczynowy. Zasada ta została wypowiedziana
w kodeksie cywilnym w art. 155 § 1 i 156 k.c. Skoro bowiem przyczyna
przeniesienia własności jest objęta treścią umowy, to nieważność tej przyczyny
rzutuje na całość umowy. Z zasady kauzalności umów o przeniesienie własności
wynika, że umowa rzeczowa nie może być oderwana od kauzy i nieważność kauzy
powoduje nieważność umowy.
Sądy obu instancji w ramach przysługującej sądowi wieczystoksięgowemu
kognicji na podstawie art. 6268
§ 2 k.p.c. słusznie uznały, że umowa z dnia
4 listopada 2004 r. o przeniesieniu prawa własności lokalu stanowiącego odrębną
nieruchomość w celu uzyskania spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu
z braku ważnej kauzy jest nieważna i tym samym nie stanowi materialnoprawnej
podstawy wpisu.
Nie mają racji skarżący, że ważność przedmiotowej umowy ma swoją
podstawę w art. 3531
k.c. normującym zasadę swobody umów. Uszło ich uwagi, że
zasada ta doznaje ograniczenia między innymi przez przepisy bezwzględnie
obowiązujące, co oznacza, że treść umowy musi być zgodna z takimi przepisami.
4
Charakter przepisu iuris cogentis ma art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r.
o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz.1116
ze zm.), według którego spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego
jest niezbywalne. W tej sytuacji należycie umotywowane stanowisko Sądu
Okręgowego nie może być skutecznie zwalczane i w konfrontacji z jego treścią nie
da się utrzymać zarzut naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów
prawa.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814
k.p.c. oddalił skargę
kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.. Skoro bowiem przyczyna
przeniesienia własności jest objęta treścią umowy, to nieważność tej przyczyny
rzutuje na całość umowy. Z zasady kauzalności umów o przeniesienie własności
wynika, że umowa rzeczowa nie może być oderwana od kauzy i nieważność kauzy
powoduje nieważność umowy.
Sądy obu instancji w ramach przysługującej sądowi wieczystoksięgowemu
kognicji na podstawie art. 6268
§ 2 k.p.c. słusznie uznały, że umowa z dnia
4 listopada 2004 r. o przeniesieniu prawa własności lokalu stanowiącego odrębną
nieruchomość w celu uzyskania spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu
z braku ważnej kauzy jest nieważna i tym samym nie stanowi materialnoprawnej
podstawy wpisu.
Nie mają racji skarżący, że ważność przedmiotowej umowy ma swoją
podstawę w art. 3531
k.c. normującym zasadę swobody umów. Uszło ich uwagi, że
zasada ta doznaje ograniczenia między innymi przez przepisy bezwzględnie
obowiązujące, co oznacza, że treść umowy musi być zgodna z takimi przepisami.
4
Charakter przepisu iuris cogentis ma art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r.
o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz.1116
ze zm.), według którego spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego
jest niezbywalne. W tej sytuacji należycie umotywowane stanowisko Sądu
Okręgowego nie może być skutecznie zwalczane i w konfrontacji z jego treścią nie
da się utrzymać zarzut naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów
prawa.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814
k.p.c. oddalił skargę
kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.