Uzasadnienie z 5 listopada 2015, sygn. XV GC 1651/13

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 30 października 2012 roku powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanej K. S. (1) kwoty 9.190,25 złotych z ustawowymi odsetkami:

- od kwoty 1.434,40 złotych od dnia 27 sierpnia 2011 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 26 września 2011 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 26 października 2011 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 25 listopada 2011 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 27 grudnia 2011 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 24 stycznia 2012 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 23 lutego 2012 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 24 marca 2012 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 23 kwietnia 2012 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 23 maja 2012 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 22 czerwca 2012 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 22 lipca 2012 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 21 sierpnia 2012 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 583,57 złotych od dnia 20 września 2012 roku do dnia zapłaty

oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że świadczył na rzecz pozwanej usługę dostępu do programów komputerowych. Pomimo skorzystania z usług dostępu pozwana nie uiściła należności objętych fakturami VAT nr (...).

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 31 grudnia 2012 roku Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie nakazał aby pozwana zapłaciła powodowi kwotę dochodzoną pozwem wraz z kosztami procesu w terminie 14 dni albo w tym terminie wniosła sprzeciw.

Sprzeciwem od nakazu zapłaty pozwana zaskarżyła nakaz zapłaty w całości, wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwana przyznała, że zawarła z powodem umowę na usługi dostępu do programów komputerowych objęte opisanymi w pozwie fakturami. Obie te faktury dotyczą w istocie jednej transakcji. Pozwana podniosła, że dokonywała płatności podając we wszystkich przelewach „niższy” numer faktury. Tym samym należności z tej „niższej” faktury zostały już zaspokojone. Ponadto pozwany zaprzestał przesyłania aktualizacji programu, a tym samym nie wykonał należycie umowy, co uprawnia pozwaną do powstrzymania się z dalszymi płatnościami.

Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2015 roku zawieszono postępowanie oraz podjęto postępowanie z udziałem ogólnego następcy prawnego pozwanego – (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W..

Na rozprawie w dniu 29 maja 2015 roku powód cofnął pozew i zrzekł się roszczenia w zakresie kwoty 500 złotych, zaś na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2015 roku powód cofnął pozew i zrzekł się roszczenia w zakresie kwoty 1.304,75 złotych.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2015 roku powód podtrzymał powództwo w zakresie kwoty 7.274,97 złotych z ustawowymi odsetkami od dat i kwot w tym piśmie wskazanych.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 28 lutego 2011 roku K. S. (1) zawarła z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. umowę, na podstawie której (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zobowiązał się udostępnić K. S. (1) usługę dostępu do programów komputerowych L. P. przez okres 36 miesięcy. Wynagrodzenie ustalono na kwotę 21.771 złotych brutto. Miało być ono płacone w 36 miesięcznych ratach.

(dowód: okoliczność niesporna; zamówienie – k. 22)

Z tytułu świadczenia wyżej opisanych usług, w dniu 28 lutego 2011 roku (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wystawił dwie faktury VAT:

- (...) na kwotę 762,60 złotych brutto;

- (...) na kwotę 21.008,40 złotych brutto.

(dowód: okoliczność niesporna; faktury VAT – k. 20, 21, 38)

K. S. (1) na poczet wynagrodzenia wynikającego z w/w umowy dokonała następujących wpłat:

a)  20 czerwca 2011 roku – 500 złotych;

b)  22 grudnia 2011 roku – 500 złotych;

c)  16 lutego 2012 roku – 300 złotych;

d)  10 kwietnia 2012 roku – 500 złotych;

e)  9 maja 2012 roku – 500 złotych;

f)  27 września 2012 roku – 700 złotych;

g)  29 października 2012 roku – 400 złotych;

h)  27 listopada 2012 roku – 500 złotych;

i)  15 lutego 2013 roku – 400 złotych.

We wszystkich dokonywanych przelewach K. S. (2) wskazywała, że wpłaty powinny zostać zaksięgowane na poczet faktury VAT nr (...).

(dowód: okoliczności niesporne; potwierdzenia przelewu – k. 39-46)

Na podstawie art. 494 § 1 k.s.h. (...) spółka akcyjna w W. wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W..

(dowód: informacja z KRS – k. 259-267)

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na okolicznościach przyznanych przez drugą stronę lub uznanych za przyznane oraz dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy.

Zgłoszony przez pozwaną dowód z przesłuchania stron podlegał pominięciu. Należy bowiem wskazać, że zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2013 roku wezwano strony do osobistego stawiennictwa celem przesłuchania pod rygorem pominięcia dowodu z ich zeznań (k. 59). Mimo prawidłowego doręczenia wezwań (k. 69, 70) strony nie stawiły się bez usprawiedliwienia.

Sąd zważył, co następuje:

Powód na rozprawie w dniu 29 maja 2015 roku cofnął pozew w zakresie kwoty 500 złotych i zrzekł się roszczenia, a na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2015 roku cofnął pozew o kwotę 1.304,75 złotych i zrzekł się roszczenia.

Zgodnie z art. 203 § 1 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. W niniejszej sprawie powód cofnął pozew w zakresie kwoty 1.804,75 złotych ze zrzeczeniem się roszczenia. Sąd nie znalazł podstaw, aby czynność tę uznać za niedopuszczalną na zasadzie art. 203 § 4 k.p.c.. Wobec skutecznego cofnięcia pozwu postępowanie podlegało umorzeniu w zakresie kwoty 1.804,75 złotych na zasadzie art. 355 § 1 k.p.c.

Cofnięcie pozwu pismem z dnia 20 sierpnia 2015 roku o kwotę 110,53 złotych było nieskuteczne albowiem doszło do niego po rozpoczęciu rozprawy, a nastąpiło bez zrzeczenia się roszczenia i bez zgody pozwanej.

Powództwo jako częściowo zasadne podlegało w części uwzględnieniu.

Zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego obowiązek przedstawienia dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na stronach, a ciężar udowodnienia faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie spoczywa na stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne – art. 6 k.c. w zw. z art.3 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c.

Zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.) świadczenie usługi drogą elektroniczną to wykonanie usługi świadczonej bez jednoczesnej obecności stron (na odległość), poprzez przekaz danych na indywidualne żądanie usługobiorcy, przesyłanej i otrzymywanej za pomocą urządzeń do elektronicznego przetwarzania, włącznie z kompresją cyfrową, i przechowywania danych, która jest w całości nadawana, odbierana lub transmitowana za pomocą sieci telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne.

W przedmiotowej sprawie powód dochodził zapłaty wynagrodzenia za świadczone na rzecz pozwanej usługi drogą elektroniczną, tj. zapewnienie dostępu do produktu komputerowego w postaci Lex Polonica P. przez okres 36 miesięcy. Fakt zawarcia umowy i jej treść nie były pomiędzy stronami sporne i wynikają ze złożonych przy pozwie dokumentu zamówienia (k. 22).

Pozwana nie kwestionowała wysokości należnego powodowi wynagrodzenia oraz ratalnego sposobu zapłaty.

Pozwana wnosząc o oddalenie powództwa podniosła dwa zarzuty: spełnienia dochodzonego pozwem roszczenia oraz nienależytego wykonania umowy poprzez zaprzestanie przesyłania aktualizacji programu, co uprawniało do powstrzymania się z płatnościami.

Pozwana podnosząc, że uiściła dochodzoną pozwem kwotę, powinna okoliczność tę, na podstawie art. 6 k.c., udowodnić.

Z treści zawartej pomiędzy stronami umowy (zamówienie – k. 22) wynika, że wynagrodzenie powinno zostać spełnione w 36 ratach opisanych w kalendarzu spłat. Żadna ze stron nie złożyła kalendarza spłat, stąd należało przyjąć, że chodziło o 36 równych miesięcznych rat (umowa została zawarta na 36 miesięcy). Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w złożonym oryginale faktury VAT nr (...) (k. 38). Dokument ten został wystawiony po zawarciu umowy przez powoda i zaakceptowany przez stronę pozwaną. Powód nie wykazał aby doszło do zmiany tego harmonogramu w sposób opisany na kopiach faktur złożonych przy pozwie (k. 20-21). Powód nie zgłosił żadnych innych wniosków dowodowych, które potwierdzałyby fakt zmiany harmonogramu spłat. W konsekwencji należało przyjąć, że pozwana zobligowana była do zapłaty tytułem wynagrodzenia co miesiąc kwoty 604,75 złotych brutto. Terminy płatności poszczególnych rat nie były przez pozwaną kwestionowane.

Powód, mimo braku wyraźnego postanowienia umowy, rozbił płatności dotyczące wynagrodzenia na dwie oddzielne faktury VAT: nr (...). Czynność ta została zaakceptowana przez pozwaną, która posługiwała się numerami faktur wystawionych przez powoda.

Zgodnie z art. 451 § 1 - 3 k.c., dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne. Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, a przyjął pokwitowanie, w którym wierzyciel zaliczył otrzymane świadczenie na poczet jednego z tych długów, dłużnik nie może już żądać zaliczenia na poczet innego długu. W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych - na poczet najdawniej wymagalnego.

Pozwana skorzystała z przysługującego jej prawa wskazania przy spełnieniu świadczenia, który z długów chce zaspokoić poprzez wskazanie numeru faktury. Niesporne było i zostało potwierdzone złożonymi potwierdzeniami przelewów, że pozwana dokonując każdej wpłaty wskazywała w tytule płatności numer faktury - (...). Powód jako wierzyciel był zobowiązany do zaliczania dokonywanych przez pozwaną wpłat zgodnie z wolą dłużnika. W konsekwencji, wpłaty powinny być zaliczane na poczet faktury nr (...), a dopiero po jej zaspokojeniu na poczet faktury nr (...).

Pozwana złożyła dowody dokumentujące następujące wpłaty:

- w dniu 20 czerwca 2011 roku – 500 złotych (k. 39);

- w dniu 22 grudnia 2011 roku – 500 złotych (k. 40);

- w dniu 16 lutego 2012 roku – 300 złotych (k. 41);

- w dniu 10 kwietnia 2012 roku – 500 złotych (k. 42);

- w dniu 9 maja 2012 roku – 500 złotych (k. 43);

- w dniu 27 września 2012 roku – 700 złotych (k. 44);

- w dniu 29 października 2012 roku – 400 złotych (k. 45);

- w dniu 27 listopada 2012 roku – 500 złotych (k. 46).

Ponadto powód przyznał, że w dniu 15 lutego 2013 roku pozwana uiściła kwotę 400 złotych (k. 278).

Pozwana nie udowodniła aby doszło do zaspokojenia powoda w większym zakresie. Pozwana powoływała się w tym zakresie na dokumenty pochodzące od strony powodowej w postaci: potwierdzenia salda (k. 233), kopii faktury VAT nr (...) wraz kalendarzem płatności ratalnych (k. 236-237), ostatecznego przedsądowego wezwania do zapłaty z dnia 12 maja 2014 roku (k. 238) oraz pisma z dnia 20 stycznia 2015 roku (k. 239-240).

W ocenie Sądu, wyżej opisane dokumenty nie mogą stanowić dowodu na spełnienie przez pozwaną pozostałej części należności dochodzonej w przedmiotowym postępowaniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że pozwana nie wskazała nawet, kiedy i w jaki sposób miało nastąpić spełnienie świadczenia – czy poprzez zapłatę, czy w inny sposób np. poprzez potrącenie. Należy przy tym podkreślić, że powód kategorycznie zaprzeczył tej okoliczności. Po drugie, wszystkie wyżej opisane dokumenty zostały złożone w trakcie toczącego się pomiędzy tymi samymi stronami innego procesu, dotyczącego kolejnych należności z umowy i zostały złożone na potrzeby tamtego procesu. Po trzecie, część z tych dokumentów nie została w ogóle podpisana (k. 236-237), część została podpisana przez pełnomocnika procesowego reprezentującego powoda w innej sprawie (k. 234-235, 238, 239-240), a jeden przez pracownika powoda – M. W. (k. 233). Pozwana nie udowodniła aby którakolwiek z tych osób miała umocowanie do składania materialnoprawnych oświadczeń w imieniu powoda.

Niezasadny okazał się drugi zarzut pozwanej – nienależytego wykonywania umowy poprzez nie dostarczanie aktualizacji oprogramowania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że pozwana nie wykazała aby umowa zobowiązywała powoda do przekazywania takich aktualizacji. Po drugie, pozwana nie wykazała, że powód takich aktualizacji nie przekazywał. Po trzecie, takie zachowanie należałoby ewentualnie traktować w kategoriach nienależytego wykonania zobowiązania, które nie zwalnia z obowiązku zapłaty wynagrodzenia, a jedynie umożliwia dochodzenie odpowiednich roszczeń np. odszkodowania na podstawie przepisów o nienależytym wykonaniu zobowiązania (art. 471 k.c.). W konsekwencji brak było podstaw do uznania aby ten zarzut miał jakikolwiek wpływ na żądanie pozwu. Nie było również podstaw do wstrzymania się ze spełnieniem świadczenia na podstawie art. 488 § 2 k.c. Przesyłanie aktualizacji nie było ekwiwalentem wynagrodzenia (takim ekwiwalentem było umożliwienie dostępu do programu L. P.).

Żądanie pozwu dotyczyło zapłaty wynagrodzenia w zakresie rat od 12 do 19 (w zakresie faktury VAT nr (...)) oraz od 6 do 19 (w zakresie faktury VAT nr (...)).

W przypadku faktury VAT nr (...) powód żądał zapłaty odsetek w sposób bardziej korzystny dla pozwanej. Opierał się bowiem na kalendarzu ratalnym wskazanym w kopii tej faktury złożonej przy pozwie (k. 21), który nie był zgodny z ustaleniami stron i kalendarzem ratalnym opisanym w oryginale tej faktury, zaakceptowanym przez pozwaną (k. 38-38v). Powód zmienił jednostronnie wysokość poszczególnych rat poprzez „przesunięcie” części kwot z rat od 1-5 do raty 6. W związku z tym należało przyjąć do rozliczenia raty wynikające z kopii faktury VAT nr (...) albowiem było to bardziej korzystne dla pozwanej. Należało również uznać, że powód zrzekł się roszczenia odsetkowego w pozostałym zakresie.

W konsekwencji pozwana udowodniła, że zapłaciła kwotę 4.300 złotych, którą należało zarachować w następujący sposób:

a)  na fakturę nr (...) (zgodnie z poleceniem dłużnika):

- kwota 500 złotych z wpłaty z dnia 20 czerwca 2011 roku oraz kwota 262,60 złotych z wpłaty z dnia 22 grudnia 2011 roku;

b) na fakturę nr (...):

- pierwsza rata w kwocie 415,28 złotych – zapłacona w dniu 22 grudnia 2011 roku w zakresie kwoty 237,40 złotych oraz w dniu 16 lutego 2012 roku w zakresie kwoty 177,88 złotych;

- druga rata w kwocie 415,28 złotych - zapłacona w dniu 16 lutego 2012 roku w zakresie kwoty 122,12 złotych oraz w dniu 10 kwietnia 2012 roku w zakresie kwoty 293,16 złotych;

- trzecia rata w kwocie 236,46 złotych – zapłacona w dniu 10 kwietnia 2012 roku w zakresie kwoty 206,84 złotych oraz w dniu 9 maja 2012 roku w zakresie kwoty 29,62 złotych;

- piąta rata w kwocie 500 złotych – zapłacona w dniu 9 maja 2012 roku w zakresie kwoty 470,38 złotych oraz w dniu 27 września 2012 roku w zakresie kwoty 29,62 złotych;

- szósta rata w kwocie 1.434 złotych – zapłacona w dniu 27 września 2012 roku w zakresie kwoty 670,38 złotych, w dniu 29 października 2012 roku w zakresie kwoty 400 złotych oraz w dniu 27 listopada 2012 roku w zakresie kwoty 363,62 złotych;

- siódma rata w kwocie 583,57 złotych – zapłacona w dniu 27 listopada 2012 roku 136,38 złotych oraz w dniu 15 lutego 2013 roku 400 złotych.

Ostatecznie z siódmej raty pozostała kwota 47,19 złotych oraz należność z dwunastu kolejnych rat, tj. łącznie 7.050,03 złotych. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu.

O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. (terminy płatności poszczególnych rat nie były kwestionowane). Ponadto należało zasądzić odsetki za zamknięte okresy (od daty wymagalności do daty płatności poszczególnych kwot), przy tym zgodnie z żądaniem powoda zawartym w piśmie z dnia 20 sierpnia 2015 roku, w przypadku raty siódmej odsetki należały się wyłącznie do dnia 27 listopada 2012 roku albowiem o takie rozstrzygnięcie wnosił sam powód.

W konsekwencji, mając na uwadze wyżej powołane przepisy, orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu i kosztów celowych – art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu albowiem powód przegrał jedynie w bardzo niewielkim zakresie. Cofnięcie pozwu w zakresie kwoty 1.300 złotych nastąpiło z uwagi na spełnienie świadczenia po wytoczeniu powództwa. W tym zakresie należy również uznać pozwaną za stronę przegrywającą. Na koszty te, poniesione przez powoda, składają się: opłata od pozwu w wysokości 300 złotych, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 1.200 złotych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.