Wyrok SN z 15 marca 2007, sygn. II CSK 498/06
Data orzeczenia
15 marca 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Mirosław Bączyk
Tagi
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 marca 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)
SSN Grzegorz Misiurek
SSN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa "M." - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
przeciwko Powiatowi S.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 15 marca 2007 r.,
skargi kasacyjnej strony powodowej
od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt [...],
oddala skargę kasacyjną i zasądza od strony powodowej na
rzecz strony pozwanej kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) zł
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
2
Uzasadnienie
„M.” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością żądała zasądzenia od
Powiatu S. kwoty 51 955, 17 zł z ustawowymi odsetkami tytułem odszkodowania za
szkodę, polegającą na braku możliwości zaspokojenia długu obciążającego
podległy stronie pozwanej Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Ł.
(dalej „s.p. zoz w Ł.”). Zdaniem strony powodowej szkoda spowodowana została
bezprawnym zaniechaniem podjęcia przez stronę pozwaną obowiązków
wynikających z art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki
zdrowotnej, dalej jako: „ustawa o zoz” (Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm.).
Sąd Apelacyjny po raz drugi rozpoznając sprawę ponownie oddalił apelację
strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego oddalającego powództwo.
Rozstrzygnięcie powyższe oparte zostało na następujących ustaleniach
i wnioskach:
Pozwany Powiat z dniem 1 stycznia 1999 r. przejął od Wojewody funkcję
organu, który utworzył s.p. zoz w Ł., w którego strukturze pozostawał szpital w R.,
przychodnia specjalistyczna w Ł. oraz cztery przychodnie w Ł., W., M. i R. Uchwałą
z dnia 30 czerwca 1999 r. Rada pozwanego Powiatu dokonała podziału s.p. zoz
w Ł., wydzielając z dotychczasowej struktury Szpital w R., w celu przekształcenia
go w samodzielny publiczny zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy w R. Na skutek
sprzeciwu zainteresowanych gmin koncepcja ta nie została zrealizowana. Wskutek
negatywnego zaopiniowania przez Wojewodę oraz sprzeciwu wspomnianych gmin,
nie zostały zrealizowane także uchwały podjęte w grudniu 2000 r. w sprawie
likwidacji s.p. zoz w Ł. oraz w styczniu i lutym 2001 r. w sprawie podziału sp. zoz w
Ł. i wydzielenia szpitala w R. Brak porozumienia dotyczył przejęcia przez gminy
odpowiedzialności za zadłużenia wydzielonej jednostki.
W sierpniu 2001 r. zarząd pozwanego Powiatu zatwierdził roczne
sprawozdanie finansowe s.p. zoz w Ł. postanawiając, że wykazana strata
w wysokości ponad 2,5 mln zł pokryta zostanie z funduszu zakładu oraz funduszu
założycielskiego. Kolejne projekty zlikwidowania s.p. zoz w Ł., które Rada Powiatu
3
S. opracowała w latach 2002 – 2003 nie zostały zrealizowane na skutek
negatywnego stanowiska Wojewody oraz zainteresowanych gmin.
Wszczęta w czerwcu 2001 r. na wniosek strony powodowej przeciwko s.p.
zoz w Ł. egzekucja należności stwierdzonych nakazem zapłaty z dnia 29 marca
2001 r. z tytułu nie zapłaconej ceny zakupionych lekarstw - okazała się
bezskuteczna.
Sąd Apelacyjny stwierdził, że w świetle dokonanych ustaleń nie można
stronie pozwanej przypisać bezprawności polegającej na zaniechaniu likwidacji s.p.
zoz w Ł., ani też zaniechaniu przekształcenia s.p. zoz w Ł. w jednostkę budżetową
lub zakład budżetowy.
Skarga kasacyjna strony powodowej oparta została na podstawie naruszenia
art. 4201
k.c. w zw. z art. 60 ust. 3 i 4 ustawy o z.o.z. - przez jego nie zastosowanie
wskutek uznania, że przesłanka bezprawnego zachowania się strony pozwanej nie
została spełniona; art. 58 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 60 ust. 1, 3 i 4 ustawy o z.o.z. -
przez uznanie, że pokrycie ujemnego wyniku finansowego przez zakład opieki
zdrowotnej z funduszu założycielskiego, wypełnia przesłanki z art. 60 ust.1 ustawy
o z.o.z. i nie było potrzeby interwencji organu założycielskiego, określonej w art. 60
ust.1 ustawy o z.o.z., zwłaszcza, że w świetle art. 58 ust.2 pkt 1 ustawy o z.o.z.
takie pokrycie ujemnego wyniku finansowego nie jest możliwe; art. 6 k.c. w zw.
z art. 4201
k.c. i art. 60 ust. 2, 3 i 4 ustawy o z.o.z. - przez uznanie, że na powódce
ciążył obowiązek wskazania podmiotów mogących przejąć obowiązki s.p. zoz
w Łobzie; art. 361 k.c. w zw. z art. 386 § 6 k.p.c. – przez przyjęcie, że
doprowadzenie do niewypłacalności dłużnika wbrew ustawowemu obowiązkowi
podejmowania działań naprawczych i obowiązkowi pokrywania ujemnego wyniku
finansowego, nie stanowi wyrządzenia szkody wierzycielowi, co pozostaje
w sprzeczności z odmienną ocena sądu odwoławczego, wyrażonej w niniejszej
sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Wbrew podniesionym
w niej zarzutom naruszenia art. 4201
k.c. w zw. z art. 60 ust. 3 i 4 ustawy o zoz,
Sąd Apelacyjny trafnie uznał, że stronie pozwanej nie można przypisać zachowania
4
bezprawnego. W świetle art. 60 ust. 3 ustawy o z.o.z. bezprawność działania strony
pozwanej mogłaby polegać na zaniechaniu likwidacji s.p. zoz w Ł., bądź na
zaniechaniu przekształcenia s.p. zoz w Ł. w jednostkę budżetową lub zakład
budżetowy. Dokonując w tym zakresie oceny prawnej, zauważyć należy, że nie
można organowi założycielskiemu skutecznie przypisać bezprawności
postępowania tylko z tej przyczyny, że pomimo ujemnego wyniku finansowego
samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej nie podjął działań
przewidzianych w art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Obowiązek
podjęcia przez organ założycielski działań, zmierzających do pokrycia ujemnego
wyniku finansowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej,
aktualizuje się bowiem wówczas, gdy w odpowiednim czasie, uwarunkowanym
okolicznościami konkretnego stanu faktycznego, zadłużony zakład nie może pokryć
ujemnego wyniku finansowego we własnym zakresie (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2005 r., V CK 69/05, niepublikowany). Ujemny
wynik finansowy, którego s.p. zoz nie mógł pokryć we własnym zakresie, ujawnił się
w pierwszym kwartale 2002 r., po sporządzeniu bilansu za 2001 r. Z dokonanych
natomiast ustaleń wynika, że strona pozwana podjęła już w połowie 1999 r.
działania likwidacyjne, które z przyczyn szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu
zaskarżonego wyroku, a niezależnych od strony pozwanej, nie mogły zostać
zrealizowane. Rozważenia wymagała zatem kwestia, czy może stanowić
o bezprawnym zachowaniu się strony pozwanej zaniechanie przekształcenia s.p.
zoz w Ł. w jednostkę budżetową lub zakład budżetowy. Udzielając odpowiedzi
negatywnej, podkreślić należy, że powrót do systemu budżetowego
obowiązującego przed 1999 r. może nastąpić tylko w wyjątkowych przypadkach
(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2005 r., II CK 600/04,
niepublikowany). Nie jest nim przypadek s.p. zoz w Łobzach, który - z chwilą
powstania Powiatu Ł., tj. z dniem 1 stycznia 2002 r. - świadczył usługi medyczne
dla ludności nie zamieszkującej pozwany Powiat. Na skutek nieuregulowania przez
ustawodawcę wszystkich konsekwencji związanych z powołaniem nowej jednostki
samorządu terytorialnego, jakim jest Powiat Ł., nie było możliwe – jak zauważył
Sąd Apelacyjny - przekazanie uprawnień i zobowiązań organu założycielskiego
samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej na rzecz nowoutworzonego
5
powiatu, na terenie którego położony jest taki zakład opieki zdrowotnej. Skoro istotą
powiatu jako jednostki samorządu terytorialnego jest działanie na rzecz jego
mieszkańców w celu zaspokajania ich potrzeb, to nie można stronie pozwanej
czynić zarzutu, że nie podjęła działań angażujących środki finansowe na rzecz
mieszkańców innego powiatu, przeznaczonych dla mieszkańców pozwanego
Powiatu. Przekształcenie s.p. zoz w Ł. w jednostkę budżetową musiałoby odbyć się
kosztem realizacji zadań publicznych na rzecz własnych mieszkańców. Sąd
Apelacyjny trafnie także podniósł, że przekształcenie s.p. zoz w Ł. w jednostkę
budżetową mogło nastąpić najwcześniej w nowym roku budżetowym, tj. w 2002 r.,
a więc w czasie, gdy istniał już Powiat Ł. Nie można zatem przypisać pozwanemu
Powiatowi działania bezprawnego polegającego na zaniechaniu działań, o których
mowa w art. 60 ust. 3 ustawy o z.o.z.
Wobec tego, że zarzut naruszenia art. 60 ust.3 ustawy o zoz okazał się
bezzasadny, za bezprzedmiotowe uznać należało badanie dalszych zarzutów
dotyczących szkody i związku przyczynowego między bezprawnym zachowaniem
i powstałą szkodą.
Z przytoczonych względów orzeczono, jak w sentencji (art. 39814
oraz art. 98
§ 1 i 2 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821
k.p.c.).