Postanowienie SN z 16 marca 2007, sygn. I CNP 10/07
Data orzeczenia
16 marca 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący
SSN Barbara Myszka
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 16 marca 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Barbara Myszka
w sprawie ze skargi B.O. i Z.O.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia
Sądu Apelacyjnego
z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt [...],
wydanego w sprawie z wniosku A.J. i W.J.
przy uczestnictwie B.O.
o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 marca 2007 r.,
1. odrzuca skargę,
2. zasądza od skarżących B.O. i Z.O. na rzecz A.J. i W.J. kwotę
120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania.
2
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2006 r. Sąd Okręgowy w W. – na
wniosek A.J. i W.J. – nadał klauzulę wykonalności wyrokowi Sądu Okręgowego w
W. z dnia 4 lutego 2003 r., także przeciwko małżonce dłużnika Z.O. – B.O. z
ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową.
Postanowienie to zaskarżyli zażaleniem zarówno dłużnik Z.O., jak i jego żona B.O.
Postanowieniem z dnia 28 września 2006 r. Sąd Apelacyjny zażalenie dłużnika
odrzucił, natomiast zażalenie małżonki dłużnika oddalił. W uzasadnieniu Sąd
Apelacyjny wskazał, że do nadania klauzuli wykonalności w niniejszej sprawie ma
zastosowanie art. 787 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie
ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1691). Według tego przepisu
warunkiem nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika jest
pozostawanie osoby wskazanej przez wierzyciela w związku małżeńskim z
dłużnikiem oraz istnienie między małżonkami wspólności majątkowej. W
postępowaniu tym sąd bada nie tylko formalne przesłanki nadania klauzuli
wykonalności, ale także przesłanki merytoryczne w zakresie wynikającym z art. 787
§ 2 k.p.c. Jednakże, zgodnie z art. 787 § 2 k.p.c. w jego dotychczasowym
brzmieniu, o ograniczeniu lub wyłączeniu możliwości zaspokojenia się przez
wierzyciela z majątku wspólnego sąd orzeka w postępowaniu klauzulowym na
wniosek małżonka dłużnika, a wniosek taki nie został w niniejszej sprawie
zgłoszony. Sąd Apelacyjny zaaprobował też stanowisko Sądu pierwszej instancji,
że dłużnik nie jest uczestnikiem niniejszego postępowania, wobec czego jego
zażalenie podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne.
W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 28 września 2006 r. dłużnik Z.O. i jego
żona B.O. zarzucili naruszenie przepisów: art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. przez wydanie
zaskarżonego postanowienia z udziałem sędziego M.S., która podlegała
wyłączeniu z mocy ustawy, ponieważ brała udział w rozpoznaniu apelacji od
wyroku zaopatrzonego w niniejszym postępowaniu w klauzulę wykonalności, art.
3
787 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 stycznia 2005 r. przez
jego niewłaściwe zastosowanie, oraz art. 804 w związku z art. 378 § 1 i art. 379 pkt
2 k.p.c. przez ich niezastosowanie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4241
§ 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej
instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie
została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze
przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
W wyjątkowych wypadkach – jak stanowi § 2 powołanego artykułu – gdy
niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku
prawnego lub konstytucyjnych wolności, albo praw człowieka i obywatela, skarga
przysługuje także od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie
w sprawie wydanego przez sąd pierwszej lub drugiej instancji, jeżeli strony nie
skorzystały z przysługujących im środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana
lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków
prawnych.
Z przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że skarga o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje jedynie od
orzeczeń kończących postępowanie w sprawie. Sąd Najwyższy już wielokrotnie
objaśniał znaczenie pojęcia: „orzeczenie kończące postępowanie w sprawie” (zob.
np. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1998
r., III CZP 44/98, OSNC 1999, nr 5, poz. 87, z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00,
OSNC 2001, nr 1, poz. 1 i z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00, OSNC
2001, nr 2, poz. 22). W postanowieniu z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05
(OSNC 2006, nr 1, poz. 16) wskazał natomiast, że nadanie klauzuli wykonalności
następuje w postępowaniu pomocniczym, toczącym się poza ramami sprawy
głównej i tylko w celu jej uzupełnienia, dlatego postanowienie w tym przedmiocie –
nadające klauzulę lub odmawiające jej nadania – nie jest orzeczeniem kończącym
postępowanie w sprawie (zob. też postanowienia Sądu Najwyższego z dnia
24 lipca 2006 r., IV CNP 55/06, niepubl., z dnia 15 września 2006 r., V CNP 112/06,
4
niepubl. oraz z dnia 19 stycznia 2007 r., V CNP 167/06, niepubl.). Podzielając
zapoczątkowany powołanym postanowieniem kierunek wykładni trzeba przyjąć, że
wniesiona skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 4248
§ 1 oraz art.
98 § 1 i 3 w związku z art. 42412
, art. 39821
i art. 391 § 1 k.p.c. postanowił, jak
w sentencji.