Postanowienie SN z 22 marca 2007, sygn. II CNP 35/07
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
o zapłatę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
odszkodowanie
Role w sprawie
Skarb Państwa
Data orzeczenia
22 marca 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Irena Gromska-Szuster
Podstawa prawna
art. 140
kc
art. 213
kpc
art. 224
kc
art. 378
kpc
art. 382
kpc
art. 393
kpc
art. 398
kpc
art. 424
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
POSTANOWIENIE
Dnia 22 marca 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Irena Gromska-Szuster
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 22 marca 2007 r.
skargi M. Ł.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku częściowego
Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 28 października 2004 r.,
wydanego w sprawie z powództwa M.Ł.
przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie […] i Miastu P.
o zapłatę,
1. odrzuca skargę.
2. zasądza od M. Ł. na rzecz Skarbu Państwa Wojewody […]
oraz na rzecz Miasta P. kwoty po 3600zł (trzy tysiące
sześćset) na rzecz każdego z pozwanych tytułem zwrotu
kosztów postępowania.
2
Uzasadnienie
Po ostatecznym sprecyzowaniu roszczeń w sprawie I C …/98 Sądu
Okręgowego w P. powódka M. Ł. wnosiła o zasądzenie solidarnie od pozwanego
Skarbu Państwa - Wojewody […] i Miasta P. odszkodowania w kwocie 1 080 345 zł
z ustawowymi odsetkami za bezumowne korzystanie z jej nieruchomości w okresie
od 20 lutego 1982 r. do 31 grudnia 2001 r., o nakazanie pozwanym wydania jej tej
nieruchomości albo ewentualnie o zasądzenie odszkodowania stanowiącego jej
równowartość.
Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2002 r. Sąd Okręgowy w P. zasądził na rzecz
powódki od pozwanego Skarbu Państwa kwotę 161 212,66 zł z ustawowymi
odsetkami a od pozwanego Miasta P. kwotę 68 053,37 zł z ustawowymi odsetkami
tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości powódki zaś w
pozostałej części oddalił powództwo.
Prawomocnym wyrokiem częściowym z dnia 28 października 2004 r. Sąd
Apelacyjny oddalił apelację pozwanego Miasta P. od tego wyroku oraz oddalił
apelację powódki w części dotyczącej żądania zmiany wyroku Sądu pierwszej
instancji w zakresie oddalającym powództwo o odszkodowanie za bezumowne
korzystanie z nieruchomości i o zasądzenie na rzecz powódki dalszych kwot
wynagrodzenia z tego tytułu za okres do 31 grudnia 1998 r. W odniesieniu
do apelacji powódki obejmującej oddalenie przez Sąd pierwszej instancji jej
pozostałych roszczeń Sąd Apelacyjny zawiesił postępowanie.
W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem powyższego
prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego powódka wskazując wartość
przedmiotu zaskarżenia na kwotę 810 259 zł objęła skargą wyrok w części
oddalającej jej apelację dotyczącą żądania zmiany wyroku Sądu pierwszej instancji
i zasądzenia dalszego odszkodowania za bezumowne korzystanie z jej
nieruchomości w okresie do dnia 31 grudnia 1998 r.
3
Jako podstawę skargi wskazała naruszenie przepisów prawa procesowego
i prawa materialnego zarzucając naruszenie art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 w zw.
z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 1 Protokołu Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności i art. 140 k.c. przez ich niezastosowanie, art.
225 w zw. z art. 224 § 2 k.c. oraz art. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r.
drogach publicznych (jedn. tekst: Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086 ze zm.) przez
błędną wykładnię, a także art. 378 § 1 zd. pierwsze k.p.c., art. 382 k.p.c. i art. 213 §
2 k.p.c.. Wskazała, że w sprawie występuje wyjątkowy wypadek, o którym mowa w
art. 4241
§ 2 k.p.c., uzasadniający wniesienie skargi mimo nie skorzystania przez
powódkę z możliwości zaskarżenia kasacją wyroku Sądu Apelacyjnego. Zarzuciła,
że wyrok ten narusza podstawowe zasady porządku prawnego, a mianowicie
podstawowe zasady procesowe: zasadę prawdy materialnej, prawa do rzetelnej
procedury sądowej, równego traktowania stron postępowania sądowego oraz
podstawowe zasady porządku prawnego w tym ochronę prawa własności.
Wyjaśniając przyczyny nie wniesienia kasacji, która przysługiwała jej od wyroku
Sądu Apelacyjnego z dnia 28 października 2004 r. stwierdziła, że ponieważ w
sprawie tej nie występowało istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie uznała, że jej kasacja nie odniosłaby zamierzonego
skutku skoro warunek przedstawienia w niej okoliczności uzasadniających jej
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy był obligatoryjny.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przepis art. 4241
§ 2 k.p.c. jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 4241
§ 1 k.p.c. stwierdzającej, że przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest wykorzystanie przez stronę
przysługujących jej środków prawnych, w tym środków odwoławczych zarówno
zwykłych jak i o charakterze nadzwyczajnym. Jeżeli zatem od orzeczenia Sądu
drugiej instancji przysługiwała stronie kasacja, jak to niewątpliwie miało miejsce
w odniesieniu do zaskarżonego obecnie wyroku Sądu Apelacyjnego, powódce,
stosownie do art. 4241
§ 1 k.p.c., nie przysługuje skarga o stwierdzenie
niezgodności z prawem tego orzeczenia, o ile nie zachodzą wyjątkowe okoliczności
określone w art. 4241
§ 2 k.p.c. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy
4
w postanowieniu z dnia 2 lutego 2006 r. I CNP 4/06 (OSNC 2006/6/113)
dopuszczalność wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługującego
jej środka prawnego, jest uzależniona od kumulatywnego spełnienia obu
przesłanek określonych w art. 4241
§ 2 k.p.c. to jest istnienia wyjątkowego wypadku
(wyjątkowych okoliczności) oraz występowania niezgodności z prawem
o kwalifikowanym charakterze, wynikającej z naruszenia podstawowych zasad
porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela.
W rozpoznawanej sprawie nie została wskazana żadna wyjątkowa
okoliczność uzasadniająca niewniesienie przez powódkę przysługującej jej od
zaskarżonego obecnie wyroku Sądu Apelacyjnego kasacji. Okoliczność, że jej
pełnomocnik nie znalazł w rozpoznanej wówczas sprawie żadnego istotnego
zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości, które w jego ocenie mogłyby zostać wskazane jako
okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji (dawny art. 3933
§ 1 pkt 3 k.p.c.)
i dlatego powódka zrezygnowała z jej wniesienia, bez wątpienia nie jest
„wyjątkowym wypadkiem” w rozumieniu art. 4241
§ 2 k.p.c. Pomijając to, że
w świetle dawnego art. 3933
§ 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 393 k.p.c. okolicznością
uzasadniającą rozpoznanie kasacji mógł być również zarzut, że zaskarżone
orzeczenie oczywiście narusza prawo, co stanowi obecnie główny zarzut
wniesionej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku,
a więc mogło być także wskazane jako okoliczność uzasadniająca rozpoznanie
kasacji, zgodnie z art. 3933
§ 1 pkt 3 w zw. z art. 393 § 2 k.p.c., przede wszystkim
stwierdzić należy, że nieskorzystanie z możliwości wniesienia kasacji dlatego,
że w ocenie strony nie byłaby ona skuteczna wobec braku okoliczności
uzasadniających jej rozpoznanie, nie jest okolicznością, którą można
zakwalifikować jako „wyjątkowy wypadek” w rozumieniu art. 4241
§ 2 k.p.c. Zgodzić
się bowiem trzeba ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zajętym we wskazanym
wyżej postanowieniu z dnia 2 lutego 2006 r., że w przepisie tym chodzi o sytuacje,
gdy nieskorzystanie z przysługującego stronie środka odwoławczego
spowodowane było wyjątkowymi okolicznościami, które obiektywnie uniemożliwiały
jej wniesienie tego środka, nie zaś o sytuacje, w których strona świadomie
5
i dobrowolnie sama podjęła decyzję o jego niewnoszeniu, oceniając, że mógłby
on nie być skuteczny.
Nie oceniając zatem pozostałych przesłanek art. 4241
§ 2 k.p.c. trzeba
stwierdzić, że powódka nie wykazała, że wyjątkowe okoliczności spowodowały
nieskorzystanie przez nią z przysługującego jej kasacji od zaskarżonego obecnie
wyroku Sądu Apelacyjnego, a zatem wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności
z prawem tego wyroku jest niedopuszczalne, co skutkuje jej odrzucenie
na podstawie art. 4248
§ 2 k.p.c.
Na wniosek pozwanych zawarty w odpowiedziach na skargę Sąd Najwyższy
na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1, art. 42412
i art. 39821
k.p.c. zasądził od
powódki na rzecz każdego z pozwanych zwrot kosztów postępowania poniesionych
przez nich w sprawie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
orzeczenia.
jz., przede wszystkim
stwierdzić należy, że nieskorzystanie z możliwości wniesienia kasacji dlatego,
że w ocenie strony nie byłaby ona skuteczna wobec braku okoliczności
uzasadniających jej rozpoznanie, nie jest okolicznością, którą można
zakwalifikować jako „wyjątkowy wypadek” w rozumieniu art. 4241
§ 2 k.p.c. Zgodzić
się bowiem trzeba ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zajętym we wskazanym
wyżej postanowieniu z dnia 2 lutego 2006 r., że w przepisie tym chodzi o sytuacje,
gdy nieskorzystanie z przysługującego stronie środka odwoławczego
spowodowane było wyjątkowymi okolicznościami, które obiektywnie uniemożliwiały
jej wniesienie tego środka, nie zaś o sytuacje, w których strona świadomie
5
i dobrowolnie sama podjęła decyzję o jego niewnoszeniu, oceniając, że mógłby
on nie być skuteczny.
Nie oceniając zatem pozostałych przesłanek art. 4241
§ 2 k.p.c. trzeba
stwierdzić, że powódka nie wykazała, że wyjątkowe okoliczności spowodowały
nieskorzystanie przez nią z przysługującego jej kasacji od zaskarżonego obecnie
wyroku Sądu Apelacyjnego, a zatem wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności
z prawem tego wyroku jest niedopuszczalne, co skutkuje jej odrzucenie
na podstawie art. 4248
§ 2 k.p.c.
Na wniosek pozwanych zawarty w odpowiedziach na skargę Sąd Najwyższy
na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1, art. 42412
i art. 39821
k.p.c. zasądził od
powódki na rzecz każdego z pozwanych zwrot kosztów postępowania poniesionych
przez nich w sprawie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
orzeczenia.
jz