Uchwała SN z 26 kwietnia 2007, sygn. III CZP 20/07
Data orzeczenia
26 kwietnia 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Barbara Myszka
Tagi
Podstawa prawna
Sędzia SN Barbara Myszka (przewodniczący)
Sędzia SN Mirosław Bączyk
Sędzia SN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jerzego C. przeciwko Agnieszce
Jadwidze C., Małgorzacie C. i małoletniemu Wojciechowi C. reprezentowanemu
przez matkę Agnieszkę Jadwigę C. o eksmisję z lokalu mieszkalnego i wydanie
nieruchomości, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu
26 kwietnia 2007 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w
Lublinie postanowieniem z dnia 11 stycznia 2007 r.:
"Czy w przypadku rozbieżności pomiędzy zakresem zaskarżenia wyroku sądu
pierwszej instancji wskazanym w apelacji a zakresem żądanej zmiany,
zaznaczonym we wniosku o zmianę wyroku, zawartym w tej samej apelacji i
będącym jedynym wnioskiem tej apelacji, apelacja sporządzona przez adwokata
podlega odrzuceniu na podstawie art. 3701
k.p.c.?"
podjął uchwałę:
Apelacja sporządzona przez adwokata, w której zaskarżeniem objęto
rozstrzygnięcia dotyczące dwóch roszczeń, a wnioskiem apelacyjnym tylko
jedno z nich, podlega odrzuceniu wyłącznie w części niezawierającej wniosku
apelacyjnego (art. 3701
k.p.c.).
Uzasadnienie
Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało przy
rozpoznawaniu przez Sąd Okręgowy w Lublinie apelacji od wyroku oddalającego
powództwo w sprawie, w której powód zgłosił dwa skumulowane żądania:
„nakazania eksmisji” pozwanych ze stanowiącej jego własność nieruchomości, co w
istocie stanowi żądanie wydania nieruchomości, oraz „nakazania eksmisji”
pozwanych z opisanych szczegółowo pomieszczeń w budynkach znajdujących się
na tej nieruchomości, a więc żądania opróżnienia lokali. W apelacji pełnomocnik
powoda, będący adwokatem, zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o zmianę
zaskarżonego wyroku przez nakazanie pozwanym opróżnienie pomieszczeń
szczegółowo opisanych w pozwie. Sąd Okręgowy, dostrzegając różnice między
określonym w apelacji zakresem zaskarżenia a żądaną we wniosku apelacyjnym
zmianą zaskarżonego wyroku, podniósł, że wprawdzie wymagania apelacji
wskazane w art. 368 § 1 pkt 1 i 5 k.p.c. są samodzielnymi warunkami formalnymi
apelacji, jednak pozostają ze sobą w ścisłym związku, gdyż wyznaczają zakres
rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji. W takiej sytuacji powstaje
wątpliwość co do zakresu zaskarżenia wyroku, a w konsekwencji pytanie, czy
apelacja powinna w całości zostać odrzucona na podstawie art. 3701
k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)
Zgodnie z zasadą skargowości, o zakresie orzekania sądu w postępowaniu
apelacyjnym decydują strony, wskazany w apelacji zakres zaskarżenia ma więc
kluczowe znaczenie dla oznaczenia granic kognicji sądu drugiej instancji (art. 368 §
1 pkt 1 i art. 378 k.p.c.). Jego brak, a nawet niedokładne określenie (w stopniu
niepozwalającym na zastosowanie art. 130 § 1 zdanie drugie w związku z art. 391 §
1 k.p.c.), uniemożliwiają nadanie apelacji dalszego biegu i w konsekwencji nie
pozwalają na rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji. Jakkolwiek określenie
zakresu zaskarżenia jest samodzielnym warunkiem formalnym apelacji, to jednak
pozostaje w ścisłym związku z wnioskiem apelacyjnym, który – prawidłowo
sformułowany – powinien zawierać żądanie zmiany lub uchylenia wyroku z
zaznaczeniem zakresu oczekiwanej zmiany lub uchylenia (art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c.).
Okoliczność, że wniosek apelacyjny nie wyznacza granic zaskarżenia, a ponadto
sąd drugiej instancji nie jest nim związany, nie zmienia tej oceny. W doktrynie
zgodnie przyjmuje się, że zakres przedmiotowy zaskarżenia i zakres przedmiotowy
wniosku apelacyjnego powinny być tożsame, aby można było uznać, że apelacja –
z punktu widzenia omawianych warunków – sporządzona została prawidłowo,
natomiast w judykaturze podkreśla się, że zakres przedmiotowy wniosku
apelacyjnego musi „w całości” wypełniać zakres przedmiotowy zaskarżenia wyroku
sądu pierwszej instancji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia
2006 r., II CZ 53/06 oraz z dnia 4 października 2006 r., II CZ 65/06, nie publ.).
Sytuację, w której zakres przedmiotowy zaskarżenia wyroku sądu pierwszej
instancji jest szerszy od zakresu przedmiotowego wniosku apelacyjnego, należy
zatem rozpatrywać jako przypadek niespełnienia przez apelację wymagania
przewidzianego w art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c. Gdy – jak w rozpoznawanej sprawie –
zaskarżeniem objęte zostało rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji dotyczące
dwóch niezależnych od siebie roszczeń, a wniosek apelacyjny dotyczy tylko
jednego z nich, powstaje pytanie, czy określony w art. 370 i 373 oraz w art. 3701
k.p.c. skutek procesowy powinien nastąpić w stosunku do całej apelacji, czy też
tylko do tej części, w której nie ma wymaganego wniosku apelacyjnego.
Za przyjęciem drugiego rozwiązania przemawia okoliczność, że mimo braku
zachowania w tak skonstruowanej apelacji tożsamości zakresu zaskarżenia oraz
wniosku apelacyjnego, rozstrzygnięcie dotyczące jednego ze skumulowanych
roszczeń objęte zostało zarówno zaskarżeniem, jak i wnioskiem apelacyjnym.
Apelacja w tej części spełnia zatem wymagania przewidziane w art. 368 § 1 i 5
k.p.c. i nie ma podstaw – w przypadku, gdy sporządzona została przez adwokata,
radcę prawnego lub rzecznika patentowego – do jej odrzucenia w całości na
podstawie art. 3701
k.p.c. Udzielając odpowiedzi na przedstawione zagadnienie
prawne należało więc stwierdzić, że apelacja sporządzona przez adwokata, w której
zaskarżeniem objęto rozstrzygnięcia dotyczące dwóch roszczeń, a wnioskiem
apelacyjnym tylko jedno z nich, podlega odrzuceniu wyłącznie w części
niezawierającej wniosku apelacyjnego (art. 3701
k.p.c.).
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie
(art. 390 k.p.c.).