sygn. II CSK 198/07 19 września 2007 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 19 września 2007, sygn. II CSK 198/07

Data orzeczenia 19 września 2007
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący SSN Stanisław Dąbrowski
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Cywilna #wyrok SN
Sygn. akt II CSK 198/07
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 września 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący)
SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
w sprawie z powództwa M. O.
przeciwko P. R.
o ustalenie nieważności umów,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 19 września 2007 r.,
skargi kasacyjnej powódki
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 7 grudnia 2006 r.,
oddala skargę kasacyjną.
2
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki od wyroku
Sądu Okręgowego w P. z dnia 3 marca 2006 r. oddalającego powództwo o
unieważnienie, względnie ustalenie nieważności, umów pożyczki i przeniesienia
własności nieruchomości na zabezpieczenie spłaty pożyczki, zawartych przez
strony w dniu 24 września 2004 r. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu
pierwszej instancji, że zawierając wskazane umowy powódka nie działała w
okolicznościach o których mowa w art. 388 § 1 k.c. ani nie rozporządziła majątkiem
wspólnym w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej w związku z czym brak
było podstaw do unieważnienia w/w umów lub uznania, że były one nieważne ze
względu na brak zgody małżonka powódki.
W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła powyższemu wyrokowi naruszenie
prawa materialnego art. 31 § 1 i § 2 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz
art. 388 § 1 k.c., oraz naruszenie przepisów postępowania – art. 195 § 1 i 2 i art.
233 § 1 k.p.c. Wskazała, że oświadczenie jednego z małżonków, złożone pod
nieobecność drugiego małżonka w akcie notarialnym obejmującym nabycie
odrębnej własności lokalu mieszkalnego, co do tego, że nabycie następuje
z majątku odrębnego, nie przesądza o przynależności nabytej nieruchomości do
majątku odrębnego małżonka składającego oświadczenie. W związku z tym, że
powódka nabyła lokal mieszkalny, następnie przewłaszczony, z majątku wspólnego
na czynność rozporządzającą odnośnie do tej nieruchomości wymagana była
zgoda jej małżonka, jak również udział współmałżonka w charakterze strony
w procesie o stwierdzenie nieważności umowy o przewłaszczenie nieruchomości
na zabezpieczenie. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 398 § 1 k.c. twierdziła, że
ocena wyrażona w zaskarżonym wyroku jest błędna w sytuacji, gdy pozwany
wykorzystał przymusowe położenie powódki i jej niedoświadczenie oraz przyjął
świadczenie, którego wartość rynkowa w chwili zawarcia umowy przewyższała
w rażącym stopniu wartość świadczenia przez niego danego (w uzasadnieniu
skargi na str. 3 oczywiście mylnie napisano „jej własnego świadczenia”).
3
Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za bezzasadną.
Uszło uwagi skarżącej, że była ona wpisana w dziale II księgi wieczystej
nr […] Sądu Rejonowego w G. jako wyłączna właścicielka lokalu mieszkalnego
stanowiącego odrębną nieruchomość następnie przewłaszczonego przez powódkę
w stosunku do pozwanego umową notarialną z dnia 24 września 2004 r. Ten wpis,
bez względu na treść oświadczenia powódki przy nabywaniu w/w lokalu i przy
umowie przewłaszczenia, miał przesądzające znaczenie przy ocenie osoby
właściciela lokalu w stosunkach powódki z pozwanym a także dla skuteczności
nabycia przez pozwanego prawa własności (art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 6
lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece jedn. tekst Dz.U. z 2007 r. nr 124,
poz. 1361 ze zm.). Dopóki nie nastąpiło w trybie art. 10 w/w ustawy o księgach
wieczystych i hipotece uzgodnienie treści księgi nr […] z rzeczywistym stanem
prawnym, przez wpisanie w dziale II obojga małżonków O. jako właścicieli w
ramach majątkowej wspólności ustawowej w miejsce samej tylko powódki, dopóty
powódka musiała być uznawana za wyłączną właścicielkę ze wszystkimi tego
skutkami materialno-prawnymi i procesowymi. W szczególności, mogła bez zgody
małżonka zawrzeć umowę przewłaszczenia. Ewentualna rzeczywista
przynależność przedmiotowego lokalu mieszkalnego, stosownie do przepisów
kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do majątku dorobkowego powódki i jej
małżonka mogłaby skutkować tylko w stosunkach pomiędzy małżonkami,
natomiast dla rozpoznawanej sprawy nie miała żadnego znaczenia, podobnie jak
same te przepisy, które skarżąca powołała w skardze kasacyjnej (art. 31 i 32 k.r. i
op. art. 195 k.p.c.).
Co do art. 388 § 1 k.c., to w sytuacji, gdy Sąd Apelacyjny ustalił, że powódka
była osobą dobrze prowadzącą swoje interesy i nie znajdowała się w sytuacji
przymusowej powyższy zarzut (sformułowany zresztą wyłącznie w formie
polemicznego wniosku i to opartego w części na ustaleniach faktycznych, których
Sąd Apelacyjny nie poczynił) nie znajdował usprawiedliwienia. Dodać trzeba, że
skarżąca nie wskazała w świetle jakich ustaleń faktycznych zawartych
w zaskarżonym wyroku należałoby wnioskować o rażącej dysproporcji
wzajemnych świadczeń stron oraz o jakich wzajemnych świadczeniach skarżąca
4
wyrażała w skardze kasacyjnej opinię skoro przewłaszczenie nie stanowiło
świadczenia w zamian za pożyczkę lecz służyło zabezpieczeniu spłaty pożyczki.
Zarzut dotyczący naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. podlegał odrzuceniu a limine
ze względu na treść art. 3983
§ 3 k.p.c.
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną
(art. 39814
k.p.c.).