Postanowienie SN z 7 listopada 2007, sygn. II CZ 86/07
Data orzeczenia
7 listopada 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Gerard Bieniek
Tagi
POSTANOWIENIE
Dnia 7 listopada 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)
SSN Krzysztof Strzelczyk
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)
w sprawie ze skargi B. K.
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Okręgowego w K. z dnia 31 marca 2005 r., wydanego w sprawie z
powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej
Lokatorsko - Własnościowej "D." w D.
przeciwko B. K.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 7 listopada 2007 r.,
zażalenia skarżącego
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 30 stycznia 2007 r.,
oddala zażalenie i nie obciąża pozwanego obowiązkiem zwrotu
powodowi kosztów postępowania zażaleniowego.
2
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 6 września 2006 r. oddalił skargę B. K. o
wznowienie postępowania w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej
Lokatorsko – Własnościowej “D.” przeciwko niemu jako pozwanemu o
pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. W toku postępowania
zapoczątkowanego skargą, w dniu 28 czerwca 2006 r. B. K. uzyskał całkowite
zwolnienie od kosztów sądowych.
Od niekorzystnego wyroku w imieniu skarżącego wniósł apelację jego
pełnomocnik – będący radcą prawnym. Apelacja nie została opłacona opłatą
podstawową, zawierała natomiast ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów
sądowych, który Sąd Okręgowy odrzucił jako bezprzedmiotowy.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 stycznia 2007 r. Sąd
Apelacyjny odrzucił apelacje skarżącego, wskazując jako podstawę prawną
art. 1302
§ 3 k.p.c. i art. 373 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c.
Sąd ten wskazał, że w sprawie znajduje zastosowanie ustawa z dnia
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167 poz.
1398 ze zm.) i wprowadzone nią zmiany do kodeksu postępowania cywilnego.
Skoro więc apelacja została wywiedziona w imieniu skarżącego przez radcę
prawnego, a skarżący korzystał już w tym czasie ze zwolnienia od kosztów
sądowych w całości, od apelacji powinna zostać uiszczona bez wezwania,
w terminie do jej wniesienia, opłata podstawowa w kwocie 30 zł (art. 14 w zw.
z art. 100 ust. 2 cyt. ustawy o kosztach), mająca charakter opłaty w wysokości
stałej. Takiej opłaty pełnomocnik skarżącego nie uiścił. Ponowne złożenie wniosku
o zwolnienie od kosztów sądowych nie niweczyło tego obowiązku, gdyż wniosek
ten był bezprzedmiotowy.
Od postanowienie Sądu Apelacyjnego skarżący wniósł zażalenie, zarzucając
naruszenie art. 1302
§ 3 k.p.c. poprzez odrzucenie apelacji, mimo złożenia przez
niego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz naruszenie art. 130 § 1
3
k.p.c. w związku z art. 373 k.p.c. poprzez zaniechanie wezwania strony do
uiszczenia należnej opłaty. We wnioskach żalący domagał się uchylenie
zaskarżonego postanowienia i rozpatrzenie apelacji.
Powódka wniosła o oddalenie zażalenia i zasądzenie na jej rzecz
od pozwanego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Istota problemu, jaki wymaga rozstrzygnięcia, sprowadza się do odpowiedzi
na pytanie, czy złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w każdej
sytuacji procesowej uchyla obowiązek uiszczania opłat do czasu rozpoznania tego
wniosku, a po jego rozpoznaniu w sposób, który nie eliminuje obowiązku
ponoszenia tej opłaty - wymaga doręczenia stronie (także reprezentowanej przez
fachowego pełnomocnika) wezwania do jej uiszczenia.
W orzecznictwie wyjaśnione zostało już, że taki skutek odnosi wniosek
o zwolnienie od kosztów sądowych obejmujący opłatę od wnoszonego pisma o ile
zwolnienie od tej opłaty jest możliwe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
7 listopada 2006 r., I CZ 91/06, Lex 276374) i pogląd ten Sąd Najwyższy w składzie
rozpoznającym niniejszą sprawę akceptuje. W rozpatrywanym wypadku sytuacja
taka jednak nie występuje. Skarżący, który korzystał już z całkowitego zwolnienia
od kosztów sądowych wnosząc apelację, złożył kolejny wniosek o zwolnienie
od tych kosztów, który, zakładając jego racjonalne działanie, dotyczyć musiał
opłaty podstawowej, jaka – z mocy art. 14 ust. 2 i 3 powołanej wyżej ustawy
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w brzmieniu sprzed zmiany
wprowadzonej ustawą z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2007 r., nr 21, poz. 123) - należna jest
w rozpatrywanej sprawie od apelacji złożonej przez osobę całkowicie zwolnioną od
kosztów sądowych. Opłata podstawowa w kształcie obowiązującym w sprawach
wszczętych przed wejściem w życie ustawy z 14 grudnia 2006 r. (art. 2 tej ustawy)
skonstruowana została jako ten element kosztów sądowych, od którego strona nie
może uzyskać zwolnienia. Dlatego kolejny wniosek skarżącego, korzystającego już
z całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, o zwolnienie od tych kosztów,
słusznie został uznany przez Sąd Apelacyjny za bezskuteczny. Brak możliwości
4
wywarcia przez ten wniosek jakiegokolwiek skutku w zakresie obowiązku opłacenia
apelacji przez pozwanego powodował, że jego złożenie nie uchyliło obowiązku
uiszczenia opłaty podstawowej przy wniesieniu apelacji przez radcę prawnego
reprezentującego skarżącego, ani nie wywołało obowiązku odrębnego wzywania
pełnomocnika do uiszczenia tej opłaty. Ten ostatni obowiązek powstaje po stronie
sądu jedynie wówczas, kiedy złożony wniosek wymaga merytorycznej oceny.
W rezultacie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 1302
§ 3 k.p.c. w zw.
z art. 373 k.p.c. i art. 370 k.p.c. Odrzucenie apelacji było zatem prawidłowe.
Argumentacja skarżącego, że pogląd, iż opłata podstawowa jest opłatą
w wysokości stałej ustabilizował się dopiero od czasu podjęcia przez Sąd
Najwyższy uchwały z dnia 21 listopada 2006 r. w sprawie III CZP 109/06 nie
usprawiedliwia wniosku o uchylenia zaskarżonego postanowienia. Po pierwsze
o charakterze opłaty podstawowej Sąd Najwyższy wypowiedział się analogicznie
już wcześniej – w postanowieniu z dnia 2 czerwca 2006 r. (II UZ 14/06, OSNP
2007/11-12/175). Po drugie zaś błędna wykładnia przepisów przyjęta przez
pełnomocnika nie może doprowadzić do potraktowania zaniechanej przez niego
czynności jako dokonanej. Co najwyżej zasadność tej argumentacji można
by rozważać w ramach postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia
apelacji, natomiast nie ma ona znaczenia przy ocenie prawidłowości już
wniesionego środka zaskarżenia, który niewątpliwie nie został należycie opłacony.
Z przytoczonych względów zażalenie należało oddalić na podstawie art. 3941
§ 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39814
k.p.c.
Z uwagi na trudną sytuację materialną w jakiej się znajduje, skarżący nie
został obciążony obowiązkiem zwrotu przeciwnikowi kosztów postępowania
zażaleniowego (art. 3941
§ 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821
k.p.c., art. 390 § 1 k.p.c.
i art. 102 k.p.c.).
jz