Wyrok SN z 12 grudnia 2007, sygn. V CSK 327/07
Data orzeczenia
12 grudnia 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Lech Walentynowicz
Tagi
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 grudnia 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Marian Kocon
w sprawie z powództwa H.B.
przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie […] i Skarbowi Państwa - Staroście
Powiatu B. - reprezentowanym przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa,
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 12 grudnia 2007 r.,
skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 26 stycznia 2007 r., sygn. akt [...],
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o
kosztach postępowania kasacyjnego.
2
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 31 maja 2006 r. oddalił powództwo
H.B. przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie […] i Staroście Powiatu B. o
odszkodowanie w wysokości 406 478 zł.
Sąd ten ustalił, iż na podstawie decyzji Naczelnika Miasta B. z dnia
7 sierpnia 1975 r. Skarb Państwa nabył nieruchomość o powierzchni 0,9709 ha
(działka nr 21/1) położoną w B., której współwłaścicielem w ½ części był ojciec
powódki P.G., za cenę 15718,20 zł. P.G. zmarł w dniu 31 stycznia 1988 r., a
spadek po nim nabyła powódka w 1
/3 części.
Decyzją z dnia 31 stycznia 1999 r. Wojewoda stwierdził, że decyzja
Naczelnika Miasta B. z dnia 7 sierpnia 1975 r. została wydana z naruszeniem
prawa. Następnie, decyzją z dnia 8 października 2002 r., Wojewoda przyznał
powódce odszkodowanie w wysokości 954 zł za rzeczywiście poniesioną szkodę.
Na podstawie art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające
ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
(Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) prawo własności działki nr 32/1 nabyła Gmina B.,
która w dniu 20 maja 2003 r. sprzedała ją K.K. i T.C.
Sąd Okręgowy stwierdził, że podstawą prawną roszczenia powódki jest art.
160 k.p.a., właściwy do zdarzeń powstałych przed dniem 1 września 2004 r. (art. 2
i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz
niektórych innych ustaw – Dz.U. Nr 162, poz. 1692), przy czym powódka
zachowała termin do wniesienia powództwa, określony w art. 160 § 5 k.p.a.
Jej rzeczywista szkoda odpowiada 1
/6 wartości rynkowej działki nr 32/1, wyliczonej
w tym procesie przez biegłego, pomniejszonej o kwotę wypłaconego
odszkodowania.
Sąd podzielił jednak zarzut braku legitymacji biernej pozwanego Skarbu
Państwa i z tej przyczyny powództwo oddalił.
Powyższy pogląd podzielił Sąd Apelacyjny, który wyrokiem z dnia 26
stycznia 2007 r. oddalił apelację powódki.
3
Sąd odwoławczy zaaprobował wykładnię przedstawioną w uchwale Sądu
Najwyższego z dnia 16 listopada 2004 r., III CZP 64/04 (OSNC 2005, nr 11, poz.
182), z której wynika, że gmina, a nie Skarb Państwa, jest biernie legitymowana
w procesie o naprawienie szkody wynikłej wskutek wydania przed dniem 27 maja
1990 r. ostatecznej decyzji administracyjnej, jeżeli stwierdzenie jej nieważności lub
stwierdzenie, że wydana została z naruszeniem prawa, nastąpiło po tej dacie. Sąd
Apelacyjny podkreślił, że w ustalonym stanie faktycznym w rozpoznawanej sprawie
wadliwa decyzja została wydana przed dniem 27 maja 1990 r., a stwierdzenie jej
wydania z naruszeniem prawa nastąpiło po tej dacie.
Powódka zaskarżyła w skardze kasacyjnej w całości ten wyrok domagając
się jego uchylenia oraz uchylenia wyroku pierwszoinstancyjnego i przekazania
sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Skarżąca podniosła zarzut niewłaściwej wykładni art. 36 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz
art. 34 ust. 3 ustawy z 10 maja 1990 r... (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Oddalenie powództwa w rozpoznawanej sprawie nastąpiło wyłącznie
z przyjętego przez oba Sądy zarzutu braku legitymacji biernej
pozwanego Skarbu Państwa. W tej mierze zarysowały się w judykaturze
odmienne zapatrywania na tle wykładni art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja
1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę
o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) i wywołały
konieczność rozstrzygnięcia owej rozbieżności przez Sąd Najwyższy
w składzie powiększonym. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia
7 grudnia 2006 r., III CZP 99/06 (OSNC 2007, nr 6, poz. 79) Sąd Najwyższy
stwierdził, że Skarb Państwa jest biernie legitymowany w sprawie o naprawienie
szkody wynikłej z ostatecznej decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 36
ust. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ... (Dz.U. Nr 32, poz. 191
ze zm.), także wtedy, gdy stwierdzenie jej nieważności lub stwierdzenie, że została
wydana z naruszeniem prawa, nastąpiło po dniu 26 maja 1990 r.
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną powódki
podziela powyższą wykładnię oraz argumentację przedstawioną w uzasadnieniu
4
uchwały. Istotne jest przede wszystkim to, iż decyzją naruszającą prawo, będącą
źródłem szkody, jest ostateczna decyzja administracyjna, a nie decyzja
stwierdzająca tę wadliwość w trybie nadzorczym. Decyzja nadzorcza jest
przesłanką skutecznego dochodzenia roszczenia odszkodowawczego, a nie
zdarzeniem, z którym związane jest powstanie zobowiązania. Dla rozstrzygnięcia
w rozpoznawanej sprawie istotne jest zatem stwierdzenie, ze delikt związany
z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej przed dniem 26 maja 1990 r. rodzi
odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa także w sytuacji, w której
stwierdzenie wadliwości w trybie nadzoru nastąpiło po tej dacie.
Przedstawiona wykładnia, wyrażona w uchwale z dnia 7 grudnia 2006 r.
(III CZP 99/06) przed wydaniem zaskarżonego wyroku, przesądza o uwzględnieniu
skargi kasacyjnej. Należało w konsekwencji uchylić ten wyrok i sprawę przekazać
Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania (art. 39815
§ 1 k.p.c. i art. 108
§ 2 k.p.c.).