Wyrok z 29 września 2020, sygn. I C 226/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 września 2020 r.

Sąd Rejonowy w Zambrowie, I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Jarosław Dłużniewski

Protokolant: Jadwiga Styła

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2020 roku w Zambrowie

sprawy z powództwa G. S.

przeciwko A. K. (1)

o wydanie

1.  Oddala powództwo.

2.  Nieuiszczonymi wydatkami w sprawie obciąża pozwaną A. K. (1) i nakazuje pobrać od niej na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Zambrowie kwotę 64 złotych.

3.  Nie obciąża powódki G. S. kosztami zastępstwa prawnego poniesionymi przez pozwaną A. K. (1).

Sygn. akt I C 226/19

UZASADNIENIE

Powódka G. S. w pozwie z dnia 25 października 2019 r. domagała się wydania przez pozwaną A. K. (1) pawilonu użytkowego usytuowanego przy ulicy (...) w Z.. Uzasadniając swoje powództwo wskazała, że od dnia 8 października 2019 roku jest właścicielką pawilonu, który kupiła od syna pozwanej A. K. (2). Dotychczasowe wezwania pozwanej do wydania pawilonu okazały się bezskuteczne. Na dalszym etapie postępowania powódka reprezentowana przez pełnomocnika kwalifikowanego wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Pozwana A. K. (1) reprezentowana w sprawie przez pełnomocnika kwalifikowanego wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu według złożonego spisu (k.142). W odpowiedzi na pozew (30-31) wskazano, że powódka nie jest właścicielką lokalu, ponieważ za dowód prawa własności nie może być uznana umowa sprzedaży pawilonu między synem pozwanej A. K. (2) a powódką tj. jego ciotką G. S.. Pełnomocnik pozwanej wywodził, że pozwana zamierzając rozpocząć działalność gospodarczą w zakresie usług fryzjerskich zawarła umowę dzierżawy z Z. (...) w celu umożliwienia posadowienia pawilonu usługowego przy ulicy (...) w Z.. Następnie po uzyskaniu pozwolenia na postawienie pawilonu, pozwana miała zawrzeć kolejne umowy na dostawę wody i energii elektrycznej do lokalu, aby móc tam prowadzić działalność usługową. Pozwana wskazując na fakt, że pawilon usługowy miał być zakupiony w trakcie trwania jej małżeństwa z A. K. (3) podniosła, że jej mąż nie mógł darować bez jej zgody pawilonu ich synowi A. K. (2), ponieważ darowiznę w tym przedmiocie nie można traktować jako drobną (nieważność umowy).

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

Powódka A. K. (1) jest z zawodu fryzjerką oraz instruktorem fryzjerstwa. Związek małżeński z A. K. (3) zawarła w 1996 r. (zeznania świadka M. Ł. k. 101v, wyjaśnienia pozwanej k. 60). Pozwana po urodzeniu syna A. K. (2) przez około cztery lata nigdzie nie pracowała opiekując się małym dzieckiem. Po tym czasie A. K. (1) postanowiła, że chciałaby wrócić do zawodu i uzgodniła z mężem, że dobrym pomysłem byłoby założenie zakładu fryzjerskiego, dlatego też pozwana podjęła działania, aby ustalić, gdzie można by było taką działalność prowadzić. Pozwana upatrzyła sobie wolny teren niedaleko swojego miejsca zamieszkania na pobliskim osiedlu mieszkaniowym przy ulicy (...) (wyjaśnienia pozwanej k. 60). W tym celu pozwana zwróciła się z zapytaniem do zarządcy terenu, którym była (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa. W dniu 16 listopada 1999 r. pozwana A. K. (1) zawarła ze spółdzielnią umowę dzierżawy części działki o numerze ewidencyjnym (...) przy ulicy (...) o powierzchni 192 m2, w celu budowy tymczasowego pawilonu usługowego typu „profil” wraz z niezbędnymi przyłączeniami do pawilonu, zgodnie z opracowanym projektem technicznym i pozwoleniem na budowę (k.32 umowa dzierżawy). Przed zawarciem umowy dzierżawy pozwana oraz jej mąż A. K. (3) powzięli wiadomość, że przenośny pawilon, który mógłby posłużyć na zakład fryzjerski ma do sprzedania Pani P. (osoba prowadząca zakład fotograficzny w Z. – notoria wśród mieszkańców Z.). Po wstępnym rozeznaniu się co do ceny i stanu technicznego pawilonu, który był z płyty warstwowej A. K. (1) uznała, że taki pawilon spełni jej oczekiwania i że warto byłoby go nabyć. Wiadomość o tym została przekazana teściowej pozwanej tj. A. K. (4). Ta postanowiła, że zakupi ten pawilon i w tym celu upoważniła na piśmie swojego syna A. K. (3) do zakupu w jej imieniu lokalu przenośnego (blaszaka) oraz podłączenia wszelkich mediów typu woda, prąd, kanalizacja oraz wydzierżawienia od spółdzielni mieszkaniowej w Z. lokalu na postawienie tego lokalu. Zgodnie z treścią upoważnienia A. K. (4) przeznaczyła na zakup tego lokalu oraz na podłączenie niezbędnych mediów kwotę 10.000 złotych. Jednocześnie zobowiązała się do dalszego finansowania ewentualnych kosztów (k.25 upoważnienie, prawdziwość dokumentu ostatecznie nie została zanegowana przez stronę pozwaną).

Zgodnie z wyjaśnieniami pozwanej A. K. (1) pawilon miał być zakupiony przez jej męża A. K. (3) za kwotę 10.000 złotych (wyjaśnienia pozwanej k. 60).

Po zakupie pawilonu pozwana wraz ze swoim mężem przystąpili do usytuowania powyższego pawilonu przenośnego na terenie, który został wydzierżawiony przez pozwaną przy ulicy (...). W tym celu A. K. (1) zostało wydane przez Starostę (...) zaświadczenie o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę pawilonu usługowego tymczasowego (k.33). Pozwana w dniu 12 kwietnia 2000 r. zawarła z Zakładem (...) umowę sprzedaży energii elektrycznej (k.35-36). Przy pracach nad pawilonem pomagał ojciec pozwanej M. G. (1) (k.101v).

W dniu 1 marca 2000 r. Burmistrz miasta Z. wydał zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez A. K. (4) w przedmiocie zakładu fryzjerskiego przy ulicy (...) w Z.. Zgodnie z treścią zaświadczenia pełnomocnikiem prowadzącej działalność gospodarczą była pozwana A. K. (1) (k. 45 zaświadczenie).

W dniu 2 marca 2000 r. teściowa pozwanej A. K. (4) uzyskała również zaświadczenie o numerze identyfikacji REGON, pod którym została zarejestrowana działalność fryzjerska pod nazwą A. K. (4) w Z. przy ulicy (...) przy bloku (...)(k.21 zaświadczenie).

W dniu 24 grudnia 2004 r. nastąpiła zmiana wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, zgodnie w którą dokonano zmiany oznaczenia przedsiębiorcy na A. K. (1).

Przesłuchana w miejscu zamieszkania świadek A. K. (4) zeznała (k.75-76), że kupiła pawilon (świadek określiła go jako „budę”), ale nie pamięta kiedy. Miała za niego zapłacić 8.000 złotych. Według zeznań świadka miała ona tam pracować przez rok. Jej praca polegała wówczas na myciu głów klientek i sprzątaniu zakładu fryzjerskiego. Świadek potwierdziła, ze pracowała tam razem ze swoją synową A. K. (1). Dodatkowo wskazała, że miała ten pawilon darować swojej córce G. S. (powódce).

Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka, co do tego, kto jest obecnie właścicielem pawilonu, ponieważ świadek myliła różne fakty. Zapytana o wskazanie jaki mamy dziś dzień tygodnia odpowiedziała że sobota. W dniu przesłuchania przez Sąd świadek A. K. (4) była osobą leżącą, nie poruszającą się samodzielnie. Z wyjaśnień samego świadka wynikało, że jakiś czas temu spadła ze schodów, jest po udarze, obecnie ma 84 lata.

Strona powodowa przedłożyła kserokopię umowy darowizny zawartej w dniu 23 lipca 2019 r., z której miałoby wynikać, że A. K. (3) darował swojemu synowi A. K. (2) pawilon użytkowy (k.26 umowa darowizny). Następnie zgodnie z umową z dnia 8 października 2020 r. A. K. (2) sprzedał pawilon użytkowy za cenę 10.000 złotych G. S. (k. 4 umowa sprzedaży z podpisem poświadczonym przez notariusza J. G., wyjaśnienia G. S. k. 59-59v)).

Pozwana A. K. (1) przed Sądem oświadczyła, że nic nie wiedziała o tym, że pawilon, w którym prowadzi obecnie własną działalność gospodarczą został sprzedany i że ma być obecnie własnością G. S.. Wyjaśniła, że czuje się jego prawną właścicielką i za taką jest również uważana przez klientki zakładu (zeznania świadków B. S. k. 102 i M. G. (2) k.101v).

Sąd na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie uznał, że prawną właścicielką przenośnego lokalu użytkowego położonego przy ulicy (...) w Z., w którym obecnie działalność gospodarczą w zakresie usług fryzjerskich prowadzi pozwana A. K. (1) jej teściowa A. K. (4).

Z pełnomocnictwa udzielonemu A. K. (3) przez jego matkę A. K. (4) w sposób jednoznaczny wynika, że osobą kupującą pawilon była teściowa pozwanej, a A. K. (3) działał wyłącznie jako pełnomocnik swojej matki. Fakt zakupu pawilonu przez swojego męża potwierdziła na rozprawie przed Sądem sama pozwana A. K. (1). Dokumenty oraz zaświadczenia o prowadzeniu działalności gospodarczej prowadzonej później w przedmiotowym pawilonie potwierdzają, że działalność fryzjerska była zarejestrowana na teściową pozwanej, a sama A. K. (1) była jedynie jej pełnomocnikiem. Okoliczność, że pozwana jako fryzjerka czuła się za faktycznie prowadzącą zakład fryzjerski wydaje się być zrozumiałe, ponieważ w prawidłowo funkcjonujących rodzinach przy prowadzeniu tzw. biznesów rodzinnych podział obowiązków może być dowolny, ponieważ opiera się na szczególnym zaufaniu. Jeśli by natomiast dać wiarę twierdzeniom pozwanej A. K. (1), że informacje wskazane w dokumentach, na podstawie których wydano zaświadczenia o prowadzeniu działalności gospodarczej lub innych zgłoszeń do urzędu skarbowego czy ZUS, oznaczałoby konieczność pociągnięcia do odpowiedzialności karnej osób, które złożyły niezgodne z prawdą oświadczenia i w ten sposób wprowadziły w błąd urzędy, aby uzyskać w sposób bezprawny stosowne zaświadczenia.

Jeśli chodzi o umowę darowizny zawartą pomiędzy A. K. (3) i jego synem A. K. (2) oraz następnie umowę sprzedaży pawilonu przez A. K. (2) na rzecz swojej ciotki G. S., to w ocenie Sądu były one bezskuteczne.

Otóż zgodnie z art. 169 § 1 k.c. jeżeli osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i wydaje ją nabywcy, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że działa w złej wierze. Przeniesienie natomiast posiadania zgodnie z treścią przepisu art. 348 k.c. następuje przez wydanie rzeczy (wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktycznie władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy).

W sprawie Sąd ustalił, że po pierwsze brak jest wiarygodnego dowodu, że A. K. (4) przeniosła na rzecz swojego syna własność pawilonu usługowego, co powoduje ten skutek, że A. K. (3) nie został przez Sąd uznany za prawnego właściciela do zbycia w drodze darowizny pawilonu na rzecz swojego syna A., a ten z kolei nie mógł skutecznie jako nowy właściciel sprzedać go swojej ciotce G. S..

Po drugie jeśli nawet by przyjąć, że A. K. (2) był nieuprawnionym zbywcą, czyli osobą której nie przysługuje prawo własności i która nie została przez właściciela upoważniona do przeniesienia własności rzeczy, to zgodnie z art. 169 § k.c. G. S. jako nabywająca własność od osoby nieuprawnionej musiałaby wejść w posiadanie pawilonu, ponieważ przesłanką nabycia własności od nieuprawnionego jest wydanie rzeczy. To z kolei oznacza przede wszystkim bezpośrednie przeniesienie posiadania (art. 348 k.c.) jako wymaganego do spełnienia przesłanki objęcia rzeczy w posiadanie przez nabywcę.

Z dokonanych ustaleń w sprawie nie wynika, aby A. K. (2) wydał w posiadanie pawilon usługowy swojej ciotce, tym samym nie można uznać, aby powódka G. S. nabyła własność pawilonu. Dodatkowo strona powodowa nie złożyła w sprawie dokumentu, z którego by wynikało, że A. K. (1) została zawiadomiona o zawartej umowie sprzedaży pawilonu, w którym prowadzi działalność gospodarczą (art. 350 k.c.). Pozostaje to jednak bez znaczenia, ponieważ brak jest w sprawie jakichkolwiek dowodów, które by wskazywały, że A. K. (2) był kiedykolwiek posiadaczem samoistnym pawilonu. Syn pozwanej został przez Sąd bowiem uznany za nieuprawnionego do rozporządzania rzeczą i tym samym nie mógł przenieść posiadania w sposób określony w art. 350 k.c.

Wywiedzione powództwo przez powódkę G. S. opierało się o przepis art. 222 § 1 k.c., zgodnie z którym właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do wydania rzeczą.

Mając na uwadze, że powódka G. S. nie udowodniła przed Sądem, że jest właścicielką ruchomości w postaci tymczasowego pawilonu usługowego usytuowanego przy ulicy (...) w Z., w którym działalność gospodarczą prowadzi pozwana A. K. (1) – Sąd oddalił powództwo z powodu braku legitymacji czynnej powódki.

W przedmiocie nieuiszczonych wydatków w sprawie Sąd ustalił, że wynoszą one 64 złote i stanowią koszty przejazdu taksówką na miejsce przesłuchania świadka A. K. (4) (k.77 faktura).

Na podstawie art. 103 § 1 k.p.c. w zw. z art. 226 ² § pkt 2 k.p.c. Sąd obciążył nieuiszczonymi wydatkami w sprawie pozwaną A. K. (1) i nakazał pobrać od niej na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Zambrowie) kwotę 64 złote. Dodatkowo Sad nie obciążył powódki G. S., jako stronę, która przegrała sprawę kosztami zastępstwa prawnego poniesionymi przez stronę pozwaną.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 k.p.c. strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Obowiązek działania zgodnie z dobrymi obyczajami ciąży w sposób szczególny na pełnomocnikach zawodowych, którzy z racji wymagań etycznych i innych ustawowych są zobowiązani do wysokiej staranności przy podejmowaniu czynności procesowych w trakcie postępowań przed Sądem.

Podczas prowadzonego postępowania Sąd stwierdził, że strona pozwana reprezentowana w sprawie przez pełnomocnika kwalifikowanego dokonała czynności procesowej w celu przedłużenia postępowania. Pełnomocnik w trakcie rozprawy w dniu 14 stycznia 2020 r. ( zob. nagranie 00:53:18) wniósł, aby Sąd przyjął oryginał okazanego przez powódkę upoważnienia twierdząc, że jest to dokument podrobiony i wymagający zbadania przez grafologa. Sąd na rozprawie w dniu 31 stycznia 2020 r. zwrócił się do Urzędu Miasta w Z. o przesłanie dokumentów związanych z wnioskiem o otrzymanie dowodu osobistego przez A. K. (5), celem pozyskania materiału porównawczego (k.87v). Następnie pełnomocnik pozwanej na rozprawie w dniu 18 lutego 2020 r. złożył wniosek o powołanie biegłego grafologa, który miałby ustalić, czy podpis w dokumencie zatytułowanym upoważnienie należy do A. K. (4) (zob. nagranie 00:47:49) i jednocześnie wniósł o zakreślenie mu terminu na doprecyzowanie tezy dowodowej zgłoszonego wniosku. Wobec cofnięcia wniosków o przesłuchanie wcześniej zgłoszonych świadków przez pełnomocnika pozwanego, dowód o dopuszczenie opinii biegłego grafologa pozostał jedynym dowodem w sprawie do przeprowadzenia. Sąd przychylił się do wniosku pełnomocnika zakreślając mu termin na doprecyzowanie wniosku dowodowego i nakładając na pełnomocnika dodatkowe zobowiązania odroczył rozprawę. W zakreślonym terminie pełnomocnik pozwanej nie tylko nie złożył pisma procesowego, do którego sam się zobowiązał, nie uiścił zaliczki na poczet kosztów sporządzenia opinii w sprawie, ale również w żaden sposób nie wyjaśnił swojego zachowania. Następnie wobec wydania postanowienia przez Sąd z dnia 9 marca 2020 r. (k. 105) i pouczenia pozwanej o możliwości zastosowanie wobec niej środków określonych w art. 226 ² § 2 k.p.c. – pełnomocnik w trybie nieznanym ustawie złożył pismo z dnia 23 marca 2020 r. (k.113) powodując kolejną czynność tj. zwrot pisma przez przewodniczącego (zob. zarządzenie z dnia 9 kwietnia 2020 r.).

W ocenie Sądu powyższe zachowanie strony pozwanej polegające na dokonywaniu czynności, mających na celu generowanie zbędnych czynności procesowych, mających za zadanie jedynie przedłużenie postępowania należało uznać za działania niezgodne z dobrymi obyczajami i za czyniące użytek niezgodny z celem, dla którego dana czynność powinna prowadzić.

Mając na uwadze powyższe podstawy faktyczne Sąd orzekł jak w punkcie drugim i trzecim wyroku.

SSR Jarosław Dłużniewski

ZARZĄDZENIE

(...)