Postanowienie SN z 29 maja 2008, sygn. II CSK 32/08
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
stwierdzono zasiedzenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
spadek
Role w sprawie
uczestnik postępowania
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
29 maja 2008
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Helena Ciepła
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 29 maja 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Krzysztof Strzelczyk
w sprawie z wniosku A. S.
przy uczestnictwie R. S. oraz M. S., Z. Ż., I. S. również jako następców prawnych M. S.
o zniesienie współwłasności,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 maja 2008 r.,
skargi kasacyjnej uczestników postępowania: M. S. i R. S.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z siedzibą w S. z dnia 22 maja 2007 r., sygn.
akt XIII Ca (…),
uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Ł. z
siedzibą w S. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania
kasacyjnego, znosząc postępowanie w zakresie rozprawy w dniu 9 maja 2007 r.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w S. w sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości o
powierzchni 1172 m2
, położonej w S. przy ul. W., stanowiącej działkę ewidencyjną nr
552, postanowieniem wstępnym z dnia 28 sierpnia 2006 r. stwierdził, że uczestnicy
postępowania M. S. i R. S., będąc na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej
współwłaścicielami 1/6 udziału we współwłasności tej nieruchomości, nabyli przez
zasiedzenie z dniem 18 stycznia 2004 r. 5/6 udziału we współwłasności tej
nieruchomości na prawach wspólności małżeńskiej.
2
Orzeczenie to, Sąd Okręgowy w Ł. na skutek apelacji wnioskodawcy
postanowieniem z dnia 22 maja 2007 r. zmienił przez oddalenie wniosku o zasiedzenie.
Uczestnicy postępowania M. i R. małżonkowie S. w skardze kasacyjnej od tego
postanowienia, opartej na obu podstawach wymienionych w art. 3983
§ 1 k.p.c., zarzucili
naruszenie art. 176 § 1 w związku z art. 172 § 2 k.c. oraz art. 339 k.c. przez ich błędną
wykładnię. W ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzucili nieważność postępowania
polegającą na pozbawieniu spadkobierców uczestnika M. S., zmarłego w toku
postępowania, możności obrony swych praw, naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez
błędną ocenę dowodów i niedokonanie wszechstronnego rozważenia zebranego
materiału, art. 386 § 1 przez uwzględnienie apelacji wnioskodawcy.
W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Rozważanemu w pierwszej kolejności, jako najdalej idącemu, zarzutowi
nieważności postępowania, nie można odmówić słuszności. Jak wynika z załączonego
do skargi kasacyjnej aktu zgonu, uczestnik postępowania M. S. zmarł w dniu 22 kwietnia
2007 r., o czym Sąd Okręgowy nie został powiadomiony i zwrócone przez pocztę
wezwanie go na rozprawę apelacyjną w dniu 9 maja 2007 r. zostało złożone do akt ze
skutkiem doręczenia. W tej sytuacji postępowanie apelacyjne i wydane orzeczenie są
dotknięte nieważnością z przyczyny określonej w art. 379 pkt 2 k.p.c.
Nieważność postępowania zachodzi bowiem także wówczas, jeżeli sąd przed
wydaniem wyroku nie został powiadomiony o śmierci strony. Takiemu stanowisku dał
wyraz Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 11 grudnia 2001 r. II UKN 657/00 (niepubl.) i
Sąd w obecnym składzie pogląd ten podziela. Już więc z tej przyczyny zaskarżone
orzeczenie podlega uchyleniu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, ze
zniesieniem postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością, co czyni
bezprzedmiotowym rozważanie pozostałych zarzutów kasacyjnych.
Ubocznie Sąd Najwyższy zauważa, że sentencja zaskarżonego orzeczenia
została wadliwie sformułowana. Przedmiotem postępowania jest bowiem zniesienie
współwłasności, a nie wniosek o stwierdzenie nabycia własności udziału we
współwłasności przez zasiedzenie. Uczestnicy postępowania M. S. i R. S. w odpowiedzi
na wniosek o zniesienie współwłasności podnieśli jedynie zarzut zasiedzenia 5/6 udziału
we współwłasności, stanowiący przesłankę rozstrzygnięcia o zniesieniu współwłasności.
3
Zatem orzekając w tym przedmiocie postanowieniem wstępnym negatywnie, należało
ustalić, co stanowi przedmiot współwłasności podlegający zniesieniu.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815
§ 1 oraz art. 108 § 2 w
związku z art. 39821
k.p.c. orzekł jak w sentencji..
Nieważność postępowania zachodzi bowiem także wówczas, jeżeli sąd przed
wydaniem wyroku nie został powiadomiony o śmierci strony. Takiemu stanowisku dał
wyraz Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 11 grudnia 2001 r. II UKN 657/00 (niepubl.) i
Sąd w obecnym składzie pogląd ten podziela. Już więc z tej przyczyny zaskarżone
orzeczenie podlega uchyleniu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, ze
zniesieniem postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością, co czyni
bezprzedmiotowym rozważanie pozostałych zarzutów kasacyjnych.
Ubocznie Sąd Najwyższy zauważa, że sentencja zaskarżonego orzeczenia
została wadliwie sformułowana. Przedmiotem postępowania jest bowiem zniesienie
współwłasności, a nie wniosek o stwierdzenie nabycia własności udziału we
współwłasności przez zasiedzenie. Uczestnicy postępowania M. S. i R. S. w odpowiedzi
na wniosek o zniesienie współwłasności podnieśli jedynie zarzut zasiedzenia 5/6 udziału
we współwłasności, stanowiący przesłankę rozstrzygnięcia o zniesieniu współwłasności.
3
Zatem orzekając w tym przedmiocie postanowieniem wstępnym negatywnie, należało
ustalić, co stanowi przedmiot współwłasności podlegający zniesieniu.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815
§ 1 oraz art. 108 § 2 w
związku z art. 39821
k.p.c. orzekł jak w sentencji.