Postanowienie SN z 18 grudnia 2008, sygn. III CZ 42/08
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Data orzeczenia
18 grudnia 2008
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Zbigniew Strus
POSTANOWIENIE
Dnia 18 grudnia 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Marian Kocon
SSN Dariusz Zawistowski
w sprawie postępowania upadłościowego Biura Inwestycyjnego "C.(...)" S.A. w K.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 grudnia 2008 r.,
zażalenia wierzyciela D.(...) sp. z o.o. w K. na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z
dnia 30 października 2008 r., sygn. akt XII Gz (...),
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w K. Wydział XII
Gospodarczy-Odwoławczy z 23 maja 2008 r. sygn. akt XII Gz (...) znajdującego się w
XXXVII tomie akt postępowania upadłościowego Biura Inwestycyjnego „C.(...)“ S.A. w K.
wynika, że oddalenie zażalenie wierzyciela D.(...) spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością było wynikiem uznania przez sąd drugiej instancji, że art. 68, 76 § 5
i 79 prawa upadłościowego (Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z
24.10.1934 r.) stanowią unormowanie szczególne w stosunku do regulacji kodeksu
postępowania cywilnego dotyczących sposobu i terminu zaskarżania postanowień i
wyłączają art. 394 § 2 i art. 357 § 1 k.p.c. Usprawiedliwiało to rozstrzygnięcie Sądu
Rejonowego odrzucające jako spóźnione zażalenie wierzycielka na postanowienie
rozstrzygające jego zarzuty przeciwko trzeciemu planowi podziału funduszy masy
upadłości.
2
Wierzyciel zaskarżył postanowienie z 23 maja 2008 r. skargą kasacyjną, którą
Sąd Okręgowy odrzucił postanowieniem z 30 października 2008 r. wyrażając w
uzasadnieniu pogląd prawny o niedopuszczalności skargi kasacyjnej w postępowaniu
upadłościowym od wszelkich postanowień sądu drugiej instancji, z wyjątkiem
postanowień przewidzianych w art. 17 § 3 i art. 193 prawa upadłościowego.
W zażaleniu na to postanowienie wierzyciel wprowadził rozróżnienie orzeczeń
wydanych „we właściwym” postępowaniu upadłościowym oraz innych orzeczeń, które w
jego przekonaniu mogą być zaskarżane również skargą kasacyjna na ogólnych
zasadach wynikających z kodeksu postępowania cywilnego. Uzasadnienie tego poglądu
żalący się czerpał z odesłania znajdującego się w art. 68 pr. upadł. do odpowiedniego
stosowania przepisów postępowania cywilnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest uzasadnione. Przywrócenie kasacji w 1996 r., mimo czerpania
wzoru z rozwiązań obowiązujących do 1950 r. na podstawie kodeksu postępowania
cywilnego z 1932 r. (d k.p.c.) było pionierskim dziełem legislacyjnym, ponieważ przed 1
lipca 1996 r. kasacja nie była znana w systemie prawa regulującego postępowanie
cywilne i inne postępowania w których należało stosować należało przepisy tego
postępowania. Paradygmat racjonalnego ustawodawcy nakazuje przyjąć za punkt
wyjścia w interpretacji, że ustawodawca wprowadził zaskarżenie kasacją orzeczeń sądu
drugiej instancji tylko w wypadkach wymienionych w ustawie z dnia 1 marca 1996 r. o
zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej -
Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania
administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189 ze zm.).
Aprobując twierdzenie wierzyciela określające postępowanie upadłościowe jako
przypadek egzekucji uniwersalnej, należy wskazać, że nawet w egzekucji syngularnej
uregulowanej w kodeksie postępowania cywilnego kasacja została przewidziana w
bardzo ograniczonym zakresie (por. art. 7751
§ 1 i 2 k.p.c., według tekstu
obowiązującego od 1 lipca 1996 r.). W postępowaniu upadłościowym art. 2 ustawy
zmieniającej wprowadził kasację odnośnie do postanowień przewidzianych w art. 17 § 1
i 2 oraz art. 193.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budziło wątpliwości, że katalog dopuszczalnej
kasacji w postępowaniu upadłościowym jest wyczerpujący, a próba konstruowania
właściwych i innych postanowień wydawanych w tym postępowaniu ma znamiona
3
dowolności zaprzeczającej racjonalności ustawodawcy. Późniejsze zmiany eliminujące
skargę kasacyjną z postępowania egzekucyjnego i postępowania upadłościowego
potwierdzają prawidłowość i trwałości wykładni przyjętej po 1996 r. (postanowienia SN
z 7.01.1997 r., I CKN 13/96, OSNC 1997/5/54, z 8.05.1997 r., II CKN 159/97 niepubl., z
6.06.1997 r., I CZ 56/97 niepubl., z 5.05.2000 r., I CZ 55/00 niepubl., z 19.04.2001, IV
CZ 130/00 niepubl., z 23.03.2006 r., II CZ 21/06 niepubl.).
Utrwalona wykładnia przytoczonych przepisów nie pozwala usprawiedliwić
koncepcji przedstawionej w zażaleniu, ponieważ nie znajduje ona uzasadnienia w ich
treści, dlatego zażalenie podlega oddaleniu zgodnie z art. 3941
§ 1 i 3 w związku z art.
39814
k.p.c..
W zażaleniu na to postanowienie wierzyciel wprowadził rozróżnienie orzeczeń
wydanych „we właściwym” postępowaniu upadłościowym oraz innych orzeczeń, które w
jego przekonaniu mogą być zaskarżane również skargą kasacyjna na ogólnych
zasadach wynikających z kodeksu postępowania cywilnego. Uzasadnienie tego poglądu
żalący się czerpał z odesłania znajdującego się w art. 68 pr. upadł. do odpowiedniego
stosowania przepisów postępowania cywilnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest uzasadnione. Przywrócenie kasacji w 1996 r., mimo czerpania
wzoru z rozwiązań obowiązujących do 1950 r. na podstawie kodeksu postępowania
cywilnego z 1932 r. (d k.p.c.) było pionierskim dziełem legislacyjnym, ponieważ przed 1
lipca 1996 r. kasacja nie była znana w systemie prawa regulującego postępowanie
cywilne i inne postępowania w których należało stosować należało przepisy tego
postępowania. Paradygmat racjonalnego ustawodawcy nakazuje przyjąć za punkt
wyjścia w interpretacji, że ustawodawca wprowadził zaskarżenie kasacją orzeczeń sądu
drugiej instancji tylko w wypadkach wymienionych w ustawie z dnia 1 marca 1996 r. o
zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej -
Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania
administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189 ze zm.).
Aprobując twierdzenie wierzyciela określające postępowanie upadłościowe jako
przypadek egzekucji uniwersalnej, należy wskazać, że nawet w egzekucji syngularnej
uregulowanej w kodeksie postępowania cywilnego kasacja została przewidziana w
bardzo ograniczonym zakresie (por. art. 7751
§ 1 i 2 k.p.c., według tekstu
obowiązującego od 1 lipca 1996 r.). W postępowaniu upadłościowym art. 2 ustawy
zmieniającej wprowadził kasację odnośnie do postanowień przewidzianych w art. 17 § 1
i 2 oraz art. 193.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budziło wątpliwości, że katalog dopuszczalnej
kasacji w postępowaniu upadłościowym jest wyczerpujący, a próba konstruowania
właściwych i innych postanowień wydawanych w tym postępowaniu ma znamiona
3
dowolności zaprzeczającej racjonalności ustawodawcy. Późniejsze zmiany eliminujące
skargę kasacyjną z postępowania egzekucyjnego i postępowania upadłościowego
potwierdzają prawidłowość i trwałości wykładni przyjętej po 1996 r. (postanowienia SN
z 7.01.1997 r., I CKN 13/96, OSNC 1997/5/54, z 8.05.1997 r., II CKN 159/97 niepubl., z
6.06.1997 r., I CZ 56/97 niepubl., z 5.05.2000 r., I CZ 55/00 niepubl., z 19.04.2001, IV
CZ 130/00 niepubl., z 23.03.2006 r., II CZ 21/06 niepubl.).
Utrwalona wykładnia przytoczonych przepisów nie pozwala usprawiedliwić
koncepcji przedstawionej w zażaleniu, ponieważ nie znajduje ona uzasadnienia w ich
treści, dlatego zażalenie podlega oddaleniu zgodnie z art. 3941
§ 1 i 3 w związku z art.
39814
k.p.c.