Uzasadnienie z 30 czerwca 2016, sygn. II C 264/16

Sygn. akt: II C 264/16

UZASADNIENIE WYROKU Z DNIA 15 CZERWCA 2016 ROKU

SĄDU REJONOWEGO DLA M. ST. WARSZAWY W (...)

1.  Stanowiska stron.

Powód P. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o nakazanie pozwanemu (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W. wydania powodowi tabletu o specyfikacji zgodnej z umową oznaczoną numerem (...), zawartą w dniu 30 marca 2015 roku w ramach oferty promocyjnej „Szybka N. z tabletem za 1 zł” w terminie 7 dni od dnia uprawomocnia się wyroku wydanego przez Sąd, a ponadto o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania, w tym także kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że w dniu 30 marca 2015 roku powód zawarł z pozwanym umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Na podstawie powyższej umowy, pozwany miał doręczyć powodowi tablet na wskazany przez niego adres odbioru usługi. W związku z nie otrzymaniem urządzenia, powód w dniu 09 lipca 2015 roku złożył telefoniczną reklamację, wskazując, że pozwany nalicza opłaty pomimo tego, że nadal nie wykonał umowy łączącej strony. (pozew – k. 2-4)

W odpowiedzi na pozew wniesionej w dniu 09 maja 2016 roku, pozwany reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, iż powództwo zasługuje na oddalenie w całości, ze względu na brak legitymacji biernej pozwanego. Pozwany podniósł, iż bezspornym jest, że pomiędzy stronami doszło do zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, na podstawie której powód zakupił od pozwanego za 1,00 zł netto tablet o wartości 500,00 zł netto. Zgodnie z zawartą umową, pozwany w dniu 22 maja 2015 roku doręczył tablet za pośrednictwem firmy kurierskiej (...) Polska na wskazany przez powoda w umowie adres świadczenia usługi. Ponadto pozwany wskazał, iż na potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej urządzenie w miejscu odbiorcy widnieje czytelnie napisane nazwisko (...) oraz nieczytelny podpis odbiorcy. W związku z powyższym przesyłka została skutecznie doręczona na adres powoda, a urządzenie będące przedmiotem umowy nie zostało pozwanemu do dnia dzisiejszego zwrócone. Powyższe oznacza, iż pozwany nie włada urządzeniem należącym do powoda, a co za tym idzie nie jest zobowiązany do jego zwrotu. Ponadto wskazano, iż wydanie tabletu nie warunkowało możliwości korzystania z usług telekomunikacyjnych i pobierania za nie opłat, ponieważ usług polegała na świadczeniu dostępu do Internetu, z którego usługobiorca może korzystać przy użyciu dowolnego urządzenia. (odpowiedź na pozew – k. 42-43)

W dniu 27 maja 2016 roku pełnomocnik powoda wniósł pismo procesowe, w którym podniósł, iż obowiązkiem pozwanego było wydanie urządzenia stronie umowy jaką był powód, a nie osobie trzeciej, która nie była upoważniona do odbioru przesyłki. Powód podniósł, iż nie zna żadnej osoby o nazwisku (...) i nie ma możliwości aby taka osoba przebywała pod adresem wskazany w umowie, jako miejsce pod które miał być dostarczony tablet. Ponadto podkreślono, iż w ocenie powoda wszelkie zaniechania przewoźnika obciążają pozwanego, a dla łączącej strony umowy jest bez znaczenia, czy pozwany przy jej wykonywaniu korzystał z pomocy osób trzecich, czy też nie. (pismo procesowe z dnia 27 maja 2016 roku – k. 59)

Do czasu zakończenia postępowania, stanowisko stron nie uległo zmianie.

2.  Stan faktyczny

W dniu 30 marca 2015 roku powód P. M. zamieszkały przy ulicy (...) w W. zawarł z pozwanym (...) spółką akcyjną z siedzibą w W. umowę o świadczenie usługi (...), w której jako miejsce świadczenia usług wskazano lokal znajdujący się przy ulicy (...) w J.. Przedmiotem umowy było świadczenie przez pozwanego usługi (...) w zakresie i na warunkach określonych w umowie, w ramach której powód korzystał również z oferty promocyjnej „Szybka N. z tabletem za 1 zł”. Świadczenie usług rozpoczynało się pod warunkiem istnienia możliwości technicznych, od 17 maja 2015 roku, natomiast w przypadku braku możliwości technicznych do świadczenia usługi w danym lokalu – umowa wygasała (§ 2). Zgodnie z § 3 w ramach opłaty abonamentowej abonent otrzymał dostęp do sieci Internet, konto poczty elektronicznej oraz udogodnienia towarzyszące, określone w cenniku, natomiast rozpoczęcie naliczania opłat za usługę nastąpiło od 17 maja 2015 roku. (okoliczności bezsporne, umowa o świadczenie usług (...) – k. 8-9)

Zgodnie z punktem 6 pkt 2 regulaminu promocji „Szybka N. z tabletem za 1 zł” cena tabletu podlegała obniżeniu z kwoty 500 zł z VAT do kwoty 1,00 zł z VAT pod warunkiem, że klient nie skorzystał z prawa odstąpienia od umowy o świadczenie usługi lub nie zrezygnował z aneksu do umowy o świadczenie usługi, zawartych na warunkach promocji. Urządzenie, o którym mowa powyżej, wysyłane jest przez O. na adres lokalizacji, w której świadczona będzie usługa, po jej zarejestrowaniu lub po zawarciu aneksu do umowy o świadczenie usługi. Klient określa adres lokalizacji świadczenia usługi w momencie składania zamówienia na usługę. Urządzenie jest wysyłane na koszt O. w terminie do 30 dni roboczych od dnia rejestracji usługi w przypadku zawarcia umowy o świadczenie usługi lub od dnia, w którym umowa zaczyna obowiązywać na zasadach określonych w aneksje do umowy o świadczenie usługi. (regulamin promocji „Szybka N. z tabletem za 1 zł” – k. 16 i 16v)

Pozwany za pośrednictwem firmy kurierskiej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., na której wybór powód nie miał wpływu, wysłał przesyłkę zawierającą tablet konsumentowi - P. M. na adres ul. (...) w J.. Przesyłka o wadze 1 kg została odebrana w stanie nienaruszonym w dniu 22 maja 2015 roku o godzinie 10:14 przez osobę o nazwisku (...). (potwierdzenie odbioru przesyłki skierowanej do pozwanego – k. 44)

Przesyłka kurierska zawierająca tablet nie została doręczona do rąk P. M., który nie upoważniał nikogo do odbioru paczki w jego imieniu. Osoba o nazwisku (...) nie jest znana P. M. ( zeznania powoda).

Pismem z dnia 16 lipca 2015 roku powód zwrócił się do pozwanego o dostarczenie zgodnie z umową sprzętu w postaci tabletu, skorygowanie naliczeń za usługę w związku z niewywiązywaniem się z umowy oraz zaproponowanie rekompensaty w związku z niedoręczeniem mu tabletu przez kuriera z firmy (...). (pismo z dnia 29 lipca 2015 roku – k. 12)

W odpowiedzi na powyższe, w dniu 14 sierpnia 2015 roku pozwany wskazał, iż zgodnie z regulaminem promocji tablet wysyłany jest do 30 dni roboczych od aktywacji usługi, lub wejścia w życie aneksu, na adres instalacji usługi. T. objęty niniejszą umową został doręczony powodowi za pośrednictwem firmy kurierskiej w dniu 22 maja 2015 roku, a przesyłkę odebrała osoba pełnoletnia, która otworzyła drzwi lokalu w miejscu doręczenia. W związku z tym, brak jest podstaw do wysyłania powodowi kolejnego urządzenia. (pismo procesowe z dnia 14 sierpnia 2016 roku – k. 12v)

Pismem z dnia 08 września 2015 roku powód zwrócił się do pozwanego z przesądowym wezwaniem do wydania tabletu w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma oraz skorygowania faktur VAT wystawionych na rzecz powoda . (wezwanie do wydania tabletu z dnia 08 września 2015 roku – k. 14)

W piśmie procesowym z dnia 03 października 2015 roku pozwany poinformował powoda, iż nie znajduje żadnych podstaw do zmiany stanowiska, a informacje zawarte w piśmie z dnia 14 sierpnia 2015 roku uznaje za pełne i wyczerpujące. (pismo procesowe z dnia 03 października 2015 roku – k. 13)

Ustalony powyższej stan faktyczny został ustalony w oparciu o powołane wyżej dowody, z uwzględnieniem okoliczności między stronami niespornych. Nie wymagają bowiem dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości (art. 229 k.p.c.). Natomiast gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane (art. 230 k.p.c.).

Sąd dopuścił dowód z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy na okoliczność tego, czy pozwany włada rzeczą powoda, której wydania dochodzi ten ostatni oraz czy pozwany wykonał swoje zobowiązanie zgodnie z treścią łączącej strony umowy.

Ponadto Sąd postanowił dopuścić dowód z przesłuchania stron, ograniczając przeprowadzenie tego dowodu do przesłuchania powoda P. M. na okoliczność tego, czy pozwany wywiązał się względem powoda z obowiązku wydania mu tabletu w ramach promocji „Szybka N. z tabletem za 1 zł”. W pozostałym zakresie Sąd oddalił wniosek dowodowy, jako zgłoszony na okoliczności niesporne lub pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia, uznając że skutkowałoby to jedynie przedłużeniem postępowania, a niczego nowego i istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy nie byłoby w stanie wnieść.

Oceniając zeznania powoda P. M., Sąd uznał je za wiarygodne w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie odnośnie tego, że nie została mu wydana przesyłka zawierająca tablet, że nie upoważniał nikogo do odbioru przedmiotowej przesyłki, jak również że nie zna osoby o imieniu (...).. Zdaniem Sądu przedstawione przez powoda fakty znajdują potwierdzenie w pozostałych dowodach i są przekonujące, zwłaszcza że pozwany – dla odparcia dochodzonego roszczenia - nie zaoferował żadnego przeciwdowodu, przeczącego twierdzeniom pozwu i relacji powoda.

Zeznania powoda dopełniają się z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i co do zasady nie są sprzeczne ze stanowiskiem pozwanego: P. M. nie przeczył bowiem temu, że pozwany wysłał na prawidłowy adres miejsca świadczenia usługi przesyłkę zawierającą tablet. Stwierdził jedynie, że przedmiot umowy w postaci tabletu nie został mu nigdy dostarczony – kurier nie wydał do jego rąk przesyłki, to z kolei bynajmniej nie kłóci się z dokumentem zaoferowanym przez pozwanego, albowiem wynika z niego tylko to, że przesyłkę odebrała osoba o nazwisku O., nie zaś P. M.. Okoliczność, że powód nie odebrał osobiście przesyłki zawierającej tablet, że przedmiot umowy nie został mu wydany i że nim nie dysponuje, pozostawała de facto poza sporem.

3. Uzasadnienie prawne i motywacja rozstrzygnięcia

Powództwo jest zasadne i zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Podstawą faktyczną roszczenia powoda było twierdzenie, iż pozwany nie wywiązał się z przyjętych na siebie zobowiązań tj. wydania tabletu o specyfikacji zgodnej z umową oznaczoną (...), zawartą 30 marca 2015 roku w ramach oferty promocyjnej „Szybka N. z T. za 1 zł ”.

Poza sporem pozostawała okoliczność zawarcia pomiędzy stronami w dniu 30 marca 2015 roku umowy o świadczenie usługi (...) w ramach oferty promocyjnej „Szybka N. z T. za 1 zł”. Na podstawie powyższej umowy i na warunkach w niej przewidzianych pozwany obniżył cenę sprzedaży tabletu z 500 zł z VAT do 1 zł z VAT, a ponadto zobowiązał się do jego wysłania do miejsca lokalizacji określonego w umowie w terminie 30 dni od dnia rejestracji usługi. Zawarta przez strony umowa jest zatem umową mieszaną łączącą elementy dwóch umów: umowy sprzedaży oraz umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Poddane rozstrzygnięciu Sądu zostały elementy stosunku sprzedaży, a konkretnie obowiązek wydania rzeczy kupującemu.

Wynikające z treści umowy sprzedaży zobowiązania stron dochodzą do skutku solo consensu (J.P. Naworski, Glosa do wyroku SN z dnia 28 lipca 1999 r., II CKN 552/98, Mon. Praw. 2000, nr 8, s. 506) . Przy tym chodzi tutaj wyłącznie o skutki obligacyjne, a więc zobowiązanie się sprzedawcy do przeniesienia własności rzeczy (prawa) na nabywcę i wydania rzeczy oraz zobowiązanie się kupującego do odebrania rzeczy i zapłaty ceny. Ważność umowy zależy więc wyłącznie od zgodnych oświadczeń woli stron, a wydanie rzeczy, czy też zapłata ceny są zdarzeniami będącymi wyłącznie przejawami jej wykonania (por. A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne, 1998, s. 265; W. Katner, Umowne przeniesienie własności ruchomości w prawie polskim, Warszawa 1992 ).

W przypadku sporu o wykonanie umowy sprzedaży, a taki spór zawisł przez tutejszym Sądem, sprzedawcę obciąża dowód spełnienia świadczenia - wydania rzeczy, a nabywcę – dowód zapłacenia ceny. Zapłacenie ceny przy równoczesnym i niewątpliwym fakcie odebrania towaru oznacza bowiem wywiązanie się przez kupującego z jego obowiązku umownego, a więc jest faktem, z którego nabywca wywodzi skutki prawne.

Powód w ocenie Sądu wywiązał się z obowiązku wykazania, że cenę sprzedaży tabletu uiścił (pozwany faktu tego w ogóle nie negował). Udowodnił również sam fakt zawarcia umowy, jej niekwestionowaną treść oraz okoliczności towarzyszącym przedmiotowej transakcji. W tej sytuacji to pozwany powinien udowodnić, że wywiązał się z przyjętego na siebie świadczenia wzajemnego w postaci wydania powodowi tabletu, co w okolicznościach niniejszej sprawy sprowadzało się do wykazania, że wytypowany przez pozwanego przewoźnik wydał powodowi przedmiot umowy sprzedaży.

W ocenie Sądu pozwany faktu tego nie dowiódł. Tymczasem w myśl ogólnych zasad dowodzenia, dowodzi się faktów pozytywnych (wydania rzeczy), nie zaś faktów negatywnych (niewydania przedmiotu umowy). Tym samym udowodnienie faktu wydania przesłanej rzeczy przez kuriera konsumentowi spoczywało na pozwanym. Udowodnienie przez pozwanego faktu przekazania tabletu przewoźnikowi, celem doręczenia, przy braku dowodu rzeczywistego doręczenia przesyłki do rąk powoda (albo osoby przez niego upoważnione), nie jest tożsame (nie zastępuje) z wydaniem rzeczy konsumentowi i dlatego nie jest wystarczające. Wydania rzeczy „jakiejś” osobie o nazwisku O. bynajmniej nie jest tożsame z przeniesieniem posiadania tabletu na rzecz powoda.

W niniejszej sprawie – z uwagi na jej konsumencki charakter – nie znajduje bowiem zastosowania art. 544 § 1 k.c. ( Jeżeli rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że wydanie zostało dokonane z chwilą, gdy w celu dostarczenia rzeczy na miejsce przeznaczenia sprzedawca powierzył ją przewoźnikowi trudniącemu się przewozem rzeczy tego rodzaju), lecz art. 548 § 3 k.c. jeżeli rzecz sprzedana ma zostać przesłana przez sprzedawcę kupującemu będącemu konsumentem, niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego z chwilą jej wydania kupującemu. Za wydanie rzeczy uważa się jej powierzenie przez sprzedawcę przewoźnikowi, jeżeli sprzedawca nie miał wpływu na wybór przewoźnika przez kupującego. Postanowienia mniej korzystne dla kupującego są nieważne.

Przejście na kupującego niebezpieczeństwa przypadkowej utraty rzeczy powierzonej przez sprzedawcę przewoźnikowi (art. 548 § 1 w zw. z art. 544 § 1 k.c.) nie może być utożsamiane z wykazaniem wystąpienia samego zdarzenia w postaci przypadkowej utraty przesyłki. Sprzedawca musi najpierw udowodnić, że doszło w ogóle do przypadkowej utraty przesyłki, jeśli chce skorzystać z obciążających kupującego konsekwencji związanych z przejściem na tegoż kupującego niebezpieczeństwa przypadkowej utraty rzeczy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 1996 r., sygn. akt I ACR 154/96, OSA 1997, Nr 1, poz. 3, s. 39). Zapewnienie kupującemu możliwości odebrania nabytej rzeczy nie wystarcza do przyjęcia, że rzecz została kupującemu wydana ze skutkami wynikającymi z art. 548 k.c. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2002 roku, sygn. akt V CKN 1418/00, (...) Prawnej L.). Stosownie do treści art. 548 § 1 k.c., niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego z chwilą wydania rzeczy, niezależnie od tego, kiedy kupujący stanie się właścicielem tej rzeczy. Przez wydanie rzeczy rozumieć należy przede wszystkim wydanie w rozumieniu art. 348 zdanie 1 k.c. – przeniesienie posiadania: Przeniesienie posiadania następuje [bowiem ] przez wydanie rzeczy.

W niniejszej sprawie pozwany nie wywiązał się z przyjętych na siebie obowiązków umownych, albowiem w myśl omówionych wyżej przepisów nie wydał skutecznie powodowi, który nabył rzecz jako konsument, przedmiotu umowy sprzedaży.

W odniesieniu do relacji z udziałem konsumenta, doprecyzowano reguły rządzące przejściem niebezpieczeństwa przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przesyłanej konsumentowi, utrzymując, że linią demarkacyjną oddzielającą okresy odpowiedzialności sprzedawcy i konsumenta jest chwila wydania przedmiotu umowy kupującemu. Stosownie do rozwiązania przyjętego w art. 4541 k.c. momentem tym jest chwila, w której konsument w oznaczonym miejscu ma obowiązek odebrania przedmiotu umowy. Zatem wszelkie ryzyka związane z przedmiotem umowy zawieranej z konsumentem, od momentu jego nadania do przemieszczenia do momentu odebrania, obciążają sprzedawcę. Zasada ta obowiązuje niezależnie od tego, do jakiego przewoźnika zwrócił się sprzedawca z prośbą o dokonanie przemieszczenia. Konsument byłby obciążony ryzykiem przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy wtedy, gdyby sprzedawca nie miał wpływu na wybór przewoźnika dokonującego przemieszczenia. (E. Gniewek [red.], Kodeks cywilny. Komentarz, System Informacji Prawnej Legalis).

W niniejszej sprawie poza sporem było, że wyboru przewoźnika dokonał pozwany, a powód nie miał na jego decyzję żadnego realnego wpływu.

Szczególnym przypadkiem ponoszenia „niebezpieczeństwa” jest utrata sprzedanej rzeczy przed jej wydaniem kupującemu; jeżeli jest to rzecz oznaczona co do gatunku, sprzedawca musi wydać inny egzemplarz, ponosi zatem stratę (Wyrok Sąd Najważniejszego z 28 lipca 1999 roku, sygn. akt II CKN 552/98, LexPolonica nr 342832, OSNC 2000, nr 2, poz. 24). Z kolei jeżeli jest to rzecz oznaczona co do tożsamości, ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą z art. 471 k.c. (w razie gdy nie zdoła się ekskulpować) lub staje się wolny od obowiązku świadczenia (w razie gdy powiedzie się ekskulpacja), z tym zastrzeżeniem, że musi zwrócić cenę, jeśli ją wpierw zainkasował (art. 475 i 495 k.c.).

Ponieważ w niniejszej sprawie rzecz (tablet) oznaczona była li tylko co do gatunku, skutkiem jej utraty przed wydaniem konsumentowi, okazał się obowiązek wydania innego egzemplarza.

Podsumowując powyższe rozważania należy wskazać, iż w ocenie Sądu pozwany wykazał jedynie, że doszło do przekazania przesyłki zawierającej urządzenia firmie kurierskiej (...) Polska celem jego doręczenia. Na potwierdzenie powyższego pozwany przedłożył do akt sprawy potwierdzenie nadania przesyłki za pośrednictwem firmy kurierskiej (...) Polska (k. 44). W tym miejscu wskazać należy, iż nadania przesyłki nie można w obrocie konsumenckim utożsamiać z wydaniem rzeczy i przeniesieniem na kupującego ryzyka utraty rzeczy. Zwłaszcza gdy powód zaprzecza, że przesyłkę otrzymał, a z dowodów dołączonych do akt sprawy nie wynika, że powód ją odebrał. Jak wynika z akt sprawy, na potwierdzeniu odbioru przesyłki w miejscu przeznaczonym do podpisu widnieje nazwisko (...), należące do osoby trzeciej, która nie została upoważniona przez powoda do obierania w jego imieniu korespondencji. Podkreślenia wymaga również fakt, iż wszelkie ryzyka związane z przedmiotem umowy zawieranej z konsumentem, od momentu jego nadania do momentu odebrania, obciążają wyłącznie sprzedawcę. Zasada ta obowiązuje niezależnie od tego, do jakiego przewoźnika zwrócił się sprzedawca z prośbą o dokonanie przemieszczenia. Oznacza to, że obowiązek prawidłowego doręczenia przesyłki powodowi (do jego rąk albo do rąk osoby przez niego uprawnionej), w całości obciążał pozwanego.

W związku z tym, wobec niewykazania okoliczności z których wynikałoby, iż urządzenie – w wykonaniu zawartej umowy - zostało w sposób prawidłowy zostało doręczone powodowi, Sąd w punkcie I wyroku nakazał pozwanemu (...) Spółce Akcyjnej w W., aby wydał powodowi P. M. tablet o specyfikacji zgodnej z umową oznaczoną (...), zawartą 30 marca 2015 roku w ramach oferty promocyjnej „Szybka N. z T. za 1 zł”, w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, co było zgodne z żądaniem pozwu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., statuującego zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty strony powodowej, jako wygrywającej sprawę w całości, składały się: wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w kwocie 120,00 zł ustalone stosownie do § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych, opłata od pozwu w kwocie 30 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł co łącznie daje kwotę 167,00 zł, którą Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda w punkcie II sentencji wyroku.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku.

(...)

(...)