Postanowienie SN z 19 marca 2009, sygn. IV CSK 451/08
Data orzeczenia
19 marca 2009
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Jan Górowski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 19 marca 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jan Górowski (przewodniczący)
SSN Antoni Górski (sprawozdawca)
SSN Henryk Pietrzkowski
Protokolant Hanna Kamińska
w sprawie z powództwa M.K.
przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń SA
o zapłatę,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej
w dniu 19 marca 2009 r.,
skargi kasacyjnej powódki
od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt [...],
odrzuca skargę kasacyjną i nie obciąża strony powodowej
kosztami zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
2
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy w B., uwzględniając
częściowo roszczenia z tytułu następstw wypadku drogowego, jakiemu uległa
powódka w dniu 24 czerwca 2004 r., zasądził na jej rzecz od pozwanego 70.000 zł.
zadośćuczynienia oraz 500 zł. odszkodowania, a w pozostałym zakresie oddalił
powództwo, jako niezasadne, w tym w całości roszczenie o ustalenie
odpowiedzialności pozwanego za szkodę związaną z wypadkiem, jaka się może
ujawnić u powódki w przyszłości.
Na skutek apelacji powódki od tego orzeczenia, kwestionującej je w części
oddalającej powództwo, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 14 maja 2008 r. zmienił
rozstrzygnięcie w ten sposób, że podwyższył zadośćuczynienie do kwoty 90.000 zł.
a odszkodowanie do kwoty 3.000 zł. W pozostałym zakresie oddalił apelację, jako
nieuzasadnioną. Jeśli chodzi o roszczenie dotyczące ustalenia odpowiedzialności
pozwanego na przyszłość, Sąd uznał je w obecnym stanie prawnym za chybione co
do samej zasady. W sprawie ma bowiem zastosowanie ustawa z dnia 16 lutego
2007 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 80, poz. 538), która weszła w
życie w dniu 10 sierpnia 2007 r. Stosownie do art. 2 tej ustawy, do roszczeń
powstałych przed dniem wejścia jej w życie, a według przepisów dotychczasowych
w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się nowowprowadzony art. 4421
k.c.
Zgodnie zaś z art. 4421
§ 3 k.c., w razie wyrządzenia szkody na osobie,
przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w
którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej
naprawienia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w przypadku wystąpienia „nowej”
szkody, pozostającej w związku przyczynowym z wypadkiem powódki będzie ona
mogła w terminie trzech lat od powzięcia wiadomości o szkodzie dochodzić jej
naprawienia na drodze sądowej. W przeciwieństwie więc do poprzedniego stanu
prawnego, obecnie żądanie to nie będzie ograniczone dziesięcioletnim terminem,
liczonym od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. W takiej zaś
sytuacji powódka nie ma interesu prawnego w domaganiu się ustalenia
odpowiedzialności pozwanego na przyszłość.
3
Wyrok Sądu Apelacyjnego zakwestionowała powódka skargą kasacyjną
w części oddalającej apelację, w jakiej podważała oddalenie roszczenia o ustalenie
odpowiedzialności pozwanego na przyszłość. Zarzuciła naruszenie art. 4421
§ 3
k.c. oraz art. 189 k.p.c. i wniosła o jego uchylenie w zaskarżonej części
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uwzględnienie
roszczenia o ustalenie odpowiedzialności pozwanego za szkodę, mogącą ujawnić
się w przyszłości, jako następstwo obrażeń odniesionych w wypadku
komunikacyjnym z dnia 24 czerwca 2004 r.
W piśmie procesowym z dnia 4 marca 2009 r., nazwanym „odpowiedzią na
skargę kasacyjną”, pozwany wnosił o jej odrzucenie lub o oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o odrzucenie skargi kasacyjnej jest uzasadniony. Nie ulega
wątpliwości, że roszczenie powódki o ustalenie odpowiedzialności pozwanego za
szkodę mogącą ujawnić się w przyszłości jest roszczeniem o charakterze
majątkowym. Oznacza to, że skarga kasacyjna, dotycząca tylko tego roszczenia
byłaby dopuszczalna, gdyby jego wartość wynosiła minimum 50.000 zł. (art. 3982
§ 1 k.p.c.).
W postępowaniu przed sądami powszechnymi powódka, reprezentowana
przez zawodowego pełnomocnika, nie dokonała określenia wartości przedmiotu
swojego roszczenia o ustalenie. Uczyniła to dopiero w skardze kasacyjnej, podając
jego wartość na 50.000 zł., co, jak trafnie podniósł pozwany w piśmie z dnia
4 marca 2009 r., jest wskazaniem oczywiście zawyżonym. Wartość przedmiotu
sporu przed Sądem I – ej Instancji została określona na 141.143 zł., z czego Sąd
Okręgowy w wyroku z dnia przyznał powódce 70.000 zł. zadośćuczynienia oraz
500 zł odszkodowania, oddalając powództwo w pozostałym zakresie, tj.
dotyczącym roszczeń o wartości 70.643 zł. W apelacji od tego orzeczenia powódka
domagała się jego zmiany przez zasadzenie dodatkowo zadośćuczynienia w
kwocie 50.000 zł., odszkodowania w kwocie 11.043 zł., renty w zróżnicowanych
kwotach miesięcznych, poczynając od 24 czerwca 2004 r. oraz ustalenia
odpowiedzialności pozwanego za szkodę, jaka może ujawnić się u powódki w
przyszłości, a która pozostawać będzie w związku przyczynowym z wypadkiem
4
komunikacyjnym z dnia 24 czerwca 2004 r. Z tego wyszczególnienia składników
przedmiotu zaskarżenia apelacją wynika, że wartość skarżonego oddalenia
roszczenia o ustalenie mogła być co najwyżej symboliczna, w żadnym zaś razie nie
obejmowała kwoty 50.000 zł. Wskazanie następnie w skardze kasacyjnej kwoty
50.000 zł. na określenie wartości przedmiotu zaskarżenia, obejmującego tylko
roszczenie o ustalenie, było zatem dowolne i zupełnie nieusprawiedliwione
procesowo. W tej sytuacji skarga podlegała odrzuceniu, jako niedopuszczalna.
Uwzględniając charakter roszczenia oraz sytuację materialna powódki, na
podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążano jej kosztami zastępstwa prawnego na rzecz
strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym.