Postanowienie SN z 19 marca 2009, sygn. IV CSK 451/08
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Przedmiot
o zapłatę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Kwota główna
500 zł · odszkodowanie
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Tematy
zadośćuczynienie
odszkodowanie
Role w sprawie
powód
pozwany
poszkodowany
Data orzeczenia
19 marca 2009
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Jan Górowski
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 19 marca 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jan Górowski (przewodniczący)
SSN Antoni Górski (sprawozdawca)
SSN Henryk Pietrzkowski
Protokolant Hanna Kamińska
w sprawie z powództwa M.K.
przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń SA
o zapłatę,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej
w dniu 19 marca 2009 r.,
skargi kasacyjnej powódki
od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt [...],
odrzuca skargę kasacyjną i nie obciąża strony powodowej
kosztami zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
2
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy w B., uwzględniając
częściowo roszczenia z tytułu następstw wypadku drogowego, jakiemu uległa
powódka w dniu 24 czerwca 2004 r., zasądził na jej rzecz od pozwanego 70.000 zł.
zadośćuczynienia oraz 500 zł. odszkodowania, a w pozostałym zakresie oddalił
powództwo, jako niezasadne, w tym w całości roszczenie o ustalenie
odpowiedzialności pozwanego za szkodę związaną z wypadkiem, jaka się może
ujawnić u powódki w przyszłości.
Na skutek apelacji powódki od tego orzeczenia, kwestionującej je w części
oddalającej powództwo, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 14 maja 2008 r. zmienił
rozstrzygnięcie w ten sposób, że podwyższył zadośćuczynienie do kwoty 90.000 zł.
a odszkodowanie do kwoty 3.000 zł. W pozostałym zakresie oddalił apelację, jako
nieuzasadnioną. Jeśli chodzi o roszczenie dotyczące ustalenia odpowiedzialności
pozwanego na przyszłość, Sąd uznał je w obecnym stanie prawnym za chybione co
do samej zasady. W sprawie ma bowiem zastosowanie ustawa z dnia 16 lutego
2007 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 80, poz. 538), która weszła w
życie w dniu 10 sierpnia 2007 r. Stosownie do art. 2 tej ustawy, do roszczeń
powstałych przed dniem wejścia jej w życie, a według przepisów dotychczasowych
w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się nowowprowadzony art. 4421
k.c.
Zgodnie zaś z art. 4421
§ 3 k.c., w razie wyrządzenia szkody na osobie,
przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w
którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej
naprawienia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w przypadku wystąpienia „nowej”
szkody, pozostającej w związku przyczynowym z wypadkiem powódki będzie ona
mogła w terminie trzech lat od powzięcia wiadomości o szkodzie dochodzić jej
naprawienia na drodze sądowej. W przeciwieństwie więc do poprzedniego stanu
prawnego, obecnie żądanie to nie będzie ograniczone dziesięcioletnim terminem,
liczonym od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. W takiej zaś
sytuacji powódka nie ma interesu prawnego w domaganiu się ustalenia
odpowiedzialności pozwanego na przyszłość.
3
Wyrok Sądu Apelacyjnego zakwestionowała powódka skargą kasacyjną
w części oddalającej apelację, w jakiej podważała oddalenie roszczenia o ustalenie
odpowiedzialności pozwanego na przyszłość. Zarzuciła naruszenie art. 4421
§ 3
k.c. oraz art. 189 k.p.c. i wniosła o jego uchylenie w zaskarżonej części
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uwzględnienie
roszczenia o ustalenie odpowiedzialności pozwanego za szkodę, mogącą ujawnić
się w przyszłości, jako następstwo obrażeń odniesionych w wypadku
komunikacyjnym z dnia 24 czerwca 2004 r.
W piśmie procesowym z dnia 4 marca 2009 r., nazwanym „odpowiedzią na
skargę kasacyjną”, pozwany wnosił o jej odrzucenie lub o oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o odrzucenie skargi kasacyjnej jest uzasadniony. Nie ulega
wątpliwości, że roszczenie powódki o ustalenie odpowiedzialności pozwanego za
szkodę mogącą ujawnić się w przyszłości jest roszczeniem o charakterze
majątkowym. Oznacza to, że skarga kasacyjna, dotycząca tylko tego roszczenia
byłaby dopuszczalna, gdyby jego wartość wynosiła minimum 50.000 zł. (art. 3982
§ 1 k.p.c.).
W postępowaniu przed sądami powszechnymi powódka, reprezentowana
przez zawodowego pełnomocnika, nie dokonała określenia wartości przedmiotu
swojego roszczenia o ustalenie. Uczyniła to dopiero w skardze kasacyjnej, podając
jego wartość na 50.000 zł., co, jak trafnie podniósł pozwany w piśmie z dnia
4 marca 2009 r., jest wskazaniem oczywiście zawyżonym. Wartość przedmiotu
sporu przed Sądem I – ej Instancji została określona na 141.143 zł., z czego Sąd
Okręgowy w wyroku z dnia przyznał powódce 70.000 zł. zadośćuczynienia oraz
500 zł odszkodowania, oddalając powództwo w pozostałym zakresie, tj.
dotyczącym roszczeń o wartości 70.643 zł. W apelacji od tego orzeczenia powódka
domagała się jego zmiany przez zasadzenie dodatkowo zadośćuczynienia w
kwocie 50.000 zł., odszkodowania w kwocie 11.043 zł., renty w zróżnicowanych
kwotach miesięcznych, poczynając od 24 czerwca 2004 r. oraz ustalenia
odpowiedzialności pozwanego za szkodę, jaka może ujawnić się u powódki w
przyszłości, a która pozostawać będzie w związku przyczynowym z wypadkiem
4
komunikacyjnym z dnia 24 czerwca 2004 r. Z tego wyszczególnienia składników
przedmiotu zaskarżenia apelacją wynika, że wartość skarżonego oddalenia
roszczenia o ustalenie mogła być co najwyżej symboliczna, w żadnym zaś razie nie
obejmowała kwoty 50.000 zł. Wskazanie następnie w skardze kasacyjnej kwoty
50.000 zł. na określenie wartości przedmiotu zaskarżenia, obejmującego tylko
roszczenie o ustalenie, było zatem dowolne i zupełnie nieusprawiedliwione
procesowo. W tej sytuacji skarga podlegała odrzuceniu, jako niedopuszczalna.
Uwzględniając charakter roszczenia oraz sytuację materialna powódki, na
podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążano jej kosztami zastępstwa prawnego na rzecz
strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym.. nie obciążano jej kosztami zastępstwa prawnego na rzecz
strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym.