Postanowienie SN z 2 kwietnia 2009, sygn. IV CZ 25/09
Data orzeczenia
2 kwietnia 2009
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Mirosław Bączyk
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 2 kwietnia 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)
SSN Antoni Górski
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)
ze skargi powódki o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 29 maja 2008 r.,
w sprawie z powództwa J. K.
przeciwko G. Spółdzielni Mieszkaniowej
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 2 kwietnia 2009 r.,
zażalenia powódki
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 13 stycznia 2009 r.,
oddala zażalenie i przyznaje adw. B. Z. od Skarbu Państwa
(Sądu Apelacyjnego) kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) zł
podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług tytułem
kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu
zażaleniowym.
2
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 14 lutego 2008 r. oddalił powództwo J. K.
skierowane przeciwko G. Spółdzielni Mieszkaniowej o zapłatę odszkodowania za
szkodę wyrządzoną nieprzekształceniem przysługującego powódce lokatorskiego
spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego w prawo własnościowe. Sąd
Apelacyjny wyrokiem z 29 maja 2008 r. oddalił apelację powódki od tego wyroku,
przychylając się do oceny, że powódka nie wykazała, iż spełniła warunki do
przekształcenia przysługującego jej prawa do lokalu w prawo własnościowe, a
pozwana bezpodstawnie odmówiła jej takiego przekształcenia, w konsekwencji nie
wykazała więc na czym polegało zawinione działanie lub zaniechanie pozwanej, z
którym wiązała roszczenie odszkodowawcze, związku przyczynowego między tymi
dwiema przesłankami, ani poniesionej szkody.
W dniu 19 listopada 2008 r. powódka złożyła osobiście sporządzoną skargę
o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 29
maja 2008 r. Powołała się w niej na późniejsze wykrycie nowych okoliczności
faktycznych, których nie mogła przedstawić w trakcie postępowania.
W uzasadnieniu tak sformułowanej podstawy wznowienia wskazała, że jej zdaniem
obydwa Sądy ignorowały rzeczywisty kontekst jej działania, a ponadto Sąd
I instancji bezpodstawnie nie zastosował w sprawie korzystnej dla powódki ustawy
z dnia 16 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych,
obowiązującej od 31 lipca 2007 r.
Skargę tę Sąd Apelacyjny na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił
postanowieniem z dnia 13 stycznia 2009 r., wyjaśniając, że tylko pozornie została
ona oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Wprawdzie bowiem powódka
powołała się na wystąpienie w sprawie nowych okoliczności faktycznych,
co odpowiada treści art. 403 § 2 k.p.c., jednak nie podała argumentów, które
wypełniłyby treścią tak sprecyzowaną podstawę wznowienia, bowiem nie wymieniła
okoliczności faktycznych i dowodów, które istniały w poprzednim postępowaniu
i z których nie mogła wówczas skorzystać. Za taką okoliczność Sąd nie uznał
subiektywnego odczucia skarżącej, że Sądy obydwu instancji ignorowały
rzeczywisty kontekst jej działania. Sąd Apelacyjny zaznaczył dalej, że druga
3
z podstaw wznowienia postępowania, powołanych przez powódkę w skardze –
nie uwzględnienie w trakcie orzekania przed Sądem I instancji korzystnych dla niej
regulacji ustawy z dnia 16 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach
mieszkaniowych - nie należy do katalogu ustawowych podstaw wznowienia
postępowania.
Powódka zaskarżyła powyższe postanowienie zażaleniem i wniosła o jego
zmianę przez wydanie orzeczenia o wznowieniu postępowania, ewentualnie
o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do
ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie według norm przepisanych kosztów
udzielonej powódce z urzędu pomocy prawnej.
Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, podniosła, że skarga była
sporządzona przez nią bez fachowej pomocy, dlatego nie zawierała odpowiedniego
uzasadnienia podstawy wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. Ten brak uzupełniła na
etapie postępowania zażaleniowego przez złożenie dokumentu, którego nie mogła
powołać w toku postępowania rozpoznawczego, gdyż otrzymała go od pozwanej
dopiero po wydaniu wyroku przez Sąd II instancji, w listopadzie 2008 r. Dokument
ten wykazuje, zdaniem skarżącej, jej twierdzenie, że wniosła cały wymagany wkład
i zasadnie żądała przekształcenia prawa do lokalu na własnościowe
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Podstawowym zagadnieniem, które wymaga rozstrzygnięcia, jest
dopuszczalność uzupełnienia przez skarżącą dopiero w postępowaniu
zażaleniowym merytorycznej treści podstawy wznowieniowej powołanej w skardze
i dołączenia dokumentu wskazanego jako nowy dowód uzasadniający tę podstawę.
Artykuł 3941
§ 3 k.p.c. nakazuje odpowiednie stosowanie do postępowania
zażaleniowego toczącego się przed Sądem Najwyższym m.in. art. 394 § 3 k.p.c.
Z treści tego ostatniego przepisu wynika, że zażalenie powinno zawierać
(poza innymi elementami) zwięzłe uzasadnienie ze wskazaniem w razie potrzeby
nowych faktów i dowodów. Sformułowanie "w razie potrzeby" nie oznacza
dowolności i swobody decyzji strony w tym względzie, lecz odwołuje się
do przebiegu postępowania w którym zażalenie zostało złożone. Skarżący może
skorzystać z możliwości powołania nowych faktów i dowodów tylko wówczas,
gdy konieczność przedstawienia bądź udowodnienia faktu powstała dopiero na
4
etapie postępowania toczącego się na skutek zażalenia, a nie wtedy, gdy potrzeba
taka istniała już wcześniej, jednak strona zaniechała powołania wniosków
dowodowych bądź powołała dowody, które okazały się nieprzydatne (tak Sąd
Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2001 r., IV CZ 64/01, OSNC
2002/3/36).
W rozpatrywanej sprawie skarżąca powołuje się na dokument, którym
dysponowała w momencie formułowania i wnoszenia skargi o wznowienie
postępowania. Nie było zatem żadnych przeszkód, aby skarga zawierała należyte
uzasadnienie podstawy, na której została oparta i by dokument wspierający ją
został przedłożony wraz ze skargą. Powódka miała zapewnioną pomoc prawną,
świadczoną z urzędu. To zaś, że zdecydowała się na samodzielne działanie
zamiast skorzystać z porady pełnomocnika, nie może uzasadniać łagodzenia
wobec niej rygorów procesowych.
Uzupełnienie skargi w postępowaniu zażaleniowym poprzez wypełnienie
treścią podanej podstawy i przedłożenie dowodu nie było w tej sytuacji skuteczne,
wobec czego zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 39814
k.p.c. w zw.
z art. 3941
§ 3 k.p.c.
Na marginesie już tylko zauważyć należy, że treść przedłożonego pisma
odpowiada innym rozliczeniom dostarczonym przez strony w toku postępowania,
gdyby więc nawet dopuścić możliwość uzupełnienia skargi w zastosowany przez
skarżącą sposób, nie ma podstaw do prognozowania, że zmieniłoby to sposób
rozstrzygnięcia sporu. Rozstrzygnięcie było bowiem oparte na analizie innych
dowodów niosących te same treści merytoryczne.
Orzeczenie o kosztach należnych pełnomocnikowi powódki za pomoc
świadczona z urzędu opiera się na podstawie § 15 w zw. z § 6 pkt 7, § 12 ust. 2 pkt
2 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.,
w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb
Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego
ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).
jz