Postanowienie SN z 23 kwietnia 2009, sygn. IV CZ 33/09
Data orzeczenia
23 kwietnia 2009
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Iwona Koper
Tagi
Podstawa prawna
art. 7
kpc
art. 126
kpc
art. 130
kpc
art. 369
kpc
art. 393
kpc
art. 394
kpc
art. 397
kpc
art. 398
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
POSTANOWIENIE
Dnia 23 kwietnia 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Iwona Koper (przewodniczący)
SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)
SSN Dariusz Zawistowski
w sprawie egzekucyjnej z wniosku Banku Gospodarki Żywnościowej Spółki
Akcyjnej w Warszawie Oddziału w B. i Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału
Terenowego w L.
przeciwko dłużnikom: J.D., i in. […] z udziałem licytanta T. P.
oraz z udziałem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – Oddziału
Okręgowego w R.
o świadczenie pieniężne,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 23 kwietnia 2009 r.,
zażalenia dłużnika J. D.
na postanowienie Sądu Okręgowego w L.
z dnia 24 czerwca 2008 r.,
odrzuca zażalenie.
Uzasadnienie
2
Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2008 r. Sąd Okręgowy w L. odrzucił
kasację dłużnika J. D. wniesioną od postanowienia tego Sądu z dnia 20 listopada
2007 r., którym oddalone zostało zażalenie wymienionego dłużnika na
postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia 23 stycznia 2007 r. w przedmiocie
przybicia. Sąd Okręgowy, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, przyjął, że skoro
postępowanie egzekucyjne w sprawie zostało wszczęte przed dniem 5 lutego 2005
r., t.j. datą wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks
postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz. 1804),
wprowadzającej zasadnicze zmiany dotyczące dopuszczalności zaskarżenia
orzeczeń w tym postępowaniu, to zgodnie z jej art. 7, mimo późniejszego wejścia
w życie ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania
cywilnego oraz o ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2005 r.
Nr 13, poz. 98) wprowadzającej m. in. w miejsce kasacji instytucję skargi
kasacyjnej, należało w sprawie tej stosować zgodnie z zasadą kontynuacji przepisy
k.p.c. w ich dotychczasowym brzmieniu. Wniesiony przez dłużnika środek nazwany
skargą kasacyjną traktować należało zatem jako kasację. W konsekwencji,
oceniając możliwość skutecznego wniesienia jej od postanowienia sądu
odwoławczego w przedmiocie przybicia, należało, stosownie do treści art. 7751
k.p.c. przyjąć, że środek ten dłużnikowi przysługiwał. Nie przesądzało to jednak
o jego dopuszczalności w sprawie niniejszej. Sąd, analizując jego treść uznał
bowiem, że środek ten dotknięty jest istotnym nieusuwalnym brakiem jednego
z zasadniczych elementów konstrukcyjnych przewidzianych w znajdującym
zastosowanie art. 3933
§ 1 pkt 1-4 k.p.c. W kasacji nie przedstawiono mianowicie
okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie (pkt 3 wymienionego przepisu).
Zdaniem Sądu, okoliczność ta przesądzała o niedopuszczalności kasacji w sprawie
niniejszej i powodowała konieczność jej odrzucenia na podstawie art. 3935
k.p.c.
w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i 13 § 2 k.p.c.
Na postanowienie o odrzuceniu kasacji dłużnik wniósł zażalenie.
Zarządzeniem z dnia 16 maja 2008 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia
braków formalnych zażalenia przez złożenie dodatkowych odpisów zażalenia wraz
z załącznikami oraz przez prawidłowe i wyczerpujące oznaczenie stron oraz
uczestników postępowania w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia
3
zażalenia. W dniu 28 maja 2008 r. żalący, częściowo uzupełniając braki zażalenia,
dołączył jego odpisy i wniósł o wydłużenie wskazanego terminu w celu usunięcia
pozostałych braków. Pismem z dnia 5 czerwca 2008 r., t.j. już po upływie
zakreślonego we wskazanym zarządzeniu terminu, żalący wskazał podmioty
będące – jego zdaniem – stronami postępowania, dołączając kolejne załączniki
i ich odpisy. Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2008 r. odmówiono przedłużenia
terminu do uzupełnienia braków zażalenia, a postanowieniem z tej samej daty Sąd
Okręgowy w L. zażalenie to odrzucił. Jako przyczynę takiego rozstrzygnięcia Sąd
wskazał nieuzupełnienie przez dłużnika w wyznaczonym terminie wszystkich
braków formalnych zażalenia.
Na postanowienie o odrzuceniu zażalenia dłużnik wniósł zażalenie, które
skierował wprost do Sądu Okręgowego w L. Żalący, wnosząc o uchylenie
zaskarżonego postanowienia, domagał się także uchylenia zarządzenia o odmowie
przedłużenia terminu do uzupełnienia braków odrzuconego obecnie zażalenia.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik dłużnika w istocie nie zaprzeczając, że
doszło do uchybienia temu terminowi, jako przyczynę uchybienia wskazał trudności
w nawiązaniu kontaktu z mocodawcą.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest niedopuszczalne.
Zażalenie zostało skierowane do niewłaściwego sądu. Żalący uczynił
bezpośrednim adresatem środka odwoławczego Sąd Okręgowy w L. Na
postanowienie sądu drugiej instancji zażalenie przysługuje zaś wyłącznie do Sądu
Najwyższego i jedynie w sprawach, o których mowa w art. 3941
§ 1 i 2 k.p.c. Jeżeli
zatem zamiarem żalącego było zaskarżenie takiego postanowienia powinien on je
wprawdzie wnieść za pośrednictwem sądu, który orzeczenie to wydał (art. 369 § 1
k.p.c. w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c. i art. 39821
k.p.c.), jednakże jako sąd, który miał jej
rozpoznać powinien wskazać sąd właściwy, a zatem w tym przypadku Sąd
Najwyższy (art. 3941
§ 1 k.p.c.). Skierowanie zażalenia do sądu drugiej instancji
spowodowało, że środek ten nie mógł być uznany za dopuszczalny. Zgodnie
z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, uchybienie polegające na
uczynieniu adresatem zażalenia sądu niewłaściwego powoduje konieczność
4
odrzucenia tego środka zaskarżenia (por. np. postanowienie SN z dnia 7 listopada
2006 r., I CZ 79/06, nie publ., postanowienie SN z dnia 22 marca 2007 r., III CZ
17/07, nie publ.). Na stronie skarżącej spoczywa obowiązek prawidłowego
oznaczenia sądu, do którego kieruje ona swój środek odwoławczy (art. 126 § 1
pkt 1 k.p.c.) i który to sąd właściwy jest do jego rozpoznania (por. uzasadnienie
postanowienia SN z dnia 1 października 1997 r. I CKN 255/97, Prok. i Pr. 1998,
nr 4, poz. 41). Ponieważ dłużnik w obecnym postępowaniu był, tak jak tego
wymaga art. 871
§ 1 k.p.c., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika,
przeto błędne skierowanie zażalenia do Sądu Okręgowego zamiast do Sądu
Najwyższego nie mogło być kwalifikowane w kategorii oczywistej niedokładności
bądź niezachowania warunków formalnych pisma procesowego. Wykluczona
zatem była możliwość zastosowania w sprawie art. 130 § 1 k.p.c. i wezwania
pełnomocnika skarżącego do naprawienia popełnionego przez niego błędu przez
wskazanie sądu właściwego do rozpoznania zażalenia (por. np. postanowienie SN
z dnia 30 maja 2006 r., I CZ 25/06, nie publ. oraz postanowienie SN z dnia 24 lipca
2006 r., IV CNP 57/06, nie publ.).
Zażalenie jest niedopuszczalne także z innej przyczyny. Zaskarżono nim
bowiem postanowienie, na które środek ten dłużnikowi nie przysługiwał. Jak już
wskazano, zażalenie do Sądu Najwyższego można skutecznie wnieść jedynie
w sprawach, o których mowa w art. 3941
k.p.c. Postanowienie Sądu Okręgowego
w L. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie tego Sądu o odrzuceniu kasacji
dłużnika nie zalicza się, ze względu na swój przedmiot, do orzeczeń wymienionych
w § 1 tego przepisu. Nie może być ono jednak także uznane za orzeczenie, o
którym mowa w paragrafie drugim art. 3941
k.p.c. Wprawdzie postanowienie z dnia
24 czerwca 2008 r. jest orzeczeniem, które kończy – w rozumieniu tego przepisu –
postępowanie w sprawie, lecz nie jest to jeszcze wystarczające do uznania, że na
postanowienie to przysługuje dłużnikowi zażalenie do Sądu Najwyższego.
Orzeczenie to, w myśl art. 3941
§ 2 k.p.c., musiałoby zostać jeszcze wydane w
sprawie, w której przysługuje skarga kasacyjna. Oceny tej kwestii należało dokonać
według przepisów obowiązujących w brzmieniu wynikającym ze zmian
wprowadzonych ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks
5
postępowania cywilnego oraz o ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych
(Dz. U. 2005 r. Nr 13, poz. 98), która weszła w życie dnia 6 lutego 2005 r.
Postępowanie egzekucyjne w sprawie niniejszej zostało wprawdzie wszczęte
w roku 2003, a zatem przed wejściem w życie wskazanej ustawy nowelizującej.
Zgodnie jednak z jej art. 3 w takich sprawach przepisy dotychczasowe znajdują
zastosowanie do złożenia, rozpoznania oraz odmowy przyjęcia do rozpoznania
kasacji wyłącznie wówczas, gdy zostanie ona wniesiona od orzeczenia wydanego
przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Zaskarżone skarga kasacyjną
postanowienie Sądu Okręgowego w L. oddalające zażalenie dłużnika na
postanowienie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie przybicia zostało wydane
w dniu 20 listopada 2007 r., a zatem po dacie wejścia w życie wskazanej ustawy
nowelizującej. Należało zatem przyjąć, że skarga kasacyjna w sprawie niniejszej
uczestnikowi nie przysługiwała (por. np. postanowienie SN z dnia 3 października
2007 r., IV CZ 58/07, nie publ., postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2007 r., V CSK
501/07, nie publ. oraz postanowienie SN z dnia 20 grudnia 2007 r., V CSK 460/07,
nie publ.). Zgodnie bowiem z art. 7674
§ 2 k.p.c. – w brzmieniu nadanym tą
nowelizującą ustawą – w postępowaniu egzekucyjnym na postanowienie sądu
drugiej instancji wydane w wyniku rozpoznania zażalenia skarga kasacyjna nie
przysługuje bez względu na przedmiot tego orzeczenia. Nie jest w takim przypadku
możliwe traktowanie skargi kasacyjnej jako kasacji i przyjęcie, że jest ona
w sprawie dopuszczalna na podstawie art. 7751
§ 2 k.p.c., który to przepis został
uchylony ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania
cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz. 1804) z dniem 5 lutego
2005 r., stałoby to bowiem w sprzeczności z jednoznacznym brzmieniem art. 3
ustawy nowelizującej z dnia 22 grudnia 2004 r.
W konsekwencji należało przyjąć, że zażalenie dłużnika na postanowienie
Sądu Okręgowego w L. z dnia 24 czerwca 2008 r. zostało wniesione w sprawie, w
której skarga kasacyjna nie przysługiwała, co ze względu na treść art. 3941
§ 2
k.p.c. stanowiło samodzielną przyczynę odrzucenia tego zażalenia.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na
podstawie art. 39821
k.p.c. w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c. i 373 k.p.c.
6
md