Postanowienie SN z 9 października 2009, sygn. IV CZ 65/09
Data orzeczenia
9 października 2009
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Irena Gromska-Szuster
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 9 października 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Józef Frąckowiak
w sprawie z powództwa A. D. i in. , przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych w
Warszawie Oddziałowi Terenowemu w B. i in. , o zapłatę, wydanie i ustalenie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 9 października 2009 r.,
zażalenia powodów A. D. i K. N.
na wyrok Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 29 stycznia 2009 r., oddala zażalenie
1) zasądza od A. D. i K. N. na rzecz Skarbu Państwa -
Wojewody [….], Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych
w T., Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy
Państwowe Nadleśnictwo G.i Państwowego Gospodarstwa
Leśnego - Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. kwotę 5400 zł
(pięć tysięcy czterysta) tytułem zwrotu kosztów
postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem zawartym w wyroku z dnia 29 stycznia 2009 r. Sąd
Apelacyjny odrzucił apelację powodów […] od wyroku Sądu Okręgowego w T. z
dnia 4 września 2008 r., z powodu nie uiszczenia opłat.
Sąd Apelacyjny stwierdził, że ponieważ pozew wniesiony został w dniu
2 stycznia 2002 r., do czasu zakończenia postępowania przed Sądem pierwszej
2
instancji, miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych (j.t: Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 88 ze zm.), zgodnie
z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach
cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), natomiast od chwili wydania
zaskarżonego apelacją wyroku, zastosowanie miały już przepisy nowej ustawy
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 2005 r. Ustawa ta została
znowelizowana ustawą z dnia 14 grudnia 2006r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 21, poz. 123),
która weszła w życie w dniu 10 marca 2007 r. Zgodnie z art. 2 ustawy
nowelizującej, do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się
przepisy dotychczasowe. Oznacza to, zdaniem Sądu Apelacyjnego, że zmienione
powyższą nowelizacją przepisy u.k.s.c. stosuje się tylko do spraw wszczętych po
wejściu w życie ustawy nowelizującej, natomiast do spraw wszczętych przed dniem
10 marca 2007 r., mają zastosowanie przepisy u.k.s.c. z 2005 r. w brzmieniu
sprzed nowelizacji. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie powodowie,
zwolnieniu od kosztów sądowych w całości, mieli obowiązek uiszczenia od apelacji
opłaty podstawowej po 30 zł, zgodnie z art. 100 ust. 2. zd. 2 w zw. z art. 14 ust. 2
i 3 u.k.s.c. z 2005 r., w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji. Z uwagi na
to, że apelację wniósł w ich imieniu zawodowy pełnomocnik bez uiszczenia opłat
podstawowych, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 1302
§ 3 k.p.c. odrzucił apelację.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik powodów wskazując
na wątpliwości, jakie budzi wykładnia art. 2 ustawy nowelizującej z dnia 14 grudnia
2006 r. zarzucił, iż wykładnia gramatyczna dokonana przez Sąd Apelacyjny jest
niezgodna z ideą racjonalnego ustawodawcy oraz z sensem i celem nowelizacji,
którym było uporządkowanie przepisów dotychczasowych i ułatwienie stronom
i sądowi ich stosowania. Wykładnia ta jest także, zdaniem skarżących, niespójna
i niezgodna z art. 149 u.k.s.c. z 2005 r., przewidującym zasadę stosowanie nowych
przepisów w kolejnych stadiach postępowania oraz sprzeczna z art. 6 konwencji
z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i art.
45 Konstytucji, jako pozbawiająca powodów prawa do sądu oraz z art. 32
Konstytucji przewidującym zasadę równości wszystkich wobec prawa, bowiem
w rozpoznawanej sprawie doprowadziła do nierównego traktowania powodów, gdyż
apelacja powódki M. K.-H. została merytorycznie rozpoznana a apelacja powodów
3
A. D. i K. N. odrzucona, choć wszyscy znajdują się w takiej samej sytuacji
procesowej.
W oparciu o powyższe powodowie wnosili o uchylenie zaskarżonego
postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Pozwany Skarb Państwa w odpowiedzi na zażalenie wnosił o jego oddalenie
i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W rozpoznawanej sprawie, wniesionej pod rządami ustawy o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych z 1967 r., w której powodowie A. D. i K. N.
postanowieniem z dnia 13 maja 2002 r. zostali zwolnieni od kosztów sądowych, od
chwili zakończenia postępowania w pierwszej instancji, to jest od chwili wydania
wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 4 września 2008 r., miały zastosowanie
przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 2005 r., co wynika z
art. 149 ust. 1 tej ustawy.
W tej dacie obowiązywały już znowelizowane przepisy u.k.s.c. z 2005 r.,
bowiem w dniu 10 marca 2007 r. weszła w życie ustawa nowelizująca z dnia 14
grudnia 2006 r., która uchyliła przewidziany w art. 14 ust. 2 i w art. 100 ust. 2
u.k.s.c. z 2005 r. obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej w wysokości 30 zł od
wszystkich pism podlegających opłacie wnoszonych przez stronę zwolnioną
w całości od kosztów sądowych przez sąd. Kwestie intertemporalne jakie rodziły się
po wejściu w życie powyższej ustawy nowelizującej rozstrzyga art. 2 tej ustawy
stanowiący, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje
się przepisy dotychczasowe.
Przepis ten był wielokrotnie przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego, który
jednolicie przyjmuje, że art. 2 nie odwołuje się do zasady stadialności
postępowania, jako kryterium rozstrzygającego o zastosowaniu przepisów nowej
ustawy, jak to czyni art. 149 u.k.s.c. z 2005 r., lecz jednoznacznie wskazuje, jako
kryterium stosowania nowych przepisów, wszczęcie sprawy po wejściu w życie
nowelizacji (porównaj między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia:
4 października 2007 r. V CZ 82/07, „Biuletyn SN” 2008, nr 2, s. 15, 22 czerwca
2007 r. V CZ 58/07, 2 sierpnia 2007 r. V CZ 70/07 i V CZ 78/07, 20 września
4
2007 r. II CZ 64/07, 4 października 2007 r. V CZ 82/07, 10 października 2007 r.
I CZ 113/07, 24 października 2007 r. IV CZ 75/07, 9 listopada 2007 r. V CZ 96/07
i V CZ 98/07, 27 listopada 2007 r. IV CZ 93/07, 30 listopada 2007 r. IV CZ 102/07,
11 stycznia 2008 r. V CZ 115/07, 6 marca 2008 r. I CZ 150/07- wszystkie nie publ.
oraz z dnia 23 stycznia 2008 r. II UZ 47/07, OSNP 2009/9-10/129 i z dnia 27
czerwca 2008 r. III CZP 48/08, OSNC 2009/7-8/102).
W świetle powyższej wykładni „sprawą wszczętą” w rozumieniu art. 2 ustawy
nowelizującej jest sprawa sądowa wszczęta przez stronę złożeniem pozwu lub
wniosku. W przepisie tym ustawodawca nie wprowadził zasady podwójnego
odesłania, a więc wyłączone jest stosowanie art. 149 ust. 1 u.k.s.c., w stosunku do
którego art. 2 jest przepisem szczególnym, opierającym się nie na zasadzie
stadialności lecz na zasadzie jednolitości postępowania. Dlatego data wniesienia
środka odwoławczego nie ma znaczenia dla stosowania znowelizowanej treści art.
100 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 2 u.k.s.c. W konsekwencji takiego unormowania
obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej przez stronę zwolnioną od kosztów
sądowych został uchylony tylko w sprawach wszczętych po dniu 10 marca 2007 r.,
natomiast w sprawach wszczętych przed tą datą apelacja wniesiona po dniu
10 marca 2007 r. podlega opłacie podstawowej określonej w art. 14 ust. 2 i art. 100
ust. 2 u.k.s.c. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 14 grudnia
2006 r.
Jak stwierdził Sąd Najwyższy we wskazanej wyżej uchwale z dnia 27
czerwca 2008 r. III CZP 48/08, motywy, którymi kierował się ustawodawca
wprowadzając tego rodzaju regulację przejściową mogą budzić wątpliwości
z punktu widzenia racjonalności i celu nowelizacji, jednak brzmienie przepisu art. 2
ustawy nowelizującej jest tak jednoznaczne, że nie sposób przy wykładni pominąć
jego treści jednoznacznie wskazującej, iż zamiarem ustawodawcy było, aby
w sprawach wszczętych przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r.
miały zastosowanie przepisy dotychczasowe.
Jak wskazano wyżej taka wykładnia art. 2 w orzecznictwie Sądu
Najwyższego jest przyjęta jednolicie od chwili wejścia w życie nowelizacji u.k.s.c.
i utrwalona. Zawodowi pełnomocnicy stron, od których ustawodawca wymaga
5
specjalnych kwalifikacji, mają obowiązek, przy zachowaniu należytej staranności
zawodowej, zapoznawać się z orzecznictwem Sądu Najwyższego i uwzględniać je
w praktyce. Nie może być uzasadniony zarzut pozbawienia strony konstytucyjnego
prawa do sądu jeżeli przyczyną odrzucenia środka odwoławczego wniesionego
przez zawodowego pełnomocnika było nie uiszczenie opłat, mimo istnienia takiego
obowiązku wynikającego z jednoznacznego brzmienia przepisu ustawy oraz
utrwalonego i jednolitego w tym przedmiocie orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Natomiast podnoszona w zażaleniu okoliczność nie odrzucenia, lecz
merytorycznego rozpoznania apelacji powódki M. K.-H.n, z oczywistych względów
nie może być przedmiotem oceny Sądu Najwyższego w niniejszym postępowaniu.
Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941
§ 1 i 3
w zw. z art. 39814
k.p.c. oddalił zażalenie, a na podstawie art. 98 w zw. z art. 108
§ 1 oraz art. 3941
§ 3 i art. 39821
k.p.c. zasądził od wnoszących zażalenie powodów
na rzecz pozwanego Skarbu Państwa zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.
jz