Uzasadnienie z 25 stycznia 2017, sygn. II Ns 976/08

UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 19 listopada 2008 r. wnioskodawca J. R. (1) wniósł o dokonanie podziału wspólnego małżonków J. i A. R. w skład którego wchodzi prawo własności nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny nr (...) w W. przy ul. (...) wraz z prawem własności do (...) części nieruchomości wspólnej oraz aparat fotograficzny S. (...). Ponadto wniósł o dokonanie rozliczenia wydatków poniesionych z tytułu opłat eksploatacyjnych na przedmiotowy lokal w okresie od lipca 2007 r. do października 2008 r. w wysokości 3.394,48 zł i rozliczenia nakładów na ten lokal w postaci oszczędności zgromadzonych przed zawarciem małżeństwa w kwocie 12.591,77 zł oraz darowizn otrzymanych od rodziców w wysokości 132.032,30 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania (k. 1 – 3 wniosek).

Uczestniczka A. R. w odpowiedzi na wniosek z dnia 10 lutego 2010 r. wskazała, że po za składnikami majątku wymienionymi we wniosku, majątek wspólny stanowi także domena internetowa www.autokosmetyki.pl oraz sklep internetowy i domena internetowa www.turtlewax.pl. (...) wniosła o rozliczenie nakładów, które poniosła z majątku odrębnego na majątek wspólny w wysokości 147.760,40 zł, na co składały się koszty zawarcia aktu notarialnego – 4217 zł, spłata kredytu z darowizny otrzymanej od rodziców w kwocie 94.126,90 zł i koszty materiałów do wykończenia mieszkania w wysokości 1376 zł. (k. 89 – 92 faktury, k. 1415 faktura korygująca).

Na rozprawie w dniu 4 stycznia 2017 r. wnioskodawca ostatecznie sprecyzował wysokość kwoty którą poniósł jako wydatki na przedmiotowy lokal i wniósł o rozliczenie kwoty 57.977,64 zł oraz strony zgodnie cofnęły wniosek w zakresie podziału aparatu fotograficznego. Ponadto uczestniczka zmieniła dotychczasowe stanowisko i wskazała, że nie wnosi o przyznanie jej lokalu mieszkalnego ani miejsca postojowego, przyłączyła się do stanowiska wnioskodawcy by te składniki majątku przyznać jemu, z rozliczeniem wzajemnych nakładów na ten lokal. Także strony zgodnie oświadczyły, że nie kwestionują ostatniej opinii – aktualizacji biegłego P. Z. z dnia 27 stycznia 2015 r. i zgodnie przyjęły wartość lokalu mieszkalnego przy ul. (...) i miejsca postojowego w garażu podziemnym na kwotę 482.333 zł (k. 1735, 1738 – 1739 - protokół).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Uczestnicy A. R. i J. R. (1) zawarli związek małżeński w dniu 1 lutego 2003 r. Wyrokiem Sądu Rejonowego w B. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 20 lutego 2008 r. została ustanowiona rozdzielność majątkowa stron z dniem 26 czerwca 2007 r. (k. 6 odpis wyroku).

W czasie trwania związku małżeńskiego uczestniczka również w imieniu wnioskodawcy nabyła umową z dnia 17 stycznia 2008 r. prawo własności nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny nr (...) w W. przy ul. (...) wraz z prawem własności do (...) części nieruchomości wspólnej wraz z miejscem postojowym w garażu podziemnym. Oba te składniki majątku zgodnie z par. 2 ust.1 i ust. 2 umowy zostały nabyte do majątku wspólnego jej i jej męża J. R. (1) na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej (k. 95 – 106 – kopia aktu notarialnego).

Na zakup lokalu przy ul. (...), strony otrzymały w dniu 20 września 2005 r. kredyt w Banku (...) SA w W. w wysokości 101. 000 zł (k. 111 – 114 kopia umowy kredytowej).

Przed zawarciem związku małżeńskiego J. R. (1) posiadał oszczędności w wysokości 12.591,77 zł (okoliczność bezsporna).

Wnioskodawca otrzymał od rodziców darowizny w łącznej wysokości 132.032,30 zł.

Pieniądze przekazali synowi w grudniu 2004 – w wysokości 10.000 zł, (k. 402, 407 umowy, k. 412 - potwierdzenie przelewu), w styczniu 2005 r. – 2265,30 zł, (k. 413 umowa, k. 414 – potwierdzenie przelewu), w maju 2005 r. – 767 zł, (k. 419 – umowa, k. 420 – potwierdzenie przelewu), w październiku 2005 r. – 10.000 zł, (k. 425 – umowa, k. 426 – potwierdzenie przelewu, k. 437 – umowa i potwierdzenie przelewu), we wrześniu 2006 r. – 5.000 zł (k. 431 umowa, k. 432 – potwierdzenie przelewu), w październiku 2006 r. – 5.000 zł (k. 442 – umowa), w styczniu 2007 r. – 5.000 zł (k. 447 umowa), w dniu 4 lipca 2007 r. – 94.000 zł. (k. 309 – potwierdzenie przekazania darowizny, k. 323 – 324 – umowa darowizny) – ta kwota z przeznaczeniem na spłatę kredytu zaciągniętego na zakup lokalu przy ul. (...).

Na kwotę 94.000 zł składały się oszczędności rodziców wnioskodawcy w wysokości 14.800 zł oraz środki pochodzące z kredytów zaciągniętych w tym celu w Banku (...) i pożyczek w kasie zapomogowo – pożyczkowej w (...) Centrum (...) (k. 458 – 462 – zaświadczenia).

Kwoty te były przekazane do odrębnego majątku wnioskodawcy. Otrzymane środki (poza kwotą 94.000 zł ) wnioskodawca przeznaczał na wykończenie mieszkania przy ul. (...).

W dniu 5 lipca 2007 r. J. R. (2) złożył w Banku (...) SA dyspozycję wcześniejszej spłaty kredytu (k. 297). Na wspólne konto bankowe założone do obsługi kredytu hipotetycznego wnioskodawca wpłacił kwotę 95.000 zł (okoliczność bezsporna).

W dniu 9 lipca 2007 r. uczestniczka pobrała ze wspólnego konta bankowego kwotę 95.050,00 zł i przelała te środki na swoje osobne konto (okoliczność bezsporna).

Uczestniczka nigdy nie dokonana rozliczenia pobranych środków ze wspólnego rachunku bankowego z wnioskodawcą. Środki te przeznaczała na bieżące potrzeby (k. 1737 - zeznania uczestniczki).

W dniu 19 lipca 2007 r. uczestniczka ze swojego rachunku dokonała przelewu kwoty 94.126,90 zł na rzecz Banku (...) SA tytułem całkowitej spłaty kredytu zaciągniętego na zakup lokalu przy ul. (...) (k. 115 – 116 potwierdzenie przelewu).

Umową z dnia 19 lipca 2007 r. A. R. otrzymała darowiznę od swoich rodziców w wysokości 94.126,90 zł (k. 110- 110v – umowa, k. 115 – potwierdzenie przelewu). Zgodnie z par. 1 ust. 1 tej umowy darowizna miała być przeznaczona na spłatę kredytu hipotecznego udzielonego przez Bank (...) na zakup lokalu przy ul. (...) w W..

Pismami z dnia 25 września 2007 r. Bank (...) SA i 16 września 2007 r. poinformował J. R. (1), że A. R. jako współwłaściciel konta bankowego była uprawniona do zadysponowania środkami w wysokości 94.000 zł (k. 299 – 301 – korespondencja z banku).

Ponadto uczestniczka posiadała przed ślubem oszczędności w kwocie 11.200,85 zł oraz kwotę 10.000 zł którą otrzymała od rodziców w dniu ślubu. Środki te przekazała wnioskodawcy w dniu 6 kwietnia 2005 r. z przeznaczeniem na zakup lokalu przy ul. (...) w W. (k. 1578 – przelew).

W dniu 31 sierpnia 2007 r. uczestniczka poniosła nakłady na lokal mieszkalny w wysokości 1376 zł (k. 117 - faktura na kwotę 553,64 zł, k. 118 – faktura na kwotę 850,01 zł, k. 1632 – faktura korygująca). Poniosła także nakłady (w wysokości 4.217 zł) z jej majątku odrębnego na majątek wspólny w postaci poniesienia kosztów zawarcia aktu notarialnego – nabycia lokalu przy ul. (...) (okoliczność bezsporna), w tym kwotę 2900 zł którą otrzymała jako darowiznę od swojego ojca w dniu 14 stycznia 2008 r. (k. 581 – 582 zaświadczenie z banku, potwierdzenie przelewu).

Strony w równym stopniu przyczyniały się do powstania majątku wspólnego. Do czasu urodzenia dziecka, uczestniczka pracowała w ZUS w oddziale w B. (od sierpnia 2002 r. do sierpnia 2003 r. – k. 575 – świadectwo pracy), a później przebywała na urlopie macierzyńskim i mieszkała wraz ze swoimi rodzicami w B., którzy pomagali jej w utrzymaniu. Natomiast wnioskodawca rozpoczął prace w W. jako wykładowca w szkole wyższej i zamieszkał w lokalu przy ul. (...), który od 2006 r. remontował (k. 250 – 258, k. 1297 - 1327 – faktury, umowy na prace montażowe, zeznania świadków: A. B., B. F., R. L., M. S. (1), S. S., T. R., J. R. (3), R. B.).

Wnioskodawca od marca 2003 r. a później jako alimenty, przesyłał uczestniczce różne kwoty na utrzymanie (k. 357 – 374 potwierdzenia przelewów).

W 2004 r. wnioskodawca osiągnął dochód w wysokości 34.263 zł a uczestniczka w kwocie 2662 zł. W 2005 r. wnioskodawca osiągnął dochód w wysokości 30.131 zł. W 2007 r. osiągnął dochód w wysokości 32.142 zł, w 2008 r. dochód w wysokości 26.818 zł, a w 2009 r. w wysokości 42. 203 zł (k. 120 -122, 123 – 125, 393 – 394, 396 – 398, 399 – 401 zeznania podatkowe).

Umową z dnia 10 listopada (...). wnioskodawca sprzedał swojej matce T. R. domenę internetową autokosmetyki.pl za kwotę 100 zł (k. 312 – 314 umowa).

Obecnie wnioskodawca mieszka sam w lokalu przy ul. (...), ponosi wszelkie koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Od lipca 2007 do grudnia 2014 r. koszty te wyniosły 57.977,64 zł (k. 233 – 249 dowody opłat, k. 1259 – 1264, k. 1541 – 1550 – opłata podatku od nieruchomości, k. 1336 – 1387 – dowody opłat, k. 1563 – 1574- dowody opłat, k. 1724 – 1734 - dowody opłat), w tym także koszty ubezpieczenia mieszkania.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków:

R. L. (k. 217 – 218), M. S. (1) (k. 614), S. S. (k. 614), A. B. (k. 614 – 616), B. F. (k. 628 – 630), T. R. (k. 630 – 631), J. R. (3) (k. 631 – 632), R. B. (k. 642 – 644), M. S. (2) (k. 19v-21 akt I Cps 12/10), A. S. (k. 21 – 22v akt I Cps 12/10), A. T. (akta I Cps 11/11), opinii biegłej M. K. (k. 732 – 755), opinii uzupełniającej (k. 792 – 796), opinii biegłego P. Z. (k. 1059 – 1081), opinii uzupełniającej biegłego (k. 1151 – 1157, 1184 - 1191), opinii ustnej biegłego (k. 1390 – 1391), opinii aktualizującej biegłego z dnia 27 stycznia 2015 r. (k. 1440 – 1461), przesłuchania informacyjnego uczestniczki (k. 144 – 145, 218 - 220), przesłuchania stron: J. R. (1) (k. 1605 – 1609, k.1738 – 1739), A. R. (k. 1735 – 1738) , dokumentów złożonych przez obie strony do akt sprawy oraz akt sprawy III RC 112/07 (o ustanowienie rozdzielności majątkowej).

Zebranym dowodom z zeznań świadków i przesłuchania stron, Sąd dał wiarę w takim zakresie w jakim nie pozostawały we wzajemnej sprzeczności oraz nie pozostawały w sprzeczności z dowodami z dokumentów. Sąd przyjął za wiarygodne zeznania świadków w części dotyczącej wzajemnych nakładów stron na przedmiotowy lokal - w wysokości ustalonej przez Sąd, darowizn otrzymanych przez strony od swoich rodzin, prac wykonanych przez wnioskodawcę w lokalu, relacji między stronami w zakresie rozliczeń finansowych.

Sąd zważył co następuje:

Strony postępowania w jego toku podnosiły szereg zarzutów i wniosków dotyczących rozliczenia ich majątku dorobkowego.

Sąd w postępowaniu o podział majątku dorobkowego po ustaniu małżeńskiej wspólności orzeka wyłącznie co do majątku, którym uczestnicy nie podzieli się. W takim postępowaniu Sąd orzeka wyłącznie w zakresie wniosków uczestników. Oznacza to, że Sąd nie prowadzi z urzędu ani dochodzenia co do składników majątku dorobkowego (vide: postanowienie SN z dnia 18 stycznia 1968 r. III CR 97/67, OSNCP z 1968 r. , z. 10, poz. 169 – nie stanowi podstawy działania Sądu z urzędu również art. 684 kpc w zw. z art. 567 par. 3 kpc), ani tym bardziej co do innych żądań i zarzutów, które w myśl art. 567 par. 1 kpc oraz art. 618 par. 1 i art. 686 kpc w zw. z art. 567 par. 3 kpc i art. 688 kpc mogą być przedmiotem tego postępowania. (...) w zakresie m.in. wskazywania majątku wspólnego stron należy do uczestników. Sąd nie orzeka w tych sprawach, jeżeli uczestnicy nie złożą stosownych wniosków. Wskazać należy, że strony nie są w sposób ostateczny związani zgłaszanymi wnioskami, mogą jej cofać, co znajduje odzwierciedlenie w treści art. 203 par. 1 kpc. Natomiast Sąd jest w zasadzie związany cofnięciem tych wniosków i w zakresie w jakim skutecznie wniosek cofnięto, nie orzeka merytorycznie i postępowanie umarza.

W kontekście powyższego Sąd umorzył postępowanie w pkt V orzeczenia wobec zgodnego stanowiska stron w przedmiocie cofnięcia wniosku w zakresie dokonania podziału aparatu fotograficznego.

Także zgodne stanowisko stron co do przyznania wnioskodawcy składników majątku wspólnego wiązało Sąd w tym zakresie.

Wobec powyższego wartość składników majątku przyznanych wnioskodawcy wyniosła kwotę 482.333 zł, na którą składa się lokal mieszkalny przy ul. (...) wraz z miejscem postojowym w garażu podziemnym. Wartość tych składników majątku została ustalona w opinii aktualizacyjnej przez biegłego P. Z., a wobec nie kwestionowania przez obie strony tej opinii w dacie zamknięcia rozprawy Sąd przyjął ją jako odpowiadającą wartości tego prawa.

Kwestią sporną była wysokość spłaty należnej uczestniczce wobec kwestionowania przez obie strony poniesionych przez nich nakładów i zasady rozliczenia wydatków przez wnioskodawcę.

W toku postępowania o podział majątku mogą być bowiem rozliczane nakłady z majątku odrębnego na majątek wspólny.

Wnioskodawca zgłosił taki nakład w postaci darowizn otrzymanych od swoich rodziców w wysokości 132.032,30 zł., które to środki miał zamiar przeznaczyć na wcześniejszą spłatę kredytu hipotecznego, a pozostałą kwotę wykorzystał na prace adaptacyjne mieszkania, co potwierdzili przesłuchiwani w sprawie świadkowie: A. B., B. F., R. L., M. S. (1), S. S., T. R., J. R. (3), R. B.. Zeznania tych świadków Sąd ocenił jako wiarygodne, bowiem uzupełniały się wzajemnie, brak było sprzeczności i korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym, w tym z dowodami z dokumentów (faktury związane z zakupem materiałów do wykończenia lokalu) i przesłuchaniem wnioskodawcy w charakterze strony.

W ocenie Sądu dowody złożone w toku postępowania przez wnioskodawcę w postaci umów darowizn i potwierdzeń przelewów szczegółowo opisanych w ustaleniach faktycznych potwierdzają i udowadniają poniesione nakłady. Zasadnym jest więc żądanie ich rozliczenia poprzez zwrot połowy tych nakładów przez uczestniczkę. Także środki pieniężne zgromadzone przez wnioskodawcę przed zawarciem małżeństwa w wysokości 12.591,77 zł, co nie było kwestionowane przez uczestniczkę, zasadnie zostały zgłoszone jako nakład z majątku odrębnego na majątek wspólny, bowiem również zostały zużyte na zakup lokalu przy ul. (...).

Również za udowodnione i słuszne co do zasady było żądanie wnioskodawcy uwzględnienia przy wzajemnym rozliczeniu jego wydatków związanych z utrzymaniem lokalu. Bowiem dopóki współwłasność lokalu mieszkalnego stanowiącego wspólny majątek uczestników nie zostanie zniesiona, na obojgu współwłaścicielach ciąży obowiązek partycypacji w kosztach jego utrzymania (art. 207 kc). Na powyższe wydatki wnioskodawca przedstawił dowody z dokumentów potwierdzające wysokość ponoszonych opłat. Wysokości uczestniczka nie kwestionowała, a jedynie zasadę, że wydatki te nie powinny być rozliczane w sprawie niniejszej, co zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu to z aktywów wnioskodawcy został spłacony kredyt hipoteczny w Banku (...). Bowiem złożenie przez wnioskodawcę dniu 5 lipca 2007 r. dyspozycji wcześniejszej spłaty kredytu z poleceniem zablokowania tej kwoty właśnie w celu dokonania jego spłaty taki skutek miało osiągnąć. W świetle zasad doświadczenia życiowego nie sposób bowiem przyjąć, że mimo tak oczywistej woli wnioskodawcy co do przeznaczenia kwoty 95.000 zł miał on w rozmowie telefonicznej poinformować uczestniczkę, że są to dla niej środki i może nimi dysponować. Podkreślić należy, że strony są bardzo skonfliktowane między innymi na tle spraw finansowych. Od 1 lutego 2006 r. strony pozostają w separacji faktycznej, a z dniem 26 czerwca 2007 r., z wniosku J. R. (1) SR w B. ustanowił rozdzielność majątkową stron (akta III RC 112/07). W tej sytuacji zupełnie niewiarygodne są twierdzenia uczestniczki, że wnioskodawca miał jej przekazać do dyspozycji, na jej potrzeby kwotę 95.000 zł., którą następnie w dniu 9 lipca 2007 r. przelała na swoje osobne konto. Bowiem stopień skonfliktowania stron, głównie na tle finansowym wyklucza przyjęcie takiej argumentacji.

Faktycznie osobą dokonującą wcześniejszej spłaty zaciągniętego wspólnie kredytu hipotecznego była uczestniczka, co wynika wprost ze złożonych dokumentów bankowych. Jednakże zostało to uczynione środkami pieniężnymi pobranymi w dniu 9 lipca 2007 r. przez uczestniczkę ze wspólnego konta bankowego w M. Bank, które zostały tam zablokowane w dniu 5 lipca 2007 r. przez wnioskodawcę właśnie w celu wcześniejszej spłaty kredytu. Tylko przez przeoczenie banku środki te nie zostały na czas zablokowane, za co zresztą bank przepraszał J. R. (1) w piśmie z dnia 25 września 2007 r.

Ustaleń Sądu nie zmienia fakt otrzymania przez uczestniczkę darowizny od rodziców w kwocie identycznej jak zaległość wobec banku i z przeznaczeniem na spłatę kredytu. Zdaniem Sądu działanie to miało na celu sprawienie wrażenia, że to właśnie z majątku odrębnego uczestniczki następuje wcześniejsza spłata kredytu.

Natomiast za udowodnione nakłady uczestniczki Sąd przyjął kwotę 10.000 zł którą otrzymała od rodziców w dacie ślubu, oszczędności w kwocie 11.200,85 zł zgromadzone przed zawarciem małżeństwa, bowiem sumę tych kwot tj, 21.200,85 zł uczestniczka przelewem bankowym przekazała wnioskodawcy tuż po ślubie z przeznaczeniem na zakup lokalu mieszkalnego. Twierdzenia uczestniczki, że była to równa kwota 50.000 zł nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Także zgłoszona przez uczestniczkę kwota 1376 zł znajduje potwierdzenie w dwóch złożonych fakturach (i fakturze korygującej) za zakup materiałów wykończeniowych. Zdaniem Sądu jako nakład uczestniczki na majątek wspólny należy także zaliczyć kwotę 4217 zł czyli koszty poniesione przez nią w związku z zawarciem umowy w formie aktu notarialnego. Uczestniczka udowodniła nakład w takiej wysokości.

Za nieudowodnione Sąd uznał także twierdzenia uczestniczki, że majątkiem wspólnym są domeny internetowe. Postępowanie dowodowe nie potwierdziło, że był to majątek objęty wspólnością małżeńską majątkową.

Wobec powyższego nakład uczestniczki z majątku odrębnego na majątek wspólny to kwota 26.793,05 zł, i jedna druga tej kwoty tj. 13.396,52 zł powinna być uczestniczce zwrócona.

Natomiast nakłady i wydatki wnioskodawcy z majątku odrębnego na majątek wspólny przypadające w ½ części na uczestniczkę to kwota 101.300,85 zł.

W świetle powyższego od udziału uczestniczki w majątku wspólnym tj. kwoty 241.165,50 zł należało odjąć ½ nakładów i wydatków wnioskodawcy i dodać ½ nakładów uczestniczki co w końcowym rozrachunku dało kwotę 153.261,17 zł. – jako należną jej spłatę. Zasądzoną spłatę Sąd rozłożył na trzy raty płatne co cztery miesiące, uznając, że wniosek wnioskodawcy by spłatę rozłożyć na raty co sześć miesięcy były niekorzystny dla uczestniczki i zbyt długo by oczekiwała na należne jej środki. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej Sąd ustalił na podstawie par. 19, par. 20 i par. 6 pkt 7) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28 września 2002 r. Natomiast wyliczenie kosztów postępowania, zgodnie z art. 108 par. kpc Sąd pozostawił referendarzowi sądowemu.