Postanowienie SN z 20 maja 2010, sygn. V CZ 33/10
Data orzeczenia
20 maja 2010
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Lech Walentynowicz
Tagi
POSTANOWIENIE
Dnia 20 maja 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)
SSN Antoni Górski (sprawozdawca)
SSN Hubert Wrzeszcz
w sprawie ze skargi Z. K.
o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego
z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt I ACa (…)
w sprawie z wniosku Prokuratury Okręgowej w B.
przy uczestnictwie Z. K.
o ubezwłasnowolnienie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 maja 2010 r.,
zażalenia Z. K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego
z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I ACa (…),
1. oddala zażalenie;
2. przyznaje adw. W. G. z kasy Sądu Apelacyjnego kwotę 240 (dwieście
czterdzieści) zł wraz z 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej uczestnikowi w postępowaniu zażaleniowym.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 stycznia 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił jako
niedopuszczalną skargę uczestnika Z. K. o wznowienie postępowania w sprawie z
2
wniosku Prokuratora Okręgowego w B. o ubezwłasnowolnienie zakończonej
prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 19 grudnia 2008 r.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego z treści uzasadnienia wniesionej skargi nie wynika,
iż zachodzi wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia z art. 401 pkt 2 k.p.c. tj.
brak należytej reprezentacji. Przewidziana w tym przepisie podstawa wznowienia
postępowania obejmuje przypadki, w których za osobę fizyczną nie działał
przedstawiciel ustawowy lub osoba działająca w tym charakterze nie miała w
rzeczywistości do tego umocowania, albo za stronę działał pełnomocnik, który nie był
należycie reprezentowany. Nie stanowią natomiast przyczyny nieważności w rozumieniu
art. 401 pkt 2 k.p.c. ewentualne zaniedbania pełnomocnika strony, na które w skardze
powoływał się uczestnik.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył uczestnik Z. K. zaskarżając je w
całości i wnosząc o uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 410 k.p.c. z związku z art. 13 § 2
k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jak trafnie wskazał Sąd Apelacyjny sformułowanie podstawy wznowienia
w sposób odpowiadający przepisom art. 401-404 k.p.c. nie oznacza oparcia skargi na
ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że
podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, nie oparta na ustawowej podstawie
wznowienia, podlega odrzuceniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28
października 1999 r., II UKN 174/99, OSNP 2001, nr 4, poz. 133).
Wznowienie postępowania ze względu na brak należytej reprezentacji strony
występuje wtedy, gdy zaistniały uchybienia procesowe uniemożliwiające jej rzeczywistą
obronę. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że przyjęcie, iż
ustanowiony dla pozwanego pełnomocnik z urzędu nienależycie wykonywał swe
obowiązki, nie stanowi podstawy wznowienia zawartej w art. 401 pkt 2 k.p.c. (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2003 r., II CZ 26/03, OSNC 2004, nr
6, poz. 97, z dnia 24 kwietnia 2003 r., l CZ 27/03 i z dnia 16 czerwca 2004 r., l CZ 38/04
niepubl., z dnia 13 lutego 2009 r., II CZ 93/08, niepubl.).
Zważywszy jednak na okoliczności wskazane w skardze przez powoda, jako jej
podstawa, należy przyjąć, odmiennie niż uczynił to Sąd Apelacyjny, że w istocie
podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowi zarzut pozbawienia uczestnika
możności działania w sprawie o ubezwłasnowolnienie, wskutek wadliwego wykonywania
obowiązków przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu.
3
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nienależyte wykonanie
obowiązków procesowych przez adwokata ustanowionego z urzędu nie może stanowić
wskazanej w art. 401 pkt.2 k.p.c. podstawy wznowienia postępowania, polegającej na
pozbawieniu strony możności działania (porównaj między innymi orzeczenia Sądu
Najwyższego: z dnia 26 marca 2003 r. II CZ 26/03, OSNC 2004/6/95, z dnia 12
października 2001 r. III AO 32/01, OSNAPiUS 2002/18/449, z dnia 9 czerwca 2000 r. I
PKN 277/00, OSNAPiUS 2002/1/15, z dnia 23 kwietnia 2003 r. I CZ 27/03 niepubl., z
dnia 10 października 2003 r. II CZ 90/03, niepubl., z dnia 24 lutego 2006 r. II CZ 1/06,
niepubl.).
Sąd Najwyższy we wskazanych orzeczeniach podkreślił, że działanie w procesie
pełnomocnika jest działaniem samej strony, niezależnie od tego, czy chodzi o
pełnomocnika z wyboru czy z urzędu (art. 95 § 2 k.c., art. 117 § 1 k.p.c. i art. 118 k.p.c.),
a zatem strona ponosi konsekwencje zarówno prawidłowych, jak i wadliwych działań
pełnomocnika. Stanowiące podstawę wznowienia postępowania z art. 401 pkt 2 k.p.c.
pozbawienie strony możliwości działania musi nastąpić wskutek naruszenia przepisów
prawa, jednak oczywiście nie przez samą stronę. Chodzi bowiem o naruszenie
przepisów prawa niezależne od strony i niespowodowane przez nią samą. W zakres
tego pojęcia nie może zatem wchodzić wadliwe działanie pełnomocnika procesowego
strony, równoznaczne z jej działaniem w procesie. Takie działanie, jeżeli stanowi
naruszenie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (j.t: Dz. U.
z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), może dawać podstawę do odpowiedzialności
dyscyplinarnej i cywilnej adwokata, nie może jednak stanowić podstawy wznowienia
postępowania.
Podzielając to stanowisko, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814
k.p.c. w zw. z
art. 3941
§ 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako nieuzasadnione.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd Najwyższy
orzekł na podstawie § 19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września
2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze
zm.).