Wyrok z 15 lutego 2017, sygn. I C 2445/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 15 lutego 2017 roku

Sąd Rejonowy w Lubinie Wydział I Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący SSR Marek Tęcza

Protokolant sekr. sądowy Justyna Łazińska

po rozpoznaniu na rozprawie 15 lutego 2017 roku w Lubinie

sprawy z powództwa T. K.

przeciwko (...) S.A. w W.

o zapłatę

I.  zasądza od strony pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz powoda T. K. kwotę 6.500, zł (sześć tysięcy pięćset złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 16 lutego 2016 roku do dnia zapłaty,

II.  powództwo w pozostałym zakresie oddala,

III.  poniesione przez strony koszty postępowania wzajemnie znosi.

sygn. akt: I C 2445/16

UZASADNIENIE

Powód T. K. wystąpił z powództwem przeciwko (...) S.A. w W. domagając się zasądzenia kwoty 13.000, zł tytułem zadośćuczynienia, z odsetkami liczonymi od 16 lutego 2016 roku do dnia zapłaty, oraz kosztów procesu według norm przypisanych w tym zastępstwa pełnomocnika procesowego. Uzasadniając swoje żądanie oświadczył, że 19 marca 2002 roku w miejscowości C. doszło do wypadku drogowego, w wyniku którego zmarła jego matka. Sprawca wypadku posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów w towarzystwie strony pozwanej, a w związku ze zdarzeniem został skazany przez Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim na karę pozbawienia wolności, której wykonanie zostało zawieszone. Powód oświadczył, że pismem z 04 stycznia 2016 roku wezwał stronę powodową do wypłaty zadośćuczynienia w kwocie 15.000, zł i w związku z tym zostało mu wypłacone 2.000, zł. Zdaniem powoda strona pozwana bezpodstawnie przyjęła 60% przyczynienie się zmarłej do zdarzenia, uznając że sama weszła pod jadący samochód. Podniósł, że strona pozwana nie przeprowadziła żadnego postępowania likwidacyjnego, a oparła się jedynie na uzasadnieniu wyroku skazującego sprawcę wypadku. W dalszej części uzasadnienia swojego żądania powód przytoczył stanowisko judykatury na poparcie swojego stanowiska oraz wskazał, że dochodzi zadośćuczynienia w oparciu o przepis art. 446 § 4 kc.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego. Uzasadniając swoje stanowisko strona pozwana przyznała, że sprawca wypadku komunikacyjnego, w którym śmierć poniosła matka powoda, był ubezpieczony u niej w zakresie odpowiedzialności cywilnej obowiązkowej kierowców. Oświadczyła, że powód zgłosił roszczenie o zadośćuczynienie pismem z 04 stycznia 2016 roku, w związku z czym, na podstawie zgromadzonego w aktach szkody materiału, z uwzględnieniem okoliczności zdarzenia i przyczynienia się poszkodowanej do zdarzenia, 17 marca 2016 roku wypłacono powodowi zadośćuczynienie w kwocie 2.000, zł. Strona pozwana wskazała, że dokonała oceny żądania powoda w oparciu o przepisy art. 23 i art. 24 w zw. z art. 448 kc, przy czym powód winien wykazać doznaną krzywdę i jej rozmiar, tymczasem nie przytoczył żadnych okoliczności świadczących o szczególnej więzi łączącej go z matką, tym bardziej, że założył własną rodzinę, w chwili wypadku był już w pełni ukształtowanym dorosłym człowiekiem, podniosła ponadto, że powód posiada rodzeństwo, które winno także go wspierać. Strona pozwana oświadczyła również, że w oparciu o akta sprawy (...) ustaliła, że matka powoda wtargnięciem na jezdnię przed nadjeżdżający pojazd przyczyniła się do zdarzenia na poziomie nie mniejszym niż 60%, o które to przyczynienie pomniejszono zadośćuczynienie.

W kolejnym piśmie procesowym powód podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w pozwie, natomiast na rozprawie 15 lutego 2017 roku oświadczył, że żądanie swoje opiera o treść art. 448 kc w zw. z art. 24 § kc.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

T. K. urodził się w (...) roku, był najmłodszym synem M. K.. Dom rodzinny w C. opuścił w wieku 14 lat, gdy wyjechał do szkoły na G.. W czasie wolnym od nauki, mimo dużej odległości 550 km, jeździł do domu. Po ukończeniu szkoły w 1968 roku przeniósł się do L., gdzie ożenił się i ma z żoną dwoje dzieci. Mimo przeprowadzki i założenia rodziny utrzymywał stały kontakt z matką, odwiedzając ją w wakacje i święta. W 1986 roku zmarł mąż M. K., w związku z czym synowie, w tym T. K., starali się utrzymywać stały kontakt z mamą. Kontakt ten ze strony T. K. przejawiał się przede wszystkim w prawie codziennych rozmowach telefonicznych oraz przynajmniej raz w roku osobistych odwiedzinach w C..

dowód: przesłuchanie powoda e-protokół z 15 lutego 2017 roku 00:21:22-00:38:15 k. 50.

Mimo zaawansowanego wieku, urodzona w (...) roku, M. K. pozostawała w dobrym zdrowiu, była osobą sprawną i samodzielną, uprawiała ogródek i hodowała drób. 19 marca 2002 roku w C., w pobliżu swojego miejsca zamieszkania M. K. przechodziła przez jezdnię, którą poruszał się, z szybkością znacznie przekraczającą dopuszczalną w terenie zabudowanym prędkość, J. K.. Z powodu znacznego przekroczenia dopuszczalnej prędkości kierujący pojazdem nie zdołał zatrzymać pojazdu ani ominąć M. K. i potrącił ją powodując ciężkie obrażenia ciała, które spowodowały jej zgon. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z 31 marca 2015 roku, w sprawie (...) sprawca zdarzenia został uznany za winnego czynu z art. 177 § 2 kk i w związku z tym wymierzono mu karę dwóch lat pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby trzech lat. Ponadto wymierzono mu grzywnę w wymiarze 100 stawek dziennych w wysokości 20, zł oraz zasądzono od niego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe.

dowód: odpis wyroku Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z 31 marca 2005 roku w sprawie (...) wraz z uzasadnieniem k. 53-59, zeznania świadka N. K. e-protokół z 15 lutego 2017 roku 00:04:48-00:21:08 k. 49vere-50, przesłuchanie powoda e-protokół z 15 lutego 2017 roku 00:21:22-00:38:15 k. 50.

T. K. o zdarzeniu, a następnie śmierci matki dowiedział się z rozmowy telefonicznej z bratem. Śledził na bieżąco przebieg procesu karnego sprawcy zdarzenia. Bardzo przeżył śmierć matki, korzystał z konsultacji u lekarza psychiatry i przez kilka miesięcy zażywał przepisane przez niego leki uspokajające. Często wspomina matkę szczególnie w dniach jej imienin lub rocznice urodzin, a rozmowy o niej, mimo upływu znacznego czasu od śmierci, powodują u niego wzruszenie i wywołują smutek oraz żal. Przynajmniej raz w roku stara się odwiedzić jej grób.

dowód: zeznania świadka N. K. e-protokół z 15 lutego 2017 roku 00:04:48-00:21:08 k. 49vere-50, przesłuchanie powoda e-protokół z 15 lutego 2017 roku 00:21:22-00:38:15 k. 50.

T. K. pismem z 04 stycznia 2015 roku zgłosił (...) S.A. w W. szkodę i domagał się zapłaty 15.000, zł zadośćuczynienia z tytułu śmierci matki. Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego ubezpieczyciel sprawcy zdarzenia przyznał T. K. zadośćuczynienie w kwocie 5.000, zł przy czym przyjął 60% przyczynienia się jego matki do zdarzenia i wypłacił mu kwotę 2.000, zł zadośćuczynienia.

dowód: pismo powoda z 04 stycznia 2015 roku k. 6, pismo strony pozwanej z 17 marca 2016 roku k. 7, akta szkody nr (...) k. 26-38.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo jako uzasadnione co do zasady należało uwzględnić, oddalając je ponad kwotę 6.500, zł. W sprawie bezspornym było, że strona pozwana ponosi odpowiedzialność za skutki zdarzenia z 19 marca 2002 roku, w którym kierujący pojazdem ubezpieczonym od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych u strony pozwanej naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym i przekraczając znacznie dopuszczalną prędkość potrącił matkę powoda, która w wyniku obrażeń zmarła. Strona pozwana nie kwestionowała swojej odpowiedzialności, bowiem po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego wypłaciła powodowi tytułem zadośćuczynienia kwotę 2.000, zł. Sporną w sprawie była jedynie kwestia, czy powodowi przysługuje dalsze zadośćuczynienie oraz czy matka powoda przyczyniła się do zdarzenia wychodząc na jezdnię mimo nadjeżdżającego pojazdu. Stan faktyczny został ustalony w oparciu o zgodne oświadczenia stron w zakresie wystąpienia zdarzenia i jego skutków, zgłoszenia szkody, przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego oraz wypłaconego zadośćuczynienia (art. 229 kpc). Mimo to należy podkreślić, że okoliczności te znalazły potwierdzenie w złożonych przez powoda pismach dotyczących zgłoszenia szkody i wypłaty odszkodowania oraz aktach postępowania karnego przeprowadzonego przed Sądem Rejonowym w Radzyniu Podlaskim, w sprawie (...) i aktach szkody nr (...).

Powód domagał się zadośćuczynienia w związku z naruszeniem dobra osobistego w postaci więzi rodzinnych wskutek śmierci matki M. K. spowodowanej wypadkiem komunikacyjnym z 19 marca 2002 roku, przy czym na rozprawie jako podstawę roszczenia wskazał przepisy art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc. Strona pozwana przyznała, że jako ubezpieczyciel w zakresie odpowiedzialności cywilnej sprawcy wypadku odpowiada za skutki powyższego zdarzenia i wskazując jako podstawę przepisy art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc, wypłaciła tytułem zadośćuczynienia kwotę 2.000, zł. Należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowaną już linią orzeczniczą możliwe jest dochodzenie, w oparciu o wskazane przez strony przepisy, zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego w postaci więzi rodzinnej w związku ze śmiercią osoby bliskiej, która nastąpiła przed wejściem w życie ustawy nowelizującej Kodeks cywilny z 30 maja 2008 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008 roku, Nr 116, poz. 731), która wprowadziła przepis art. 446 § 4 kc. Okoliczność ta nie była między stronami sporna.

Oceniając rozmiar doznanej przez powoda krzywdy sąd oparł się przede wszystkim na zeznaniach świadka N. K., czyli syna powoda i przesłuchaniu samego powoda, które w zasadniczych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestiach były zgodne i wzajemnie się uzupełniały. Sąd nie znalazł podstaw dla odmówienia im wiarygodności, a poza tym świadek, z racji pokrewieństwa z powodem i poszkodowaną, posiadał szeroką wiedzę na temat relacji T. K. z matką oraz skutków jej śmierci. Z zeznań tych wynika, że łącząca powoda z M. K. więź, mimo wieku T. K. i założenia swojej rodziny, była silna i bliska. Mimo wyprowadzenia się z rodzinnego domu i założenia swojej rodziny T. K. utrzymywał z matką codzienny telefoniczny kontakt (szczególnie po śmierci swojego ojca), a przynajmniej raz w roku pomimo znacznej odległości odwiedzał ją. Z zeznań świadka N. K. wynika, że powód był mocno związany z matką i bardzo przeżył jej śmierć. Ponadto potwierdził wyjazdy do C. w odwiedziny, oraz obecnie na grób M. K.. O tym jak bardzo śmierć matki odcisnęła piętno na psychice powoda świadczy chociażby to, że bardzo często ją wspomina i w miarę możliwości często odwiedza jej grób, a w trakcie przesłuchania na rozprawie widać było silne wzruszenie w trakcie wspominania matki. Należy jednak wskazać, że powód reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika procesowego nie wykazał, mimo obowiązku wynikającego z art. 6 kc, aby doznał głębokiego i trwałego stresu, który miałby znaczący wpływ na jego równowagę emocjonalną i psychiczną oraz aktywność życiową czy stan zdrowia (brak w tym zakresie opinii biegłego z zakresu psychiatrii lub psychologii, albo kardiologia w zakresie sugestii o zawale spowodowanym śmiercią matki).

Wobec powyższego sąd uznał, że kwota 8.500, zł będzie adekwatnym zadośćuczynieniem za krzywdę w związku z zerwaniem więzi rodzinnej, a mając na uwadze wypłatę na etapie postępowania likwidacyjnego 2.000, zł w niniejszej sprawie należało zasądzić brakującą kwotę 6.500, zł. Sąd uznał, że kwota ta jest adekwatna do krzywdy i będzie przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną, a ponadto utrzymana jest w granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 04 lutego 2008 roku w sprawie III KK 349/07). Jej wysokość odpowiada w przybliżeniu dwukrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, które według danych Głównego Urzędu Statystycznego w IV kwartale 2016 roku wyniosło 4.218,92 zł (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 09 lutego 2017 roku w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w czwartym kwartale 2016 roku – Monitor Polski z 2017 roku, poz. 180), co uzasadnia stwierdzenie, że jest to kwota ekonomicznie odczuwalna dla powoda, a w konsekwencji uzasadnia oddalenie powództwa w pozostałym zakresie.

Należy odnieść się jeszcze do podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przyczynienia się pokrzywdzonej do zdarzenia. Odpowiedzialność strony pozwanej nie była kwestionowana, świadczenie bowiem zostało spełnione częściowo na etapie postępowania likwidacyjnego, więc to strona pozwana powinna wykazać zakres przyczynienia się M. K. do szkody i podstawę ograniczenia swojej odpowiedzialności. Problematykę zagadnienia przyczynienia się do powstania szkody, reguluje art. 362 kc, zgodnie z którym jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron. Na względzie trzeba mieć przede wszystkim fakt, że odpowiedzialność posiadacza pojazdu mechanicznego oparta jest w przedmiotowej sprawie na zasadzie ryzyka, oderwanego całkowicie od zawinienia. Wówczas do zastosowania art. 362 kc wymaga się adekwatnego związku przyczynowego (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 21 października 1971 roku, w sprawie I CR 465/71) i obiektywnej nieprawidłowości (niewłaściwości) zachowania się poszkodowanego. Strona pozwana, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazała za pomocą żadnego dowodu (art. 6 kc) aby M. K. w jakimkolwiek zakresie przyczyniła się do zdarzenia. Wejście na jednię w terenie zabudowanym starszej osoby nie można uznać za wtargnięcie pod przed pojazd, tym bardziej, że sprawca poruszał się z prędkością znacznie przekraczającą prędkość dopuszczalną w tym miejscu. Należy również wskazać, że sąd związany jest ustaleniami skazującego wyroku karnego (art. 11 kpc), a wyrok z 31 marca 2005 roku nie zawiera w żadnych ustaleń co do ewentualnego przyczynienia się M. K. do zdarzenia. Tym samym przyjmowanie przyczynienia się poszkodowanej do wypadku jest pozbawione podstaw, a pomniejszanie zadośćuczynienia należnego powodowi nieuzasadnione.

Odnośnie odsetek za opóźnienie sąd orzekł w oparciu o przepisy art. 481 § 1 i § 2 kc w związku z art. 817 § 1 kc i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zasądzając je zgodnie z żądaniem pozwu od 16 lutego 2016 roku. Szkoda została zgłoszona 15 stycznia 2016 roku, co wynika z akt szkody, jednak 30-ty dzień na wypłatę świadczenia upływał w niedzielę 14 lutego 2016 roku, więc strona pozwana w zwłoce pozostawała od 16 lutego 2016 roku.

O kosztach postępowania sąd orzekł w oparciu o przepis art. 100 kpc, uznając że wobec uwzględnienia żądania powoda w połowie, należało znieść wzajemnie poniesione przez strony koszty postępowania (powód poniósł koszty opłaty sądowej od pozwu i wynagrodzenia pełnomocnika, a strona pozwana wynagrodzenia pełnomocnika i opłaty skarbowej od złożenia pełnomocnictwa). Sprawa toczyła się z udziałem zawodowych pełnomocników reprezentujących obie strony procesu (których wynagrodzenie wynosiło po 3.600, zł), a postępowanie ograniczyło się do przeprowadzenia, na jednym terminie rozprawy, dowodów z dokumentów, zeznań świadka i przesłuchania powoda. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 14 kwietnia 2011 roku, w sprawie IV CZ 4/11, przy stosowaniu zasad rozliczenia kosztów określonych w przepisie art. 100 kpc, rozliczenie tych kosztów nie musi być przeprowadzone w sposób ściśle arytmetyczny.