Postanowienie SN z 27 lipca 2010, sygn. II CZ 54/10
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
o wpis w księdze wieczystej hipoteki przymusowej zwykłej
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
wnioskodawca / wnioskodawczyni
uczestnik postępowania
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
27 lipca 2010
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Jan Górowski
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 27 lipca 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Dariusz Dończyk
SSN Dariusz Zawistowski
w sprawie z wniosku K. C.
przy uczestnictwie R. B. i H. B.
o wpis w księdze wieczystej hipoteki przymusowej zwykłej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 lipca 2010 r.,
zażalenia wnioskodawczyni
na postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 3 lutego 2010 r., sygn. akt II Ca (…),
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy w S. zmienił zaskarżone
postanowienie w ten sposób, że nakazał wpisać w dziale IV księgi wieczystej Kw (...)
prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. hipotekę przymusową zwykłą w kwocie 1000 zł
na nieruchomości należącej do dłużników solidarnych - R. B. i H. B., na prawach
wspólności ustawowej małżeńskiej - na rzecz K. C. i stwierdził, że koszty postępowania
przed Sądami obu instancji oraz Sądem Najwyższym wnioskodawca i uczestnicy
ponoszą we własnym zakresie.
Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnił zastosowaniem zasady określonej w art.
520 k.p.c. Wskazał, że co prawda interesy wnioskodawcy i uczestników były sprzeczne,
2
jednak właściciele nieruchomości nie dali żadnych podstaw do wystąpienia z wnioskiem,
a poza tym występujący w sprawie problem wyjaśniło dopiero zapadłe w sprawie
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2009 r.
W zażaleniu na rozstrzygnięcie o kosztach wnioskodawca, zarzucając naruszenie
art. 520 § 2 k.p.c. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy
w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zasadą jest, że w postępowaniu nieprocesowym każdy biorący w nim udział
ponosi koszty z nim związane (art. 520 § 1 k.p.c.). Wynika z niej, że zwrot kosztów może
być pomiędzy uczestników postępowania nieprocesowego orzeczony tylko wtedy, gdy
ich prawa, lub obowiązki względem przedmiotu sprawy są nawzajem sprzeczne.
Przeciwstawność taka przedstawia się różnie - w zależności od przedmiotu sprawy - a w
niektórych postępowaniach w ogóle nie występuje. W tym ostatnim wypadku, bez
względu na to jakie stanowisko procesowe prezentowali zainteresowani w jej toku i jak
kończyły się poszczególne stadia, w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie
istnieje podstawa do zastosowania wskazanej zasady, z tego względu, że zawarte w art.
520 § 2 i 3 wyjątki nie mogą być interpretowanie w sposób rozszerzający. Innymi słowy
z założenia przepisy te, nie mogą być stosowane wtedy, gdy w sprawie nie występuje
sprzeczność praw lub interesów wnioskodawcy i uczestników.
Ze względu na to, że w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i
hipotece (jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, ze zm.) brak odmiennych
uregulowań w przedmiocie kosztów, wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu, w
sprawie miał zastosowanie art. 520 k.p.c. Dopiero, gdy w postępowaniu nieprocesowym,
ze względu na jego nietypowy charakter, okoliczności mające znaczenie dla
rozstrzygnięcia o kosztach nie mieszczą się w hipotezach art. 520 § 1, 2 i 3 k.p.c.
znajdują odpowiednie zastosowanie (art. 13 § 2 k.p.c.) reguły dotyczące zwrotu kosztów
procesu (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 1987 r., III CZP 37/87, OSNCP,
1988, nr 10, poz. 138).
W judykaturze zostało już wyjaśnione, że w sprawie o wpis hipoteki przymusowej
nie występuje sprzeczność interesów pomiędzy żądającym wpisu tego ograniczonego
prawa rzeczowego wnioskodawcą, a uczestnikami właścicielami nieruchomości.
Ustanowienie bowiem hipoteki przymusowej leży tylko w interesie wnioskodawcy (por.
uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 1973 r., III CZP 96/72, OSNC 1973, nr 9,
3
poz. 146). W takiej sprawie ma zastosowanie zasada wyrażona w art. 520 § 1 k.p.c. i
brak podstaw do stosowania z wyjątków uregulowanych w art. 520 § 2 i 3 k.p.c.
Na marginesie trzeba zauważyć, że sentencja zaskarżonego postanowienia nie
została do końca poprawnie sformułowana, gdyż uznanie przez sąd w postępowaniu
nieprocesowym, że wniosek uczestnika o zasądzenie kosztów postępowania nie
uzasadnia odstąpienia od reguły określonej w art. 520 § 1 k.p.c. powoduje oddalenie
tego wniosku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1999 r., III CKN
497/98, OSNC 2000, nr 6, poz. 116).
Z tych względów zażalenie oddalono (art. 39814
k.p.c. w związku z art. 3941
§ 3
k.p.c.).. powoduje oddalenie
tego wniosku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1999 r., III CKN
497/98, OSNC 2000, nr 6, poz. 116).
Z tych względów zażalenie oddalono (art. 39814
k.p.c. w związku z art. 3941
§ 3
k.p.c.).