Uzasadnienie z 28 marca 2023, sygn. X K 1014/22

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 11 marca 2022 roku

Oskarżony A. W. stanął pod zarzutem tego że:

w okresie od 7 stycznia 2016 roku do listopada 2021 roku w W. przy ul. (...) w celu zmuszenia lokatorów wyżej wymienionej kamienicy; W. Ł. (1), J. Ż. (1), E. K. (1) i A. N. do określonego działania polegającego na konieczności opuszczenia zajmowanych lokali w budynku mieszkalnym oraz znoszenia uciążliwego hałasu wielu urządzeń zamontowanych na elewacji kamienicy przy ul. (...) w W. i stosowania przemocy innego rodzaju polegającej na uporczywym działaniu w istotny sposób utrudniający lokatorom przedmiotowej kamienicy korzystanie z zajmowanych lokali mieszkalnych polegający min. na znacznym podwyższeniu czynszu, odcinaniu ciepłej wody i ogrzewania, nie zabezpieczeniu przeciekającego dachu oraz nieregularnym wywożeniu śmieci, w wyniku czego doszło do zaszczurzenia pomieszczeń w wyżej wymienionej kamienicy

tj. o czyn z art. 191 § 1a k.k.

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 191 § 1a k.k. Tej samej karze [co w § 1 tegoż przepisu, do 3 lat pozbawienia wolności] podlega, kto w celu określonym w § 1 stosuje przemoc innego rodzaju uporczywie lub w sposób istotnie utrudniający innej osobie korzystanie z zajmowanego lokalu mieszkalnego.

Zwrócić należy uwagę, że przepis ten został dodany do Kodeksu karnego dodany przez ustawę z dnia 10 września 2015 r. (Dz.U.2015.1549) zmieniającą ustawę z dniem 7 stycznia 2016 r. W pierwszej kolejności zatem, należy ustalić, że zachowania wypełniające znamiona czynu zabronionego opisanego w obecnym art. 191 § 1a k.k., a popełnione przed dniem 7 stycznia 2016 r. nie były penalizowane. Nie stanowiły one przestępstwa, o ile oczywiście nie wypełniały one znamion innego czynu zabronionego. Tym samym, niezależnie od granic oskarżenia w sprawie niniejszej, zachowania sprawcy które miały miejsce przed tym dniem, nie stanowią przestępstwa. Ewentualnie mogą one stanowić inne czyny zabronione, które jednak w ramach tego postępowania badane być nie mogą.

Dokonując analizy zarzutu aktu oskarżenia trzeba zatem ustalić, że aby przypisać oskarżonemu popełnienie zarzucanych mu czynów, Sąd ustalić musi że oskarżony dopuścił się działań opisanych w zarzucie oraz że zachowania te miały miejsce po dniu 7 stycznia 2016 r.

Zgodnie z zarzutem zachowania oskarżonego miały polegać na tym, że w celu zmuszenia wskazanych osób do opuszczenia zajmowanych lokali w budynku mieszkalnym oraz znoszenia uciążliwego hałasu:

a)  Znacząco podwyższył czynsz,

b)  Odciął ciepłą wodę i ogrzewania,

c)  Nie zabezpieczył przeciekającego dachu

d)  Nieregularnie wywoził śmieci, w wyniku czego doszło do zaszczurzenia pomieszczeń w kamienicy

Jak uprzednio wskazywano, aby przypisać oskarżonemu popełnienie zarzucanego mu czynu opisanych powyżej zachowań musiałby się dopuścić po 7 stycznia 2016 r.

Analiza dowodów przeprowadzanych w toku postępowania przygotowawczego, które pozwoliły na ustalenie stanu faktycznego, pozwoliła na przyjęcie, że faktycznie oskarżony podjął działania odpowiadające opisowi zawartemu w akcie oskarżenia i dopuścił się zachowań wskazanych w powyższym akapicie, jednakże wszystkie te zachowania miały miejsce przed 7 stycznia 2016 r., a niekiedy wiele lat wcześniej.

Podejmując decyzję o umorzeniu postępowania Sąd nie badał czy zachowania oskarżonego cechowały się nagannością, ani w jakich okolicznościach doszło do tych zachowań, co w sposób oczywisty miałoby znaczenie dla oceny prawnokarnej tych czynów gdyby popełnione one zostały w okresie objętym zarzutem, tj. w czasie kiedy zachowania takie były penalizowane. Sąd nie badał winy, ani innych okoliczności towarzyszących popełnieniu czynu zabronionego, które podlegają ocenie. Sąd poprzestał na ustaleniu, że zachowania oskarżonego miały miejsce w zupełnie innym okresie niż wskazany w zarzucie i znacznie wcześniej niż wszedł w życie przepis art. 191 § 1a k.k.

Ad a) znaczące podwyższenie czynszu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że znamię „podwyższenia czynszu” dotyczyć może tylko osób które są najemcami lokali, a nie ich właścicielami. Właściciele bowiem nie są obowiązani do uiszczenia czynszu najmu, lecz zaliczek na poczet opłat eksploatacyjnych. Nie można zatem w ogóle rozważać okoliczności podwyższenia czynszu pokrzywdzonym J. Ż. (1) i E. K. (1) albowiem oboje byli i są właścicielami lokali położonych w kamienicy i nie byli nigdy obowiązani do uiszczenia czynszu najmu. Nie można było go im zatem podwyższyć.

Potencjalnie do podwyższenia czynszu najmu mogło dojść wobec najemców, w tym także wobec pozostałych osób pokrzywdzonych. W świetle zebranego materiału dowodowego wskazać należy, że świadkowie, w tym także pokrzywdzeni, zgodnie wskazywali że do podwyższenia przez oskarżonego czynszu doszło około roku 2005. Tak wskazują wprost W. Ł. (2) (k. 922) zeznając że wypowiedzenie stawki czynszu nastąpiło w 2005 r., E. K. wskazała (k. 821) że od 2005 r. podniesiono czynsze dla lokatorów komunalnych (najemców) i w ciągu kilku lat się oni wyprowadzili. Tak samo wskazuje A. N. (k. 765) która wskazała, że czynsze podniesiono w 2005 r., a w 2012 r. dostała wezwanie do opuszczenia lokalu po wypowiedzeniu umowy.

Reasumując, do podniesienia stawki czynszów doszło, lecz w roku 2005, a nie w okresie objętym zarzutem. Skutkiem tego działania było wyprowadzenie się lokatorów (najemców) co miało miejsce ok. 2011-2012 r.

Ad b) Odcięcie wody i ogrzewania.

Zarzut ten dotyczy odcięcia budynku od miejskiej sieci centralnego ogrzewania oraz doprowadzenia wody ciepłej. Do budynku doprowadzona była woda zimna oraz istniało podłączenie do kanalizacji ściekowej.

Z zeznań pokrzywdzonego W. Ł. (k. 922) wynika, że w latach 2010-2011 nie włączono ogrzewania, zaś w latach 2012 i 2013 dokonano, na polecenie oskarżonego, demontażu elementów sieci centralnego ogrzewania znajdującej się w budynku, w tym w szczególności grzejników. Tożsame okoliczności wskazała E. K. (k. 1646v). Z pisma spółki (...) (k.1627 i n.), będącej następca prawnym wcześniejszych operatorów W. sieci ciepłowniczej, wynika że do odłączenia budynku od sieci miejskiej doszło 19 lutego 2014 r. w wyniku rozwiązania umowy. Z dołączonej korespondencji pracowników spółki (k. 1629) wynika, rozwiązanie umowy nastąpiło z inicjatywy (...) w związku z zaległościami w płatnościach.

Reasumując, do odłączenia budynku od sieci cieplnej doszło. Nie można wykluczyć, że było to skutkiem działań czy zaniechań oskarżonego. Do odłączenia doszło jednak w roku 2014, a nie w okresie objętym zarzutem.

Ad 3) niezabezpieczenie dachu i niewywożenie śmieci.

Zeznania świadków, pomimo swej obszerności, nie odnoszą się wprost do usytuowania tych zdarzeń w czasie. Świadek E. K. (k. 822 in fine) wprost wskazuje, że obecnie (tj. listopad 2018 r.) sytuacja ze śmieciami poprawiła się, po rozpoczęciu działalności przez restaurację znajdującą się w budynku i uporządkowaniu terenu. Wnioskować z tego trzeba, że do niewywożenia śmieci dochodziło w pewnością wcześniej. W świetle zeznań pozostałych świadków, w tym np. J. Ż. (k.1582) wynika, że wszystkie opisywane zachowania miały miejsce w latach 2005 -2009 i trochę później. Świadek wprost wskazuje, że latach 2015 – 2021 oskarżony nie groził mu, ani go nie nękał.

W ocenie Sądu zachowania opisane w zarzucie miały faktycznie miejsce i wpisywały się w ciąg innych zachowań podjętych przez oskarżonego po roku 2005, które trwały do lat 2012 - 2013. Wówczas, po wyprowadzeniu się większości najemców i wynajęciu lokali na cele użytkowe działania oskarżonego zakończyły się. Jednakże tak jak wskazywano już uprzednio nie sposób przyjąć, że do zachowań tych doszło po 7 stycznia 2016 roku.

Zwrócić należy także uwagę na niekonsekwencję i sprzeczność uzasadnienia aktu oskarżenia z zebranym materiałem dowodowym. W uzasadnieniu str. 4 (k.1690) Prokurator wskazuje, że w uzupełniających zeznaniach pokrzywdzonych potwierdzili oni, że oskarżony dopuścił się wobec nich czynu z art. 190 § 1a k.k. po 7 stycznia 2016 r. Nie sposób jednak takich depozycji w zeznaniach tych osób, przesłuchanych po przekazaniu sprawy Prokuraturze celem uzupełnienia śledztwa, odnaleźć.

W tym samym fragmencie uzasadnienia Prokurator wskazuje, że oskarżony pozwolił na montaż urządzeń wentylacyjnych, które swym hałasem utrudniać miały zamieszkiwanie w kamienicy. Jak już jednak wcześniej wskazano lokatorzy (najemcy) kamienicy wyprowadzili się do ok. 2010-2011 roku. Także w wyniku hałasów z wentylacji. Jak wskazała świadek A. D. (k.722v) zgodnie z jej wiedzą Stołeczny Konserwator Zabytków wydał decyzję nakazującą usunięcie urządzeń klimatyzacyjnych w dniu 25 sierpnia 2017 r. Na k. 4 akt znajduje się pismo z 19 grudnia 2016 r. odnoszące się do uciążliwość instalacji wentylacyjnej, zaś na k. 14 pismo Straży Miejskiej z którego wynika, że instalacja była z pewnością zamontowana w maju 2016 r.

W ocenie Sądu pozwala to na ustalenie, że także do montażu instalacji wentylacyjnej, a zatem do działania oskarżonego polegającego na wyrażeniu na to zgody, doszło z całą pewnością znacznie wcześniej, a z całą pewnością jeszcze przed 2016 rokiem.

W ostatniej kolejności odnieść się należy, do hipotetycznej jedynie kwestii oceny czy działania oskarżonego które miały miejsce przed 2016 r. (okresem objętym zarzutem) a mogły wywrzeć skutek po 7 stycznia 2016 r. i w ten sposób ewentualnie wypełnić znamiona czynu zabronionego. Nawet przyjmując że działania oskarżonego wywarły skutek po 2016 r. to wskazać należy, że także takie zachowania nie mogły wypełnić znamion czynu zabronionego. Aby przypisać oskarżonemu sprawstwo takiego czynu to w chwili działania musiałby on być czynem zabronionym. Tylko bowiem w takim wypadku oskarżony mógłby swoim zamiarem obejmować działanie przestępne, którego skutek nastąpi nawet w innym czasie. Skoro zatem w chwili potencjalnego działania oskarżonego, jak wskazywano powyżej, przed 2016 r. przepis art. 191 § 1a k.k. nie obowiązywał, to nie sposób przypisać oskarżonemu aby obejmował popełnienie takiego przestępstwa nawet zamiarem ewentualnym.

Reasumując zachowania oskarżonego nie wyczerpywało w ocenie Sądu znamion przestępstwa określonego w art. 191 § 1a k.k. wobec faktu, że wszystkie działania które przypisać można oskarżonemu miały miejsce przed okresem objętym zarzutem i przed objęciem takich zachowań ochroną prawnokarną jako przestępstwa z art. 191 § 1a k.k.

Zgodnie z treścią art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa. Jak wskazano powyżej działanie oskarżonego nie wyczerpywało w ocenie Sądu znamion czynu zabronionego określonego w art. 191 § 1a k.k. i wobec powyższego postępowanie karne należało umorzyć.

Orzekając o kosztach, Sąd na podstawie art. 632 pkt. 2 k.p.k. ustalił, iż koszty postępowania ponosi w całości Skarb Państwa albowiem postępowanie w sprawie zostało umorzone.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.