Postanowienie z 29 maja 2023, sygn. I Ns 261/21

POSTANOWIENIE

Dnia 29 maja 2023 r.

Sąd Rejonowy w Zambrowie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący sędzia Karolina Malinowska - Krutul

Protokolant Pamela Trześniewska

po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2023 r. w Zambrowie na rozprawie sprawy

z wniosku Z. Ś.

z udziałem G. Ś.

o podział majątku wspólnego

postanawia:

ustalić, że w skład majątku wspólnego Z. Ś. i G. Ś. wchodzi:

spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego numer (...) w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. (...) w Z. ;

2) prawo własności poniższych ruchomości tj.:

samochód osobowy marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...), rok produkcji 2004,

zestaw szafek kuchennych,

kuchenka (...),

lodówko zamrażarka (...),

kanapa rogowa,

komoda,

telewizor (...)

stół pokojowy,

krzesła sztuk 4,

dywan podłogowy,

szafa 2 drzwiowa,

dywan (...) poliestrowy,

pralka (...)

słupek łazienkowy,

szafka łazienkowa,

dokonać podziału majątku wspólnego Z. Ś. i G. Ś. w ten sposób, iż przyznać cały majątek szczegółowo opisany w pkt. I na wyłączną własność uczestniczce G. Ś.;

ustalić, iż Z. Ś. i G. Ś. mają równe udział w majątku wspólnym;

zasądzić od G. Ś. na rzecz Z. Ś. tytułem spłaty kwotę 140.430,17 (sto czterdzieści tysięcy czterysta trzydzieści i 17/100 ) złotych płatną w 3 (trzech) ratach: I rata w wysokości 50.000 (pięćdziesiąt tysięcy i 00/100) złotych płatna w terminie 6 (sześciu) miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia, II rata w wysokości 50.000 (pięćdziesiąt tysięcy i 00/100) złotych płatna w terminie 12 (dwunastu) miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia i III rata w wysokości 40.430,17 (czterdziestu tysięcy czterystu trzydziestu i 17/100) złotych płatna w terminie 18 (osiemnastu) miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia – wszystkie raty płatne z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia temu terminowi płatności;

wartość przedmiotu sprawy ustalić na kwotę 303.530,00 (trzysta trzy tysiące i pięćset trzydzieści i 00/100) złotych, a opłatę od wniosku na kwotę 1.000 (jeden tysiąc i 00/100) złotych i uznać ją za uiszczoną przez wnioskodawcę;

nakazać pobrać od wnioskodawcy Z. Ś. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1992,97 (jeden tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt dwa i 97/100) złotych tytułem zwrotu wydatków sądowych;

nakazać pobrać od uczestniczki postępowania G. Ś. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1992,97 (jeden tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt dwa i 97/100) złotych tytułem zwrotu wydatków sądowych;

zasądzić od uczestniczki postępowania G. Ś. kwotę 500 (pięćset i 00/100) złotych na rzecz Z. Ś. tytułem zwrotu połowy opłaty od wniosku;

ustalić, iż w pozostałym zakresie strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ns 261/21

UZASADNIENIE

Z. Ś. wystąpił z wnioskiem o podział majątku wspólnego zgromadzonego w trakcie trwania związku małżeńskiego z uczestniczką G. Ś..

Po ostatecznym sprecyzowaniu stanowiska w sprawie skazywał, iż w skład majątku wspólnego mającego ulec podziałowi wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego numer (...) położonego przy ul. (...) w Z. wraz z wyposażeniem oraz samochód osobowy marki T. (...).

Wnioskodawca wniósł o przyznanie opisanej wyżej nieruchomości wraz z wyposażeniem i samochodu osobowego marki T. uczestniczce postępowania, oraz o zasądzenie na jego rzecz stosownej spłaty.

Uczestniczka postępowania G. Ś. co do zasady przychyliła się do wniosku o podział majątku wspólnego. Po ostatecznym sprecyzowaniu stanowiska w sprawie wyraziła zgodę na to, aby spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego numer (...) położonego przy ul. (...) w Z. wraz z wyposażeniem oraz samochód osobowy marki T. (...) przyznać na jej rzecz ze spłatą byłego męża.

Podała, że w skład majątku wspólnego stron, który powinien ulec podziałowi wchodzą ponadto:

- samochód osobowy marki B. (...) r. prod. 2003, nr. rej. (...)

- akordeon marki H.,

- dwa telefony komórkowe marki: A. (...) oraz(...) G. (...) . Wniosła o przyznanie tych składników wnioskodawcy ze stosowną spłatą na jej rzecz.

Uczestniczka wniosła ponadto o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym.

Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2022 r. (protokół k. 162) pełnomocnicy stron zgodnie wnieśli o odstąpienie od rozliczania jakichkolwiek nakładów poczynionych z majątków osobistych na majątek wspólny stron i odstąpienie od ich waloryzacji.

Ponadto G. Ś. wniosła o ustalenie, że poniosła wydatki z tytułu kosztów stałych związanych z mieszkaniem stanowiącym majątek wspólny zainteresowanych, jak i wydatki z tytułu ubezpieczenia tego mieszkania oraz ubezpieczenia samochodu osobowego marki T. (...) stanowiącego majątek wspólny stron i wniosła o ich rozliczenie w niniejszym postępowaniu .

Strony domagały się rozliczenia kosztów procesu według norm przepisanych.

Sąd ustalił, co następuje:

Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2019 r. w sprawie (...) S. (...) rozwiązał małżeństwo stron zawarte w dniu (...) r. w Z. - z winy Z. Ś.. Wyrok rozwodowy uprawomocnił się w dniu 25 kwietnia 2019 r. (wyrok. k. 11)

W trakcie trwania małżeństwa stron obowiązywała ich ustawowa wspólność majątkowa; strony nie zawierały umów majątkowych małżeńskich.

Z małżeństwa urodziło się czworo dzieci: M. Ś. ur. w (...) r., A. Ś. (1) ur. w (...) r., N. Ś. ur. w (...) r. oraz J. Ś. (1) ur. w (...) r.

W dniu (...) r., w trakcie trwania związku małżeńskiego G. i Z. Ś. przydzielono mieszkalnie nr (...)w budynku przy ul. (...) w Z. o powierzchni 62,79 m ^{( 2)} na warunkach własnościowego prawa do lokalu. Środki na nabycie lokalu pochodziły w połowie - z książeczki mieszkaniowej wnioskodawcy, a w połowie z darowizn od rodziny uczestniczki postępowania. Z. Ś. miał bowiem założoną książeczkę mieszkaniową jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego - w latach 80-tych XX wieku. Środki zgromadzone na książeczce mieszkaniowej stanowiły głównie darowizny od jego rodziców, jak i wnioskodawca również sam wpłacał pieniądze na książeczkę mieszkaniową.

Nabycie lokalu uzależnione było jednak od uiszczenia wkładu zaliczkowego, który wynosił (...) zł. Matka G. W. O. bezpośrednio przed przydzieleniem mieszkania, tj. w dniu (...) r. wraz ze swoim rodzeństwem dokonała zbycia gospodarstwa rolnego odziedziczonego po swoich rodzicach, a otrzymaną z tego tytułu kwotę 70.000 złotych przekazała na rzecz córki – G. Ś.. Pozostali sprzedający nieruchomości, tj. rodzeństwo W. O. zrzekło się swojej części z uzyskanej kwoty na rzecz W. O., która następnie całą kwotę przekazała swojej córce G. Ś. na poczet nabycia nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego.

Oboje małżonkowie w trakcie trwania małżeństwa pracowali zarobkowo, wykorzystując swoje możliwości zarobkowe. Z. Ś. z zawodu jest kierowcą. W trakcie trwania małżeństwa pracował m.in. w : (...) Z., w mleczarni w Z., w firmie (...) (...), w zakładzie zieleni.

Z kolei G. Ś., pomijając okresy kiedy osobiście zajmowała się dziećmi, w trakcie trwania związku również podejmowała zatrudnienie. I tak pracowała w stołówce w z. (...)w Z. przez około 3 lata po zawarciu związku małżeńskiego. Na pierwsze dziecko korzystała z urlopu macierzyńskiego. W późniejszym czasie pracowała ws. w Z. jako sprzątaczka, (...), fabryce (...) i Szkole Podstawowej nr (...) w Z. również jako sprzątaczka.

G. Ś. zaciągała pożyczki u najbliższej rodziny, głównie od siostry - R. K. (1) . Małżonkowie spłacali jednak zaciągane pożyczki. Powyższe potwierdziło się w zeznaniach samej R. K. (2) .

Dodatkowo w trakcie trwania małżeństwa małżonkowie otrzymywali pomoc finansową od jednych i drugich rodziców stron.

Z. Ś. w trakcie trwania małżeństwa miał problem z alkoholem, nie mniej jednak zawsze podejmował kolejne zatrudnienia.

W dniu 9 maja 2019 r. Z. Ś. wyprowadził się ze wspólnego miejsca zamieszkania stron. W mieszkaniu pozostała uczestniczka G. Ś. wraz z dziećmi.

Po wyprowadzeniu się wnioskodawcy ze wspólnego mieszkania uczestniczka postępowania ponosiła ona wydatki z tytułu kosztów stałych związanych z mieszkaniem i jego ubezpieczeniem.

Wartość rynkowa spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w Z. przy ulicy (...) według stanu na dzień ustania wspólności ustawowej małżeńskiej (...) r. i cen aktualnych wynosi 289.849,94 zł.

W czasie trwania wspólności ustawowej Z. Ś. i G. Ś. kupili samochód osobowy marki T. (...) o numerze rejestracyjnym (...), rok produkcji 2004.

W rodzinie państwa Ś. nie była wszczynana procedura Niebieskiej Karty. W trakcie trwania związku małżeńskiego stron nie były też kierowane względem Z. Ś. wnioski do sądu o zobowiązanie do podjęcia leczenia odwykowego. Nie toczyły się postępowania o znęcanie.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie : częściowych zeznań stron, częściowych zeznań świadków: A. Ś. (2), J. Ś. (2), P. Z., W. O., N. Ś., M. Ś., R. K. (2), B. P., Z. P..

Sąd zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. majątkiem wspólnym małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przepis art. 43 § 1 k.r.o. zawiera domniemanie, iż oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

Zgodnie z art. 46 k.r.o. od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku w sprawach nie unormowanych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i dziale spadku. Podobne odesłanie w kwestiach proceduralnych do przepisów o dziale spadku zawiera przepis art. 567 § 3 k.p.c.

Skład i wartość majątku ulegającego podziałowi ustala Sąd (art. 567 § 3 k.p.c. w zw. z art. 684 k.p.c.). Zasadą jest, iż podział majątku wspólnego obejmuje składniki należące do danego majątku w dacie ustania wspólności oraz istniejące w chwili dokonywania podziału.

Przepisy regulujące postępowanie o dział spadku (art. 680-689 k.p.c.), jak i przepisy normujące podział majątku wspólnego (art. 566-567 k.p.c.), nie określają wprost sposobów podziału majątku. Odsyłają do uregulowań dotyczących zniesienia współwłasności (art. 688 k.p.c.).

Zgodnie z art. 211 k.c. każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

Zgodnie z art. 212 § 2 k.c. rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych, albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy i odnosząc się do składu majątku wspólnego stron to stwierdzić należy, iż w czasie trwania wspólności majątkowej zainteresowani nabyli mieszkalnie nr(...) w budynku przy ul. (...) w Z. o powierzchni 62,79 m2 na warunkach własnościowego prawa do lokalu. Wartość tej nieruchomości, według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej zainteresowanych i według cen aktualnych, Sąd ustalił w oparciu o niekwestionowana opinię biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości na kwotę 289.850,00 złotych. Wartość ruchomości (stanowiących wyposażenie mieszkania oraz samochodu marki T. (...)) Sąd ustalił w oparciu o niekwestionowaną opinię biegłego sądowego z zakresu szacowania ruchomości – łącznie na kwotę 13.680 złotych . Ogółem zatem wartość majątku wspólnego stron to kwota 303.530,00 złotych.

W ocenie Sądu do majątku wspólnego stron nie można zaliczyć samochodu osobowego marki B. , bowiem został on zakupiony po dacie ustania wspólności małżeńskiej. W dacie ustania wspólności małżeńskiej, strony nie dysponowały żadnymi oszczędnościami. W małżeństwie zarobione środki były wydatkowane na bieżąco. Przedmiotowy samochód nie mógł zostać zatem zakupiony z oszczędności zgromadzonych w trakcie trwania związku małżeńskiego. Zdaniem Sadu został zakupiony za środki pochodzące od rodziny wnioskodawcy i stanowiące darowiznę lub pożyczkę na jego rzecz.

Co do akordeonu D. C., to pochodzi on z czasów kawalerskich wnioskodawcy, matka kupiła go wnioskodawcy, jak ten miał 17 lat.

Sąd uznał za wiarygodne twierdzenia wnioskodawcy, iż nie posiada on sprzętu A. iPhone 55, ani nie posiada akordeonu marki H.. Natomiast zgłoszony a nie okazany telefon Samsung G. P. jest telefonem bezwartościowym (100 złotych zgodnie z wyceną biegłego). Odnosząc się do telefonu marki G. (...) nie zostało wykazane, iż został zakupiony ze środków wspólnych w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej.

Ponieważ wnioskodawca od maja 2019 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, a lokal zajmuje uczestniczka postępowania, nadto uczestnika użytkuje wspólny samochód stron – T. (...), Sąd uznał za zasadne dokonanie podziału w sposób zaproponowany przez strony tj. poprzez przyznanie uczestniczce postępowania całego majątku za spłatą na rzecz wnioskodawcy. Kwota spłaty – przy równych udziałach stanowi – 151.765 złotych (303.530,00 złotych: 2= 151.765 zl). Tą kwotę Sąd pomniejszył o połowę wydatków, jakie wnioskodawca winien był uiszczać, a nie czynił tego i stąd zasądzono do spłaty na rzecz wnioskodawcy ostatecznie kwotę 140.430,17 złotych (t.j. 151.765 zł - 11.334,83 zł = 140.430,17 złotych).

Odnosząc się do wniosku uczestniczki o rozliczenie w niniejszym postępowaniu kosztów stałych utrzymania przedmiotowego lokalu, poniesionych przez uczestniczkę od dnia ustania wspólności majątkowej, wskazać należy, iż okazał się on zasadnym, bowiem zgodnie z art. 618 § 1 k.p.c., który znajduje zastosowanie w sprawach o podział majątku wspólnego, przy podziale majątku sąd rozstrzyga także wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Roszczenia o których mowa w tym przepisie, to przede wszystkim roszczenia związane z korzystaniem z rzeczy wspólnej, pobieraniem z niej pożytków i przychodów oraz dokonanych nakładów. Po rozwodzie wyłącznie G. Ś. ponosiła wydatki z tytułu :

- czynszu za wspólne mieszkanie stron (za okres od maja 2019 r. do listopada 2021 r. - w kwocie 10.139,21 złotych oraz za okres od grudnia 2021 roku do kwietnia 2023 roku, w kwocie 9755,44 złotych ),

- obowiązkowego ubezpieczenia wspólnego mieszkania – 257 złotych ,

- obowiązkowego ubezpieczenie OC za pojazd marki T., stanowiący majątek wspólny, w kwocie 1950 złotych i w kwocie 568 złotych

Powyższe zostało wykazane dokumentami złożonymi do akt. Łącznie wydatki opiewały na kwotę – 22.669, 65 złotych. Tymczasem w/w wydatki winne obciążyć obie strony procesu. Stąd Sąd spłatę pomniejszył o połowę w/w kwoty t.j. o kwotę 11.334,83 zł.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, wniosek uczestniczki o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą ustalenia nierównych udziałów jest przepis art.43 § 2 k.r.o. Zasadą wyrażoną w art. 43 § 1 k.r.o. jest, że małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Odstąpienie od tej zasady wymaga wystąpienia dwóch przesłanek, tj. ważnych przyczyn oraz różnego stopnia przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1997 r., II CKN 348/97, LEX nr 479357). Oznacza to, że ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym nie może nastąpić w każdym wypadku faktycznej nierówności przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego, lecz tylko w tych wypadkach, gdy zaistnieją ważne powody.

W postanowieniu z 26 listopada 1973 r. (III CRN 227/73, OSNC 1974/11/189) Sąd Najwyższy wskazał, że ważne powody stanowiące przesłankę ustalenia nierównych udziałów stron w majątku wspólnym polegają na zachowaniu małżonka charakteryzującym się rażącym lub uporczywym nie przyczynianiem się do powstania dorobku stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych. W doktrynie wskazuje się, iż powody ustalenia nierównych udziałów dotyczą oceny, kwalifikacji zachowania drugiego małżonka oraz spowodowanych przez niego takich stanów rzeczy, które stanowią przyczynę niższej wartości majątku wspólnego niż ta, która wystąpiłaby, gdyby postępował właściwie. Chodzi tutaj przede wszystkim o nieprawidłowe, rażące lub uporczywe nieprzyczynianie się do zwiększania majątku wspólnego, pomimo posiadanych możliwości zdrowotnych i zarobkowych. Z drugiej jednak strony nieprawidłowe postępowanie polegać może na rażącym i odbiegającym od obiektywnych wzorców braku staranności o zachowanie istniejącej już substancji majątku wspólnego (zob. Sokołowski, Tomasz. Art. 43. W: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, wyd. II. LEX, 2013 ).

Za ważne powody uznane mogą być również: fakt trwonienia majątku przez jednego z małżonków, czy alkoholizm.

W niniejszej sprawie uczestniczka, która zgłosiła wniosek o ustalenie nierównych udziałów stron w majątku wspólnym, jako ważne powody wskazywała przede wszystkim winę wnioskodawcy za rozkład pożycia ustaloną wyrokiem sądu okręgowego, nadużywanie alkoholu przez wnioskodawcę, a co za tym idzie częste zmienianie przez wnioskodawcę pracy z uwagi na problemy z alkoholem, przemoc stosowaną względem uczestniczki.

Uczestniczka jednak, zdaniem sądu, nie wykazała nierównego stopnia w przyczynieniu się małżonków do stworzenia majątku wspólnego, który podlega podziałowi w niniejszej sprawie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że nadużywanie przez wnioskodawcę alkoholu skutkowało, że w mniejszym stopniu niż uczestniczka przyczynił się do powstania majątku wspólnego małżonków. Rzeczywiście wnioskodawca nadużywał alkoholu w trakcie trwania związku małżeńskiego, co sam przyznał. Jednakże nie można twierdzić, iż pozostawał na utrzymaniu żony, bowiem nie uchylał się on od podejmowania kolejnych prac zarobkowych. W małżeństwie sporadycznie zdarzały się okresy, kiedy w ogóle nie pracował. Ponadto, jak sama uczestniczka przyznaje stosunki pracy rozwiązywane były za porozumieniem stron . Nadto odnosząc się do argumentów takich jak : przemoc stosowana przez wnioskodawcę wobec uczestniczki postępowania, czy zdrada małżeńska, jakiej dopuścił się wnioskodawca – to były one przesłanką do orzeczenia rozwodu z winy wnioskodawcy. Natomiast zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem sądowym - o istnieniu ważnych powodów koniecznych do ustalenia nierównych udziałów nie przesądza jednak obciążająca jedno z małżonków wina za rozkład pożycia małżeńskiego, stwierdzona w wyroku rozwodowym . Nadto nie można tracić z pola widzenia, iż główny składnik majątku wspólnego stron (mieszkanie) został zgromadzony dzięki rodzinom pochodzenia – i to obu stron, co zgodnie strony przyznały. Dlatego ustalanie nierównych udziałów byłoby i z tego powodu niesprawiedliwe. Tymczasem strony swoje zarobione środki pieniężne przeznaczały na bieżące wydatki związane z codziennym życiem.

Głównie z zeznań świadków: J. Ś. (2) (k. 134), A. Ś. (2) (k. 134 v), P. Z. (k. 134 v-135), B. P. (l. 145-145 v), P. S. (k. 146) wynika, że wnioskodawca przyczyniał się do powstania majątku wspólnego, przez zdecydowaną większość trwania małżeństwa pracował. Sąd natomiast z dużą ostrożnością podchodzi do zeznań składanych przez dzieci stron, bowiem aktualnie są w konflikcie z ojcem, nadto są one osobami bliskimi i mają interes w tym, aby składać zeznania mało obiektywne.

O nieuiszczonych kosztach sądowych orzeczono na mocy art. 520 § 1 kpc , obciążając nimi po połowie każdą ze stron. Opłatą sądową Sąd obciążył strony również po połowie . W pozostałym zakresie ( co do kosztów zastępstwa procesowego) Sąd ustalił, iż strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.