Zarządzenie z 11 lipca 2023, sygn. XI GC 533/21
Sygn. akt XI GC 533/21
UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 4 listopada 2020 r. złożonym do Sądu Rejonowego w Koninie (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w C. wniosła przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w B. i H. B. (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. o zapłatę solidarnie kwoty 53 278,17 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów procesu według.
Powódka jako podwykonawca pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. dochodziła od pozwanych solidarnych zapłaty połowy zatrzymanych kwot wynagrodzenia za wykonane roboty budowalne tytułem kaucji zabezpieczających, po zakończeniu robót budowalnych, których inwestorem była H. B. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S..
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2020 r. przekazano sprawę do rozpoznania tutejszemu Sądowi.
Nakazem zapłaty z dnia 1 kwietnia 2021 r. tut. Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.
Nakaz zapłaty w stosunku do pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B., która nakazu nie zaskarżyła, uprawomocnił się.
Pozwana H. B. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. wniosła sprzeciw od ww. nakazu zapłaty, zaskarżając nakaz w całości, wnosząc o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu.
W toku procesu strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska, powódka nadto wniosła o zwrot kosztów procesu w łącznej kwocie 14.420,22 zł wg złożonego na ostatniej rozprawie spisu kosztów.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Dnia 21 sierpnia 2019 r. pozwana H. B. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (zamawiający) zawarła z pozwaną (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji w B. (wykonawca) umowę o roboty budowlane, przedmiotem której było wykonanie przez pozwaną (...) spółkę z o.o. prac polegających na wybudowaniu budynku galerii handlowej (stanu surowego bez dachu) składającej się na zadanie budowy: Galerii Handlowej (...) (§ 1 umowy).
Pozwana (...) Spółka z o.o. zobowiązała się do wykonania przedmiotu umowy przy użyciu własnych narzędzi, urządzeń i materiałów, o ile nie ustalono inaczej (§ 3 ust. 1).
Pozwana (...) Spółka z o.o. zobowiązała się do dostarczenia pozwanej H. B. (...) sp. z o.o., nie później niż w momencie dostawy na budowę materiałów i urządzeń, wszelką dokumentację wymaganą przez przepisy prawa, w tym przez dyrektywę ustanawiającą zharmonizowane warunki wprowadzenia do obrotu wyrobów budowlanych i ustawę o wyrobach budowlanych, potwierdzających, że materiały nadają się do stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych w zakresie odpowiadającym ich właściwościom użytkowym i przeznaczeniu, w celu spełnienia wymagań podstawowych, a między innymi następujących dokumentów: deklaracji właściwości użytkowych, deklaracji zgodności, aprobat, atestów higienicznych, certyfikatów palności i innych dokumentów na materiały/urządzenia wykorzystywane przy realizacji niniejszej Umowy (§ 3 ust. 3).
Strony ustaliły termin wykonania (ukończenia) całości przedmiotu umowy do dnia 20 marca 2020 r. (§ 4 ust. 1 pkt 1 umowy) oraz wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 6 808 802,75 zł netto, powiększone o należny podatek VAT (§ 5 ust. 1).
Wynagrodzenie wskazane powyżej ustalone zostało w oparciu o sporządzone przez wykonawcę zestawienie prac planowych stanowiące załącznik nr 1 (§ 5 ust. 2). W przypadku użycia do wykonania umowy mniejszej ilości materiałów, niż wykonawca wskazała w ofercie, wynagrodzenie miało być odpowiednio pomniejszone (ust. 3). Z zastrzeżeniem ust. 7 strony umowy ustaliły, że rozliczenia za wykonane roboty budowlane będą każdorazowo dokonywane na podstawie podpisanego przez obie strony protokołu częściowego odbioru robót i na podstawie faktury VAT wystawionej przez wykonawcę po sprawdzeniu i zatwierdzeniu do zapłaty przez zamawiającego (ust. 4).
Zgodnie z ust. 6 rozliczenie końcowe nastąpić miało na podstawie protokołu odbioru końcowego nie zawierającego uwag ze strony zamawiającego, na podstawie faktury końcowej płatnej w terminie 14 dni od daty doręczenia zamawiającemu. Zamawiającemu przysługiwało uprawnienie do zatrzymania 5% kwoty brutto z każdej faktury wystawionej przez wykonawcę, z wyłączeniem faktury zaliczkowej, w ramach niniejszej umowy tytułem kaucji zabezpieczającej. Zamawiający uprawniony był do pokrycia z kaucji zabezpieczającej wszelkich roszczeń, które będą mu przysługiwały względem wykonawcy z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków umownych. Zamawiający miał prawo m.in. przeznaczyć część lub całość kaucji zabezpieczającej w szczególności na poczet kosztów związanych z usunięciem wad lub usterek robót wykonanych w ramach umowy, kosztów wykonania zastępczego lub/oraz pokryć z kaucji zabezpieczającej zaległości wykonawcy względem jego podwykonawców (w tym dalszych podwykonawców).
Strony umowy postanowiły, że połowa niewykorzystanej kaucji zabezpieczająca zostanie zwrócona wykonawcy w terminie 7 dni od daty podpisania przez obie strony protokołu odbioru końcowego wszystkich robót objętych umową, a w przypadku podpisania protokołu odbioru końcowego z uwagami po usunięciu ostatniej wady, usterki lub innej nieprawidłowości wskazanej w ww. protokole. Okoliczność ta powinna zostać potwierdzona w treści protokołu odbioru podpisanego przez zamawiającego (ust. 7).
Pozostała część kaucji zabezpieczającej podlegała zwrotowi w terminie 7 dni od daty upływu terminu rękojmi oraz gwarancji udzielonej przez wykonawcę (ust. 8).
Pozwana (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. w momencie podpisania umowy była spółką w organizacji, która została zawiązana dwa dni przed zawarciem umowy z inwestorem H. B. (...) sp. z o.o.
Bezsporne, a nadto dowód:
- umowa z dnia 21 sierpnia 2019 r. k. 167-171;
- załącznik do umowy k. 177-178;
- projekt budowlany k. 171v.;
- projekt wykonawczy k. 172-175;
- harmonogram prac k. 178v.-180;
- akt założycielski k. 180v.-183.
Dnia 8 stycznia 2020 r. pozwana (...) spółka z ograniczona odpowiedzialnością w B. (zamawiający) zawarła z powódką (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w C. (wykonawca) umowę o roboty budowlane, przedmiotem której było przyjęcie przez powódkę do wykonania prac polegających na wykonaniu szalunków, zabetonowaniu i rozszalowaniu elementów żelbetowych budynku galerii handlowej w osiach 1-7 i E-H na zadaniu inwestycyjnym dotyczącym budowy: Galerii Handlowej (...) (§ 1 ust. 1 umowy).
Zakres prac powierzonych powódce wyznaczał projekt konstrukcji, przy czym strony dopuściły możliwość poszerzenia zakresu umowy (ust. 2).
Pozwana (...) sp. z o.o. zobowiązała się do zgłoszenia niniejszej umowy inwestorowi. Strony umowy zastrzegły, iż bez przedstawienia wykonawcy pisemnej akceptacji treści umowy i przyjęcia odpowiedzialności solidarnej za zapłatę przez inwestora umowa jest nieważna (§ 2 ust. 1).
Nadto pozwana (...) sp. z o.o. zobowiązała się do zapewnienia nadzoru inwestorskiego oraz autorskiego, dokonywania odbioru robót, obsługi geodezyjnej, terminowej zapłaty wynagrodzenia za należycie wykonanie przedmiotu umowy, zabezpieczenia na swój koszt niezbędnego sprzętu ciężkiego do transportu pionowego i poziomego elementów szalunkowych i betonu oraz usunięcia na swój koszt odpadów śmieci składowanych w kontenerach (§2 ust. 3 – 8 umowy).
Powódka zobowiązała się do wykonania przedmiotu umowy za pomocą własnych narzędzi, szalunków i materiałów pomocniczych (§ 3 ust.1).
Nadto powódka zapewniła, że wszelkie materiały budowlane użyte i wykorzystane przy wykonaniu przedmiotu umowy są materiałami i urządzeniami wysokiej jakości, odpowiadają swemu przeznaczeniu, są dopuszczone do obrotu w budownictwie zgodnie z przepisami prawa, zwłaszcza Prawa Budowlanego i normami jakości, jak też są zgodne z dokumentacją, o której mowa w § 1 oraz poleceniami Zamawiającego (ust. 2).
Powódka zobowiązała się do dostarczenia pozwanej (...) sp. z o.o., nie później niż w momencie dostawy na budowę materiałów i urządzeń, wszelkiej dokumentacji wymaganej przez przepisy prawa, w tym przez dyrektywę ustanawiającą zharmonizowane warunki wprowadzenia do obrotu wyrobów budowlanych i ustawę o wyrobach budowlanych, potwierdzających, że materiały nadają się do stosowania przy wykonywaniu robót budowlanych w zakresie odpowiadającym ich właściwościom użytkowym i przeznaczeniu, w celu spełnienia wymagań podstawowych, a między innymi następujących dokumentów: deklaracji właściwości użytkowych, deklaracji zgodności, aprobat, atestów higienicznych, certyfikatów palności i innych dokumentów na materiały/urządzenia wykorzystywane przy realizacji niniejszej Umowy. Powódka ponosi odpowiedzialność za wszelkie skutki wynikające z zastosowania niewłaściwych materiałów, nie spełniających wymogów norm technicznych, obowiązujących przepisów lub wytycznych wynikających z umowy, w tym będzie ponosił koszty wykonania ewentualnych prac rozbiórkowych zleconych przez zamawiającego podmiotom trzecim (§3 ust. 3).
Strony umowy ustaliły, iż zakończenie przedmiotu umowy winno nastąpić do dnia 28 marca 2020 r. (§ 4 ust. 1).
Powódka była zobowiązana do niezwłocznego zawiadomienia zamawiającego o wszelkich przeszkodach mogących spowodować niewykonanie przedmiotu umowy w terminie. Wystąpienie takich przeszkód zobowiązywało jednocześnie powódkę do podjęcia wszelkich możliwych środków (np. zatrudnienia większej liczby pracowników, zaangażowania dodatkowego sprzętu, robót na dodatkowych zmianach lub w nadgodzinach), aby zakończyć przedmiot umowy w terminie (ust. 2).
Przedmiot umowy oraz poszczególne jego części uznano za ukończone odpowiednio w dniu podpisania protokołu odbioru końcowego i w dniu podpisania protokołu odbioru częściowego, przy czym uznanie przedmiotu umowy za wykonany w całości mogło nastąpić wyłączenie w przypadku:
- przekazania zamawiającemu kompletnej dokumentacji powykonawczej w zakresie robót objętych przedmiotem umowy,
- uprządkowania terenu budowy i usunięcia z placu budowy wszelkich maszyn i urządzeń należących do powódki lub jej podwykonawców lub innych podmiotów za pomocą których wykonuje swoje zobowiązanie,
- przedłożenie całości wymaganej umową dokumentacji związanej z jakością i właściwościami wykorzystanych przez powódkę materiałów (§4 ust. 4).
Za wykonanie przedmiotu umowy strony ustaliły wynagrodzenie szacunkowe w wysokości: 800 000 zł. Rozliczenie nastąpić miało na podstawie iloczynu wykonanych robót z obmiaru powykonawczego i cen jednostkowych netto określonych poniżej - przyjmując, że poniższe ceny są stałe i nie ulegną zmianie przez cały okres realizacji umowy.
1.1. Stropy monolityczne- 150 zł/m 2
1.2. Słupy żelbetowe – 1500 zł/m 3
1.3. Grzybki (głowice słupów) część pod stropem – 2000 zł/m 3
1.4. Podciągi żelbetowe – 2000 zł/m 3
1.5. Ściana żelbetowa – 150 zł/m 2
1.6. ściany szybów windowych i wentylacyjnych – 190 zł/m 2
1.7. Obramowanie otworów, dylatacje, uszczelnienia, przerwy w betonowaniu stropów – 50 zł/m
1.8. Schody żelbetowe biegi i spoczniki – 300 zł/m 2
1.9. Biegi schodowe prefabrykowane – 300 zł/szt.
1.10. Montaż i demontaż podestów (ściany zewn.) – 60 zł/mb
1.11. Stawka godzinowa – 50 zł/rg
1.12 Wykonanie schodni i zadaszeń- dodatkowo płatne wg iloczynu faktycznej ilości roboczogodzin i stawki 50 zł/rg
1.13 Szalunki – 200 zł/m 3 wbudowanego betonu.
Z obmiaru ścian i stropów nie potrąca się otworów o powierzchni do 3 m 2. Przy potrąceniu otworów powyżej 3m 2 dolicza się dodatek za obramowanie otworu stanowiący iloczyn ilości obramowania i ceny jednostkowej w wys. 50 zł/mb (ust.2)
Do wartości wynagrodzenia doliczano należny podatek VAT (ust. 3).
Strony umowy ustaliły, że rozliczenia za wykonane roboty dokonywane będą w okresach czternastodniowych każdorazowo na podstawie podpisanego przez obie strony protokołu częściowego odbioru robót i na podstawie faktury VAT wystawionej przez powódkę po sprawdzeniu i zatwierdzeniu do zapłaty przez zamawiającego. Faktury te muszą być zgodne ze stanem stwierdzonym w protokole częściowego odbioru robót (ust. 4).
Zgodnie z § 5 ust. 6 umowy) rozliczenie końcowe nastąpić miało na podstawie protokołu odbioru końcowego nie zawierającego uwag ze strony zamawiającego, na podstawie faktury końcowej płatnej w terminie 14 dni od daty doręczenia zamawiającemu. Zamawiającemu przysługiwało uprawnienie do zatrzymania 5 % kwoty brutto z każdej faktury wystawionej przez powódkę, w ramach niniejszej umowy tytułem kaucji zabezpieczającej. Zamawiający uprawniony jest do pokrycia z kaucji zabezpieczającej wszelkich roszczeń, które będą mu przysługiwały względem powódki z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków umownych. Zamawiający miał prawo min. przeznaczyć część lub całość kaucji zabezpieczającej w szczególności na poczet kosztów związanych z usunięciem wad lub usterek robót wykonanych w ramach umowy, kosztów wykonania zastępczego lub/oraz pokryć z kaucji zabezpieczającej zaległości powódki względem jego podwykonawców (w tym dalszych podwykonawców).
Połowa niewykorzystanej kaucji zabezpieczającej zostanie zwrócona powódce w terminie 7 dni od daty podpisania przez obie strony protokołu odbioru końcowego wszystkich robót objętych umową, a w przypadku podpisania protokołu odbioru końcowego z uwagami po usunięciu ostatniej wady, usterki lub innej nieprawidłowości wskazanej w ww. protokole. Okoliczność ta powinna zostać potwierdzona w treści protokołu odbioru podpisanego przez zamawiającego (§5 ust. 7).
Inspektor nadzoru zamawiającego miał bezwarunkowe prawo dokonywać inspekcji robót na placu budowy w dowolnej powódki powinien zapewnić niezbędne środki i pomoc przy przeprowadzaniu takiej inspekcji i usunąć ujawniane wady na swój koszt od momentu otrzymania polecenia pisemnego do chwili zakończenia odbioru robót na danym odcinku (§6).
Powódka zobowiązana została do pisemnego zawiadomienia zamawiającego o gotowości do dokonania odbioru końcowego wykonania przedmiotu umowy i zgłoszenia gotowości do odbioru końcowego na siedem dni przez faktycznym odbiorem. W wyniku przeprowadzenia odbioru sporządzany jest protokół odbioru końcowego, który to protokół podpisywany jest przez umocowanych przedstawicieli stron niniejszej umowy (§8 ust. 4).
Okres gwarancji liczony był od dnia sporządzenia protokołu odbioru końcowego i wynosi 5 lat (§9 ust. 3).
Bezsporne, a nadto dowód:
- umowa z dnia 8 stycznia 2020 r. k. 38-42;
- zeznania za powódkę J. L. (1) k. 539-543;
Dnia 9 stycznia 2020 r. pozwana H. B. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (zamawiający) zawarła z pozwaną (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji w B. porozumienie do umowy o roboty budowlane z dnia 21 sierpnia 2019 r., na mocy którego pozwane postanowiły, że wykonawca - (...) sp. z o.o. w organizacji w B. zgłasza zamawiającemu - H. B. (...) sp. z o.o. jako podwykonawcę robót objętych umową powódkę (...) sp. z o.o., w zakresie robót zbrojarskich i żelbetowych (dalej jako podwykonawca). Kopia umowy z podwykonawcą stanowiła załącznik nr 1 do niniejszego porozumienia (§ 1 pkt 1).
Zamawiający wyraził zgodę na osobę podwykonawcy i zakres powierzonych jemu prac (pkt 2).
Strony Porozumienia postanowiły, że płatnikiem bezpośrednim dla podwykonawcy (powódki) będzie zamawiający (pozwana H. B. (...) sp. z o.o.) w oparciu o faktury VAT wystawione przez wykonawcę (pozwaną (...) sp. z o.o.) oraz załączone do nich faktury VAT wystawione przez podwykonawcę (powódkę), zaakceptowane protokoły odbioru prac od podwykonawcy, potwierdzony przez przedstawiciela zamawiającego. Płatność będzie następowała z uwzględnieniem kwot zatrzymanych w terminie wymagalności wskazanym przez wykonawcę, nie wcześniej jednak niż w terminie płatności na rzecz wykonawcy przez zamawiającego. Zapłata wynagrodzenia podwykonawcy przez zamawiającego w oparciu o postanowienia niniejszego porozumienia miała być równoznaczna z zapłatą wynagrodzenia na rzecz wykonawcy, zgodnie z przedłożonymi fakturami wykonawcy.
Bezsporne, a nadto dowód:
- porozumienie z dnia 9 stycznia 2020 r. k. 42;
- zeznania za powódkę J. L. (1) k. 539-543;
Powódka po zawarciu niniejszego porozumienia przez pozwane, od czego uzależniała rozpoczęcie prac, przystąpiła do powierzonych jej robót.
Dnia 27 stycznia 2020 r. sporządzono protokół zaawansowania robót nr 01/03/2019, w którym potwierdzono prawidłowość wykonanych przez powódkę robót, określając wartość robót do zafakturowania na kwotę 165 486 zł.
Tego samego dnia powódka wystawiła na pozwaną (...) sp. z o.o. fakturę VAT nr (...) na kwotę 165 486 zł netto, 203 547,78 zł brutto, z terminem płatności wynoszącym 30 dni, tytułem robót żelbetowych w galerii handlowej zgodnie z protokołem przerobowym nr 1.
Bezsporne, a nadto dowód:
- protokół z dnia 27 stycznia 2020 r. k. 47;
- faktura VAT k. 48;
- zeznania za powódkę J. L. (1) k. 539-543;
Dnia 28 stycznia 2020 r. pozwana (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji w B. (zamawiający) zawarła z powódką (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w C. (wykonawca) aneks nr (...) do umowy z dnia 8 stycznia 2020 r.
Na mocy tego aneksu zamawiający poszerzył zakres robót realizowanych przez powódkę o zakres pomiędzy osiami D i E. Łączny zakres prac powierzonych powódce ograniczały osie 1-7 i D-H (§ 1).
W związku z poszerzeniem zakresu strony umowy ustaliły termin zakończenia robót na dzień 6 kwietnia 2020 r. (§ 2).
Wynagrodzenie szacunkowe na zakres robót w osiach D-H i 1-7 strony umowy ustaliły - zgodnie z arkuszem stanowiącym załącznik do aneksu - na kwotę 1 148 892,32 zł netto. Pozostałe warunki ustalenia wynagrodzenia powódki określone w § 5 Umowy pozostały bez zmian (§ 3).
W związku z trudnościami zamawiającego w terminowej realizacji robót zbrojarskich strony umowy uzgodniły, że powódka w ramach wolnych mocy przerobowych będzie wykonywała uzgodnione zakresy robót zbrojarskich za wynagrodzenie w wysokości 2,4 zł/kg wbudowanego zbrojenia. Uzgodniona cena obejmuje prefabrykację zbrojenia oraz materiały pomocnicze (§ 4 ust. 1).
(...) zbrojeniową dostarczać miał zamawiający (ust. 2).
Powódka - w sporadycznych przypadkach - mogła, na podstawie zamówienia złożonego przez zamawiającego, zakupić stal w hurtowni. Rozliczenie miało nastąpić na podstawie refaktury z terminem płatności 30 dni od daty wystawienia refaktury (ust. 3).
Zamawiający zobowiązał się do zgłoszenia niniejszego aneksu do inwestora. Bez przedstawienia powódce pisemnej akceptacji treści aneksu i przyjęcia odpowiedzialności solidarnej za zapłatę przez inwestora na zasadach określonych w art. 647 1k..c. aneks jest nieważny (§ 5).
Bezsporne, a nadto dowód:
- aneks z dnia 28 stycznia 2020 r. k. 43-44 z załącznikiem k. 44;
- zeznania za powódkę J. L. (1) k. 539-543;
Pismem z dnia 4 lutego 2020 r. pozwana H. B. (...) sp. z o.o. zaakceptowała zmianę zakresu prac podwykonawcy – powódki (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w C., zgodnie z przedłożonym inwestorowi ww. aneksem nr (...) zawartym przez wykonawcę i podwykonawcę.
Dowód:
- zgoda na zmianę zakresu prac zleconych podwykonawcy z dnia 4 lutego 2020 r. k. 45;
- zeznania za powódkę J. L. (1) k. 539-543;
Przelewem z dnia 5 lutego 2020 r. pozwana H. B. (...) sp. z o.o., uiściła na rzecz powódki kwotę 193 370,39 zł brutto tytułem faktury VAT nr (...). Kwota ta nie obejmowała kaucji w wysokości 5% wynoszącej 10 177,39 zł.
Bezsporne, a nadto dowód:
- potwierdzenie przelewu k. 49, 187;
- zeznania za powódkę J. L. (1) k. 539-543.
Dnia 5 lutego 2020 r. sporządzono protokół zaawansowania robót nr 02, w którym potwierdzono prawidłowość wykonanych przez powódkę robót, określając wartość robót do zafakturowania na kwotę 167 395,92 zł.
Tego samego dnia sporządzono protokół zaawansowania robót nr 03, w którym potwierdzono prawidłowość wykonanych przez powódkę robót, określając wartość robót do zafakturowania na kwotę 32 604,08 zł.
Dnia 6 lutego 2020 r. powódka wystawiła na pozwaną (...) sp. z o.o. fakturę VAT nr (...) na kwotę 167 395,92 zł netto, 205 896,98 zł brutto, tytułem robót żelbetowych w galerii handlowej zgodnie z protokołem przerobowym nr 2, z terminem płatności wynoszącym 30 dni.
Tego samego dnia powódka wystawiła na pozwaną (...) sp. z o.o. fakturę VAT nr (...) (refakturę) na kwotę 32 604,08 zł netto, 40 103,02 zł brutto, tytułem zakupionych przez powódkę prętów żebrowanych, z terminem płatności wynoszącym 30 dni.
Dowód:
- protokoły z dnia 5 lutego 2020 r. k. 50, 53;
- faktury VAT k. 51, 54;
Dnia 13 lutego 2020 r. sporządzono protokół zaawansowania robót nr 04, w którym potwierdzono prawidłowość wykonanych przez powódkę robót, określając wartość robót do zafakturowania na kwotę 176 592,21 zł.
Tego samego dnia powódka wystawiła na pozwaną (...) sp. z o.o. fakturę VAT nr (...) na kwotę 175 592,21 zł netto, 217 208,42 zł brutto, z terminem płatności wynoszącym 30 dni, tytułem robót żelbetowych w galerii handlowej zgodnie z protokołem przerobowym nr 4.
Dowód:
- protokół z dnia 13 lutego 2020 r. k. 56-57;
- faktura k. 58;
W toku wykonywanych prac powódka zakupywała materiały, które od pewnego momentu ujmowała w tzw. fakturach przerobowych.
Dnia 13 lutego 2020 r. sporządzono protokół zaawansowania robót nr 05, w którym potwierdzono prawidłowość wykonanych przez powódkę robót, wynikających z aneksu nr (...), określając wartość robót do zafakturowania na kwotę 120 278,72 zł.
Tego samego dnia powódka wystawiła na pozwaną (...) sp. z o.o. fakturę VAT nr (...) (refakturę) na kwotę 120 278,72 zł netto, 147 942,83 zł brutto, z terminem płatności wynoszącym 30 dni, tytułem robót żelbetowych w galerii handlowej zgodnie z protokołem przerobowym nr 5.
Dowód:
- protokół z dnia 13 lutego 2020 r. k. 60;
- faktura VAT k. 61;
- zeznania za powódkę J. L. (1) k. 539-543.
Przelewem z dnia 18 lutego 2020 r. pozwana H. B. (...) sp. z o.o., uiściła na rzecz powódki kwotę 195 602,13 zł brutto tytułem faktury VAT nr (...) w kwocie netto + VAT. Kwota ta nie obejmowała kaucji w wysokości 5% wynoszącej 10 294,85 zł.
Przelewem z tego samego dnia pozwana H. B. (...) Sp. z o.o., uiściła na rzecz powódki kwotę 38 097,87 zł brutto tytułem faktury VAT nr (...) w kwocie netto + VAT. Kwota ta nie obejmowała kaucji w wysokości 5% wynoszącej 2005,15 zł.
Dowód:
- potwierdzenie przelewów k. 52, 55, 187v., 188;
Dnia 24 lutego 2020 r. sporządzono protokół zaawansowania robót nr 06, w którym potwierdzono prawidłowość wykonanych przez powódkę robót objętych aneksem nr (...), określając wartość robót do zafakturowania na kwotę 106 733,61 zł.
Również dnia 24 lutego 2020 r. sporządzono protokół zaawansowania robót nr 07, w którym potwierdzono prawidłowość wykonanych przez powódkę robót objętych aneksem nr (...), określając wartość robót do zafakturowania na kwotę 135 235,59 zł.
Tego samego dnia powódka wystawiła na pozwaną (...) sp. z o.o. fakturę VAT nr (...) na kwotę 106 733,61 zł netto, 131 282,34 zł brutto, z terminem płatności wynoszącym 30 dni tytułem robót żelbetowych w galerii handlowej zgodnie z protokołem przerobowym nr 6.
Tego samego dnia powódka wystawiła na rzecz pozwanej D. (...) również fakturę VAT nr (...) na kwotę 135 253,59 zł netto, 166 361,92 zł brutto, z terminem płatności wynoszącym 30 dni tytułem robót żelbetowych w galerii handlowej zgodnie z protokołem przerobowym nr 7.
Dowód:
- protokoły z dnia 24 lutego 2020 r. k. 63, 66;
- faktury VAT k. 64, 67;
Dnia 25 lutego 2020 r. pozwana (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji w B. (zamawiający) zawarła z powódką (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w C. (wykonawca) aneks nr (...) do umowy z dnia 8 stycznia 2020 r., na mocy którego w związku ze zleceniem robót dodatkowych polegających na wykonaniu podciągu w osi D, części stropu tj. 2,5 ,m od osi D do osi C nad parterem, oraz podciągów i słupów na poziomie +1 w osi D strony uzgadniają wynagrodzenie za wykonanie w/w prac w kwocie 56 700 zł netto. W zakres zleconych robót nie wchodzą elementy pionowe w osiach 1 i 7 przylegające do osi D (§ 1).
Strony umowy w § 2 ust. 1 postanowiły, że w związku z koniecznością zapewnienia odpowiednich warunków sanitarno-higienicznych i bhp na budowie powódka - po uzgodnieniu z zamawiającym - zabezpiecza kontener sanitarny ze zbiornikiem na fekalia oraz 80 mb ogrodzenia tymczasowego. Strony umowy ustaliły, że koszt najmu kontenera ze zbiornikiem będzie refakturowany w wysokości 2/3, a koszt ogrodzenia w całości, na zamawiającego z terminem płatności 14 dni od daty wystawienia faktury.
Koszt energii elektrycznej i opróżniania zbiornika na fekalia ponosić miał zamawiający refakturując 1/3 kosztów na powódkę (ust. 2).
Zamawiający zgodnie z § 3 zobowiązał się do zgłoszenia niniejszego aneksu do inwestora i uzyskania pisemnej akceptacji w terminie 7 dni od daty podpisania niniejszego aneksu treści więżącej strony umowy z dnia 08 stycznia 2020 roku i aneksów oraz przyjęcia odpowiedzialności solidarnej za zapłatę za wystawione na rzecz zamawiającego faktury na zasadach określonych w art. 647 1 k.c.
Bezsporne, a nadto dowód:
- aneks z dnia 25 lutego 2020 r. k. 46;
- zeznania za powódkę J. L. (1) k. 539-543;
Przelewem z dnia 26 lutego 2020 r. pozwana H. B. (...) sp. z o.o., uiściła na rzecz powódki kwotę 206 348 zł brutto tytułem faktury VAT nr (...) w kwocie netto + VAT. Kwota ta nie obejmowała kaucji w wysokości 5% wynoszącej 10 860,42 zł.
Przelewem z tego samego dnia pozwana H. B. (...) sp. z o.o., uiściła na rzecz powódki kwotę 140 545,68 zł brutto tytułem faktury VAT nr (...) w kwocie netto + VAT. Kwota ta nie obejmowała kaucji w wysokości 5% wynoszącej 7397,14 zł.
Dowód:
- potwierdzenia przelewów k. 59, 62, 189v., 189;
Dnia 28 lutego 2020 r. sporządzono protokół zaawansowania robót nr 08, w którym potwierdzono prawidłowość wykonanych przez powódkę robót objętych aneksem nr (...), określając wartość robót do zafakturowania na kwotę 122 327,56 zł.
Tego samego dnia powódka wystawiła na pozwaną (...) sp. z o.o. fakturę VAT nr (...) na kwotę 122 327,56 zł netto, 150 462,90 zł brutto, z terminem płatności wynoszącym 30 dni tytułem robót żelbetowych w galerii handlowej zgodnie z protokołem przerobowym nr 8.
Dowód:
- protokół z dnia 28 lutego 2020 r. k. 69;
- faktura VAT k. 70;
Przelewem z dnia 4 marca 2020 r. pozwana H. B. (...) sp. z o.o., uiściła na rzecz powódki kwotę 124 718,22 zł brutto tytułem faktury VAT nr (...) w kwocie netto + VAT. Kwota ta nie obejmowała kaucji w wysokości 5% wynoszącej 6564,12 zł.
Przelewem z tego samego dnia pozwana H. B. (...) sp. z o.o., uiściła na rzecz powódki kwotę 158 043,83 zł brutto tytułem faktury VAT nr (...) w kwocie netto + VAT. Kwota ta nie obejmowała kaucji w wysokości 5% wynoszącej 8318,09 zł.
Dowód:
- potwierdzenia przelewów k. 65, 68, 189v., 190;
Pismem z dnia 6 marca 2020 r. pozwana H. B. (...) sp. z o. o. wyraziła zgodę na zmianę zakresu prac powódki zgodnie z aneksem nr (...) pomiędzy powódką a pozwaną (...) sp. z o.o. z 25 lutego 2020 r.
Dowód:
- pismo z dnia 6 marca 2020 r. k. 192;
Dnia 9 marca 2020 r. sporządzono protokół zaawansowania robót nr 09, w którym potwierdzono prawidłowość wykonanych przez powódkę robót objętych aneksem nr (...), określając wartość robót do zafakturowania na kwotę 157 888,76 zł.
Tego samego dnia powódka wystawiła na pozwaną (...) sp. z o.o. fakturę VAT nr (...) na kwotę 157 888,76 zł netto, 194,203,17 zł brutto, z terminem płatności wynoszącym 30 dni tytułem robót żelbetowych w galerii handlowej zgodnie z protokołem przerobowym nr 9.
Dowód:
- protokół z dnia 9 marca 2020 r. k. 72;
- faktura VAT k. 73;
Przelewem z dnia 9 marca 2020 r. pozwana H. B. (...) sp. z o.o., uiściła na rzecz powódki kwotę 142 939,76 zł brutto tytułem faktury VAT nr (...). Kwota ta nie obejmowała kaucji w wysokości 5% wynoszącej 7523,14 zł.
Dowód:
- potwierdzenie przelewu k. 190v.;
Przelewem z dnia 17 marca 2020 r. pozwana H. B. (...) sp. z o.o., uiściła na rzecz powódki kwotę 184 493,02 zł brutto tytułem faktury VAT nr (...) w kwocie netto + VAT. Kwota ta nie obejmowała kaucji w wysokości 5% wynoszącej 9710,15 zł.
Dowód:
- potwierdzenie przelewu k. 74, 191;
Dnia 23 marca 2020 r. pozwane H. B. (...) spółka z o.o. i (...) - (...) sp. z o.o. w organizacji zawarły porozumienie do umowy pozwanych z dnia 21 sierpnia 2019 r., na mocy którego strony tej umowy:
1) zmieniły termin wykonania umowy na dzień 30 kwietnia 2020 r.;
2) pozwana H. B. (...) sp. z o.o. oświadczyła, ze nie będzie żądała od wykonawcy – pozwanej (...) spółki z o.o. usunięcia wady w postaci braku poziomu płyty fundamentowej, braku pionowości ścian żelbetowych oraz odchyłki w zakresie lokalizacji słupów konstrukcyjnych względem ich zaprojektowanego położenia i nie będzie z tego tytułu dochodziła roszczeń oraz nie wykorzysta zatrzymanej kaucji gwarancyjnej na cele z tym związane;
3) mając na uwadze powyższe obniżeniu uległo wynagrodzenie określone umową do kwoty 6 333 227,38 zł netto;
4) zatrzymana przez pozwaną H. B. (...) sp. z o.o. kaucja będzie mogła zostać zwrócona według wyboru pozwanej H. B. (...) sp. z o.o. bezpośrednio podwykonawcom, pod warunkiem upływu okresu rękojmi, o ile kwoty te nie zostaną zaliczone na pokrycie roszczeń pozwanej H. B. (...) sp. z o.o. względem pozwanej (...) spółki z o.o. z tytułu rękojmi lub gwarancji. Zwrot kaucji podwykonawcy będzie tożsamy ze zwrotem kaucji wykonawcy – pozwanej (...) sp. z o.o.
Dowód:
- porozumienie z dnia 23 marca 2020 r. k. 186;
- zeznania J. L. (1) k. 539-543;
Dnia 23 marca 2020 r. sporządzono protokół zaawansowania robót nr 10, w którym potwierdzono prawidłowość wykonanych przez powódkę robót objętych aneksem nr (...), określając wartość robót do zafakturowania na kwotę 313 682,73 zł.
Tego samego dnia powódka wystawiła na pozwaną (...) sp. z o.o. fakturę VAT nr (...) na kwotę 313 682,73 zł netto, 385829,76 zł brutto, z terminem płatności wynoszącym 30 dni, tytułem robót żelbetowych w galerii handlowej zgodnie z protokołem przerobowym nr 10.
Dowód:
- protokół z dnia 23 marca 2020 r. k. 75;
- faktura VAT k. 76;
Dnia 30 marca 2020 r. R. W. wystawił na powódkę (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w C. fakturę VAT nr (...) na kwotę 3997,50 zł brutto, tytułem świadczonych usług dźwigowych i dojazdu dźwigu.
Dowód:
- faktura VAT k. 90;
Również dnia 30 marca 2020 r. (...) spółka z ograniczona odpowiedzialnością w G. wystawiła na powódkę (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w C. fakturę VAT nr (...) na kwotę 7638,30 zł brutto, tytułem świadczonych usług dźwigowych.
Dowód:
- faktura VAT k. 93;
Dnia 31 marca 2020 r. (...) spółka akcyjna w S. wystawiła na powódkę (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w C. fakturę VAT nr (...) na kwotę 2106,99 zł brutto, tytułem najmu kontenera sanitarnego oraz zbiorniku na fekalia, jak również schodów do obsługi zbiornika.
Tego samego dnia (...) spółka akcyjna w S. wystawiła na powódkę (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w C. fakturę VAT nr (...) na kwotę 2059,48 zł brutto, tytułem najmu 2 szt. kontenerów panelowych, ogrodzenia oraz wibratora.
Dowód:
- faktury VAT k. 92, 92v.;
Pismem z dnia 6 kwietnia 2020 r. powódka zgłosiła pozwanej (...) sp. z o.o. roboty żelbetowe możliwe do wykonania do dnia 6 kwietnia 2020 zgodnie z umową z dnia 8 stycznia 2020 r.
Nadto powódka wskazała, iż zgłoszenie robót w zakresie:
- (...)7-F-H/00 0,024x2,33x0,08=0,447m 3 w osiach 7/F-E;
- (...)1-6-01 0,3x0,5x1,71=0,259m 3 w osiach E/6-7;
- (...)4-7/001 0,3x0,5x1,5=0,225m 3 w osiach D/6-7;
- (...)7-D-R/01 0,24x2,33x8,58=4,8m 3 w osiach 7/D-E
nie było możliwe z uwagi na nieudostępnienie frontu robót (brak ścian klatki schodowej oraz ściany w osi 7 w obrębie osi D).
Powódka wniosła o zwołanie komisji i dokonanie odbioru na dzień 14 kwietnia 2020 r.
Dowód:
- pismo z dnia 6 kwietnia 2020 r. k. 78-79;
- zeznania za powódkę J. L. (1) k. 539-543;
Dnia 8 kwietnia 2020 r. J. L. (2) wystawił na powódkę fakturę VAT nr (...) na kwotę 1180,80 zł brutto, tytułem wynajmu podnośnika.
Dowód:
- faktura VAT k. 90v.;
Dnia 15 kwietnia 2020 r. R. W. wystawił na powódkę (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w C. fakturę VAT nr (...) na kwotę 4981,50 zł brutto, tytułem świadczonych usług dźwigowych.
Dowód:
- faktura VAT k. 91;
Dnia 10 kwietnia 2020 r. Przedsiębiorstwo Usługowo- (...) wystawiło na powódkę (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w C. fakturę VAT nr (...) na kwotę 5783,46 zł brutto, tytułem najmu i dojazdu żurawia.
Dowód:
- faktura VAT k. 91v.;
Dnia 14 kwietnia 2020 r. powódka dokonała jednostronnego odbioru robót, wobec niestawienia się przedstawicieli inwestora i głównego wykonawcy.
Dowód:
- protokół odbioru z dnia 14 kwietnia 2020 r. k. 89;
- zeznania za powódkę J. L. (1) k. 539-543;
Dnia 15 kwietnia 2020 r. sporządzono protokół zaawansowania robót nr 11 końcowy, w którym potwierdzono prawidłowość wykonanych przez powódkę robót objętych aneksem nr (...), określając wartość robót do zafakturowania na kwotę 234 380,56 zł.
Tego samego dnia powódka wystawiła na pozwaną (...) sp. z o.o. fakturę VAT nr (...) na kwotę 234 380,56 zł netto, 288 288,09 zł brutto, z terminem płatności wynoszącym 30 dni, tytułem robót żelbetowych w galerii handlowej zgodnie z protokołem przerobowym nr 11.
Fakturę VAT doręczono pozwanej (...) sp. z o.o. dnia 17 kwietnia 2020 r.
Dowód:
- protokół z dnia 15 kwietnia 2020 r. k. 80-81, 87-88;
- faktura VAT k. 82, 83, 86;
Przelewem z dnia 29 kwietnia 2020 r. pozwana H. B., uiściła na rzecz powódki kwotę 25 896,20 zł brutto tytułem faktury VAT nr (...) w kwocie netto + VAT część. Kwota ta nie obejmowała kaucji w wysokości 5% wynoszącej 19 291,48 zł.
Dowód:
- potwierdzenie przelewu k. 77, 191v.;
- zeznania J. L. (1) k. 539-543;
Pismem z dnia 14 maja 2020 r. powódka wezwała obie pozwane do zapłaty solidarnie kwoty 288 288,09 zł w terminie 7 dni.
Dowód:
- pismo z dnia 14 maja 2020 r. k. 84-85;
Dnia 29 maja 2020 r. sporządzono protokół końcowego/ostatecznego odbioru robót, z udziałem kierownika budowy J. W. (1) i prezesa zarządu powódki, potwierdzający prawidłowe wykonanie przez powódkę prac z przekroczeniem terminu o 3 dni, z przyczyn niezależnych od powódki. Termin gwarancji wykonanych robót upływał z dniem 28 maja 2025 r.
Dodatkowo ustalono, iż 50% zatrzymanej kaucji zabezpieczającej zamawiający zwróci wykonawcy w terminie do dnia 5 czerwca 2020 r., natomiast w celu zwolnienia pozostałej części kaucji wykonawca przekaże ubezpieczenie gwarancyjne.
Dowód:
- protokół z dnia 29 maja 220 r. k. 94;
- zeznania za powódkę J. L. (1) k. 539-543;
Pismem z dnia 5 czerwca 2020 r. pozwana H. B. (...) sp. z o.o. oświadczyła pozwanej (...) sp. z o.o. o odstąpieniu od umowy z dnia 21 sierpnia 2019 r. z uwagi na opóźnienie w realizacji terminu końcowego przedmiotu umowy o ponad 30 dni, wskazując, że na dzień sporządzenia pisma pozwana robót nie zakończyła.
Dowód:
- pismo z dnia 5 czerwca 2020 r. k. 193;
- dowód nadania k. 194;
Pismem z dnia 8 czerwca 2020 r. powódka wezwała obie pozwane do zapłaty solidarnie kwoty 53 278,17 zł w terminie 7 dni, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od dnia 22 kwietnia 2020 r., tytułem 50% zatrzymanych kaucji zabezpieczających z faktur VAT.
Dowód:
- pismo z dnia 8 czerwca 2020 r. k. 95-96;
- dowód nadania k. 97-98;
Pismem z dnia 25 czerwca 2020 r. pozwana H. B. (...) sp. z o.o. odmówiła zapłaty na rzecz powódki wskazując, iż porozumienie zabezpieczało inwestora (pozwaną) przed podwójną płatnością za ten sam zakres robót, nadto porozumienie nie dotyczyło kaucji zabezpieczającej między powódką a głównym wykonawcą (...) sp. z o.o.
Dowód:
- pismo z dnia 25 czerwca 2020 r. k. 99;
Strony prowadziły rozmowy co do wspólnych rozliczeń oraz rozliczenia kosztów usług związanych z inwestycją.
Dowód:
- korespondencja e-mail k. 100-109;
- faktury źródłowe k. 110-119;
Powódka wniosła przeciwko pozwanym solidarnym powództwo o zapłatę tytułem częściowo nieuiszczonej faktury VAT nr (...) r., z uwzględnieniem zatrzymanej kaucji. Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 grudnia 2020 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu IX Wydział Gospodarczy w sprawie z powództwa (...) sp. z o.o. w C. przeciwko H. B. (...) sp. z o.o. w S. uchylił nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym w sprawie XI GNc 667/20 w dniu 28 maja 2020 r. w stosunku do pozwanej H. B. (...) sp. z o.o. w zakresie zasądzającym odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od 12 maja 2020 r. do dnia zapłaty i w miejsce tych odsetek zasądził od pozwanej H. B. odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od kwoty 340 669,07 zł od dnia 12 maja 2020 r. do dnia zapłaty. Nadto tytułem dalszych kosztów procesu zasądził od pozwanej H. B. na rzecz powódki kwotę 3600 zł.
Pozwana H. B. (...) sp. z o.o. uiściła powódce kwotę zasądzoną powyższym wyrokiem.
Bezsporne, a nadto dowód:
- wyrok z dnia 16 grudnia 2020 r. z uzasadnieniem k. 206-222;
- wyrok z dnia 30 tycznia 2023 r. z uzasadnieniem k. 517-527.
Wysokość wynagrodzenia należnego od pozwanej H. B. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. dla pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. z tytułu wykonania robót budowlanych w zakresie prac powierzonych przez tę spółkę jako generalny wykonawca powódce jako podwykonawcy wynosi 687 705,74 zł netto, 845 878,06 zł brutto.
Należy zaznaczyć, że jest to zarazem kwota niższa niż suma wypłaconego przez pozwaną ad.2 „H. B. (...)” sp. z o.o. powódce wynagrodzenia brutto w wysokości 1 410 028,10 zł. Z odliczeniem zwrotu kosztów poniesionych na zakup materiałów i usług budowlanych oraz kwoty zabezpieczenia dobrego wykonania dzieła wynosi ono
876.056,39 zł brutto.
Wartość wynagrodzenia należnego od pozwanej H. B. (...) sp. z o.o. w S. dla pozwanej (...) sp. z o.o. w B. z tytułu wykonania robót w zakresie prac powierzonych przez tę spółkę jako Generalny Wykonawca powódce jako podwykonawcy ustalony ostatecznie metodą kosztorysu zagregowanego wynosi 822 659,42 zł netto, 1.011.871,09 zł brutto.
Wartość wbudowanego betonu wynosi 439 296,81 zł netto, 540 033,08 zł brutto.
Wartość wbudowanej stali wynosi 154 285,22 zł netto, 189 770,82 zł brutto.
Dowód:
- opinia biegłego sądowego J. W. (2) k. 249-293, 337-350, 395-397, 440 i n. ;543.
Stan faktyczny sprawy w spornym zakresie sąd oparł na podstawie obszernego materiału dowodowego w postaci dokumentów przedłożonych przez strony procesu, w tym umów o roboty budowlane, porozumień, aneksów, protokołów, faktur VAT, potwierdzeń przelewów, korespondencji e-mail, a także wyroku sądu wydanego w innej sprawie między stronami, których autentyczności nie kwestionowano, częściowo wyprowadzając odmienne wnioski.
Na wniosek pozwanej sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa J. W. (2). Biegły bazował na podstawie dowodów w sprawie złożonych przez powódkę i pozwaną H. B. (...) sp. z o.o. oraz po naocznym zapoznaniu się z zakresem prac wykonanych przez powódkę podczas oględzin w dniu 4 maja 2022 r., a wyniki ustaleń przedstawił w tabelach stanowiących załączniki do opinii. Analizując komplet przedstawionych dokumentów w aktach sprawy stwierdził biegły drobne rozbieżności, ale nie mających istotnego znaczenia dla merytorycznego wydania niniejszej opinii, np. w zestawieniu wykonanych prac popełniony drobny błąd w kwocie faktury Nr (...) na kwotę 167396,28 zł. Biegły zapoznał się również z korespondencją mailową stron, stwierdzając, że nie ma ona dokładnych rozliczeń, które mogłyby zmienić dane z Protokołów Zaawansowania i faktur. Odnosząc się do maila z dnia 27 lutego 2020 r. Inspektora Nadzoru Inwestorskiego do Prezesa Powódki (k. 278) kwestię uwzględnienia zakupów stali dokonywanych przez powódkę w wartości jej ostatecznego wynagrodzenia pozostawił biegły pod rozwagę Sądu. Dostrzegł przy tym biegły, że powódka podjęła liczne kroki zmierzające do zrealizowania swoich prac w niesprzyjających okolicznościach realizacji inwestycji, skoro pozwana (...) sp. z o.o. nie była w stanie realizować przedmiotowej inwestycji. Znajdowała się bowiem w organizacji i nie miała własnych sił do pełnego zrealizowania umowy zawartej w dniu 21 sierpnia 2019 r. z pozwaną ad 2 (co znalazło potwierdzenie w zeznaniach przedstawiciela powódki na ostatniej rozprawie). Zwrócił biegły uwagę, że doszło do sytuacji, gdzie to powódka w pewnej części finansowała budowę Galerii Handlowej (...). Następowało to poprzez bezpośrednie zakupy stali zbrojeniowej, najem dźwigu, wypożyczenie ogrodzenia placu budowy, a także za prace zbrojarskie (k. 199). Zatem prace umowne zostały powiększone m. in. o zakupy stali zbrojeniowej, prace zbrojarskie oraz wynajem sprzętu budowlanego (dźwigu). Logicznie wyjaśnił biegły, że we wszystkich protokołach zaawansowania robót i w Protokole końcowego /ostatecznego/ odbioru robót, Pozwana ad 1 nie kwestionowała jakości prac, a oceniała je na poziomie dobrym w odniesieniu do:
• jakości usługi - zgodnie z oczekiwaniami,
• terminowości wykonania usług - w terminie umownym,
• współpracy - tak jak było uzgodnione,
dlatego na obecnym etapie nie sposób kwestionować ustalań pozwanej ad 1 co do zakresu i jakości zrealizowanych przez powódkę, wszystkich prac w tym wynikających również z jej zaangażowania się w sprawy organizacyjne i współfinansowanie inwestycji budowy galerii handlowej. Dobrą jakość robót i zgodność ich z dokumentacją oraz wykonanie bez wad z jednoczesnym przekazaniem ich inwestorowi (pozwanej ad 2) potwierdziła komisja odbiorowa złożona z przedstawicieli powódki i pozwanych. Biegły zauważył, że za wyjątkiem oświadczenia pozwanej, w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, aby pozwana ad 2 „H. B. (...)” sp. z o.o. za część robót, zakupów i usług (np. dźwig), wykonanych przez Powódkę, dokonała zapłaty na rzecz pozwanej ad 1 (...) sp. z o.o.
Ustosunkowując się do zarzutów pełnomocników stron do opinii głównej, stwierdził biegły, że zarzuty są chybione, podtrzymując, że wysokość wyliczonego wynagrodzenia należnego od Pozwanej H. B. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. dla Pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B..
Biegły w związku z dalszymi zarzutami stron i złożonej dodatkowej dokumentacji wyliczył następnie wartość robót i materiałów w oparciu o wykazany zakres robót i ilości przez powódkę w zestawieniu tabelarycznym załączonym do pisma powódki, ostatecznie wyliczając zakres robót metodą kosztorysu zagregowanego (k. 451, 464). Odnosząc się do dalszych zarzutów stron, biegły zwrócił uwagę na braki materiału dowodowego w aktach, wskazując na nieczytelność i niekompletność dowodów, w szczególności z zakresu obmiarów powykonawczych (k. 440-441). Biegły podniósł na dowolność i wadliwość rozliczeń powódki z pozwaną, zwracając uwagę na ujęcie kosztów za zakup materiałów w dokumentach przerobowych zamiast w refakturach. Wskazał biegły na braki dokumentacji z zakresu wykonanych i odebranych ścian żel-betowych (brak księgi obmiarów), a te znajdujące się w aktach były szczątkowe, podnosząc, iż powódka usiłuje przerzucić swoje obowiązki dowodowe na biegłego (k. 447).
W kolejnej opinii ustnej biegły podkreślał, że opiniował zgodnie z tezą dowodową zakreśloną postanowieniem sądu, a wyliczając wartość wynagrodzenia odnosił się do cen określonych w umowie pozwanych, które były niższe od cen zastosowanych przez powódkę. Podkreślił biegły, że bazował na materiale dostarczonym przez strony, a o zastosowanych stawkach dowiadywał się w jego toku, w związku z zarzutami stron i po uzupełnieniu materiału dowodowego (k. 543), który i tak pozostawał nieczytelny, nawet dla przedstawiciela powódki (k. 542).
Sąd w związku z wnioskiem biegłego o celowości przesłuchania przedstawiciela powódki uwzględnił wniosek powódki o dopuszczenia dowodu z przesłuchania J. L. (1) w charakterze strony powodowej. Jego zeznania uznał zasadniczo za szczere i prawdziwe, czym innym jest ocena prawna faktów, które tym dowodem zostały wykazane.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo przeciwko pozwanej H. B. (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. nie zasługiwało na uwzględnienie.
Żądaniem pozwu o zapłatę od ww. pozwanej solidarnej kwoty 53 278,17 zł wraz z kosztami procesu oraz odsetkami ustawowymi oraz opóźnienie w transakcjach handlowych objęto kwotę 50% zatrzymanych kaucji zabezpieczających, których termin zwrotu upłynął wobec upływu terminu wskazanego w protokole odbioru końcowego. Dochodzona przez powódkę od pozwanych solidarnych kwota stanowiła część zatrzymanego wynagrodzenia tytułem zapłaty wykonanych przez powódkę (jako podwykonawcę) na rzecz pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. (jako wykonawcy) prac budowlanych, obejmujących wykonanie szalunków, zabetonowanie i rozszafowanie elementów żelbetowych konstrukcji budynku galerii handlowej w B., w ramach inwestycji prowadzonej na rzecz pozwanej H. B. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (inwestora).
Umowę powódki z pozwaną (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w B., podobnie jak umowę pomiędzy obiema pozwanymi, należało zakwalifikować zatem jako umowę o roboty budowlane, o której mowa w art. 647 k.c., stanowiącym, iż „przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia”.
Sprzeciwiając się żądaniu pozwu, pozwana H. B. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. zakwestionowała odpowiedzialność solidarną pozwanych, podnosząc zarzut spełnienia roszczenia na rzecz powódki w granicach solidarnej odpowiedzialności ze spółką (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w B.. Pozwana podniosła również brak odpowiedzialności solidarnej w zakresie roszczeń dotyczących kaucji zabezpieczającej. Zarzuciła również nieistnienie zobowiązania w świetle zawartego porozumienia, które chronić miało inwestora przed roszczeniami podwykonawców w stosunku do generalnego wykonawcy.
Podstawę prawną odpowiedzialności pozwanej H. B. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. powódka upatrywała w art. 393 § 1 k.c. oraz w art. 647 1 § 1 k.c.
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył wysokości należnego powódce (jako podwykonawcy) wynagrodzenia z tytułu wykonanych robót budowlanych odpowiadającego 50% zatrzymanych kaucji zabezpieczających w łącznej kwocie 53 278,17 zł, a także granic odpowiedzialności inwestora – pozwanej H. B. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. w zakresie zapłaty na rzecz powódki umówionego z generalnym wykonawcą wynagrodzenia.
Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, powódka występowała w charakterze podwykonawcy - pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B., będącej głównym wykonawcą inwestycji realizowanej przez pozwaną H. B. (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (inwestor). Podkreślić należy, iż pozwana (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. nie zaskarżyła wydanego w sprawie XI GNc 196/21 nakazu zapłaty tut. sądu z dnia 1 kwietnia 2021 r., wobec czego nakaz zapłaty uprawomocnił się w stosunku do ww. spółki, a odpowiedzialność tej pozwanej za zapłatę wynagrodzenia wynika z art. 647 k.c. Z kolei pozwana H. B. (...) sp. z o.o. wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty i wdała się w spór w niniejszej sprawie, kwestionując roszczenie objęte pozwem co do zasady jak i wysokości, podnosząc nadto zarzut spełnienia roszczenia.
W ocenie Sądu solidarna odpowiedzialność pozwanych z tytułu zapłaty kwot zatrzymanych kaucji zabezpieczających wynika z treści art. 647 1§1 k.c., zgodnie z którym inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot został zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych robót, chyba że w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia inwestorowi zgłoszenia inwestor złożył podwykonawcy i wykonawcy sprzeciw wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę.
W pierwszej kolejności ocenić należy charakter przewidzianych umową stron tzw. kaucji zabezpieczających odpowiadających 5% wartości należnego wykonawcy wynagrodzenia, które w ocenie sądu nie miały charakteru stricte na celu zabezpieczenia roszczeń, a jedynie odroczenie terminu płatności części należnego wynagrodzenia. Zwrot ww. kwoty nastąpić miał odpowiednio w terminie 7 dni po podpisaniu protokołu końcowego - w wysokości 50%, zaś pozostałe 50% kwoty po upływie terminu gwarancji. W ocenie sądu dochodzone niniejszym pozwem kaucje (tj. połowa zatrzymanych kwot z tego tytułu) polegały jedynie na wstrzymaniu pewnej wyrażonej procentowo określonej części wynagrodzenia należnego wykonawcy, w żadnym wypadku nie było to zmniejszenie wynagrodzenia, a jedynie odroczona część płatności należnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 647 k.c.
Zgodnie z brzmieniem art. 647 1 k.c., na który powołuje się w pozwie powódka, inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot został zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych robót, chyba że w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia inwestorowi zgłoszenia inwestor złożył podwykonawcy i wykonawcy sprzeciw wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę.
Zgłoszenie, o którym mowa w § 1, nie jest wymagane, jeżeli inwestor i wykonawca określili w umowie, zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, szczegółowy przedmiot robót budowlanych wykonywanych przez oznaczonego podwykonawcę.
Inwestor ponosi odpowiedzialność za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia w wysokości ustalonej w umowie między podwykonawcą a wykonawcą, chyba że ta wysokość przekracza wysokość wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane, których szczegółowy przedmiot wynika odpowiednio ze zgłoszenia albo z umowy, o których mowa w § 1 albo 2. W takim przypadku odpowiedzialność inwestora za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia jest ograniczona do wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane, których szczegółowy przedmiot wynika odpowiednio ze zgłoszenia albo z umowy, o których mowa w § 1 albo 2.
Zgłoszenie oraz sprzeciw, o których mowa w § 1, wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.
Przepisy § 1-4 stosuje się odpowiednio do solidarnej odpowiedzialności inwestora, wykonawcy i podwykonawcy, który zawarł umowę z dalszym podwykonawcą, za zapłatę wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy.
Postanowienia umowne sprzeczne z treścią § 1-5 są nieważne.
W ocenie sądu nie jest słuszny pogląd powódki dotyczący przyjęcia przez inwestora bezgranicznej odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia powódce na podstawie zawartych z głównym wykonawcą porozumień, których elementem było uzyskanie zgody inwestora, pod rygorem nieważności umów (aneksów) zawartych pomiędzy powódką a generalnym wykonawcą. Treść umowy i obu aneksów miedzy powódką a generalnym wykonawcą odnoszą się zresztą wprost do zgłoszenia inwestorowi podwykonawcy, o którym mowa w art. 647 1 k.c. i uzyskania od inwestora pisemnej akceptacji solidarnej odpowiedzialności za zapłatę, na zasadach określonych w art. 647 1 k .c. Normy wyrażone w przywołanym przepisie mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie jest dopuszczalna modyfikacja zdarzeń warunkujących powstanie solidarnej odpowiedzialności uczestników procesu budowalnego.
Zdaniem sądu wymóg uzyskania pisemnej akceptacji inwestora oraz wskazane porozumienia pozwanych odnośnie akceptacji podwykonawcy miało na celu szeroko rozumiane przyspieszenie procesu budowy, bez konieczności oczekiwania przez powódkę 30 dni, do momentu upływu terminu na sprzeciw pozwanej co do wyboru podwykonawcy. Z drugiej zaś strony stanowiły zabezpieczenie inwestora przed ryzykiem podwójnej zapłaty za ten sam zakres robót zarówno na rzecz podwykonawcy, jak i generalnego wykonawcy. Wskazać przy tym należy, że umowę o podwykonawstwo zawiera z podwykonawcą generalny wykonawca, natomiast samego inwestora nie łączy z podwykonawcą żaden stosunek prawny. Podkreślenia przy tym jeszcze raz wymaga, że przepisy art. 647 1 k.c. mają charakter iuris cogentis – strony nie mogą wyłączyć ich stosowania w drodze postanowień umownych, w przeciwnym razie są one nieważne (§ 6). Dlatego nie zasługiwało w ocenie tut. Sądu stanowisko powódki co do zobowiązania się przez pozwaną jako inwestora do świadczenia na rzecz osoby trzeciej (powódki) w myśl art. 393 § 1 k.c., prowadzące de facto do rozszerzenia zakresu odpowiedzialności inwestora za zapłatę wynagrodzenia, ponad granice określone art. 647 1 k.c., albowiem powódka jako podwykonawca związana była umową o roboty budowlane z generalnym wykonawcą - pozwaną (...) sp. z o.o., a ta z kolei związana była umową o roboty budowlane z inwestorem – pozwaną H. B. (...) sp. z o.o.
Dlatego zdaniem tut. sądu orzekającego nie zasługuje na uznanie koncepcja zaprezentowana przez powódkę dalej idącej odpowiedzialności inwestora na zasadzie art. 393 § 1 k.c., choć nie traci sąd z pola widzenia, że została ona zaaprobowana przez Sąd Okręgowy w Poznaniu, jednak tut. sąd rejonowy nie jest związany tym korzystnym dla powódki judykatem.
Notabene wskazanych porozumień pomiędzy pozwanymi nie można również uznać za gwarancje zapłaty (w rozumieniu art. 649 3 § 1 k.c.), którą to podstawę odpowiedzialności pozwanej tut. sąd również brał pod rozwagę, niemniej jednak strony procesu reprezentowane przez zawodowych pełnomocników na ewentualną podstawę odpowiedzialności inwestora z tego tytułu nie wskazywały, a dowód z zeznań przedstawiciela powódki nie naprowadził tut. sądu (ani stron) w tym kierunku.
Na podstawie ustalonego stanu faktycznego oraz w związku z kategorycznym brzmieniem cytowanego art. 647 1§ 6 k.c. granice odpowiedzialności pozwanej H. B. (...) sp. z o.o. względem powódki jako podwykonawcy należało ocenić przez pryzmat cytowanego (...) §3 k.c., tj. w granicach wynagrodzenia należnego wykonawcy.
Kwestia należnego powódce wynagrodzenia była przedmiotem analizy opinii biegłego sądowego, który wskazywał na niekompletność materiału dowodowego oraz nieczytelność i niezrozumiałość wyliczeń powódki, w szczególności brak obmiarów powykonawczych, co nie pozwalało na wiarygodne obliczenie należnego wynagrodzenia. Zeznania przedstawiciela powódki nie rzuciły nowego światła w kontekście zgromadzonych dowodów, w tym opinii biegłego, albowiem również przedstawiciel powódki miał problem z jednoznacznym określeniem mechanizmu ustalenia należnego wynagrodzenia zwłaszcza w okoliczności refakturowana kosztów materiałów i usług. Ciężar dowodowy wykazania wysokości należnego od inwestora wynagrodzenia dla powódki zgodnie z art. 6 k.c. spoczywał na stronie powodowej, albowiem to powódka była inicjatorem żądania o zapłatę w niniejszym procesie. Stąd powódka winna wykazać wysokość należnego jej od inwestora wynagrodzenia.
W ocenie Sądu na podstawie poczynionych rozważań nie sposób dojść do wniosku, aby powódka udźwignęła ten ciężar, zwłaszcza w świetle zarzutu pozwanej dotyczącego zwolnienia się od odpowiedzialności wobec zapłacenia wyżej kwoty, aniżeli wynikająca z umowy inwestora z głównym wykonawcą.
W świetle opinii, która została uzupełniona pisemnymi opiniami uzupełniającymi, jak również ustnymi opiniami biegłego, Sąd za biegłym przyjął, iż ostateczna, ustalona metodą kosztorysu zagregowanego, wartość wynagrodzenia należnego od pozwanej H. B. (...) sp. z o.o. w S. dla pozwanej (...) sp. z o.o. w B. z tytułu wykonania robót w zakresie prac powierzonych przez tę spółkę jako generalny wykonawca powódce jako podwykonawcy wynosi 822.659,42 zł netto, a 1.011.871,09 zł brutto. Ustalono, że przed procesem inwestor H. B. (...) sp. z o.o. zapłaciła bezpośrednio na rzecz powódki wynagrodzenie w kwocie ogółem 1.410.028,10 zł, a na skutek prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu pozwana zapłaciła dodatkowo na rzecz powódki kwotę 340 669,07 zł wraz z odsetkami.
Kwota dotychczas zapłaconego powódce wynagrodzenia przez ww. pozwaną (1.410.028,10 zł + 340 669,07 zł) jest zatem wyższa, aniżeli kwota wyliczonego przez biegłego wynagrodzenia za tożsamy zakres robót, wynikający z umowy pomiędzy pozwanymi (1.011.871,09 zł brutto). Powyższe koresponduje ze stanowiskiem pozwanej, która podniosła skuteczny zdaniem tut. sądu zarzut spełnienia roszczenia poprzez wypłatę powódce należnego jej od inwestora wynagrodzenia. Nie zmienia tej oceny ustalenie, że wynagrodzenie pomiędzy powódką a pozwaną (...) sp. z o.o. miało charakter szacunkowy (a więc kosztorysowy), za wyjątkiem wynagrodzenia w aneksie nr (...) do umowy, które było ryczałtowe, bowiem wynagrodzenie pomiędzy obiema pozwanymi miało charakter ryczałtowy (sztywny), a granice odpowiedzialności inwestora z tytułu zapłaty na rzecz podwykonawcy wyznacza kwota wynagrodzenia należna od inwestora dla wykonawcy (art. 647 1 § 3 k.c.).
Konsekwencją powyższego było oddalenie powództwa wobec pozwanej H. B. (...) sp. z o.o. w całości, o czym orzeczono w pkt I wyroku.
O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Powódka przegrała proces w całości, wobec czego zobowiązana jest do zwrotu kosztów procesu pozwanej. Na koszty pozwanej złożyły się koszty zastępstwa procesowego w stawce adekwatnej do wartości sporu - 5400 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł oraz wydatek na poczet wynagrodzenia biegłego pokryty częściowo z zaliczek pozwanej, tj. 7467 zł, łącznie kwota 12 884 zł.
W pkt III sentencji Sąd, mając na uwadze wynik procesu (art. 113 ust. 1 u.k.s.c.), nakazał pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa Sadu Rejonowego Szczecin-Centrum w S. kwotę 8719,54 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych – tj. pozostałego, nieopłaconego z zaliczek pozwanej wynagrodzenia biegłego, które pokryto tymczasowo z sum budżetowych.
Sygn. akt XI GC 533/21
ZARZĄDZENIE
(...)
(...)
(...) (...) egzekucji;
(...)
(...)