Wyrok z 31 lipca 2023, sygn. IX C 91/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 lipca 2023 r.

Sąd Rejonowy w Opolu IX Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:

sędzia Lidia Modrzejewska Lasota

po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2023 r. w Opolu

sprawy z powództwa Krajowego Ośrodka (...) z siedzibą w W. Oddziału Terenowego w O.

przeciwko M. B. (1), M. B. (2), B. B. (1), K. B.

o zapłatę

I. zasądza od solidarnie pozwanych M. B. (1), B. B. (1), na rzecz powoda Krajowego Ośrodka (...) z siedzibą w W. Oddziału Terenowego w O. kwotę 18 000zł (osiemnaście tysięcy złotych złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 23.12.2021r do dnia zapłaty, a dalej idące powództwo oddala

II. koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie znosi

III. nakazuje ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego w Opolu kwotę 70zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa

Sygn. akt IX C 91/22

UZASADNIENIE

Powód Krajowy Ośrodek (...) z/s w W. Oddział Terenowy w O. pozwem wniesionym w dniu 23 grudnia 2021 r. domagał się zasądzenia na swoją rzecz solidarnie od pozwanych M. B. (1), M. B. (2), B. B. (1) (poprzednio I.) i K. B. kwoty 34 134,22 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Wniósł także o zasądzenie od pozwanych zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, iż pozwani bez tytułu prawnego zajmują lokal mieszkalny położony w J. przy ul. (...), wraz z pomieszczeniem gospodarczym i garażem, a nieruchomości te wchodzą w skład (...) Skarbu Państwa. Prawomocnym wyrokiem sądowym z dnia 11 marca 2013 r. pozwanym nakazano opuścić i wydać powodowi ten lokal mieszkalny, a obowiązek wykonania opróżnienia tego lokalu wstrzymano do czasu złożenia pozwanemu przez Gminę P. oferty zawarcia najmu lokalu socjalnego. Gmina ta pismem z dnia 6 lutego 2020 r. poinformowała pozwanych, że z dniem 1 marca 2020 r. przydzielono im lokal socjalny znajdujący się w miejscowości R. przy ul. (...). Pozwani M. B. (1) i B. B. (1) odmówili zawarcia tej umowy najmu, bowiem ich zdaniem przyznany lokal socjalny nie spełniał warunków wynikających z orzeczenia sądowego.

W związku z powyższym, powód domagał się od pozwanych odszkodowania za zajmowanie lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w J. bez tytułu prawnego. Do grudnia 2019 r. odszkodowanie to opiewało na kwotę 610,81 zł, a od stycznia 2020 r. na kwotę 845,79 zł. Mimo otrzymanych wezwań do zapłaty, pozwani nie uiścili na rzecz powoda należności z tego tytułu. W skład kwoty dochodzonej pozwem wchodziła kwota 31 058,56 zł tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu w okresie od czerwca 2018 r. do listopada 2021 r. oraz odsetki ustawowe za opóźnienie w płatności odszkodowania, naliczone do dnia 22 grudnia 2021 r. w kwocie 3075,66 zł.

Pozwany M. B. (1) w odpowiedzi na pozew z dnia 4 kwietnia 2020 r. domagał się oddalenia powództwa. Wskazał, iż jego córki K. i M. B. (2) nie mogą ponosić odpowiedzialności względem powoda z tytułu zapłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego, ponieważ są małoletnie. Dalej, pozwany zaprzeczył twierdzeniom powoda, jakoby zajmował lokal mieszkalny przy ul. (...) w J. bez tytułu prawnego, bowiem w roku 1999 podpisał umowę najmu tego lokalu, z czynszem wynoszącym 127 zł, natomiast około 10 lat temu wysokość czynszu znacznie wzrosła, zaś właściciel lokalu mieszkalnego mimo próśb pozwanego nie przeprowadził w tym lokalu, jak również w budynku, na terenie którego lokal był położony żadnego remontu. Pozwany przeprowadził remont na własny koszt. Nadmienił, iż obecnie znajduje się w trudnej sytuacji osobistej, z uwagi na poważne schorzenia zdrowotne. Podniósł także, iż nigdy nie proponowano mu wykupienia zajmowanego lokalu mieszkalnego, mimo iż przysługuje mu w tym zakresie prawo pierwokupu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Lokal mieszkalny położony w J. przy ul. (...) wchodzi w skład (...) Skarbu Państwa- budynek mieszkalny, w którym znajduje się lokal jest bowiem położony na terenie działki ewidencyjnej nr (...), przeznaczonej na grunty orne i tereny mieszkaniowe. Powód jest państwową osobą prawną, której powierzono wykonywanie prawa własności w odniesieniu do nieruchomości przekazanych odrębnymi przepisami do (...)

W dniu 15 listopada 2000 r. ówczesna A. (...) Skarbu Państwa zawarła jako wynajmujący z pozwanym M. B. (1) jako najemcą umowę najmu lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w J.. Najemca zgłosił do zamieszkania córki: A. B. (ur. (...)), P. B. (ur. (...)), G. B. (ur. (...)), a także ówczesną żonę.

A. (...) w O. A. (...)w K. w dniu 13 grudnia 2011 r. wysłała M. B. (1) wypowiedzenie umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 15 listopada 2000 r., z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazano nieuiszczenie należności głównej w kwocie 10 174,42 zł, naliczonej na dzień 30 listopada 2011 r. za okres najmu.

dowód: Umowa najmu z dnia 15 listopada 2000 r. (akta sądowe k. 104 – 106)

Wypowiedzenie umowy, z potwierdzeniem nadania (akta sądowe k. 107)

Odpis księgi wieczystej nr (...) (akta sądowe k. 108 - - 112)

Wypis z rejestru gruntów z dnia 9 czerwca 2022 r. (akta sądowe k. 139)

Wypis z kartoteki budynków (akta sądowe k. 140 – 140 verte)

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie – Koźlu Wydział I Cywilny z dnia 11 marca 2013 r. (sygn. akt I C 720/12), wydanym w sprawie z powództwa A. (...) w O. w pkt I nakazano pozwanym M. B. (1), M. B. (2), B. I. i K. B., aby opróżnili, opuścili i wydali powódce lokal mieszkalny położony w J. przy ul. (...). W pkt II ustalono, że pozwanym M. B. (1), M. B. (2), B. I. i K. B. przysługuje prawo do lokalu socjalnego. W pkt III wstrzymano wykonanie eksmisji do czasu złożenia przez Gminę P. M. B. (1), M. B. (2), B. I. i K. B. oferty zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego. Dnia 4 listopada 2019 r. stwierdzono, iż wyrok ten uprawnia do egzekucji w zakresie pkt I co do pozwanych M. B. (1) i M. B. (2), a w dniu 8 listopada 2021 r. zostało stwierdzone uprawnienie do egzekucji w zakresie pkt I wyroku co do pozwanych B. I. i K. B..

dowód: Odpis wyroku Sądu Rejonowego w Kędzierzynie – Koźlu z dnia 11 marca 2013 r., z klauzulami wykonalności (akta sądowe k. 23 - 24)

Powód pismem wysłanym dnia 17 lipca 2018 r. powiadomił pozwanego M. B. (1), iż odszkodowanie za bezumowne użytkowanie lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) w J. opiewa na kwotę 610,81 zł. Podał numer konta bankowego, na który ma zostać dokonana wpłata. Pismem z dnia 17 września 2019 r. ustalił wysokość tej opłaty na kwotę 845,79 zł.

Wójt Gminy P. pismem z dnia 6 lutego 2020 r. poinformował M. B. (1), B. B. (1) (wówczas nazwisko I.), M. B. (2) i K. B., że zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie – Koźlu z dnia 11 marca 2013 r. (sygn. akt I C 720/12) przydzielono im z dniem 1 marca 2020 r. lokal socjalny położony w miejscowości R. przy ul. (...). Pozwani B. i M. B. (3) w dniu 17 lutego 2020 r. oświadczyli pisemnie Wójtowi Gminy P., że odmawiają podpisania przedłożonego im projektu umowy najmu ww. lokalu mieszkalnego, ponieważ lokal ten nie spełnia warunków wynikających z orzeczenia sądowego z dnia 11 marca 2013 r.

Powód w dniu 19 kwietnia 2021 r. wysłał pozwanemu M. B. (1) ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty należności wynikającej z bezumownego korzystania z lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w J., opiewającej w dacie 30 kwietnia 2021 r. na kwotę 27 138,23 zł. Zadłużenie miało zostać spłacone w terminie 7 dni od daty odbioru pisma. W dacie 22 grudnia 2021 r. zadłużenie pozwanych z tego tytułu powód oszacował na kwotę 34 134,22 zł.

dowód: Pismo Wójta Gminy P. z dnia 6 lutego 2020 r. (akta sądowe k. 25)

Umowa najmu z dnia 6 lutego 2020 r. (akta sądowe k. 26 – 27)

Notatka służbowa z dnia 17 lutego 2020 r. (akta sądowe k. 28)

Informacje o wysokości opłat miesięcznych (akta sądowe k. 29 – 69)

Wezwania do zapłaty, z potwierdzeniami nadania i odbioru (akta sądowe k. 70 – 77)

Wysokość czynszu możliwego do uzyskania z tytułu najmu lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) w J. za okres od czerwca 2018 r. do listopada 2021 r. wynosi w przybliżeniu 18 000 zł.

dowód: Opinia biegłego sądowego z zakresu rzeczoznawstwa majątkowego mgr inż. E. L. z dnia 4 stycznia 2023 r. (akta sądowe k. 161 – 192)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało częściowemu uwzględnieniu.

Postanowieniem z dnia 8 września 2023r Sąd sprostował treść wyroku.

Bezspornym było, iż pozwani zajmują bezumownie lokal mieszkalny wchodzący w skład (...) Skarbu Państwa, położony w J. przy ul. (...).

Spornym było rozstrzygnięcie, czy pozwani są zobowiązani do uiszczenia na rzecz powoda odszkodowania z tytułu bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego w okresie od czerwca 2018 r. do listopada 2021 r., a jeśli tak, to w jakiej wysokości.

Zauważyć należy, iż pozwane K. B. ( ur (...)) i M. B. (2) ( ur (...)) są małoletnie. Powództwo wobec nich nie było zasadne. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2022 r. w sprawie I NSNc 621/21 wprawdzie ustawodawca nie wprowadził expressis verbis w art. 18 ustawy z 2001 r. o ochronie praw lokatorów ograniczenia co do zastosowania przepisów ust. 1 i 2 jedynie do osób pełnoletnich zajmujących lokal, jak to uczynił w art. 688 ¹ § 1 k.c. w odniesieniu do najemcy i stale zamieszkujących z nim osób i zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie lokatorów do zapłaty odszkodowania zobowiązane są osoby zajmujące lokal, jednak obowiązek ten nie może być skierowany wobec osób małoletnich, bowiem nie sposób przypisać im woli pozostawania w danym lokalu. Osoby małoletnie z natury rzeczy nie podejmują decyzji co do miejsca swego pobytu- nie ma zatem podstaw do przypisania im majątkowych skutków decyzji podjętych przez osoby dorosłe.

Powództwo wobec małoletnich pozwanych musiało zatem zostać oddalone.

Powództwo wobec dorosłych pozwanych- M. B. (1) i M. B. (2) było zasadne jedynie w części.

Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodu z dokumentów, a także dopuszczonego na podstawie art. 278 k.p.c. dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu rzeczoznawstwa majątkowego mgr inż. E. L. z dnia 4 stycznia 2023 r.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2023, poz. 725) osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie. W świetle art. 18 ust. 2 odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Jeżeli odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat, właściciel może żądać od osoby, o której mowa w ust. 1, odszkodowania uzupełniającego. Roszczenie z art. 18 ust. 1 tej ustawy jest roszczeniem o świadczenie okresowe w rozumieniu art. 118 k.c. Ustawodawca nadał bowiem charakter okresowy (…) świadczeniu odszkodowawczemu za korzystanie z lokalu bez tytułu prawnego, odpowiadającemu wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu (art. 18 ust. 1 w zw. z ust. 2 zdanie pierwsze ustawy lokalowej) (Dziczek Roman, Komentarz do ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, [w:] Ochrona praw lokatorów. Dodatki mieszkaniowe. Komentarz. Wzory pozwów, wyd. VIII Stan prawny: 18 kwietnia 2023 r. Autorzy fragmentu: Dziczek Roman). Jak wynika z art. 118 k.c., świadczenia okresowe ulegają przedawnieniu z upływem terminu trzech lat.

Na podstawie art. 354 § 1 k.c. dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. Zgodnie z art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Ponieważ istotą prawa cywilnego jest strzeżenie praw podmiotowych, zaleca się ostrożne stosowanie art. 5, jako instytucji prowadzącej do redukcji sfery możności postępowania jednostki . Odmowa przyznania ochrony prawu podmiotowemu może następować tylko wyjątkowo. W postępowaniu cywilnym pozwany powinien podnieść zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez powoda i udowodnić swoje twierdzenia. Na korzyść osoby, której przysługuje prawo podmiotowe, działa bowiem domniemanie faktyczne, że ten, kto korzysta ze swego prawa, czyni to zgodnie z zasadami współżycia społecznego i przeznaczeniem prawa. Stosowanie art. 5 nie może prowadzić do podważenia mocy obowiązujących przepisów prawnych, które strona ocenia jako niesprawiedliwe z punktu widzenia własnego interesu (Dziczek Roman, Komentarz do ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, [w:] Ochrona praw lokatorów. Dodatki mieszkaniowe. Komentarz. Wzory pozwów, wyd. VIII Stan prawny: 18 kwietnia 2023 r. Autorzy fragmentu: Dziczek Roman). W ocenie Sądu pozwani M. B. (1) i B. B. (1) nie wykazali-zgodnie z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. , aby za oddaleniem powództwa przemawiały zasady współżycia społecznego. Sama trudna sytuacja osobista i majątkowa pozwanych nie oznacza bowiem, iż są zwolnieni z obowiązku uiszczania na rzecz powoda należności odszkodowawczych związanych z bezumownym korzystaniem z lokalu mieszkalnego zajmowanego bez tytułu prawnego. Nadto, jak wynika z zebranego materiału dowodowego pozwany M. B. (1) nigdy nie podejmował względem powoda działań mających na celu uregulowanie przynajmniej części odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z lokalu mieszkalnego, bądź też rozłożenia obowiązku spłaty tego zadłużenia na raty, a zatem w ogóle nie podejmował współpracy przy realizacji swojego zobowiązania.

Biegła sądowa z zakresu rzeczoznawstwa majątkowego mgr inż. E. L. w swej opinii ustaliła, iż wysokość czynszu możliwego do uzyskania z tytułu najmu lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) w J. za okres od czerwca 2018 r. do listopada 2021 r. wynosi w przybliżeniu 18 000 zł. Sąd w pełni podzielił stanowisko wynikające z opinii biegłej, bowiem sporządzono ją rzetelnie i profesjonalnie, a końcowe wnioski opinii są jednoznaczne i nie budzące wątpliwości.

W związku z powyższym, orzeczono jak w punkcie I wyroku, zasądzając solidarnie od pozwanych M. B. (1) i B. B. (1) na rzecz powoda kwotę 18 000 zł. O odsetkach orzeczono na mocy art. 481 § 1 k.c. W pozostałym zakresie powództwo oddalono, bowiem powód nie wykazał, aby wysokość czynszu, jaki mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu w spornym okresie przekraczała kwotę 18 000 zł. Wobec pozwanych małoletnich powództwo podlegało oddaleniu w całości z przyczyn wskazanych powyżej.

W punkcie II zniesiono wzajemnie koszty procesu na mocy art. 100 k.p.c., ponieważ powództwo uwzględniono w wymiarze, który nieznacznie przekraczał połowę dochodzonego roszczenia.

W punkcie III orzeczono na mocy art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2022, poz. 1125).