Postanowienie z 25 stycznia 2024, sygn. I Ns 382/21

POSTANOWIENIE

25 stycznia 2024 roku

Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie w I Wydziale Cywilnym w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Janicki

po rozpoznaniu na rozprawie 9 stycznia 2024 roku w Warszawie

przy udziale protokolanta Tomasza Kurka

sprawy z wniosku S. S. (1)

z udziałem N. D. (1), G. U. (1) i H. A. (1)

o dział spadku po F. A. (1) oraz dział spadku po C. A. (1)

postanawia

1.  ustalić, że w skład (dotychczas niepodzielonego) spadku po C. A. (1), zmarłym 3 lutego 1998 r. w H., wchodzą:

a.  odznaczenia wojskowe, w tym medal za udział w wojnie obronnej 1939 r. wraz z legitymacją, srebrny Krzyż Orderu Virtuti S. wraz z legitymacją oraz odznaczenia radzieckie – o wartości sentymentalnej;

b.  zabytkowy kieszonkowy zegarek marki C. – o wartości sentymentalnej,

c.  środki pieniężne w kwocie 57,58 zł (pięćdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt osiem groszy) zgromadzone na prowadzonym przez (...) Kasę (...) Bank (...) S.A. w H. rachunku książeczki oszczędnościowej nr (...);

2.  ustalić, że w skład spadku po F. A. (2), zmarłej 25 sierpnia 2018 r. w D., wchodzą:

a.  udział 1/4 w składnikach opisanych w pkt. 1.;

b.  środki pieniężne ze sprzedaży mieszkania przy (...) w H. w kwocie 610 000 zł (sześćset dziesięć tysięcy złotych), z których:

i.  152 500 zł (sto pięćdziesiąt dwa tysiące pięćset złotych) przekazano na rachunek wskazany przez S. S. (1),

ii.  152 500 zł (sto pięćdziesiąt dwa tysiące pięćset złotych) przekazano na rachunek wskazany przez N. D. (1),

iii.  152 500 zł (sto pięćdziesiąt dwa tysiące pięćset złotych) przekazano na rachunek wskazany przez G. U. (1),

iv.  152 500 zł (sto pięćdziesiąt dwa tysiące pięćset złotych) przekazano na rachunek wskazany przez H. A. (1);

c.  środki pieniężne pozostawione przez spadkodawczynię na rachunku bankowym nr (...) w kwocie 362 286,46 zł (trzysta sześćdziesiąt dwa tysiące dwieście osiemdziesiąt sześć złotych czterdzieści sześć groszy), z których:

i.  90 571,61 zł (dziewięćdziesiąt tysięcy pięćset siedemdziesiąt jeden złotych sześćdziesiąt jeden groszy) przekazano na rachunek wskazany przez S. S. (1),

ii.  90 571,61 zł (dziewięćdziesiąt tysięcy pięćset siedemdziesiąt jeden złotych sześćdziesiąt jeden groszy) przekazano na rachunek wskazany przez N. D. (1),

iii.  90 571,61 zł (dziewięćdziesiąt tysięcy pięćset siedemdziesiąt jeden złotych sześćdziesiąt jeden groszy) przekazano na rachunek wskazany przez G. U. (1),

iv.  90 571,61 zł (dziewięćdziesiąt tysięcy pięćset siedemdziesiąt jeden złotych sześćdziesiąt jeden groszy) przekazano na rachunek wskazany przez H. A. (1);

d.  roszczenie wobec N. D. (1) o zwrot 402 709,76 zł (czterystu dwóch tysięcy siedmiuset dziewięciu złotych siedemdziesięciu sześciu groszy) pobranych z konta spadkodawczyni;

e.  roszczenie wobec G. U. (1) o zwrot 250 000 zł (dwustu pięćdziesięciu tysięcy złotych) pobranych z konta spadkodawczyni;

f.  roszczenie wobec H. A. (1) o zwrot 152 150 zł (stu pięćdziesięciu dwóch tysięcy stu pięćdziesięciu złotych) pobranych z konta spadkodawczyni;

g.  roszczenie wobec S. S. (1) o zwrot 43 980 zł (czterdziestu trzech tysięcy dziewięciuset osiemdziesięciu złotych) pobranych z konta spadkodawczyni;

h.  biżuteria w postaci:

i.  obrączki o wadze 8,1 g i wartości 1 050 zł (tysiąc pięćdziesiąt złotych),

ii.  obrączki o wadze 2,7 g i wartości 350 zł (trzysta pięćdziesiąt złotych),

iii.  obrączki o wadze 3,2 g i wartości 410 zł (czterysta dziesięć złotych),

iv.  obrączki o wadze 5,9 g i wartości 760 zł (siedemset sześćdziesiąt złotych),

v.  obrączki o wadze 5,8 g i wartości 750 zł (siedemset pięćdziesiąt złotych),

vi.  obrączki o wadze 4,19 g i wartości 540 zł (pięćset czterdzieści złotych),

vii.  obrączki o wadze 7 g i wartości 900 zł (dziewięćset złotych),

viii.  pierścionka o wadze 4,23 g i wartości 460 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych),

ix.  pierścionka o wadze 3 g i wartości 390 zł (trzysta dziewięćdziesiąt złotych),

x.  pierścionka o wadze 2,469 g i wartości 310 zł (trzysta dziesięć złotych),

xi.  pierścionka o wadze 3,2 g i wartości 410 zł (czterysta dziesięć złotych),

xii.  łańcuszka o wadze 11,9 g i wartości 1 490 zł (tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt złotych),

xiii.  łańcuszka o wadze 2,2 g i wartości 285 zł (dwieście osiemdziesiąt pięć złotych),

xiv.  łańcuszka o wadze 7,2 g i wartości 930 zł (dziewięćset trzydzieści złotych),

xv.  bursztynowego serduszka – o wartości sentymentalnej,

xvi.  miedzianej bransoletki – o wartości sentymentalnej;

i.  345 marek niemieckich o wartości 764,69 zł (siedemset sześćdziesiąt cztery złote sześćdziesiąt dziewięć groszy);

j.  4 monety o nominale 5 rubli z 1900 roku o wartości 1 800 zł (tysiąc osiemset złotych) każda;

3.  dokonać działu spadku po C. A. (1) i działu spadku po F. A. (2) w ten sposób, że:

a.  S. S. (2) przyznać:

i.  środki pieniężne, o których mowa w pkt. 2.b.i. i 2.c.i.;

ii.  roszczenie, o którym mowa w pkt. 2.g.;

iii.  medal za udział w wojnie obronnej 1939 r. wraz z legitymacją, o którym mowa w pkt. 1.a.;

iv.  zabytkowy kieszonkowy zegarek marki C., o którym mowa w pkt. 1.b.;

v.  14,25 zł (czternaście złotych dwadzieścia pięć groszy) ze środków pieniężnych, o których mowa w pkt. 1.c.;

vi.  obrączkę o wadze 7 g, o której mowa w pkt. 2.h.vii.;

vii.  pierścionek o wadze 3 g, o którym mowa w pkt. 2.h.ix;

viii.  łańcuszek o wadze 7,2 g, o którym mowa w pkt. 2.h.xiv;

ix.  jedną monetę pięciorublową, o której mowa w pkt. 2.j.;

b.  N. D. (2) przyznać:

i.  środki pieniężne, o których mowa w pkt. 2.b.ii. i 2.c.ii.;

ii.  roszczenie, o którym mowa w pkt. 2.d.;

iii.  pozostałe odznaczenia, o których mowa w pkt. 1.a. (tj. poza medalem za udział w wojnie obronnej 1939 r. wraz z legitymacją), w tym srebrny Krzyż Orderu Virtuti S. wraz z legitymacją;

iv.  14,25 zł (czternaście złotych dwadzieścia pięć groszy) ze środków pieniężnych, o których mowa w pkt. 1.c.;

v.  86,25 (osiemdziesiąt sześć i dwadzieścia pięć setnych) marek niemieckich, o których mowa w pkt. 2.i.;

vi.  pozostałą biżuterię, o której mowa w pkt. 2.h. (z wyjątkiem opisanej w pkt. 2.h.vii., 2.h.ix. i 2.h.xiv.);

vii.  jedną monetę pięciorublową, o której mowa w pkt. 2.j.;

c.  G. U. (1) przyznać:

i.  środki pieniężne, o których mowa w pkt. 2.b.iii. i 2.c.iii.;

ii.  roszczenie, o którym mowa w pkt. 2.e.;

iii.  14,25 zł (czternaście złotych dwadzieścia pięć groszy) ze środków pieniężnych, o których mowa w pkt. 1.c.;

iv.  86,25 (osiemdziesiąt sześć i dwadzieścia pięć setnych) marek niemieckich, o których mowa w pkt. 2.i.;

v.  jedną monetę pięciorublową, o której mowa w pkt. 2.j.;

d.  H. A. (4) przyznać:

i.  środki pieniężne, o których mowa w pkt. 2.b.iv i 2.c.iv;

ii.  roszczenie, o którym mowa w pkt. 2.f.;

iii.  14,25 zł (czternaście złotych dwadzieścia pięć groszy) ze środków pieniężnych, o których mowa w pkt. 1.c.;

iv.  172,5 (sto siedemdziesiąt dwa i pięć dziesiątych) marek niemieckich, o których mowa w pkt. 2.i.;

v.  jedną monetę pięciorublową, o której mowa w pkt. 2.j.;

4.  zasądzić tytułem dopłat płatnych w terminie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia z odsetkami ustawowymi za opóźnieni w razie uchybienia terminowi płatności:

a.  od N. D. (1) na rzecz S. S. (1) 142 340 zł (sto czterdzieści dwa tysiące trzysta czterdzieści złotych);

b.  od N. D. (1) na rzecz H. A. (1) 52 716 zł (pięćdziesiąt dwa tysiące siedemset szesnaście złotych);

c.  od G. U. (1) na rzecz S. S. (1) 25 928,50 zł (dwadzieścia pięć tysięcy dziewięćset dwadzieścia osiem złotych pięćdziesiąt groszy);

d.  od G. U. (1) na rzecz H. A. (1) 9 602,69 zł (dziewięć tysięcy sześćset dwa złote sześćdziesiąt dziewięć groszy);

e.  od H. A. (1) na rzecz S. S. (1) 191,17 zł (sto dziewięćdziesiąt jeden złotych siedemnaście groszy);

5.  oddalić wniosek N. D. (1) o zasądzenie zwrotu nakładów na mieszkanie przy ul. (...) w H.;

6.  oddalić wniosek S. S. (1) o zasądzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z mieszkania przy ul. (...) w H. w sposób naruszający jej uprawnienie;

7.  nakazać pobrać od wnioskodawczyni i każdego z uczestników na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie po 493,53 zł (czterysta dziewięćdziesiąt trzy złote pięćdziesiąt trzy grosze) tytułem wydatków tymczasowo uiszczonych ze środków Skarbu Państwa;

8.  przyznać adw. R. E. 13 284 zł (trzynaście tysięcy dwieście osiemdziesiąt cztery złote) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu, w tym 2 484 zł (dwa tysiące czterysta osiemdziesiąt cztery złote) tytułem należnego podatku od towarów i usług.

UZASADNIENIE

I. Stanowiska uczestników

S. S. (1) wniosła o dział spadku po F. A. (1) i C. A. (1). Wniosła o uwzględnienie w ramach działu środków wypłaconych z rachunku spadkodawczyni przed jej śmiercią. Wniosła nadto o zasądzenie od pozostałych spadkobierców 10 400 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez nich z mieszkania spadkowego z jej pominięciem w okresie od września 2018 r. do października 2020 r. (wniosek k. 4-6, pismo z 6 września 2021 r. k. 258, pismo z 12 grudnia 2023 r, k. 1070-1073).

N. D. (1), G. U. (1) i H. A. (2) (pozostali spadkobiercy) ostatecznie nie kwestionowali składu ani wartości majątku spadkowego, przy czym wnieśli o nieuwzględnianie w ramach działu spadku kwot wypłaconych z rachunku spadkodawczyni przed jej śmiercią. Wnieśli o nieuwzględnienie roszczenia wnioskodawczyni z tytułu bezumownego korzystania z lokalu jako nieudowodnionego co do zasady i co do wysokości. Ponadto N. D. (1) wniosła o zasądzenie od wnioskodawczyni 973,25 zł tytułem przypadającej na nią zgodnie z udziałem w spadku części nakładów poniesionych przez N. D. (1) na lokal mieszkalny wchodzący w skład spadku w okresie od kwietnia do października 2021 r. (odpowiedź na wniosek k. 58-59v, pismo z 12 listopada 2021 r. k. 373-374v, pismo z 16 września 2021 r. k. 279-281v, pismo z 3 grudnia 2021 r. k. 395-396, pismo z 8 lipca 2022 r. k. 827-828, protokół rozprawy z 9 stycznia 2024 r. k. 1106-1106v).

II. Ustalenia faktyczne

C. A. (2) zmarł 3 lutego 1998 r. Prawomocnym postanowieniem z 14 lipca 1998 r. (III Ns (...)) Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie stwierdził, że spadek po nim na podstawie ustawy nabyli: żona F. A. (2) w 1/4 części oraz dzieci: H. A. (3), N. D. (2), G. U. (1) i S. S. (2) po 3/16 części spadku (bezsporne, nadto postanowienie k. 1011-1012).

F. A. (1) zmarła 25 sierpnia 2018 r. Prawomocnym postanowieniem z 19 września 2019 r. (I Ns 628/18) Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie stwierdził, że spadek po niej na podstawie ustawy nabyli: jej syn H. A. (2) oraz córki: S. S. (2), N. D. (2) oraz G. U. (1) po 1/4 części spadku każde z nich (bezsporne, nadto postanowienie k. 69).

C. A. (2) i F. A. (1) pozostawali w związku małżeńskim z ustrojem ustawowej wspólności małżeńskiej (bezsporne).

28 października 1977 r. C. A. (2) i F. A. (1) na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej nabyli spółdzielcze własnościowe prawo do (...) położonego przy (...) w H. (bezsporne, nadto umowa k. 633-639v, zaświadczenie k. 839).

W latach 80. XX wieku C. A. (2) nabył w drodze dziedziczenia po swojej siostrze R. X. do majątku odrębnego lokal mieszkalny przy (...) w H.., który następnie sprzedał w 1986 r. Środki pieniężne pochodzące ze sprzedaży tego lokalu C. A. (2) zdeponował w banku na rachunku książeczki (...), prowadzonym przez Bank (...) S.A. Na dzień zamknięcia rozprawy stan środków na wskazanym rachunku wynosi 57,58 zł (bezsporne, postanowienie k. 606-607, historia i zestawienia transakcji na rachunku k. 1056-1057).

W 1997 r. C. A. (2) założył w (...) Banku (...) Spółce akcyjnej z siedzibą w H. oraz Banku (...) Spółce akcyjnej z siedzibą w H. pięć lokat terminowych, które zostały zamknięte w latach dziewięćdziesiątych

(potwierdzenia przyjęcia lokat terminowych k. 936-937, historie rachunków bankowych k. 948-949, zestawienie lokat k. 888-889, wyciągi z rachunków bankowych k. 947-949v).

C. A. (2) utrzymywał się z wynagrodzenia za pracę, a następnie z emerytury. Jego żona F. A. (1) nie pracowała zawodowo, zajmowała się domem oraz dziećmi, później pobierała rentę rodzinną („emeryturę”) (bezsporne).

Umową z 15 stycznia 1999 r. (potwierdzoną przez H. A. (1) 31 grudnia 2008 r.) F. A. (1), N. D. (1), G. U. (1), H. A. (2) i S. S. (1) dokonali działu spadku po C. A. (1) w ten sposób, że ww. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu (przy ul. (...)) przyznano F. A. (1) bez spłat i dopłat (bezsporne, nadto akty notarialne k. 588-591, 819-820).

C. A. (2) poza ww. podzielonym spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu pozostawił: odznaczenia wojskowe, w tym medal za udział w wojnie obronnej 1939 r. wraz z legitymacją, srebrny Krzyż Orderu Virtuti S. oraz z legitymacją oraz odznaczenia radzieckie o wartości sentymentalnej, zabytkowy kieszonkowy zegarek marki C. o wartości sentymentalnej, środki pieniężne w kwocie 57,58 złotych zgromadzone na rachunku książeczki oszczędnościowej numer (...) prowadzonym przez (...) Kasę (...) Bank (...) Spółkę Akcyjną w H. (bezsporne, nadto zdjęcia k. 681-682, historia rachunku książeczki oszczędnościowej k. 1056-1057).

11 lutego 2009 r. F. A. (1) zawarła ze spółdzielnią mieszkaniową umowę ustanowienia odrębnej własności ww. lokalu, nabywając tym samym odrębną własność tego lokalu, dla którego prowadzona jest (...) nr (...) (bezsporne, nadto akt notarialny k. 633-639v, wydruk z KW k. 13-20).

W 2011 r. F. A. (1) założyła rachunek bankowy o numerze (...), jednakże ze względu na brak jej umiejętności obsługi komputera oraz bankowości elektronicznej rachunek ten był obsługiwany przez córkę N. D. (1) i jej męża S. D.. Do 28 grudnia 2017 r. N. D. (1) była ponadto współposiadaczem ww. rachunku, jednak później z uwagi na konflikty w rodzinie, w tym z G. U. (1), jedynym posiadaczem pozostała F. A. (1). Na rachunek ten wpływała jej emerytura (miesięcznie netto 2 772,38 zł w 2011 r., 2 860,52 zł w 2012 r., 2 974,17 zł w 2013 r., 3 019,08 zł w 2014 r., 3 051,05 zł w 2015 r., 3 054,76 zł w 2016 r., 3 070,63 zł w 2017 r.). Wpłynęła też na ten rachunek kwota 1 045 919,16 zł tytułem ceny za sprzedaż odziedziczonego po rodzicach udziału we współwłasności nieruchomości przy (...) w H. (8 marca 2017 r.). Z rachunku tego przelewano na rachunek N. D. (1) równowartość opłat za mieszkanie przy ul. (...), która ta regulowała (comiesięcznie niecałe 500 zł), przelewano też zwroty za różne wydatki związane z F. A. (1) (CD k. 292, zestawienia operacji na rachunku k. 294-339v, akt notarialny k. 22-33).

Pomijając powyższe, od 2012 do 2018 r. N. D. (1) i S. D. wypłacili z rachunku bankowego F. A. (1) na swoją rzecz 152 709,76 zł pod różnymi tytułami, ponadto w 2017-2018 r. przelali, jako tytuł wskazując „darowiznę” po 250 000 zł na rachunek swój i G. U. (1) i 150 000 zł na rachunek wskazany przez H. A. (1), a ponadto na wskazany przez wnioskodawczynię S. S. (1) rachunek jej syna W. S. (z uwagi na to, że przeciwko wnioskodawczyni prowadzona była egzekucja) 20 000 zł, opatrując to tytułem „darowizna od babci”, ponadto 23 980 zł na rachunek kliniki za operację biodra wnioskodawczyni S. S. (1). Przelali też H. A. (1) 8 496 zł tytułem „pożyczek”, z czego niezwróconych pozostało 2 150 zł (CD k. 292, zestawienia operacji na rachunku k. 294-339v, potwierdzenia przelewów k. 50-51, 57, 271-273, 587, zaświadczenie k. 289).

W listopadzie 2020 r. N. D. (1) ze środków pozostałych na rachunku bankowym F. A. (1) przelała po 90 571,62 zł na rzecz każdego ze spadkobierców F. A. (1) tj. każdemu po 1/4 pozostałych na rachunku środków.

7 grudnia 2022 roku H. A. (2), N. D. (1), G. U. (1) i S. S. (1) sprzedali mieszkanie spadkowe (przy ul. (...)) za 610 000 zł, z czego przelano na rzecz każdego z nich po 1/4 tej kwoty tj. po 152 500 zł (bezsporne, nadto akt notarialny k. 915-927).

W 2012 roku F. A. (1) cierpiała na bliżej nieokreślone zaburzenia psychiczne, którym towarzyszyła bezsenność, a w kwietniu 2015 roku rozpoznano u niej epizod depresyjny, po którym odnotowywano stany depresyjne. F. A. (1) był uzależniona od benzodwuazepin w przebiegu leczenia bezsenności. W 2017 roku prezentowała zaburzenia funkcji poznawczych, których stopnia nasilenia nie można określić, a w sierpniu 2018 roku objawy zespołu otępiennego. Nie jest możliwe kategoryczne potwierdzenia albo wykluczenie zdolności F. A. (1) do świadomego i swobodnego podejmowania decyzji i wyrażania woli, w tym w latach 2017-2018 wobec braku wystarczającej dokumentacji medycznej (dokumentacja medyczna k. 439-458, 502-522, 564-568, 786, 790, 793-794, 823, opinia biegłego z zakresu psychiatrii k. 893-898).

Od marca 2014 roku F. A. (1) pozostawała pod opieką swych córek N. D. (1) i G. U. (1), zamieszkując naprzemiennie u nich, a od 2017 roku wyłącznie pod opieką N. D. (1). Od 14 sierpnia 2018 r. do śmierci tj. 25 sierpnia 2018 r. przebywała w Z. Seniora w D. (bezsporne).

5 lipca 2018 r. S. S. (1) (we współpracy z G. U. (1), która miała być świadkiem, i była z wnioskodawczynią w kancelarii adwokackiej) złożyła do Sądu Okręgowego w Warszawie wniosek o ubezwłasnowolnienie całkowite F. A. (2) (IV Ns 100/18). Po konflikcie z G. S. 12 lipca 2018 r. cofnęła wniosek i postępowanie zostało umorzone (wniosek o ubezwłasnowolnienie k. 61-65, cofnięcie wniosku k. 264, postanowienie k. 265-266).

15 stycznia 2019 roku S. S. (1) zwróciła się do S. D. o wydanie kluczy mieszkania spadkowego (przy ul. (...)), które wówczas zostały jej wydane (bezsporne, nadto korespondencja mailowa k. 393).

Od śmierci F. A. (1) (2018) do momentu sprzedaży mieszkania spadkowego (2022) nikt (w szczególności wnioskodawczyni ani żadne z uczestników) nie korzystał z mieszkania spadkowego, ponieważ było skrajnie zaśmiecone przez spadkodawczynię i wymagało uprzątnięcia. N. D. (1), G. U. (1), H. A. (2) i S. S. (1) ponosili koszty utrzymania tego lokalu stosownie do przypadających im udziałów w spadku. 8 grudnia 2020 r. S. S. (1) rozliczyła się z zaległości za okres od kwietnia do listopada 2021 r., uiszczając na rachunek bankowy N. D. (1) 3 147,50 zł (bezsporne, wyciąg z rachunku bankowego k. 282-283, potwierdzenia przelewów k. 284-288, 375-381, zestawienie operacji na rachunku bankowym k. 338-339, wydruk korespondencji k. 1091, potwierdzenie przelewu k. 1092-1093).

F. A. (1) poza ww. mieszkaniem i środkami pieniężnymi (w tym przelanymi z jej konta przez N. i S. D.) oraz udziałem 1/4 w majątku pozostawionym przez C. A. (1) pozostawiła:

1.  biżuterię w postaci: obrączki o wadze 8,1 g i wartości 1 050 złotych, obrączki o wadze 2,7 g i wartości 350 złotych, obrączki o wadze 3,2 g i wartości 410 złotych, obrączki o wadze 5,9 g i wartości 760 złotych, obrączki o wadze 5,8 g i wartości 750 złotych, obrączki o wadze 4,19 g i wartości 540 złotych, obrączki o wadze 7 g i wartości 900 złotych, pierścionka o wadze 4,23 g i wartości 460 złotych, pierścionka o wadze 3 g i wartości 390 złotych, pierścionka o wadze 2,469 g i wartości 310 złotych, pierścionka o wadze 3,2 g i wartości 410 złotych, łańcuszka o wadze 11,9 g i wartości 1 490 złotych, łańcuszka o wadze 2,2 g i wartości 285 złotych, łańcuszka o wadze 7,2 g i wartości 930 złotych, bursztynowego serduszka o wartości sentymentalnej oraz miedzianej bransoletki o wartości sentymentalnej,

2.  345 marek niemieckich o wartości 764,69 złotych,

3.  4 monety o nominale 5 rubli z 1900 roku o wartości 1 800 złotych każda (bezsporne, nadto zdjęcia k. 675-680, 687).

III. Ocena dowodów

Sąd oparł się na zgromadzonej obiektywnej dokumentacji, tak bankowej, notarialnej, jak i medycznej, czy korespondencji.

Sąd oparł się również na zgodnych twierdzeniach wnioskodawczyni i uczestników z uzgodnionym składem spadków i wartości poszczególnych składników spadkowych.

Ponadto sąd oparł się częściowo na dowodach osobowych, przy czym za niewiarygodne uznał zeznania wnioskodawczyni S. S. (1) w zakresie, w jakim zeznawała, że beneficjentem przelewu z konta spadkodawczyni w wysokości 20 000 zł był jej syn W. S. a nie ona. Nie przesądza o tym ani tytuł przelewu („darowizna od babci”) ani deklaracja złożona do urzędu skarbowego (dla celów podatkowych celem zwolnienia z podatku). Kluczowe było, że z rachunku spadkodawczyni poczyniono wówczas przelewy do 3 pozostałych jej dzieci, że nie było tego typu przelewów do innych wnuków, a wreszcie, że wnioskodawczyni nie mogła otrzymać przelewu na swój własny rachunek z uwagi na prowadzoną przeciwko niej egzekucję komorniczą. Zeznania wnioskodawczyni w tym zakresie nie były przy tym kategoryczne ani wyczerpujące. Co więcej, mając pełnomocnika i zdając sobie sprawę z okoliczności ujawnionych w sprawie, nie zgłosiła dowodu z zeznań jej syna, rzekomego beneficjenta tych środków.

Za niewiarygodne sąd uznał też zeznania G. U. (2), S. D., N. D. (1) i H. A. (1), jak chodzi o rzekome poczynienie przez spadkodawczynię w 2017-2018 r. darowizn na rzecz dzieci i zlecenie ich wykonania N. i S. D., a także jak chodzi o pozostałe pobierane z jej rachunku bankowego przez N. i S. D. środki.

Po pierwsze, ich zeznania są niespójne i wewnętrznie sprzeczne, tak między sobą jak i nawet w obrębie zeznań jednej osoby, mianowicie S. D., głównego operatora rachunku bankowego spadkodawczyni. Zeznał on bowiem najpierw, że nie pobierali z żoną (N. D. (1)) środków z rachunku bankowego spadkodawczyni, by następnie (zorientowawszy się, że Przewodniczący dysponuje dowodami) stwierdzić, że pobierali je na lokaty, a następnie, że przelewali te środki na rachunek bankowy S. i N. D. (1), żeby wypłacić je dla spadkodawczyni w bankomacie i jej przekazać w gotówce (z którą nie wiadomo, co się stało, skoro jak zeznali pp. D., mama nie płaciła im za opiekę i mieszkanie – uczestnicy starali się ogólnikowo wskazać, że „wydawała je na prezenty dla rodziny”). Świadek przy tych zeznaniach był przy tym widocznie zdenerwowany. Co więcej, następnie uczestnicy (w tym żona świadka, N. D. (1)), zostali za pośrednictwem pełnomocnika zobowiązani do wykazania tego, że rzeczywiście środki przelewane z rachunku spadkodawczyni celem rzekomej wypłaty z bankomatu były następnie w gotówce wypłacane, jak również w ogóle rozliczenia się z tych przelewów – i mimo upływu terminu zobowiązania tego nie wykonali (mimo że wcześniej zeznawano o tym, że S. D. prowadził szczegółową buchalterię). Powoduje to skutki z art. 233 § 2 k.p.c. tj. uprawnia sąd do uwzględnienia niewykonania zobowiązania przy ocenie dowodów. Co istotne, wnioskodawczyni wniosła wniosek w tej sprawie tuż po śmierci wnioskodawczyni, i od razu zarzuciła czynienie przez pp. D. samowolnych transferów z konta spadkodawczyni, nieracjonalne byłoby więc pozbywanie się dowodów przez N. D. (1), gdyby były to dowody na jej korzyść.

Jak chodzi o sprzeczności między poszczególnymi zeznającymi, dość wskazać, że zeznawali oni z jednej strony o tym, jak to spadkodawczyni F. A. (1) „chciała zjednoczyć rodzinę”, a z drugiej – że chciała wydziedziczyć wnioskodawczynię, i jedynie dzięki sugestiom N. D. (1) tego nie zrobiła.

Rzekome sugestie N. D. (1) co do niewydziedziczania wnioskodawczyni są też o tyle niewiarygodne, że jak wynika z ujawnionych w postępowaniu dowodowym okoliczności, zarówno w 2016 r. miała konflikt z inną siostrą (G. U. (1)) jak chodzi o prowadzenie spraw majątkowych spadkodawczyni (co skończyło się wycofaniem jej z roli współposiadacza rachunku), jak i później konflikt taki powtórzył się w 2018 r. (o czym świadczy korespondencja G. U. (1) oraz fakt podjęcia się przez nią współpracy z wnioskodawczynią mającej na celu ubezwłasnowolnienie mamy). Współgra to z transferami z rachunku spadkodawczyni dokonywanymi głównie na rachunek właśnie pp. D.. Wskazuje to na to, że wyrażali oni zainteresowanie majątkiem spadkodawczyni już za jej życia.

Co więcej, zupełnie nieracjonalne i niezgodne z zasadami logiki są zeznania, w świetle których uczestnicy mieli odwodzić mamę od wydziedziczenia wnioskodawczyni (sporządzenia testamentu), a jednocześnie uczestniczyć w operacji przelewów z jej konta na własne rachunki ( de facto z pominięciem wnioskodawczyni) i tym sposobem pozbawiając się dowodu na to, że to spadkodawczyni dokonała jakichkolwiek rozporządzeń (a nie oni sami). Nie bez powodu prawo spadkowe dla ważności rozrządzeń wymaga sporządzenia testamentu w całości własnoręcznie (albo za pośrednictwem notariusza), tak żeby uniknąć czy to sfałszowania testamentu czy podsunięcia spadkodawcy do podpisu jakiegoś rozrządzenia.

Co istotne, brak możliwości wykluczenia zdolności spadkodawczyni do swobodnego rozporządzenia swoim majątkiem (wobec braku wystarczającej dokumentacji medycznej) nie implikuje tego, że spadkodawczyni dokonała rozporządzeń swoim majątkiem. Była ona osobą w podeszłym wieku, mocno schorowaną (na ostatnim etapie życia opieka nad nią była już na tyle uciążliwa, że uczestnicy zdecydowali się oddać mamę do ośrodka opieki) i miała kłopoty z poruszaniem się i pamięcią, a przy tym nie była w stanie samodzielnie obsługiwać komputera ani swojego rachunku bankowego. Nie dziwi więc, że na takim etapie życia nie przykładała większej wagi i nie zajmowała się swoimi sprawami majątkowymi (choć nie wykazano, że nie było to w ogóle z uwagi na stan zdrowia psychicznego możliwe), co czyniło zarząd jej majątkiem przez pp. D. zarządem bez kontroli. Nie można zatem wywodzić jedynie z treści tytułów przelewów (wpisywanych przez S. D.), że były to darowizny czynione przez spadkodawczynię, skoro całokształt okoliczności sprawy, w tym zachowanie uczestników czyni niewiarygodnym twierdzenie, że w rzeczywistości spadkodawczyni poleciła dokonanie tego typu przysporzeń na rzecz swych dzieci.

Należy też mieć na uwadze, że sprawowanie zarządu cudzym majątkiem (w szczególności obsługa rachunku rodzica czy teścia) jest stosunkiem szczególnego zaufania, a osoba podejmująca się takiej roli powinna dbać o to, żeby móc rozliczyć się należycie ze sprawowania tej funkcji czy to z osobą, której majątkiem zarządza, czy z jej spadkobiercami. Nie jest to przy tym nic zaskakującego, tym samym brak rozliczenia się przez pp. D. z czynionych na rachunku spadkodawczyni transakcji, ich obciąża.

W zakresie, w jakim zeznania dotyczyły kwestii niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia, ich ocena była bezprzedmiotowa.

IV. Ocena prawna

Zgodnie z art. 684 k.p.c. sąd ustala skład i wartość spadku. Tym samym stanowiska uczestników postępowania nie były dla sądu wiążące (w szczególności na zasadzie art. 13 § 2 k.p.c. nie znajduje zastosowania art. 321 § 1 k.p.c. w tym zakresie). Z drugiej jednak strony sąd oparł się na uzgodnionym stanowisku co do składu i wartości ruchomego majątku spadkowego, na zasadzie przyznanych (zgodnych) twierdzeń niebudzących wątpliwości (art. 229 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

Sąd podzielił spadki zgodnie z art. 212 § 1-3 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. oraz 623 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c. tj. przyznał poszczególnym uczestnikom poszczególne składniki majątku spadkowego, a wartość wyrównał zasądzonymi dopłatami, orzekając nadto o miesięcznym terminie ich zapłaty (adekwatnym z uwagi na odziedziczenie dużego i płynnego majątku) i odsetkach za opóźnienie, stosownie do art 481 § 1 i 2 k.c. Zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. sąd wziął pod uwagę stan z chwili zamknięcia rozprawy i zasadę surogacji.

Jak chodzi o udziały w spadkach, rzecz była wiążąco przesądzona prawomocnymi orzeczeniami sądów.

Spór między uczestnikami ograniczał się do środków przelewanych przez N. D. (1) i jej męża z rachunku F. A. (1) za jej życia. N. D. (1), G. U. (1) i H. A. (2) (reprezentowani przez jednego pełnomocnika) stali na stanowisku, że stanowiły one realizację dyspozycji spadkodawczyni, natomiast wnioskodawczyni stała na stanowisku, że stanowiły samowolne (niezlecone przez spadkodawczynię) przelewy dokonywane przez N. i S. D., stosownie do ich uznania. Ponadto stanowisko wnioskodawczyni było częściowo niekonsekwentne, bowiem zarazem wnosiła ona na zaliczenie „darowizn” z 2017-2018 r. na schedy spadkowe, jednakże, mając na uwadze, że w świetle ustaleń sądu były to przelewy samowolne, nie stanowią one darowizn w rozumieniu art. 1039 k.p.c., i w ogóle nie podpadają pod hipotezę tego przepisu. Skutkiem tych samowolnych (tj. bez podstawy prawnej) przelewów jest natomiast powstanie po stronie spadkodawczyni (wchodzących w skład spadku na zasadzie art. 922 § 1 k.c.) roszczeń kondykcyjnych zgodnie z art. 405 k.c. Z uwagi na obowiązek sądu ustalenia z urzędu pełnego składu spadku nie było to przeszkodą dla uwzględnienia tych roszczeń w ramach działu.

Sąd nie orzekał o podziale majątku wspólnego C. A. (1) i F. A. (1). Wniosek taki nie został zgłoszony. Wynika to z braku (na datę orzekania) majątku wspólnego. Jedyny ujawniony bowiem składnik (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu) zostało już podzielone umową z 15 stycznia 1999 r. Tym samym ewentualny wniosek w tym przedmiocie podlegałby oddaleniu z uwagi na brak majątku podlegającego podziałowi.

Ustalone składniki spadku po C. A. (1) stanowiły jego majątek osobisty zgodnie z art. 33 k.r.o., a to z uwagi na to, że służyły wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb spadkodawcy (zegarek marki C.), a to z uwagi na to, że zostały uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia spadkodawcy (odznaczenia), a to z uwagi na to, że stanowiły przedmioty nabyte w zamian za odziedziczoną nieruchomość (środki na rachunku książeczki oszczędnościowej).

Sąd nie ustalił natomiast by w skład spadku po C. A. (1) wchodziły inne ruchomości, to jest mundur wojskowy czy środki zgromadzone na innych rachunkach bankowych i lokatach prowadzonych dla C. A. (1), albowiem nie wykazano aby ruchomości te w chwili orzekania o dziale nadal istniały (art. 316 § 1 k.p.c.).

Ostatecznie niesporna była również wartość wyżej wymienionych składników. Wartość środków pieniężnych została ustalona na podstawie wyciągu z rachunku bankowego C. A. (1), natomiast wartość odznaczeń wojskowych oraz zegarka według zgodnych twierdzeń wnioskodawczyni i uczestników, po przeprowadzonych rozmowach mających na celu polubowne załatwienie sporu w tym wąskim zakresie.

Jeśli natomiast chodzi o skład majątku spadkowego po F. A. (1) to sąd zważył, że nie doszło do częściowego umownego działu spadku po F. A. (1), czy to w zakresie środków ze sprzedaży mieszkania spadkowego (przy ul. (...)), czy to w zakresie środków pozostałych na rachunku bankowym spadkodawczyni (które zostały przelane 24 listopada 2020 r. na rachunki bankowe wnioskodawczyni i uczestników), ponieważ wnioskodawczyni nigdy nie wyraziła zgody na taką umowę, i konsekwentnie to podkreślała przez cały tok postępowania, a więc jeszcze przed tymi transferami. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z 27 września 1974 r., III CZP 58/74, w dziale spadku stan spadku ustala się według chwili otwarcia spadku. Po otwarciu spadku, a przed jego działem, w miejsce składników tego spadku z chwili jego otwarcia weszły na zasadzie surogacji inne składniki (cena, za którą zbyto mieszkanie, te same środki pieniężne, tylko zdeponowane na innych rachunkach). W takim wypadku podziałowi podlegają składniki nabyte (powstałe) w zamian za przedmioty objęte wcześniej wspólnością. W sytuacji, w której w ramach surogacji do przedmiotowego majątku weszła cena zbycia składnika, który wcześniej wchodził w jego skład, oczywiste jest przyjęcie do składu majątku, który podlega podziałowi, tej ceny (postanowienie Sądu Najwyższego z 26 października 2017 r., II CSK 883/16). Na gruncie niniejszej sprawy w umowie sprzedaży z 7 grudnia 2022 r. ustalono między wnioskodawczynią a uczestnikami jedynie sposób zapłaty ceny ze sprzedaży nieruchomości spadkowej, a wnioskodawczyni jeszcze przed sprzedażą nieruchomości i przelewem środków z rachunku bankowego spadkodawczyni wyraźnie domagała się uznania obu tych składników za wchodzące w skład spadku po F. A. (1). Z tej przyczyny nie można uznać, aby przelewy wskazanych środków dokonane na rzecz wnioskodawczyni i uczestników w toku postępowania działowego stanowiły umowny pozasądowy dział spadku. Umowa wymaga bowiem zgody wszystkich jej stron. Skoro zabrakło zgody wnioskodawczyni na dokonanie częściowego działu spadku, to skutek prawny częściowego działu spadku nie nastąpił. Nadal w skład spadku wchodzą środki pieniężne (z rachunku spadkodawczyni i ze sprzedaży mieszkania), czego nie zmienia miejsce ich zdeponowania. Nawet gdyby któryś z uczestników twierdził, że środków tych nie ma, bo je zużył, wówczas w miejsce tych środków weszłoby na zasadzie surogacji stosowne roszczenie odszkodowawcze, przy uwzględnieniu którego rozliczenie (wysokość dopłat) pozostałoby niezmienione.

Mając powyższe na uwadze, sąd ustalił, że w skład spadku po F. A. (1) wchodzą środki ze sprzedaży mieszkania (610 000 zł), tyle że przekazane na rachunki wskazane przez wnioskodawczynię i uczestników, a także środki pozostawione w chwili śmierci spadkodawczyni na jej rachunku bankowym (362 286,46 zł), w ten sam sposób rozczłonkowane.

W skład spadku po F. A. (1) wszedł też wynikający z dziedziczenia po C. A. (1) udział 1/4 we wspólności składników wchodzących w skład spadku po nim.

W skład spadku po F. A. (1) weszły też roszczenia kondykcyjne, które na zasadzie art. 405 k.c. powstały na jej rzecz w stosunku do osób, na rzecz których N. i S. D. dokonali niemających podstawy prawnej (w umowie zawartej przez spadkodawczynię albo chociażby jej zleceniu) dokonali przelewów, przy czym dotyczy to na tej samej zasadzie „drobnych” transferów, niemających usprawiedliwionej podstawy, dokonywanych w latach 2012-2018 na rachunek głównie N. i S. D. (152 709,76 zł) ale również H. A. (1) (2 150 zł, jak chodzi o niezwróconą kwotę), jak i dużych przelewów, również niemających podstawy prawnej (sąd nie uznał za wiarygodne zeznań o rzekomym uczynieniu darowizn przez spadkodawczynię), nazwanych „darowiznami”. Co istotne, bez znaczenia jest ewentualne zużycie tych kwot, skoro na zasadzie art. 409 k.c. osoba, która powinna się liczyć z obowiązkiem zwrotu (a uczestnicy, znający stan zdrowia mamy i rolę N. i S. D., z brakiem podstawy prawnej tych przysporzeń i obowiązkiem ich zwrotu liczyć się musieli), ma obowiązek zwrócić nienależnie uzyskane przysporzenie, chociażby je zużyła. Wskazać też należy, że bez znaczenia było, że środki na rzecz S. S. (1) zostały przelane na konto jej syna a nie samej wnioskodawczyni. Co nie budzi wątpliwości, wynikało to z egzekucji komorniczej prowadzonej przeciwko wnioskodawczyni i jej dyspozycji skierowanej do pp. D., która miała na celu uniknięcie zajęcia tych środków przez komornika. Nie zmienia to jednak tego, że to wnioskodawczyni była rzeczywistym beneficjentem („uzyskała korzyść majątkową” w rozumieniu art. 405 k.c.), co dotyczy zarówno środków przelanych na rachunek jej syna jak i kliniki. Sam tytuł przelewu („darowizna do babci”) nie przemawia za inną oceną, miało to bowiem na celu uwiarygodnienie pozornej transakcji, umożliwienie zgłoszenia jej do urzędu etc.

Poza tym w skład spadku po F. A. (1) wchodzi pozostawiona przez nią biżuteria, 345 marek niemieckich i 4 monety o nominale 5 rubli z 1900 roku.

Skład i wartość powyższych składników majątkowych również zasadniczo nie była sporna i została ustalona na podstawie wyciągu z rachunku bankowego spadkodawczyni oraz na podstawie zgodnych twierdzeń wnioskodawczyni i uczestników. Jak chodzi o ilość marek niemieckich, wnioskodawczyni nie zdołała wykazać, a sąd ustalić, ich większej ilości (podobnie jak tego, żeby w skład spadku wchodziły inne waluty czy zegarek spadkodawczyni). Natomiast jak chodzi o wartość tych marek, sąd przeliczył je zgodnie z przyjmowanym w federalnym banku centralnym Niemiec przelicznikiem (1 euro za 1,(...) marki – vide k. 855v, niesporne) oraz średnim kursem euro z tabeli NBP na dzień zamknięcia rozprawy (4,3351 zł).

Przyznając poszczególnym spadkodawcom (wnioskodawczyni i uczestnikom) ustalone składniki majątków spadkowych, sąd kierował się w pierwszym rzędzie poczynionymi między nimi ustaleniami w toku postępowania, tak co do podziału ruchomości (w świetle których wnioskodawczyni otrzymała część z nich, a reszta miała być przyznana najstarszej córce N. D. (1)), jak i środków pieniężnych (wyrażających się w dokonaniu stosownych transferów w toku postępowania). Po drugie, niepodzielone środki na rachunku książeczki oszczędnościowej czy marki niemieckie, sąd podzielił po równo, ponieważ stanowią składniki podzielne, z tą jedynie różnicą, że uwzględniając wolę wnioskodawczyni i zgodę H. A. (1) (mieszkającego w Niemczech – vide k. 1061, 1062), przyznał temu ostatniemu również część marek niemieckich przypadających na wnioskodawczynię za spłatą na rzecz wnioskodawczyni w wysokości wyliczonej na dzień zamknięcia rozprawy. Po trzecie, sąd przyznał każdemu z uczestników służące spadkodawczyni względem niego roszczenie kondykcyjne, mając na uwadze, że wskutek takiego zabiegu roszczenia te (które dotychczas wygasły – vide art. 409 k.c. i obowiązek liczenia się z obowiązkiem zwrotu) wygasną wskutek konfuzji, tak że nie będzie konieczności dodatkowego ich dochodzenia i nie będą stanowiły problemu dla uprawnionych. Przemawiały za tym okoliczności powstania tych roszczeń i interes społeczno-gospodarczy (art. 623 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c.).

Mając na względzie, że żadna ze stron nie zrzekła się dopłat (brak wyraźnego oświadczenia, tylko w takim wypadku można by było dopłat nie zasądzić), sąd zasądził od uczestników N. D. (1) i G. U. (1) (którym przyznano składniki o wartości wyższej niż ich udziały w spadkach) na rzecz S. S. (1) i H. A. (1) stosowne dopłaty. Sąd miał na uwadze, że wnioskodawczyni przypadły składniki o łącznej wartości 291 277,17 zł (wliczając w to marki niemieckie, których równowartość otrzyma w dopłacie od H. A. (1)), N. D. (1) składniki o łącznej wartości 654 601,93 zł, G. U. (1) składniki o łącznej wartości 495 077,17 zł, a H. A. (1) składniki o łącznej wartości 397 227,17 zł (nie uwzględniając marek niemieckich przypadających na wnioskodawczynię, skoro musi się z nią rozliczyć dodatkową dopłatą). Z kolei łączna wartość obu spadków wynosi 1 838 183,44 zł, a więc wartość udziału każdego z uczestników to 459 545,86 zł. Stąd wynika, że po uwzględnieniu zasądzonych dopłat, każdy ze spadkodawców otrzyma taką właśnie wartość przysporzenia ze spadku.

Dopłata zasądzona od H. A. (1) na rzecz S. S. (1) wynika z przyznania mu marek niemieckich przypadających na wnioskodawczynię – została obliczona po kursie na dzień zamknięcia rozprawy zgodnie z wyżej opisanymi zasadami.

E. była ocena na zasadzie art. 1039 § 1 k.c., czy spadkodawczyni zwolniła darowizny z obowiązku zaliczenia na schedy spadkowe (co mogłoby wynikać tak z jej oświadczenia, jak i z okoliczności), skoro sąd ustalił, że żadnych darowizn spadkodawczyni nie poczyniła. Gdyby je poczyniła, to na uczestnikach (którzy twierdzili, że darowizny te zostały zwolnione z obowiązku zaliczenia) spoczywałby ciężar wykazania stosownego oświadczenia spadkodawczyni lub okoliczności. W tym zakresie również ich zeznania (oraz spowinaconych z nimi świadków) były rozbieżne, jedni bowiem twierdzili, że spadkodawczyni chciała wydziedziczyć wnioskodawczynię, a inni, że chciała zjednoczyć rodzinę. Twierdzenie o rzekomej niechęci spadkodawczyni do wnioskodawczyni objawiającej się w chęci potraktowania, jak chodzi o finanse, wnioskodawczyni gorzej niż pozostałego rodzeństwa, uczestnicy również nie zdołali wykazać.

Wniosek N. D. (1) o zasądzenie od wnioskodawczyni 973,25 zł tytułem przypadającej na nią części wydatków (nakładów) poniesionych na mieszkanie spadkowe w okresie od kwietnia do października 2021 r. nie zasługiwał na uwzględnienie. Choć miało swoją podstawę prawną w art. 207 k.c. w zw. z art. 1035 k.c., to na chwilę zamknięcia rozprawy było niezasadne wobec jego wygaśnięcia na skutek rozliczenia się przez wnioskodawczynię (uregulowania zadłużenia z tego tytułu) 8 grudnia 2020 r. (k. 1093).

Na uwzględnienie nie zasługiwało również żądanie wnioskodawczyni zasądzenia od uczestników kwoty 10 400 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez nich w okresie od września 2018 r. do października 2020 r. z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) w H. z pominięciem wnioskodawczyni. Dość wskazać, że uczestnicy nie mieszkali w przedmiotowej nieruchomości, ani też w żaden inny sposób nie korzystali z niej, ponieważ każdy z nich ma zapewnione swoje własne miejsce zamieszkania. Z kolei wnioskodawczyni nie wyrażała woli korzystania z lokalu, a jedynie posiadania do niego kluczy, których wydanie nastąpiło zresztą w toku postępowania. Mieszkanie musiało być jedynie posprzątane i sprzedane, co w końcu uczestnicy z wnioskodawczynią uczynili. Konflikty na tym tle, sygnalizowane przez obydwie strony tego konfliktu, w ocenie sądu nie skutkują powstaniem roszczenia z art. 224-225 k.c. w zw. z art. 206 k.c. Pomijając powyższe, roszczenie nie zostało wykazane co do wysokości.

V. Koszty procesu

Na zasadzie art. 520 § 1 k.p.c. każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, stąd nie orzekano o wzajemnych rozliczeniach uczestników z tego tytułu.

O wydatkach tymczasowo uiszczonych ze środków Skarbu Państwa sąd orzekł zgodnie z art. 83 ust. 2 u.k.s.c. w zw. z art. 113 ust. 1 u.k.s.c. w zw. z art. 520 § 1 k.p.c., uznając, że przypadają one na uczestników stosownie do ich udziałów w spadkach (po 1/4). Wydatki te stanowiły wynagrodzenia biegłego oraz koszty pozyskiwania dokumentacji bankowej i z ewidencji gruntów i budynków (136,90 zł, 20 zł, 876,20 zł, 477,93 zł, 438,10 zł, 25 zł).

Ponieważ adw. R. E. świadczyła na rzecz wnioskodawczyni pomoc prawną z urzędu, a koszty tej pomocy nie zostały pokryte przez wnioskodawczynię, sąd przyznał jej wynagrodzenie w wysokości wynikającej z § 2 pkt 7 w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, mając na względzie wartość udziału wnioskodawczyni w spadkach (459 545,86 zł), powiększając je o kwotę należnego podatku od towarów i usług. Sąd, podzielając stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny (m.in. wyroki w sprawach SK 85/22 oraz SK 53/22), uznał, że stosowanie w przypadku pełnomocników z urzędu (którym zadanie świadczenia pomocy prawnej zleca państwo) stawek niższych niż minimalne obowiązujące na rynku jest niekonstytucyjne, dlatego wysokość wynagrodzenia netto ustalił w oparciu o rozporządzenie dotyczące stawek obowiązujących powszechnie.