Wyrok SN z 30 czerwca 2011, sygn. III CSK 10/11
Data orzeczenia
30 czerwca 2011
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Krzysztof Strzelczyk
Tagi
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 czerwca 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Dariusz Dończyk
SSN Marta Romańska
Protokolant Bożena Kowalska
w sprawie z powództwa Zbigniewa G.
przeciwko N. sp. z o.o.
o naprawienie szkody,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej
w dniu 30 czerwca 2011 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego
z dnia 2 lipca 2010 r.,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu pozostawiając temu sądowi
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
2
Wyrokiem z dnia 20 października 2009 r. Sąd Rejonowy uwzględnił
powództwo Zbigniewa G. i zobowiązał pozwaną N. spółkę z ograniczoną
odpowiedzialnością do naprawienia szkody w postaci obniżenia gruntów
stanowiących własność powoda, położonych w C. przez ich rekultywację.
Sąd pierwszej instancji ustalił, że działki powoda oznaczone numerami
ewidencyjnymi 97, 182, 166, i 167/2 o łącznej powierzchni 7700 m. kw. mają rolny
charakter i są wykorzystywane jako łąki, na których rosną rośliny pyłkodajne.
Na jednej z działek powód ma pasiekę obejmującą ponad czterdzieści uli.
Pozwana spółka eksploatuje metodą odkrywkową złoże wapieni „Ostrówka”
w pobliżu wsi C. W wyniku tej działalności doszło do odkształcenia i obniżenia
terenu na działkach numer: 97, 167/2 i 182 w stosunku do drogi publicznej o 0.8 m
i dostęp do działek stał się utrudniony. W ten sposób, w ocenie Sądu Rejonowego
powód poniósł szkodę, która pozostaje w związku przyczynowym z działalnością
górniczą pozwanej spółki. Odpowiedzialność pozwanej regulują art. 91 i 94 ustawy
z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r.,
Nr 228, poz. 1947, ze zm. dalej jako u.pr.g.g.). Według art. 94 naprawienie szkody
następuje przez przywrócenie stanu poprzedniego, a w przypadku gruntów rolnych
i leśnych przez rekultywację stosownie do przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r.
o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz.
1266, ze zm. dalej jako u.o.g.r.l.) o obowiązku rekultywacji orzeka sad powszechny.
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 2 lipca 2010 r. oddalając apelację, jaką
wniosła pozwana spółka od wyroku sądu pierwszej instancji, podzielił w całości
dotychczasowe ustalenia faktyczne w zakresie związku przyczynowego. Na
podstawie uzupełniającej opinii biegłego przyjął, że istota szkody powoda polega na
tym, że na skutek osiadania gruntu nastąpił ubytek gruntu w profilu gleby.
Występujące na działkach powoda grunty torfowe charakteryzują się dużą
ściśliwością i pod wpływem odwodnienia ulegają zjawisku komprymacji, czyli
obniżeniu stropu warstwy gleby o wartość osiadania. W ten sposób doszło do
zmiany grubości warstwy gleby i ubytku gruntu torfowego. Nastąpił proces
mineralizacji gruntów i doszło do utraty ich właściwości produkcyjnych. Dlatego,
zdaniem Sądu Okręgowego, nie budziło wątpliwości wystąpienie szkody
3
w działkach rolnych powoda. Odnosząc się do zawartego w apelacji pozwanej
zarzutu naruszenia art. 95 ust. 1 u.p.g.g. polegającego na nieuwzględnieniu
wysokości kosztów rekultywacji gruntów powoda w stosunku do wartości szkody,
Sąd Okręgowy podniósł, że art. 94 ust. 3 tej ustawy wyklucza możliwość
naprawienia szkody w gruntach rolnych i leśnych przez zapłatę odszkodowania
a ponadto pozwana nie wykazała niemożności przywrócenia stanu poprzedniego
lub rażąco wyższych kosztów przywrócenia w stosunku do wielkości szkody.
Według Sądu Okręgowego, nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedawnienia
dochodzonego roszczenia rozpatrywany na podstawie art. 442 § 1 k.c. Szkoda
powoda nie wystąpiła na skutek jednego zdarzenia. Ubytek gruntu i spadek
produktywności łąk w wyniku komprymacji i mineralizacji torfu następował na
przestrzeni wielu lat a powód mógł zaobserwować to zjawisko dopiero po latach.
Zdaniem sądu, nie ma żadnych przesłanek do przyjęcia, że powód dowiedział się
o zdarzeniu wyrządzającym szkodę dawniej niż dziesięć lat przed wytoczeniem
powództwa.
Pozwana spółka wniosła skargę kasacyjną od wyroku sądu drugiej instancji.
W ramach podstawy wymienionej w art. 3983
§ 1 pkt 1 k.p.c. zarzuciła naruszenie:
- art. 4421
§ 1 k.c. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że w istniejącym stanie
faktycznym nie doszło do przedawnienia roszczenia powoda pomimo, że zdarzenie
wywołujące szkodę i sama szkoda wystąpiła w latach 60 – 70 ubiegłego wieku;
- art. 91 prawa geologicznego i górniczego przez błędną wykładnię i przyjęcie, że
pozwana prowadząc działalność górniczą wyrządziła powodowi szkodę chociaż
samo obniżenie gruntu na skutek działalności górniczej nie może stanowić szkody
górniczej;
- art. 95 ust. 1 prawa geologicznego i górniczego przez zobowiązanie pozwanej do
naprawienia szkody w postaci obniżenia gruntu na działkach nr 182, 167/2 i 97
należących do powoda, czyli zobowiązanie do przywrócenia stanu poprzedniego
przez rekultywację gruntu, w sytuacji gdy: po pierwsze koszt takich robót
wyniesie co najmniej 400 tys. złotych; po drugie nawiezienie ziemi nie zlikwiduje
szkody i po trzecie niedopuszczalna jest ingerencja w środowisko naturalne rzeki H.
i jej starorzecza leżącej w otulinie Zespołów Parków Krajobrazowych.
4
Na tej podstawie pozwana spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest uzasadniona w części, w jakiej kwestionuje się w niej
rozpatrzenie zarzutu przedawnienia roszczenia dochodzonego przez powoda. Sąd
drugiej instancji stosując art. 442 § 1 k.c. poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że
ubytek gruntu i spadek produktywności łąk nastąpił na przestrzeni wielu lat a powód
dowiedział się o zdarzeniu wyrządzającym szkodę nie dawniej niż dziesięć lat przed
wytoczeniem powództwa. Ustalenia te nie są jednak wystarczające dla oceny
słuszności zgłoszonego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia.
Zawarta w art. 149 u.p.g.g. reguła stosowania nowej ustawy rozciąga się
jedynie na tryb rozpoznania spraw o zapobieganie i naprawę szkód górniczych. Nie
obejmuje natomiast materialno prawnych przesłanek dochodzenia roszczeń.
Jeśli zatem szkoda powstała przed wejściem w życie prawa geologicznego
i górniczego do rozpoznania roszczenia odszkodowawczego miały zastosowanie
przepisy dekretu z dnia 6 maja 1953 r. – Prawo górnicze (tekst jedn. Dz. U.
z 1978 r., Nr 4, poz. 12 ze zm. dalej jako dekret prawo górnicze) w tym także
przepisy o terminach zawitych prawa materialnego do dochodzenia roszczeń
(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt V CSK
186/07, OSNC-ZD 2008/3/73 ).
Jeżeli natomiast szkoda górnicza powstała po wejściu w życie prawa
geologicznego i górniczego i to nawet na skutek zdarzeń, które wystąpiły wcześniej
(zob. wyrok Sąd Najwyższego z dnia 27 stycznia 1999 r., II CKN 165/98, OSNC
1999/9/148 ) do jej naprawienia mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego,
w tym także przepisy o przedawnieniu roszczeń. Zgodnie z art. 92 Prawa
geologicznego i górniczego, do naprawienia szkód górniczych, o ile ustawa ta nie
stanowi inaczej, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Jak trafnie przyjmuje się
w orzecznictwie Sądu Najwyższego, artykuł ten odsyła nie tylko do tych przepisów
Kodeksu cywilnego, które normują sposób naprawienia szkody lecz do ogółu
przepisów dotyczących odpowiedzialności za szkody, w tym do zawartego
w tytule o czynach niedozwolonych art. 435, stanowiącego podstawę
odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez ruch przedsiębiorstwa lub
5
zakładu wprawianego ruch przyrody (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 maja
2000 r., V CKN 36/00, nie publ.; z dnia 24 kwietnia 2002 r., V CKN 965/00,
nie publ.; 28 lutego 2007 r., V CK 11/06, nie publ.; z dnia 8 października 2004 r.,
V CK 663/03, nie publ.; z dnia 25 lutego 2010 r., V CSK 242/09, OSNC
2010/11/147). Z odesłaniem do art. 435 k.c. jako podstawy odpowiedzialności
za szkody górnicze łączy się także odesłanie do przepisów określających
terminy przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem
niedozwolonym. Kwestie te obecnie zostały uregulowane w art. 4421
§ 1 k.c.,
który ma zastosowanie do roszczeń odszkodowawczych powstałych przed
dniem 10 sierpnia 2010 r. tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 16 lutego
2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 80, poz. 538), a według
przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nie przedawnionych. Tym
przepisem dotychczasowym jest art. 442 § 1 k.c. Jednakże oba te przepisy
uzależniają przedawnienie roszczeń od podobnych przesłanek. W pierwszym
rzędzie przedawnieniu ulega roszczenie z upływem trzech lat od dnia, w którym
poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej
naprawienia. Istotny zatem jest nie moment powstania szkody, lecz moment
dowiedzenia się o niej przez poszkodowanego. Przesłanka ta zostaje spełniona
już w chwili, kiedy poszkodowany ma świadomość faktu powstania szkody
bez względu na jej wysokość (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia
2005 r., II CK 358/04, nie publ.). Jeżeli następstwem czynu niedozwolonego
jest kilka zdarzeń stanowiących element jednej szkody, dla określenia
biegu trzyletniego terminu przedawnienia miarodajne jest zdarzenie
początkowe a dalsze zdarzenia stanowią jedynie powiększenie tej samej
szkody.
Poza przesłankami uzależniającymi rozpoczęcie biegu przedawnienia
roszczenia z czynu niedozwolonego, zależnymi od stanu świadomości
poszkodowanego, o fakcie powstania szkody i osobie obowiązanej do jej
naprawienia, roszczenie to przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia,
w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę, bez względu na to, kiedy
szkoda powstała lub też się ujawniła (442 1
§ 1 zd. 2 k.c., podobnie art. 442 § 1 k.c.
6
zob. też uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 17 lutego 2006 r., III CZP
84/05, ONSC 2006/7-8/114).
Z dotychczasowych rozważań wynika, że stan wiedzy poszkodowanego
o zdarzeniu wyrządzającym szkodę i to w jakimkolwiek terminie przed wniesieniem
pozwu, pozostaje bez wpływu na przedawnienie roszczenia odszkodowawczego.
Termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem
niedozwolonym nie może być – poza nie mającymi znaczenia w sprawie
wyjątkami z art. 4421
§ 2, 3 i 4 k.c. – w żadnym innym przypadku dłuższy niż lat
dziesięć od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę bez względu na
to kiedy poszkodowany dowiedział się o tym zdarzeniu. Wobec tego, słusznie
zarzuca się w skardze kasacyjnej nadanie przez sąd drugiej instancji tej
okoliczności decydującego znaczenia w ramach oceny podniesionego przez
pozwaną spółkę zarzutu przedawnienia.
Ponieważ skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzutach
dotyczących naruszenia prawa materialnego Sąd Najwyższy jest związany
ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia
(art. 39813
§ 2 k.p.c.). Uwaga ta jest istotna w związku z kolejnym zarzutem skargi
kasacyjnej dotyczącym powstania szkody górniczej w postaci obniżenia gruntu.
Jak bowiem wynika z ustaleń faktycznych poczynionych w drugiej instancji na
podstawie opinii biegłego z zakresu rolnictwa, szkoda powoda polega na utracie lub
obniżeniu zdolności produkcyjnej należących do powoda gruntów torfowych.
Trzeba jednocześnie podzielić stanowisko tego sądu, że ze względu na określone
w pozwie żądanie rekultywacji, w związku z treścią art. 94 ust. 3 u.pr.g.g., zbędne
było wykazywanie przez powoda wysokości poniesionej przez niego szkody
Związanie Sądu Najwyższego dotychczasowymi ustaleniami faktycznymi ma
również znaczenie w ramach oceny zarzutu naruszenia art. 95 Prawa
geologicznego i górniczego przez nieuwzględnienie wysokich - bo wynoszących
400.000 złotych - kosztów rekultywacji, niedozwolonej ingerencji w środowisko
naturalne a w końcu, że nawiezienie ziemi (torfu) nie zlikwiduje szkody. Dwóch
wymienionych w pierwszej kolejności okoliczności pozwana nie wykazała
w dotychczasowym postępowaniu i jednocześnie brak jest jakichkolwiek ustaleń
w tym kierunku. Poza tym trzeba zważyć, że wyrok uwzględniający powództwo nie
7
określa sposobu rekultywacji gruntów powoda a w szczególności nie nakłada na
pozwanego obowiązku nawiezienia ziemi czy torfu . Ten sposób wyrokowania jest
zbieżny z wyrażonym w uchwale z dnia 24 lutego 2004 r. (sygn. akt III CZP 120/03,
OSNC 2005/5/81) stanowiskiem Sądu Najwyższego, że orzekając o naprawieniu
szkody w gruntach rolnych i leśnych w drodze rekultywacji na podstawie art. 94 ust.
3 u.p.g.g., sąd nie określa sposobu jej przeprowadzenia.
W związku z klasyfikowaniem w skardze kasacyjnej gruntów powoda jako
nieużytków należy zwrócić ponownie uwagę na brak podobnych stwierdzeń
w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia. Użyte w art. 94 ust. 3 u.pr.g.g.
określenia „grunty rolne i leśne” nie zostały zdefiniowane w tej samej ustawie.
Jednakże uwzględnienie w tym samym przepisie, że naprawienie szkody w tych
gruntach ma nastąpić w drodze rekultywacji zgodnie z przepisami ustawy
o ochronie gruntów rolnych i leśnych pozwala na poszukiwanie w jej treści zakresu
tych pojęć. Według art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie
gruntów rolnych, poza innymi szczegółowo opisanymi gruntami, do gruntów rolnych
i leśnych zalicza się grunty określone odpowiednio w ewidencji gruntów jako użytki
rolne jak też określone w przepisach o lasach jako grunty leśne. Tylko do tych
gruntów ma zastosowanie ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
i uregulowany w niej sposób ochrony w postaci rekultywacji gruntów.
Według art. 94 ust. 1 u.pr.g.g., w odróżnieniu do treści w art. 363 k.c.,
restytucja naturalna jest preferowanym sposobem naprawienia szkód górniczych
a jedynie w wyjątkowych sytuacjach określonych w art. 95 ust. 1, kiedy jest ona
niemożliwa, bądź jej koszty rażąco przekraczałyby wielkość szkody dopuszcza się
zastąpienie restytucji naturalnej odszkodowaniem pieniężnym. Stosownie do
dalszej modyfikacji, odnoszącej się do szkód w gruntach rolnych i leśnych,
przewidzianej w art. 94 ust. 3 u.pr.g.g. naprawienie tych szkód następuje w drodze
rekultywacji, zgodnie z przepisami o ochronie gruntów. Na tej podstawie Sąd
Najwyższy w uchwałach z dnia 29 lutego 1996 r. (sygn. akt III CZP 15/96, OSNC
1996/5/72) oraz z dnia 18 kwietnia 1996 r. (sygn. akt III CZP 31/96, OSNC
1996/9/113) zajął stanowisko, że art. 94 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego
wyłącza w każdym przypadku naprawienie szkody w gruntach rolnych i leśnych
przez zapłatę odszkodowania. Niemożliwość naprawienia szkody w drodze
8
rekultywacji jak też z drugiej strony okoliczność, że koszty naprawienia szkody
w drodze rekultywacji rażąco przekraczają wielkość szkody spowodowanej ruchem
zakładu górniczego, rozumianej jako uszczerbek w majątku poszkodowanego nie
powinny być obojętne dla oceny cywilnoprawnego stosunku związanego
z wyrządzeniem szkody majątkowej, jaki zawiązuje się pomiędzy poszkodowanym
a wyrządzającym szkodę przedsiębiorcą. Sąd uwzględniając instytucje prawa
cywilnego, jak chociażby przedawnienie roszczenia majątkowego, nadużycie prawa
podmiotowego - rozstrzyga o cywilnoprawnej odpowiedzialności przedsiębiorcy za
szkody związane z ruchem zakładu górniczego. Odstąpienie przez sąd od
nałożenia obowiązku rekultywacji jako sposobu naprawienia szkody górniczej nie
odnosi się do publicznoprawnych obowiązków związanych z ochroną gruntów
rolnych i leśnych.
Według art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych,
rekultywacja gruntów polega na nadaniu lub przywróceniu gruntom
zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych
przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych
i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie
skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. W piśmiennictwie
i orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że ustawowa definicja
rekultywacji ma nie tyle funkcjonalny, co celowościowy charakter – wskazuje kierunek,
do którego należy zmierzać, nie określając działań do tych celów zmierzających.
Należy mieć także na względzie, że rekultywacja nie zawsze oznacza przywrócenia
stanu poprzedniego i co więcej, żaden z przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych
i leśnych nie nakazuje rekultywacji zdegradowanych lub zdewastowanych gruntów
wyłącznie w kierunku rolniczym lub leśnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu
Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., II OSK 2018/08, nie publ.).
W piśmiennictwie trafnie podkreśla się odmienne cele czynności
podejmowanych dla naprawienia szkody w gruntach rolnych i leśnych oraz dla
wykonania rekultywacji. W pierwszym wypadku chodzi o doprowadzenie do
sytuacji, w której zaspokojone zostanie roszczenie powstałe wskutek wyrządzenia
szkody, w drugim przesłanka szkody w zasadzie pozbawiona jest znaczenia.
Nie można wobec tego wykluczyć, że w określonych okolicznościach, ustalonych
9
w postępowaniu przed sądem, naprawienie szkody w drodze rekultywacji jest
niemożliwe w żadnym zakresie i bez względu na rodzaj podjętych czynności.
Okoliczności te nie mogą pozostawać bez wpływu na rozstrzygnięcie sądu
o żądaniu naprawienia w ten sposób szkody górniczej. Nie ma też uzasadnionych
przyczyn, aby ten sposób naprawienia był właściwy w przypadku dających się
ustalić rażąco wysokich kosztów naprawienia szkody, również bez względu na to,
jakie czynności zostałyby podjęte w ramach zabiegów rekultywacyjnych.
W przeciwnym razie, poszkodowany działalnością przedsiębiorcy prowadzącego
zakład górniczy pozbawiony byłby jakiejkolwiek rekompensaty z tytułu
poniesionego uszczerbku majątkowego z drugiej zaś podmiot zobowiązany do
naprawienia szkody zostałby obciążony rażąco wysokimi kosztami jej naprawienia.
Okoliczności te mają znaczenie nie tylko w ramach cywilnoprawnej
odpowiedzialności odszkodowawczej. Jak trafnie wskazuje się w piśmiennictwie,
jakkolwiek w świetle art. 20 i nast. ustawy o ochronie gruntów rolnych koszt
rekultywacji w zasadzie nie ma znaczenia dla wykonania publicznoprawnego
obowiązku rekultywacji, to jednak powinien zostać uwzględniony przy
podejmowaniu decyzji administracyjnej rozstrzygającej o tym obowiązku.
Według treści art. 94 ust. 3 u.pr.g.g., rekultywacja odnosi się tylko do szkód
w gruntach rolnych. Nie wyłącza to przysługującego na podstawie art. 91 ust. 1 tej
ustawy odszkodowania pieniężnego za inne szkody wyrządzone ruchem zakładu
górniczego jak np. szkody w uprawach rolnych. ( zob. wyrok Sądu Najwyższego
z dnia 27 stycznia 1999 r., II CKN 165/98, OSNC 1999/9/148 ). W piśmiennictwie
dopuszcza się odszkodowanie, jako środek uzupełniający całość uszczerbku
poniesionego przez poszkodowanego, kiedy naprawienie szkody przez
rekultywację jedynie częściowo zrekompensuje jego uszczerbek majątkowy.
W uchwale z dnia 12 maja 2004 r. (III CZP 20/04, OSNC 2005/7-8/115) Sąd
Najwyższy przyjął możliwość naprawienia szkody, o której mowa w art. 94 ust. 1
i art. 95 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego, w części przez przywrócenie do
stanu poprzedniego, w pozostałej zaś części przez zapłatę odszkodowania. W jej
uzasadnieniu wskazał, że wynikający z tych przepisów prymat obowiązku
przywrócenia stanu poprzedniego jako sposobu naprawienia szkody, podobnie jak
pozbawienie poszkodowanego możliwości wyboru sposobu naprawienia szkody,
10
nie uprawnia do wniosku, że przywrócenie stanu poprzedniego, przez wzgląd na
jego specyficznie kompensacyjny charakter, wyłącza dalsze roszczenie, nawet
jeżeli przywrócenie stanu poprzedniego nie wyrównuje ubytku wartości rzeczy
sprzed wyrządzenia szkody. Takie założenie przeczy nie tylko zasadzie pełnego
wyrównania szkody, ale pozostaje także w sprzeczności z regułami
sprawiedliwości.
Stosownie do ustaleń i wniosków Sądu Okręgowego pozwana nie wykazała
niemożliwości naprawienia szkody w drodze rekultywacji jak też rażąco wyższych
od wyrządzonej szkody kosztów jej przeprowadzenia. Wobec oparcia zarzutów
naruszenia art. 91 i 95 ust. 1 na okolicznościach nie objętych ustaleniami
faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, brak jest podstaw
do uznania, iż doszło do naruszenia art. 91 i 95 ust. 1 Prawa geologicznego
i górniczego w sposób wskazany w skardze kasacyjnej.
Uwzględniając jednak częściowo słuszne zarzuty skargi kasacyjnej Sąd
Najwyższy na podstawie art. 39815
§ 1 k.p.c. orzekł jak wyżej.
db