Wyrok z 20 maja 2024, sygn. I C 82/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 maja 2024 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Małgorzata Żelewska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2024 r. w G.

sprawy z powództwa (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko A. Ł.

o zapłatę

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od powoda (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz adwokat B. D. kwotę 4.428 złotych (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej A. Ł. z urzędu.

Sygn. akt I C 82/23

UZASADNIENIE

(wyroku z dnia 20 maja 2024 roku – k. 240)

Powód (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł pozew przeciwko pozwanej A. Ł. o zapłatę kwoty 52.370,80 zł wraz z odsetkami ustawowymi maksymalnymi za opóźnienie od kwot:

a)  36.439,61 zł od dnia 31 grudnia 2021 roku do dnia 11 stycznia 2022 roku,

b)  36.239,61 zł od dnia 12 stycznia 2022 roku do dnia 7 marca 2022 roku,

c)  36.039,61 zł od dnia 8 marca 2022 roku do dnia zapłaty,

a także zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że dnia 19 marca 2018 roku strony zawarły umowę o kredyt gotówkowy nr (...). Zgodnie z jej postanowieniami bank udzielił pozwanej kredytu w kwocie 44.100,00 zł na cele konsumpcyjne. Od kwoty tej bank pobierał odsetki według zmiennej stopy procentowej wynoszącej 7,99 % w stosunku rocznym na dzień zawierania umowy. W razie opóźnienia naliczane były odsetki maksymalne za opóźnienie.

Pozwana nie wywiązała się z umownego obowiązku spłat. Dlatego umowa została wypowiedziana po uprzednim wezwaniu do zapłaty z pouczeniem o możliwości restrukturyzacji zadłużenia.

Na dochodzoną pozwem kwotę składały się niespłacony kapitał 36.039,61 zł wraz z odsetkami jak w pozwie.

(pozew – k. 3-5)

Pozwana podała, że jest matką samotnie wychowującą 3 dzieci, wymagające specjalistycznej opieki lekarskiej. Jej trudna sytuacja finansowa uniemożliwiła jej spłatę. Zwracała się do firmy (...), ale nie dostawała odpowiedzi. Zwróciła się o rozłożenie zobowiązania na raty.

(dowód: wniosek – k. 78)

Po ustanowieniu dla pozwanej pełnomocnika z urzędu, w sprzeciwie zaskarżono nakaz zapłaty w całości, wnosząc o oddalenie powództwa w całości.

Zarzucono, że w harmonogramie podano błędną kwotę kapitału do spłaty – powinno być 43.218,00 zł. Różnica to prowizja, która jest kosztem kredytu. Ma to wpływ na naliczenie odsetek od należności głównej. Nie podano podstawy wyliczenia kwoty 36.039,61 zł jako niespłaconego kapitału oraz kwot, od których mają zostać naliczone odsetki.

Nie przedstawiono, w jaki sposób rozliczono wpłaty pozwanej.

Powód nie zareagował także na pisma pozwanej i jej wnioski o wzięcie pod uwagę pogorszenia sytuacji rodzinnej i materialnej i odpowiednie zmodyfikowanie umowy, być może propozycję zawarcia ugody.

(sprzeciw – k. 121-122)

Pismem z dnia 6 marca 2023 roku powód cofnął pozew w zakresie kwoty 2.200,00 zł ze zrzeczeniem się roszczenia w tym zakresie.

(pismo – k. 136)

Postanowieniem z dnia 11 maja 2023 roku umorzono postępowanie części co do kwoty 2.200,00 zł.

(postanowienie – k. 150)

Pismem z dnia 12 czerwca 2023 roku powód cofnął pozew o dalszą kwotę 1.200,00 zł ze zrzeczeniem się roszczenia w tym zakresie, wnosząc o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 50.170,80 zł wraz z maksymalnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od kwoty:

a)  36.439,61 zł od dnia 31 grudnia 2021 roku do dnia 11 stycznia 2022 roku,

b)  36.239,61 zł od dnia 12 stycznia 2022 roku do dnia 7 marca 2022 roku,

c)  36.039,61 zł od dnia 8 marca 2022 roku do dnia 13 kwietnia 2022 roku,

d)  35.839,61 zł od dnia 14 kwietnia 2022 roku do dnia 11 maja 2022 roku,

e)  35.639,61 zł od dnia 12 maja 2022 roku do dnia 7 lipca 2022 roku,

f)  35.239,61 zł od dnia 8 lipca 2022 roku do dnia 3 sierpnia 2022 roku,

g)  35.039,61 zł od dnia 4 sierpnia 2022 roku do dnia 10 stycznia 2023 roku,

h)  34.639,61 zł od dnia 11 stycznia 2023 roku do dnia 8 lutego 2023 roku,

i)  34.239,61 zł od dnia 9 lutego 2023 roku do dnia 3 marca 2023 roku,

j)  33.839,61 zł od dnia 4 marca 2023 roku do dnia 4 kwietnia 2023 roku,

k)  33.439,61 zł od dnia 5 kwietnia 2023 roku do dnia 2 maja 2023 roku,

l)  33.039,61 zł od dnia 3 maja 2023 roku do dnia 2 czerwca 2023 roku,

m)  32.639,61 zł od dnia 3 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty,

a także zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

(pismo – k. 155-155v.)

Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2023 roku umorzono postępowanie co do należności głównej w kwocie 1.200,00 zł.

(postanowienie – k. 160)

Stan faktyczny:

Dnia 19 marca 2018 roku strony zawarły umowę kredytu gotówkowego nr (...), na mocy której bank miał udzielić pozwanej kredytu w kwocie 44.100,00 zł do dnia 16 marca 2024 roku na cele konsumpcyjne lub inny dowolny cel, w tym spłatę zobowiązań kredytowych oraz finansowanie prowizji z tytułu udzielania kredytu.

Kwota 43.218,00 zł miała zostać przelana na wskazane w umowie rachunki bankowe, a kwota 882,00 zł stanowiła prowizję z tytułu udzielenia kredytu.

Od udzielonego kredytu pobierane były odsetki według zmiennej stopy procentowej w skali rocznej wynoszącej wówczas 7,99 %.

Bank był uprawniony do wypowiedzenia umowy z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia w razie naruszenia warunków umowy.

(dowód: umowa – k. 40-42)

Pismem z dnia 16 sierpnia 2018 roku wezwano pozwaną do zapłaty przeterminowanego, które wynosiło wówczas 1.360,45 zł pod rygorem skierowania sprawy na drogę sądową.

(dowód: wezwanie – k. 60-60v.)

Pismem z dnia 16 października 2018 roku wypowiedziano pozwanej umowę z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia. Pozwana odebrała to pismo dnia 22 października 2018 roku.

(dowód: wypowiedzenie – k. 61, potwierdzenie odbioru – k. 62-62v.)

Pismem z dnia 31 października 2022 roku pozwana zwróciła się do powoda o rozłożenie zobowiązania na raty z uwagi na jej trudną sytuację materialną i życiową.

(dowód: wniosek – k. 148)

W piśmie z dnia 9 listopada 2022 roku powód poinformował pozwaną, że wyraża zgodę na zawarcie porozumienia, zgodnie z którym pozwana przez rok czas wpłacać będzie kwotę 400,00 zł miesięcznie na poczet zadłużenia. Po tym czasie strony miały dokonać dalszych ustaleń.

(dowód: pismo – k. 146-147)

Dnia 1 czerwca 2023 roku oraz dnia 3 lipca 2023 roku pozwana na poczet spłaty zadłużenia uiściła kwoty po 400,00 zł.

(dowód: potwierdzenie transakcji – k. 183-184)

Pismem z dnia 3 lipca 2023 roku powód poinformował pozwaną, że zbył wierzytelność objętą pozwem na rzecz P. Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego.

(dowód: zawiadomienie – k. 181-182, pismo – k. 236)

Kolejnych wpłat pozwana dokonała jak niżej:

a)  560,00 zł dnia 6 sierpnia 2023 roku,

b)  160,00 zł dnia 1 września 2023 roku,

c)  560,00 zł dnia 3 października 2023 roku,

d)  560,00 zł dnia 3 listopada 2023 roku,

e)  560,00 zł dnia 1 grudnia 2023 roku,

f)  560,00 zł dnia 2 stycznia 2024 roku,

g)  560,00 zł dnia 4 stycznia 2024 roku,

h)  560,00 zł dnia 1 lutego 2024 roku,

i)  560,00 zł dnia 22 lutego 2024 roku.

(dowód: pismo z dnia 06.11.2023r. – k. 190-191, k. 217-221)

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny został przez Sąd ustalony na podstawie dowodów z dokumentów prywatnych przedłożonych przez strony.

Sąd nie dopatrzył się żadnych podstaw do kwestionowania wiarygodności i mocy dowodowej powołanych powyżej dokumentów. Strony również nie podnosiły zarzutów w tym zakresie.

Za wiarygodne uznano zeznania pozwanej, ale w kontekście poczynionych rozważań nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia. Z tych samych powodów nie było konieczności zasięgania opinii biegłego, albowiem jedynie wydłużyłoby to postępowanie, a temu Sąd ma obowiązek przeciwdziałać.

Podstawę prawną powództwa stanowiły przepisy art. 69 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 roku prawo bankowe (Dz.U. Nr 140, poz. 939 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Zgodnie z zasadami procesu cywilnego ciężar dowodu spoczywa na stronach (art. 232 k.p.c., art. 3 k.p.c., art. 6 k.c.). Jego istota sprowadza się do ryzyka poniesienia przez stronę ujemnych konsekwencji braku wywiązania się z powinności przedstawienia dowodów. Skutkiem braku wykazania przez stronę prawdziwości twierdzeń o faktach istotnych dla sprawy jest tylko to, że twierdzenia takie zasadniczo nie będą mogły leżeć u podstaw sądowego rozstrzygnięcia. Strona, która nie udowodni przytoczonych twierdzeń, utraci korzyści, jakie uzyskałaby aktywnym działaniem. Artykuł 6 k.c. określa reguły dowodzenia, tj. przedmiot dowodu oraz osobę, na której spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, przy czym sąd nie ma obowiązku dążenia do wszechstronnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy oraz nie jest zobowiązany do zarządzania dochodzenia w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie. Nie ma też obowiązku przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.), szczególnie gdy obie strony są reprezentowane przez fachowych pełnomocników, którym Sąd zakreślił terminy na złożenie wszystkich twierdzeń i dowodów pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku dalszego postępowania (art. 205 ³ § 1 i 2 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na tej stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (wyrok SA w Białymstoku z 28.11.2019 r., I AGa 50/19, LEX nr 2944289). Sąd nie dąży do ustalenia prawdy materialnej, Sąd działa z urzędu w zakresie wskazanym w przepisach, a podstawą procesu cywilnego jest jego kontradyktoryjność.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia fakty nie mogą opierać się wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach strony i jej przekonaniu, które nie znajduje oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności muszą zostać udowodnione (Wyrok SA w Łodzi z 20.11.2019 r., III AUa 22/19, LEX nr 2764307).

Zaprzeczenie okolicznościom dokonane przez stronę procesową wywołuje ten skutek, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty stają się sporne i muszą być udowodnione. W razie ich nieudowodnienia Sąd oceni je na niekorzyść strony, na której spoczywał ciężar dowodu, chyba że miał możność przekonać się o prawdziwości tych twierdzeń na innej podstawie.

Wobec kwestionowania przez pozwaną wysokości zobowiązania, Sąd zobowiązał stronę powodową do złożenia rozliczenia umowy przy uwzględnieniu braku podstaw do pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu na dzień złożenia pisma – w terminie 14 dni pod rygorem uznania, że roszczenie nie zostało wykazane co do wysokości.

Strona powodowa nie przedstawiła jakiegokolwiek rozliczenia, zważywszy, że po ostatnim oświadczeniu o cofnięciu powództwa, pozwana dokonywała comiesięcznych systematycznych wpłat. Oczywistym jest, że w zakresie tych wpłat, tj. w łącznej wysokości 4.640,00 zł podlegało oddaleniu wobec spełnienia świadczenia. W pozostałym zakresie strona powodowa nie udźwignęła ciężaru dowodu, co było jej obowiązkiem procesowym.

Mając na uwadze powyższe, Sąd w punkcie I. wyroku na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy prawo bankowe oddalono powództwo jako niewykazane co do wysokości, a częściowo jako spełnione.

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II. wyroku na podstawie art. 98 k.p.c. zasądzając od powoda na rzecz pozwanej kwotę 4.428,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w stawce minimalnej – 3.600,00 zł powiększony o należny podatek VAT.

Zgodnie z ugruntowanymi poglądami judykatury, koszty nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu stronie wygrywającej sprawę, podlegają zasądzeniu od przeciwnika procesowego na rzecz tej strony. Koszty te nie podlegają zasądzeniu na rzecz adwokata, a przepisy dotyczące ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu znajdą zastosowanie, gdy brak jest przesłanek do obciążenia przeciwnika strony zastępowanej przez pełnomocnika z urzędu kosztami procesu, względnie, gdy prawomocnie zasądzone w trybie art. 122 k.p.c. koszty procesu nie mogą być wyegzekwowane na rzecz pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik z urzędu (z wyłączeniem reprezentowanej przez niego strony) może swoje uprawnienie zawarte w tym przepisie realizować, między innymi, poprzez uzyskanie klauzuli wykonalności na jego nazwisko w zakresie przyznanej kwoty (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 01.03.1989 r., III CZP 12/89, LEX nr 463039; postanowienie Sądu Najwyższego z 08.09.1982 r., I CZ 82/82, LEX nr 8459). W sprawie niniejszej, wobec przegrania postępowania przez powoda, a więc przeciwnika pozwanej, która była reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, koszty postępowania strony pozwanej obejmujące wynagrodzenie ustanowionego z urzędu pełnomocnika pozwanego, należało zasądzić od powoda i na rzecz pozwanej.