Wyrok z 18 lipca 2024, sygn. I C 607/23
Sygnatura akt I C 607/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Goleniów, dnia 12 czerwca 2024 r.
Sąd Rejonowy w Goleniowie I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Aneta Iglewska-Wilczyńska
Protokolant: Paulina Tumidajewicz
po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2024 r. w Goleniowie
na rozprawie sprawy z powództwa R. W.
przeciwko (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W.
o ustalenie nieistnienia stosunku zobowiązaniowego (art. 189 kpc)
1. ustala, że pomiędzy R. W. a Bankiem (...)Spółką Akcyjną z siedzibą w W. nie istnieje stosunek zobowiązaniowy wynikający z umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 14 marca 2023 roku;
2. zasądza od Banku (...)Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powoda R. W. kwotę 6 417 zł (sześć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sygn. I C 607/23
UZASADNIENIE
Pozwem z 07.10.2023 r. R. W. wniósł o ustalenie, na podstawie art. 189 k.p.c., nie istnienia umowy kredytu z 14.03.2023 r., z którego wynika zobowiązanie powoda do zapłaty na rzecz Banku (...) S.A. całkowitej kwoty pożyczki (pozew k. 4).
Pozwany Bank (...) S.A wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (k. 47 – 57).
Sąd ustalił co następuje:
R. W. miał w Banku (...) S.A. rachunek bankowy.
(bezsporne)
R. W. jest osobą niewykształconą, skończył szkołę specjalną. Pracuje w Niemczech jako operator sztaplarki.
Po zalogowaniu się na facebook otrzymał ofertę gry gdzie można było wygrać pieniądze. Zalogował się tam podał swoje dane i zaczął grać, początkowo wygrywał i otrzymywał przelewy po 100 zł. Oszuści kontaktowali się z nim przez komunikatory - osoba podające dane N. S. się za eksperta finansowego i powiedziała mu, że będzie mógł wygrać większą ilość tylko musi zainwestować, że zajmie się tym jego koleżanka W. N.. Oszuści skontaktowali się z R. W. i namówili go na zainstalowanie programu AnyDesk, który umożliwiał dostęp do jego telefonu. Kierowali go krok po kroku co ma zrobić i zatwierdzić. 14 marca 2023 r. zaciągnięto w jego imieniu pożyczkę na kwotę 55 000 zł (razem z kredytowaną prowizją 63 244 zł). Następnie oszuści dysponując dostępem do jego konta zaczęli wykonywać szereg przelewów.
Dowód: zeznania powoda z rozprawy z 27 marca 2024 r.
umowa pożyczki nr (...) k. 13 – 16;
lista transakcji k. 130132;
wydruki rozmów z komunikatora k. 143 – 144, (...).
Ponieważ ruch na koncie R. W. był nietypowy pracownica banku skontaktowała się z nim telefonicznie i poinformowała, że jedna transakcja przelewu na 10 000 zł została wykonana, a kolejna transakcja przelewu została wstrzymana do weryfikacji. Chodziło o przelewy na 10 000 zł na rzecz G. L.. Powód potwierdził, że sam się zalogował i wykonał ww. przelew, że wykonał transakcję na R.i chciał ją powtórzyć jeszcze raz. Zapytany czy podawał nr karty na nowych stronach internetowych, czy podawał pesel i hasło komuś, czy instalował oprogramowanie AnyDesk, współdzielenie ekranu, na wszystkie te pytania powód udzielił odpowiedzi negatywnej. Kiedy powód stwierdził, że nie wie czym jest takie oprogramowanie pracownica wytłumaczyła. Dodatkowo poinformowała, że jego karta jest monitorowana ze względu na bezpieczeństwo. Powód powiedział, że nie chce aby jego karta była monitorowana i że chce aby bank odblokował jego transakcje. Na koniec rozmowy pracownica banku przestrzegła, że jest dużo oszustów podających się za doradców inwestycyjnych, że trzeba uważać i nie wolno instalować oprogramowania typu AnyDesk i innych umożliwiających zdalny dostęp (nagranie nr 1).
Następnie R. W. kilkukrotnie dzwonił na infolinię banku domagając się ściągnięcia monitoringu karty i odblokowania transakcji był też kilkukrotnie ostrzegany, że wyłączenie monitoringu spowoduje, że nie będzie ostrzegany przed próbami oszustw. Ponadto pracownicy banku dopytywali się, czy transakcji kartą dokonuje samodzielnie. R. W. każdorazowo potwierdzał (nagrania od 2-13).
Żadna z rozmów telefonicznych nie dotyczyła zawarcia umowy pożyczki.
Dowód: nagrania rozmów powoda z pracownikami banku k. 48.
Kiedy R. W. zorientował się, że został oszukany i z jego konta zniknęły wszystkie jego oszczędności zgłosił reklamację do banku. Zgłaszając reklamację przyznał, że na stronie internetowej podał swój pesel, podał słownie dane karty, zatwierdzał działania. Pracownik banku poinformował powoda, że powinien udać się na policję i zgłosić przestępstwo.
Zgłoszenie zostało rozpoznane negatywnie.
Dowód: nagranie rozmowy powoda z pracownikiem banku - reklamacja k. 48 (nagranie nr 14);
zgłoszenie reklamacji k. 133-136.
Powód 27.03.23 r. zawiadomił KKP w K. P. o przestępstwie.
Dowód: protokół k. 25 – 27;
potwierdzenie przyjęcia zawiadomienia k. 142;
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo okazało się zasadne.
Sąd uznał za wiarygodne dowody z dokumentów przedstawione przez strony oraz zeznania powoda, które były spójne i logiczne, a nadto korelowały z pozostałym materiałem dowodowym. Sąd pominął zawnioskowany przez stronę pozwaną dowód z opinii biegłego ponieważ powód nie negował zabezpieczeń banku. Powód przyznał, że zainstalował oprogramowanie umożliwiające przejęcie jego danych. Pełnomocnik powoda zanegował jedynie procedury, a zatem dowód z opinii biegłego nie był przydatny dla rozstrzygnięcia (art. 235 2 § 1 pkt.2 kpc).
Przepis art. 720 § 1 k.c. stanowi, że przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Pożyczka jest umową konsensualną, polegającą na zgodnym oświadczeniu woli stron, dającego i biorącego pożyczkę. Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny (art. 60 k.c.), w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Niezbędnymi składnikami oświadczenia woli są wola i jej wyraz (uzewnętrznienie). Jak trafnie zwrócił uwagę SN w uzasadnieniu wyr. z 23.1.2003 r. (III RN 6/02, L.): „To, czy w danym przypadku dochodzi do oświadczenia woli zależy od tego, czy wola zostaje wyrażona ale także i od tego, czy dany podmiot (jego organ) ma świadomość tego i chce, by to co oświadcza było traktowane jako jego oświadczenie woli, które ma wywoływać określone skutki w sferze stosunków cywilnoprawnych”. Celem oświadczenia jest zakomunikowanie innym osobom woli składającego, dlatego treść oświadczenia powinna odpowiadać woli wewnętrznej osoby składającej to oświadczenie. Oświadczenie może być jednak przez adresatów odebrane lub zrozumiane w sposób nieodpowiadający woli składającego. Ustawa zezwala na każdą postać złożenia oświadczenia, o ile tylko uzewnętrznia ona dostatecznie wolę wywołania skutków prawnych, a więc obok formy ustnej mogą to być jakiekolwiek inne zachowania podmiotu w postaci tzw. czynności konkludentnych. Nie będzie zatem oświadczeniem woli zachowanie podmiotu, z którego wynika brak zamiaru wywołania jakichkolwiek skutków prawnych ( S. Rudnicki, w: Komentarz do KC, Ks. I, 2009, s. 286). Prawo bankowe dopuszcza składanie oświadczeń woli związanych z dokonywaniem czynności bankowych w postaci elektronicznej, stanowiąc przy tym, że czynność dokonana w tej formie spełnia wymagania formy pisemnej, w tym formy pisemnej zastrzeżonej pod rygorem nieważności (art. 7 ust. 1 i 3 Prawa bankowego). Jednakże czynność mająca na celu uzewnętrznienie oświadczenia woli musi pochodzić bezpośrednio od osoby, która zamierza danej czynności prawnej dokonać. Osoba ta musi przejawiać świadomość i zamiar dokonania określonej czynności prawnej. Musi podjąć skonkretyzowane działanie, zmierzające do celu, jakim jest wstąpienie w dany stosunek prawny, np. stosunek zobowiązaniowy. Innymi słowy musi podjąć zachowanie skierowanego na wywołanie zamierzonego przez stronę skutku prawnego, związanego z dokonywaną czynnością. W przedmiotowej sprawie tych elementów oświadczenia woli zabrakło, co czyni sporną umowę nieistniejącą. Powód nie miał woli zawarcia umowy pożyczki nr (...) z dnia 14 marca 2023 roku. Nigdy nie złożył oświadczenia woli, które skutkowałoby zawarciem umowy pożyczki z pozwanym. Nie podjął jakichkolwiek świadomych działań mających na celu zawarcie umowy pożyczki nr (...). Wszelkie czynności elektroniczne, które doprowadziły do uruchomienia na rachunku bankowym powoda pożyczki, zostały dokonane bez wiedzy i wbrew jego woli przez nieznane osoby trzecie, które uzyskały dostęp do konta internetowego powoda w Banku (...)S.A. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, iż powód nie potwierdzał telefonicznie zawarcia umowy kredytowej. Z nagrań przedstawionych przez bank wynika jedynie, że potwierdzał przelewy ze swojego konta i domagał się wyjęcia swojej karty z monitorowania. Wprawdzie był kilkukrotnie przestrzegany przed oszustami i pracownicy upewniali się czy zna osoby na rzecz których są wykonywane przelewy, ale dotyczyło to transakcji wychodzących z konta, żadna z rozmów nie dotyczyła zawarcia umowy pożyczki. Powód dopiero kiedy zobaczył puste konto zorientował się, że został oszukany. Powód nie generował i nie zatwierdzał kodów autoryzacyjnych. Powód nie miał woli zawarcia umowy pożyczki (wcześniej robił to tylko raz w oddziale banku); czynności które do tego doprowadziły, a w których uczestniczył nie były objętej jego wolą wywołania skutku w postaci zawarcia umowy pożyczki (chciał zainwestować). Powód posiada zatem interes prawny w ustaleniu, że pomiędzy nim, a pozwanym bankiem nie istnieje stosunek zobowiązaniowy wynikający z umowy pożyczki nr (...) z dnia 14.03.2023 roku. Powód nie może w inny sposób, niż w drodze powództwa opartego o art. 189 k.p.c. uzyskać orzeczenie stwierdzające brak zobowiązania łączącego go z pozwanym w związku z umową pożyczki. Należy podkreślić, iż przepisy art. 42- 46 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych mają charakter irrelewantny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nie ma żadnego znaczenia ocena zachowania powoda w świetle obowiązków wynikających z przepisów art. 42 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych . Roszczenie powoda dotyczy wyłącznie kwestii pożyczki uruchomionej przez nieznanych sprawców na rachunku bankowym powoda, a nie zwrotu kwoty transakcji płatniczej. Ich treść kształtuje dodatkowe przesłanki odpowiedzialności deliktowej użytkownika bankowości elektronicznej, co nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem nie to roszczenie było przedmiotem złożonego powództwa. Sąd orzeka wyłącznie w granicach żądania objętego pozwem, zatem argumentacja zmierzająca do wykazania winy powoda w ujawnieniu dostępów do swojego telefonu i konta osobie nieuprawnionej, niezależnie od postaci i stopnia tej winy, nie ma wpływu na ustalenie istnienia bądź nieistnienia umowy, której zawarcie nie było wynikiem złożenia oświadczenia woli przez stronę umowy, ale przez osobę trzecią działającą bez umocowania i bez wiedzy powoda. Powyższe kwestie nie mają zatem znaczenia na etapie ustalania nieistnienia umowy, lecz dotyczą ewentualnego późniejszego rozliczenia się stron w związku z uznaniem rachunku powoda kwotą wypłaconą przez pozwanego w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie pożyczki. Zaciągnięcie pożyczki drogą elektroniczną, nie stanowi transakcji płatniczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych. Zgodnie z art. 2 pkt 29 ustawy transakcja płatnicza oznacza zainicjowaną przez płatnika lub odbiorcę wpłatę, transfer lub wypłatę środków pieniężnych.
W świetle dowodów przedłożonych do akt sprawy i okoliczności faktycznych ujawnionych w toku postępowania nie ulega wątpliwości, że powód nie złożył świadomie oświadczenia woli skutkującego zawarciem umowy pożyczki z 14.03.2023 r. z Bank (...)S.A.
Wobec powyższego Sąd ustalił, że pomiędzy powodem i pozwanym nie istnieje stosunek zobowiązaniowy wynikający z umowy pożyczki gotówkowej nr (...)z dnia 14 marca 2023 roku.
O kosztach Sąd orzekł w oparciu o dyspozycję przepisu art. 98 k.p.c., zasądzając na rzecz powoda od pozwanego opłatę od pozwu 1000 zł, wynagrodzenie pełnomocnik w kwocie 5.400 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
sędzia Aneta Iglewska – Wilczyńska