Wyrok z 10 września 2024, sygn. III RC 36/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 września 2024 roku

Sąd Rejonowy w Kole Wydział III Rodzinny i Nieletnich

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Pietruszka

Protokolant: st. sekr. sąd. Alicja Kleczkowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2024 roku w Kole

sprawy z powództwa P. S.

przeciwko M. S.

o podwyższenie alimentów

• I.  Podwyższa alimenty od pozwanego M. S. na rzecz córki P. S. do kwoty po 1500,00 zł (jeden tysiąc pięćset złotych) miesięcznie, płatne do jej rąk, na warunkach dotychczasowych z góry z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w terminie płatności, poczynając od dnia 14 lutego 2024 roku i to w miejsce alimentów ustalonych ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w Turku z dnia 3 listopada 2011 roku w sprawie sygnatura akt III RC 256/11.

  II.  Nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kole kwotę 750,00 zł tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów sądowych.

  III.  Wyrokowi w punkcie I nadaje rygor natychmiastowej wykonalności.

S ę d z i a

Agnieszka Pietruszka

Sygnatura akt III RC 36/24

UZASADNIENIE

Powódka – P. S. wniosła o podwyższenie alimentów od pozwanego M. S., które zostały ustalone na mocy ugody zawartej w dniu 3.11.2011 r. przed Sądem Rejonowym w Turku w sprawie III RC 256/11, poczynając od dnia 14.02.2024 r. W uzasadnieniu podniosła, iż w chwili ustalenia dotychczasowych alimentów miała 9 lat, natomiast obecnie ma 22 lata i studiuje stacjonarnie na Uniwersytecie (...) na kierunku (...). Z tego względu nie może podjąć pracy, żeby mieć dodatkowy dochód. P. S. od momentu uzyskania pełnoletności w każde wakacje pracowała sezonowo. Latem 2020 r. była dwa miesiące w (...), w 2021 r. pracowała w markecie, podobnie jak w 2023 r. Od czerwca 2023 r. podjęła pracę zdalną, lecz nie przedłużono jej umowy, albowiem uczęszczając na zajęcia nie wyrabiała wymaganych norm. Pozwany nigdy nie interesował się powódką. Jak podała powódka, na jej miesięcznie koszty utrzymania składają się: wynajem pokoju w P. - 1.080 zł; opłaty za prąd - 50 zł, internet - 30 zł, telewizję - 50 zł, telefon – 70 zł; bilety ((...) + komunikacja miejska) - 210 zł; ubrania, środki higieniczne - 700 zł; wyżywienie - 800 zł. Niezależnie od tego, P. S. podała, iż choruje na niedoczynność tarczycy co wiąże się z prywatnymi wizytami u lekarza (200 zł), wykonywaniem regularnych badań i zakupem leków (250 zł). Badania jak i wizyty u lekarza wykonuje co około 3 miesiące.

W piśmie z dnia 13.03.2024 r. powódka precyzując żądanie pozwu wskazała, iż domaga się podwyższenia alimentów do kwoty po 1.500 zł.

Pozwany – M. S. uznał powództwo do kwoty 800 zł, w pozostałym zakresie wnosząc o jego oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, iż z przedłożonego przez powódkę zestawienia miesięcznych kosztów utrzymania wynika, iż wynoszą one 2.990 zł. Według zestawienia powódka co miesiąc wydatkuje 700 zł na ubrania i środki higieniczne. Nadto twierdzi, że choruje na niedoczynność tarczycy, co wiąże się z prywatnymi wizytami u lekarza, wykonywaniem regularnych badań i zakupem leków, natomiast do pozwu dołączyła dwa dokumenty USG tarczycy i przytarczyc z dnia 17.04.2023 r. oraz dokument medycznego badania z dnia 13.02.2023 r. Nie wynika z nich zatem, aby powódka poniosła jakiekolwiek koszty związane z badaniem w bieżącym roku. Pozwany zaznaczył, iż nie przeczy, aby powódka chorowała, ale z dołączonych dokumentów nie wynika, że tak jest. Jednocześnie pozwany podał, że jest zatrudniony w firmie (...) w P. na stanowisku zbrojarza i pracuje w delegacji. Do pracy wyjeżdża w poniedziałki, a wraca w piątek. Pozwany mieszka u brata, u którego wynajmuje pokój , za który płaci 800 zł miesięcznie. Ponadto, partycypuje w kosztach energii elektrycznej w kwocie 50 zł miesięcznie. Opłaca także rachunki za telefon w kwocie 100 zł miesięcznie, wywóz nieczystości stałych w kwocie 28 zł. Pozwany uczestniczy też w kosztach ogrzewania w kwocie 1.200 zł rocznie oraz zużycia wody w kwocie 30 zł miesięcznie. Na ubrania oraz środki higieny osobistej wydaje 100 zł miesięcznie, na fryzjera i kosmetyki również 100 zł miesięcznie. Z kolei na zakup wyżywienia przeznacza 1.200 zł miesięcznie. Pozwany ponosi także koszty dojazdu do pracy w kwocie 500 zł. Jest właścicielem samochodu marki R. (...) z 2009 r. i uiszcza około 500 zł rocznie tytułem ubezpieczenia OC, oraz 98 zł za przegląd i około 600 zł za drobne naprawy. W związku z powyższym nie jest w stanie płacić alimentów w kwocie 1.500 zł miesięcznie ze względu na swoje dochody.

Sąd ustalił co następuje:

Ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w Turku z dnia 3.11.2011 r. M. S. zobowiązał się płacić podwyższyć alimenty na rzecz małoletniej wówczas córki P. S. do kwoty po 500 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1.11.2011 r., w zamian alimentów ustalonych wyrokiem Sądu Okręgowego we Włocławku z dnia 11.05.2010 r.

P. S. miała wówczas 9 lat i była uczennica szkoły podstawowej. M. S. był bezrobotny.

P. S. ukończyła technikum ekonomiczne w K.. Bezpośrednio po szkole średniej kontynuowała naukę na studiach. W roku akademickim 2023/2024 była studentką drugiego roku studiów pierwszego stopnia na kierunku (...), na Wydziale (...) Uniwersytetu (...). Naukę na studiach realizuje w trybie stacjonarnym, a przewidywany termin ich ukończenia przypada na 30.09.2025 r. Powódka nie otrzymuje stypendium socjalnego ani naukowego. Podręczniki potrzebne powódce na studiach są udostępniane przez uczelnię. Powódka rozpoczęła pisanie pracy licencjackiej i do 23.09.2024 r. jest zobowiązana oddać I rozdział.

P. S. wspólnie z koleżankami wynajmuje mieszkanie w P., za które odpłatność wynosi 3.240 zł, i na każdego najemcę przypada kwota 1.080 zł. Za mieszkanie płacą również w okresie wakacji. Ponadto, dodatkowo najemcy opłacają należności za energię elektryczną w kwocie około 250 zł oraz za telewizję i internet w kwocie 70 zł miesięcznie. Wynajmowane mieszkanie usytuowane jest w bliskiej odległości od uczelni. Powódka żywi się we własnym zakresie. Z reguły na weekend przyjeżdża do domu. Bilet na pociąg w jedną stronę kosztuje około 20 zł.

Powódka odkąd ukończyła 18 lat podejmowała pracę w okresie wakacji. Pracowała np. przy pakowaniu warzyw w (...), w markecie nad morzem w miejscowości R.. W okresie od 23.05. do 31.12.2023 r. współpracowała z firmą (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. w formie zdalnej na podstawie umowy zlecenia. Zarabiała 23,50 zł za godzinę. Jej najniższe miesięczne wynagrodzenie wyniosło około 600 zł, a najwyższe około 1.300 zł. Współpraca z firmą (...) została zakończona, gdyż powódka nie wyrabiała odpowiednich norm ze względu na zajęcia na uczelni. Powódka pracowała także w wakacje 2023 r. na pełen etat w markecie D. w P., na podstawie umowy o pracę za najniższym wynagrodzeniem. Od stycznia 2024 r. powódka nie pracowała. W czerwcu została zatrudniona na ½ etatu w (...) S.A. na stanowisku kasjer-sprzedawca. Umowę ma zawartą do końca maja 2025 r. Pracę wykonuje w markecie w P.. P. S. planuje pracować do końca września br. a ewentualne dalsze zatrudnienie uzależnia od możliwości pogodzenia pracy z zajęciami na uczelni. Wynagrodzenie powódki wyniosło: w czerwcu – 879,95 zł brutto (746,92 zł netto); w lipcu – 2.818,93 zł brutto (2.330,04 zł netto); w sierpniu – 2.769,68 zł brutto (2.279,70 zł netto).

P. S. od około dwóch lat choruje na niedoczynność tarczycy i pozostaje pod kontrolą endokrynologa. Wizyta lekarska kosztuje 200 zł przy czym do tego dochodzą jeszcze koszty badań. Ostatnio zapłaciła za nie 180 zł. P. S. przyjmuje leki, na które wydaje 10 zł miesięcznie.

P. S. w okresie wakacyjnym przebywa u matki, która wspiera ją finansowo m.in. przekazując środki na opłacenie mieszkania w P.. Matka powódki - K. W. od listopada 2020 r. jest zatrudniona w (...) S.A. na stanowisku kierownika marketu. Jej wynagrodzenie wynosi średnio 5.600 zł netto miesięcznie. Ojczym powódki pracuje jako kierowca w transporcie międzynarodowym. Powódka ma 5 – letnią przyrodnią siostrę L., która uczęszcza do przedszkola.

P. S. ostatni raz widziała się z ojcem około 10 lat temu. Nigdy nie otrzymała od niego żadnej dodatkowe pomocy finansowej.

M. S. obecnie jest zatrudniony na pełen etat w firmie (...) z siedzibą we W. w oparciu o umowę o pracę na czas nieokreślony od 1.07.2024 r. na stanowisku cieśla/zbrojarz. Zgodnie z umową ma otrzymywać wynagrodzenie minimalne, które wynosi obecnie 4.300 zł brutto miesięcznie. Pozwany pracuje w delegacji, aktualnie w P.. Pracodawca zapewnia pracownikom zakwaterowanie. Wynagrodzenie w lipcu i w sierpniu wyniosło 3.261,53 zł netto. W poprzednich latach pozwany przez okres 3-4 lat pracował firmie (...) jako zbrojarz – cieśla. Po upadku tej firmy przez okres około roku podejmował prace dorywcze, z których uzyskiwał dochód w wysokości około 1.200 zł. Nie rejestrował się w urzędzie pracy.

M. S. poza powódką nie ma innych dzieci. Nie zawarł też kolejnego związku małżeńskiego. Pozwany nie posiada własnego majątku. Zamieszkuje u brata, który ma gospodarstwo o powierzchni około 60 ha. M. S. za pokój płaci bratu 800 zł miesięcznie oraz partycypuje w opłatach za prąd i wodę. Pozwany nie ma żadnych długów.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie : sprawozdania z badania laboratoryjnego k.7; referencji z dnia 2.01.2024 r. k.10; kopii biletów k.11-13; kopii potwierdzeń przelewów bankowych k.14-15 oraz k.41-43; badań k.16; faktur k.17-19; skanu legitymacji studenckiej k.20-21; umowy o pracę z dnia 28.06.2024 r. k.33 i k.50; zaświadczenia Uniwersytetu (...) z dnia 28.06.2024 r. k.36; zaświadczenia (...) S.A. z dnia 11.06.2024 r. k.37; umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 31.08.2023 r. k.38-40; odcinków od wypłaty za okres od czerwca do sierpnia 2024r. k.49; zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 5.09.2024 r. k.51; zeznań powódki k.44-44v oraz k.52-52v; zeznań pozwanego k.44v-45 oraz k.52v, dokumentów zawartych w aktach III RC 256/11 Sądu Rejonowego w Turku)

Jako wiarygodne w całości Sąd ocenił zeznania powódki oraz pozwanego, albowiem były szczere, logiczne i rzeczowe oraz znajdowały potwierdzenie w przedłożonych do sprawy dokumentach.

Sąd zważył co następuje :

Podstawą zgłoszonego przez powódkę żądania jest art. 138 kro, zgodnie z którym w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Przez zmianę stosunków - uzasadniającą podwyższenie alimentów - rozumie się istotne zwiększenie się usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego lub też zwiększenie się możliwości zarobkowych zobowiązanego do alimentacji, które to przesłanki w myśl art. 135 § 1 kro wyznaczają zakres obowiązku alimentacyjnego. Dla stwierdzenia, czy nastąpiła zmiana stosunków w rozumieniu art. 138 kro, należy brać pod uwagę, czy istniejące warunki i okoliczności - na tle sytuacji ogólnej - mają charakter trwały, dotyczą okoliczności zasadniczych, ilościowo znacznych i wyczerpują te przesłanki, które w istotny sposób wpływają na istnienie czy zakres obowiązku alimentacyjnego.

P. S. jest pełnoletnia, jednakże obowiązujące przepisy nie zawierają konkretnej granicy istnienia obowiązku alimentacyjnego, zwłaszcza granicy tej nie stanowi osiągnięcie przez osobę uprawnioną pełnoletności. Istnienie przedmiotowego obowiązku jest uzależnione jedynie od tego, czy uprawniony ma możliwość samodzielnego utrzymania się, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca, skoro powódka kontynuuje naukę na studiach stacjonarnych. Podkreślenia wymaga, iż od chwili zawarcia ugody w sprawie III RC 256/11 ustalającej alimenty na rzecz powódki, minęło ponad 12 lat. Za bezsporne nalży uznać zatem stwierdzenie, iż na przestrzeni tego okresu jej usprawiedliwione potrzeby uległy istotnemu zwiększeniu. W czasie zawarcia ugody powódka miała bowiem 9 lat i uczęszczała do szkoły podstawowej, natomiast obecnie jest już pełnoletnia i realizuje naukę na studiach dziennych. Zgodnie zaś ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, różnica wieku dziecka spowodowana upływem czasu od daty orzeczenia określającego wysokość alimentów, sama przez się uzasadnia wzrost potrzeb związanych np. z uczęszczaniem do szkoły, co z kolei pociąga za sobą konieczność ponoszenia zwiększonych wydatków (orzeczenie SN z dnia 1.06.1965 r. I CZ 135/64, nie publ.).

Do usprawiedliwionych potrzeb powódki zaliczają się aktualnie wydatki związane z codziennym utrzymaniem, tj. wyżywieniem, zakupem odzieży, obuwia, środków higienicznych i kosmetycznych oraz te związane z kontynuowaniem nauki na studiach. Te ostatnie wydatki obejmują w szczególności koszty związane z wynajęciem mieszkania, przejazdami na uczelnię i do domu. Ponadto powódka ponosi wydatki związane ze swoim leczeniem, badaniami i zakupem lekarstw. Określenie wysokości świadczeń alimentacyjnych, uwarunkowanych kosztami utrzymania (wyżywienie, mieszkanie, odzież, leczenie ) i wychowania, w odniesieniu do dzieci ( w tym dbałość o intelektualny rozwój) jest domeną ustaleń na podstawie dowodów ale uwzględniającą także zasady doświadczenia życiowego (orz. SN z 29.11.1949r. Wa.C 167/49 , NP. 1951 , nr 2 s.52). W świetle tych zasad, zdaniem Sądu, miesięczne koszty utrzymania powódki określone w uzasadnieniu pozwu (po zsumowaniu ich składowych) na kwotę 2.990 zł należało uznać za przeszacowane w szczególności w zakresie kwoty wskazanej na zakup ubrań i środków higienicznych. W konsekwencji koszty utrzymania powódki należy ocenić na poziomie około 2.700 zł – 2.800 zł miesięcznie, w której to kwocie zostały uwzględnione również koszty wynajmu.

Pozwany w odpowiedzi na pozew podnosił, iż z przedłożonych przez powódkę dokumentów nie wynika, aby w bieżącym roku poniosła jakiekolwiek koszty związane z badaniami, a tym bardziej, żeby wykonywała je co 3 miesiące. Podniósł również, iż że z dokumentów przedłożonych przez powódkę nie wynika, aby była chora i potrzebowała opieki lekarskiej. Jak wynika z zeznań P. S. faktycznie wizyty u endokrynologa oraz badania kontrolne powódka wykonuje z reguły co pół roku, ale wbrew zarzutom pozwanego nie daje to podstaw do kwestionowania stanu jej zdrowia i potrzeby leczenia. Powszechnie wiadomym jest, że osoby cierpiące na niedoczynność tarczycy zmuszone są wykonywać regularnie badania laboratoryjne i badania obrazowe (USG), konsultując ich wyniki ze specjalistą, aby w razie potrzeby niezwłocznie wdrożyć odpowiednie leczenie. W świetle więc zasad doświadczenia życiowego nie ma potrzeby, aby osoba uprawniona do alimentów drobiazgowo wykazywała, że dany wydatek powtarza się w kolejnych okresach (miesiącach, latach), tym bardziej w przypadku chorób o charakterze przewlekłym.

Wysokość świadczeń alimentacyjnych jest uzależniona również od możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Sytuacja ekonomiczna pozwanego M. S. w chwili ustalenia alimentów przez Sąd Rejonowy w Turku nie była szczegółowo weryfikowana, skoro w aktach brak jest zaświadczenia o jego ówczesnych zarobkach, nie ma również na ten temat żadnej adnotacji w protokole rozprawy. Jak zeznał M. S. nie pamięta jaka była wówczas jego sytuacja zawodowa, natomiast wg oświadczenia pełnomocnika powódki (k.52v) pozwany był wówczas bezrobotny. Nie sposób zatem ustalić, czym kierował się M. S. uznając wówczas powództwo do kwoty 450 zł, a ostatecznie godząc się na zawarcie ugody na kwotę 500 zł miesięcznie. Obecnie pozwany pracuje, a jego wynagrodzenie wynosi 4.300 zł brutto (3.261,53 zł netto) miesięcznie. Zakładając, że w toku poprzedniej sprawy, pozwany nie miał stałej pracy, uprawnionym jest stwierdzenie, że jego możliwości zarobkowe zostały ustalone na poziomie płacy minimalnej, która wówczas wynosiła 1.386 zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5.10.2010 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2011 r.; Dz.U.2010.1288). Aktualnie płaca minimalna wynosi natomiast 4.300 zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14.09.2023 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2024 r.; Dz.U.2023.1893). Na przestrzeni 12 lat wynagrodzenie minimalne wzrosło zatem o 3.000 zł, wobec czego możliwości zarobkowe pozwanego wzrosły i podwyżka alimentów o 1.000 zł jest w pełni uzasadniona. Należy przy tym podkreślić, że pozwany od wielu lat nie ma kontaktu z powódką, a przez to nie uczestniczył i nie uczestniczy w jej życiu, a zatem jego obowiązek alimentacyjny ma wymiar stricte finansowy.

W toku postępowania P. S. przyznała, iż podjęła pracę w wymiarze ½ etatu w markecie D. w P.. Wprawdzie umowa o pracę jest zawarta do końca maja 2025 r., lecz powódka nie ma pewności czy zdoła pogodzić studia w P. z pracą w miejscu zamieszkania. Jej obawy należy uznać za uzasadnione, skoro w ubiegłym roku akademickim straciła pracę, będą zatrudnioną na umowę zlecenia, albowiem godziny pracy kolidowały z zajęciami na uczelni. Nawet jednak, gdyby przyjąć, że P. S. podoła powyższemu, nie można zapominać, iż uzyskiwane przez nią wynagrodzenie na poziomie około 2.300 zł, nie pozwali jej na samodzielne utrzymanie się i finansowa pomoc rodziców nadal będzie konieczna. Należy przy tym podkreślić, iż powódka od ukończenia 18 roku życia podejmuje różne prace, wykazujące w tym zakresie podziwu godną zaradność. Z uwagi na wysoko posuniętą samodzielność powódki, pozwany winien zdać sobie sprawę, że dzięki temu przez ostatnie 12 lat alimenty pozostawały w niezmienionej wysokości. Zważywszy jednak na stacjonarny charakter studiów, nie można wymagać, żeby powódka pracowała w większym wymiarze czasu pracy, skoro od października br. zaczyna ostatni roku studiów i jest obowiązana przygotować pracę dyplomową.

W tym stanie rzeczy, na podstawie cytowanych przepisów, orzeczono jak w pkt I wyroku. W ocenie Sądu, zasadnym było przyjęcie daty początkowej podwyższenia alimentów tak jak tego domagała się powódka, a więc od dnia 14.02.2024 r. tym bardziej, iż w tym okresie powódka nie pracowała.

O nieuiszczonych kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 98 § 1 kpc.

Rygor natychmiastowej wykonalności orzeczono zgodnie z art. 333 § 1 pkt 1 kpc.

Sędzia Agnieszka Pietruszka