Postanowienie SN z 28 października 2011, sygn. I CZ 103/11
Data orzeczenia
28 października 2011
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący
SSN Krzysztof Strzelczyk
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 28 października 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)
SSN Józef Frąckowiak
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa J. J.
przeciwko Skarbowi Państwa – Centralnemu Zarządowi Służby Więziennej
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 28 października 2011 r.,
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 5 lipca 2011 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie i oddala wniosek
pełnomocnika powoda o zasądzenie zwrotu kosztów
w postępowaniu zażaleniowym.
Uzasadnienie
2
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną
powoda od postanowienia tego Sądu z dnia 23 listopada 2010 r. w zakresie
oddalającym zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 12 kwietnia
2009 r., którym odrzucony został jego pozew o zapłatę kwoty 950 000 zł tytułem
zadośćuczynienia. Sąd ten uznał, że podlega odrzuceniu w oparciu o art. 3986
§ 2
k.p.c. skarga kasacyjna wniesiona w dniu 15 kwietnia 2011 r., a zatem przed
doręczeniem ustanowionemu przez Sąd pełnomocnikowi odpisu skarżonego
orzeczenia z uzasadnieniem, co miało miejsce w dniu 10 maja 2011 r.
W zażaleniu powód zarzucił kwestionowanemu postanowieniu błędne
zastosowanie art. 3986
§ 2 k.p.c., domagał się uchylenia tego orzeczenia. Powołał
się na to, że skarga kasacyjna nie została złożona po upływie terminu
przewidzianego do jej wniesienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Warunkiem dopuszczalności skargi kasacyjnej, stosownie do art. 3985
§ 1
k.p.c., jest skuteczne doręczenie stronie orzeczenia sądu drugiej instancji wraz
z uzasadnieniem, co wymaga uprzedniego, zgodnego z art. 387 § 1 i 3 k.p.c.,
złożenia przez nią wniosku o doręczenie, chyba że doręczenie następuje z urzędu
Termin do złożenia skargi kasacyjnej uregulowany został w art. 3985
§ 1 k.p.c.,
w sposób przewidujący dwustopniowe postępowanie strony zamierzającej ją
wnieść. Zasadnicze znaczenie dla rozpoczęcia biegu tego terminu ma doręczenie
stronie orzeczenia sądu drugiej instancji z uzasadnieniem. Jeżeli żądanie takie
nie zostanie zgłoszone, termin z art. 3985
§ 1 k.p.c. nie rozpocznie biegu,
a wywiedzenie mimo tego skargi kasacyjnej, spowoduje jej odrzucenie na
podstawie art. 3986
§ 2 k.p.c. Zagadnienie dwufazowości postępowania w razie
wnoszenia przez strony skargi kasacyjnej kształtuje się inaczej, jeżeli zaskarżenie
dotyczy zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia pozwu lub
umorzenia postępowania. Skutek złożenia przez stronę wniosku o ustanowienie
adwokata lub radcy prawnego, w terminie otwartym do wniesienia skargi
kasacyjnej, określa art. 124 § 3 k.p.c., który wprowadzony został art. 1 pkt 8 ustawy
z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz
3
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45) i obowiązuje od jej wejścia
w życie (art. 4 ust. 2) - od dnia 19 stycznia 2010 r. Następstwem uwzględnienia,
złożonego przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wniosku
ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, jest zatem przerwanie biegu terminu
do złożenia skargi kasacyjnej, który rozpoczyna się na nowo od dnia doręczenia
przez sąd z urzędu temu pełnomocnikowi orzeczenia z uzasadnieniem.
W rozpoznawanej sprawie spełniony został konieczny warunek
dopuszczalności zaskarżenia postanowienia Sądu drugiej instancji w drodze skargi
kasacyjnej, ponieważ zostało ono wraz z uzasadnieniem doręczone powodowi
z urzędu. Nie stanowi natomiast o dopuszczalności tego środka zaskarżenia
sporządzenie i wniesienie go przez ustanowionego pełnomocnika przed
doręczeniem mu przez Sąd orzeczenia z uzasadnieniem. Nie ma podstaw do
przyjęcia, że w odniesieniu do ustanowionego pełnomocnika zachodzi ponownie
warunek dopuszczalności zaskarżenia wyroku w postaci powyższego doręczenia.
Wprowadzenie tego terminu podyktowane było stworzeniem pełnomocnikowi
z urzędu realnej możliwości zaskarżenia orzeczenia, a celem doręczenia
orzeczenia z uzasadnieniem zapoznanie się z argumentacją Sądu drugiej instancji,
co powinno zezwolić na właściwe sformułowanie zarzutów skargi. Nie jest jednak
wykluczone dokonanie tego inną drogą. Wniesienie skargi kasacyjnej przed
rozpoczęciem biegu terminu przewidzianego art. 124 § 3 k.p.c. nie może być
przyczyną jej odrzucenia, zwłaszcza że taki rygor art. 3986
§ 2 k.p.c. łączy
z wniesieniem skargi kasacyjnej po upływie terminu. W orzecznictwie wyrażony
został pogląd, stwierdzający, że dopuszczalne jest wniesienie środka zaskarżenia
przed początkiem biegu terminu do jego zaskarżenia, jeśli orzeczenie zostało
wydane (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2007 r.,
IV CZ 60/70, niepubl.; uchwały z dnia 5 maja 1988 r., III CZP 29/88, OSNCP
1993/12/223; z dnia 2 grudnia 2003 r., III CZP 90/03, OSNC 2005/2/21). Znajduje
on, jako trafny, zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, zwłaszcza że przed
sporządzeniem skargi pełnomocnik zapoznał się z treścią orzeczenia i jego
uzasadnienia, na co wskazują dokumenty zawarte w aktach oraz treść złożonego
środka zaskarżenia.
4
Z powyższych względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na
podstawie art. 39814
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c. Wniosek o przyznanie kosztów
pełnomocnikowi z urzędu nie zasługiwał na uwzględnienie z uwagi na brak
oświadczenia przewidzianego § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia
przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
(Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).