Postanowienie SN z 28 października 2011, sygn. I CZ 99/11
Data orzeczenia
28 października 2011
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący
SSN Krzysztof Strzelczyk
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 28 października 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)
SSN Józef Frąckowiak
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa W. K. i D. B.-K.
przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "P. " w W.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 28 października 2011 r.,
zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego
z dnia 19 maja 2011 r.,
oddala zażalenie i zasądza od powodów na rzecz pozwanego
kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu
kosztów procesu w postępowaniu zażaleniowym.
2
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powodów
od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 15 czerwca 2010 r. W uzasadnieniu wskazał,
że postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 21 października 2010 r. oddalone
zostało zażalenie powodów na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 2 września
2010 r., którym oddalony został ich wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Odpis tego postanowienia doręczony został pełnomocnikowi powodów w dniu 4
listopada 2010 r., a zarządzenie do uregulowania opłaty od apelacji w dniu 19
listopada 2010 r. Opłata została wniesiona w dniu 26 listopada 2010 r. Do
obowiązku wniesienia opłaty od złożonego środka odwoławczego ma zastosowanie
art. 112 ust. 3 u.k.s.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 grudnia 2009 r. o
zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45, dalej - ustawa z dnia 17 grudnia 2009 r.). Nakłada
on na stronę reprezentowaną przez adwokata, radcę prawnego i rzecznika
patentowego obowiązek wniesienia opłaty bez wezwania, w terminie tygodniowym
od doręczenia postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych lub
postanowienia oddalającego zażalenie na to postanowienie. Wobec tego termin do
wykonania tego obowiązku przez pełnomocnika powodów upłynął w dniu 12
listopada 2010 r., a dopełnienie go w dniu 26 listopada 2010 r.
nie czyniło zadość opisanemu wymaganiu. Nie miało wpływu na bieg tego terminu
wezwanie do zapłaty, które było bezskuteczne.
W zażaleniu powodowie zarzucili zaskarżonemu postanowieniu naruszenie
art. 112 ust. 3 u.k.s.c. w związku z art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 32
Konstytucji przez przyjęcie obowiązku uiszczenia opłaty w tygodniowym terminie od
doręczenia postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów
sadowych; art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,
art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych
w związku z art. 32 oraz 87 Konstytucji przez odrzucenie apelacji i pozbawienie
powodów prawa do sądu oraz sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy; art. 370
w związku z art. 373 k.p.c. przez ich zastosowanie. Żalący domagali się uchylenia
3
postanowienia i nadania sprawie biegu, a nadto przedstawienia Trybunałowi
Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 112 ust. 3 u.k.s.c. z art. 45
ust. 1 i art. 78 Konstytucji w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie apelacji
w tygodniowym terminie od doręczenia adwokatowi, radcy prawnemu lub
rzecznikowi patentowemu postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów
sądowych, bez wezwania o uiszczenie opłaty od apelacji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Wprowadzona art. 3 pkt 5
ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. zmiana art. 112 u.k.s.c., która weszła w życie
z dniem 19 kwietnia 2010 r., polegająca na dodaniu do jego pierwotnej treści także
ust. 3 nakłada na reprezentujących uczestników postępowania adwokatów, radców
prawnych i rzeczników patentowych obowiązek wnoszenia opłat sądowych
od złożonych pism, podlegających opłacie stałej lub stosunkowej, bez wzywania,
w terminie tygodniowym od doręczenia postanowienia o odmowie zwolnienia od
kosztów sądowych lub postanowienia oddalającego zażalenie na takie
postanowienie, jeśli zostało wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowi
szczególne uregulowanie, do którego nie ma zastosowania art. 130 k.p.c.,
co jednoznacznie zostało w nim wyrażone przez wyłączenie stosowania ust. 2 art.
112 u.k.s.c., również dodanego wymienioną ustawą. Wobec tego rzeczą
pełnomocnika powodów było wniesienie opłaty od apelacji w tygodniowym terminie
od doręczenia mu postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 21 października
2010 r. Trafnie wskazał Sąd Apelacyjny, że nie ma wpływu na bieg terminu
określonego art. 112 ust. 3 u.k.s.c. skierowanie do pełnomocnika powodów przez
Sąd Okręgowy wezwania do wniesienia opłaty od apelacji, ponieważ czynność taka
nie została przewidziana powołanym uregulowaniem. Nie zasługiwał na podzielenie
zarzut skarżących sprzeczności art. 112 ust. 3 u.k.s.c. z art. 45 ust. 1 i art. 78
w związku z art. 32 Konstytucji, ponieważ kwestionowany przepis nie narusza ani
nie ogranicza prawa do sądu, jak też prawa do zaskarżenia orzeczenia sądu
pierwszej instancji oraz nie godzi w prawo równości wszystkich względem prawa
i równego traktowania przez władze publiczne. Nałożenie ustawą na
profesjonalnego pełnomocnika obowiązku wykonania bez wezwania ze strony sądu
określonych czynności w wyznaczonym czasie, z jednoczesnym wskazaniem
4
skutków niedopełnienia go, nie uchybia żadnemu z powyższych praw
konstytucyjnie gwarantowanych. Każda ze stron ma takie samo prawo do
zaskarżenia orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji, a w celu
skorzystania z niego powinna dopełnić przepisanych aktów staranności, przy
uwzględnieniu wyższych wymagań w odniesieniu do wymienionych
pełnomocników, co prawa tego nie ogranicza. Pozbawione racjonalnych
argumentów jest utrzymywanie, że odrzucenie środka odwoławczego, którego braki
nie zostały usunięte, zgodnie z przytoczonym przepisem, mogłoby naruszać prawo
do sądu objęte art. 6 ust. 1 Konwencji i art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu
Praw Obywatelskich i Politycznych, skoro wymogi stawiane pełnomocnikowi strony
są zrozumiałe, jednoznaczne i możliwe do wypełnienia. Jedynie w wypadku
bezprawnego zamknięcia drogi do instancji odwoławczej mogłoby
dojść do naruszenia prawa wskazanego w art. 78 Konstytucji. Za tego
rodzaju zamknięcie nie może być uznane odrzucenie apelacji z ustawowo
określonych przyczyn, leżących po stronie pełnomocnika skarżącej strony.
Nie ma uzasadnionych podstaw wniosek o przedstawienie pytania prawnego
Trybunałowi Konstytucyjnemu co do zgodności art. 112 ust. 3 u.k.s.c. z art. 45 ust.
1, art. 78 w związku z art. 32 Konstytucji.
Z powyższych względów pozbawione uzasadnionych podstaw zażalenie
podlegało oddaleniu na podstawie art. 39814
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c.
Orzeczenie o kosztach procesu w postępowaniu zażaleniowym oparte zostało na
zasadzie odpowiedzialności za wynik sporu na tym etapie postępowania,
przewidzianej art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1, art. 3941
§ 3 i art. 39821
k.p.c. oraz § 6 pkt 6 i § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz
ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę
prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.).