Uzasadnienie z 13 grudnia 2024, sygn. I C 210/24

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Rejonowego w Jastrzębiu- Zdroju

z dnia 21 listopada 2024 roku

(sporządzone w trybie art. 505 ⁸ § 4 k.p.c.)

Na zasadzie art. 505 ⁸ § 4 k.p.c. uzasadnienie wyroku w niniejszej sprawie ogranicza się do wyjaśnienia jego podstawy prawnej.

Roszczenie zgłoszone przez powoda w zakresie zapłaty kwoty 350,00 zł wraz
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 listopada 2020 r. do dnia zapłaty, związane było z najmem pojazdu zastępczego w związku z uszkodzeniem pojazdu należącego do H. K. i M. Z.. Szkoda likwidowana była przez pozwane towarzystwo ubezpieczeń
w ramach obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Pozwany, będący ubezpieczycielem odpowiedzialności cywilnej, nie kwestionował podstaw swojej odpowiedzialności za skutki zdarzenia z dnia 31 sierpnia 2020r., w wyniku którego uszkodzeniu uległ pojazd marki V. (...) o nr rejestracyjnym (...). Okoliczność ta pozostawała w toku postępowania bezsporna. Spór między stronami sprowadzał się natomiast do odmiennego stanowiska w zakresie zasadności żądania przez powoda odszkodowania z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego wg przyjętej przez niego dobowej stawki najmu, jak i uzasadnionego czasu najmu pojazdu zastępczego.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Ustalenie odszkodowania z ubezpieczenia OC następuje według ogólnych zasad, określonych w art. 361-363 k.c., z tym jedynie zastrzeżeniem, że zakład ubezpieczeń zobowiązany jest tylko do świadczenia pieniężnego, ograniczonego do wysokości, ustalonej w umowie, sumy gwarancyjnej (art. 822 § 1 k.c. i art. 36 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003r.
o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2060 z późn. zm.).

Wysokość odszkodowania powinna stanowić równowartość celowych i ekonomicznie uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z likwidacją szkody. Sąd orzekający
w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie III CZP 5/11, zgodnie
z którym ,,nie wszystkie wydatki pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów (art. 354 § 2, art. 362 i 826 § 1 k.c.). Na dłużniku ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji - gwarancyjnej ubezpieczyciela, co mogłoby prowadzić do wzrostu składek ubezpieczeniowych”, a także w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017r. wydanej w sprawie III CZP 20/17, w myśl której „w ydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe
i ekonomicznie uzasadnione.”

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego jednoznacznie wynika, że ochrona interesów poszkodowanego powinna zostać utrzymana w rozsądnych granicach. W uchwale z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie III CZP 20/17, Sąd Najwyższy, kierując się wskazówkami sformułowanymi w uchwale III CZP 5/11, stwierdził, że ,,nie mogą być uznane za celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki, które nie są konieczne do wyeliminowania negatywnego następstwa majątkowego w postaci utraty możliwości korzystania z uszkodzonego (zniszczonego) pojazdu, gdyż następstwo to może być wyeliminowane - bez uszczerbku dla godnych ochrony interesów poszkodowanego - w inny, mniej uciążliwy dla dłużnika sposób.

Jeżeli zatem ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu - we współpracy z przedsiębiorcą trudniącym się wynajmem pojazdów - skorzystanie z pojazdu zastępczego równorzędnego pod istotnymi względami pojazdowi uszkodzonemu albo zniszczonemu (zwłaszcza co do klasy i stanu pojazdu), zapewniając pełne pokrycie kosztów jego udostępnienia, a mimo to poszkodowany decyduje się na poniesienie wyższych kosztów najmu innego pojazdu, koszty te - w zakresie nadwyżki - będą podlegały indemnizacji tylko wtedy, gdy wykaże szczególne racje, przemawiające za uznaniem ich za "celowe i ekonomicznie uzasadnione". W tym kontekście istotne znaczenie ma nie tylko równorzędność samego pojazdu, ale także dodatkowych warunków umowy, takich jak np. czas i miejsce udostępnienia oraz zwrotu pojazdu zastępczego czy też obowiązek wpłaty kaucji. Jeżeli istotne warunki wynajmu proponowanego przez ubezpieczyciela (we współpracy z przedsiębiorcą wynajmującym pojazdy) czynią zadość potrzebie ochrony uzasadnionych potrzeb poszkodowanego, nie ma podstaw, by obciążać osoby zobowiązane do naprawienia szkody wyższymi kosztami związanymi ze skorzystaniem przez poszkodowanego z droższej oferty. Odstępstwa od tej reguły nie uzasadniają drobne niedogodności o charakterze niemajątkowym, które mogą wiązać się np. z koniecznością nieznacznie dłuższego oczekiwania na podstawienie pojazdu zastępczego proponowanego przez ubezpieczyciela”.

Z dokumentów zawartych w aktach szkody wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że pozwany zakład ubezpieczeń złożył ofertę najmu pojazdu zastępczego i poinformował
o akceptowanych stawkach najmu w przypadku skorzystania z oferty najmu innego podmiotu. Poszkodowana zawarła umowę najmu pojazdu zastępczego z powodem oraz umowę cesji wierzytelności, nie podejmując nawet próby najmu pojazdu zastępczego od zakładu ubezpieczeń, gdyż wszystkimi formalnościami związanymi z likwidacją szkody zajął się przedstawiciel warsztatu naprawczego. Oferta najmu pojazdu zastępczego złożona przez powoda została zaakceptowana bezpośrednio po zdarzeniu bez dokonania jakiegokolwiek rozeznania co do warunków i oferty najmu zakładu ubezpieczeń. Nie zostały przez powoda wykazane żadne okoliczności, które wskazywałyby na jakiekolwiek trudności poszkodowanego z uzyskaniem samochodu zastępczego od strony pozwanej.

Obowiązek minimalizacji szkody co do zasady nie oznacza wprawdzie obowiązku poszukiwania przez poszkodowanego najtańszej oferty, niemniej jednak inaczej należy spojrzeć na wywiązanie się przez poszkodowanego z tego obowiązku w sytuacji gdy poszkodowanemu zostanie złożona przez ubezpieczyciela propozycja najmu pojazdu zastępczego za określoną cenę.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż poszkodowana nie wypełniła obowiązku wynikającego z art. 362 i art. 826 § 1 k.c. minimalizacji szkody i współdziałania z dłużnikiem (ubezpieczycielem). Okoliczności te zaś powodują, iż powód, który nabył przedmiotową wierzytelność poszkodowanej wobec pozwanego ubezpieczyciela, nie może skutecznie domagać się od pozwanego zasądzenia wydatków na najem pojazdu zastępczego poniesionych przez poszkodowanego, przekraczających koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu. Jak wynika z akt sprawy pozwany poinformował poszkodowanego o możliwości zorganizowania pojazdu zastępczego o podobnej klasie z jednej z wypożyczalni współpracujących z pozwaną oraz pouczył, że w przypadku skorzystania z innej oferty w zakresie najmu pojazdu zastępczego pozwany zastrzega sobie prawo weryfikacji roszczenia oraz uznania celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów najmu pojazdu zastępczego. Pozwany wskazał także, że stawka za dobę najmu nie powinna odbiegać od cen występujących na lokalnym rynku.

Poszkodowana (której działania odniosły skutek dla powoda jako nabywcy wierzytelności) przyczyniła się do zwiększenia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego poprzez wybranie innego podmiotu (w konsekwencji podmiotu, który oferował droższe usługi niż podmioty współpracujące z pozwanym) bez jakiegokolwiek racjonalnie uzasadnionego powodu. Poszkodowana wybrała inny podmiot oferujący najem pojazdów zastępczych i nie wykazała nawet najmniejszego zainteresowania kosztami takiego najmu, licząc iż w pełni koszty pokryje ubezpieczyciel.

Wybór innego podmiotu świadczącego usługi najmu pojazdów mógłby być uwzględniony, gdyby strona powodowa wykazała, iż najem pojazdu zastępczego u tego właśnie podmiotu był niezbędny i konieczny a także uwzględniał ważne i uzasadnione potrzeby poszkodowanego. W przedmiotowej sprawie takowe okoliczności nie zostały wykazane przez stronę powodową, zgodnie z ciężarem dowodu z art. 6 k.c.

Wobec powyższego Sąd uznał, iż właściwa w niniejszej sprawie jest stawka najmu pozwanego w wysokości 95 zł netto/dobę.

W ocenie Sądu uznać także należało za zasadny przyjęty przez zakład ubezpieczeń czas najmu pojazdu zastępczego określony na 3 dni.

Powód wprawdzie wnioskował o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu techniki motoryzacyjnej na okoliczność ustalenia uzasadnionego czasu najmu pojazdu zastępczego, w tym czasu niezbędnego do przeprowadzenia naprawy pojazdu marki V. (...), jednakże wezwany do uiszczenia zaliczki w kwocie 500 zł na opinię biegłego pod rygorem pominięcia dowodu, nie uiścił jej ani w zakreślonym terminie, ani na dalszym etapie postępowania. Wezwanie do uiszczenia zaliczki pełnomocnik powoda odebrał w dniu 12 września 2024r., zatem siedmiodniowy termin zakreślony przez sąd na uiszczenia zaliczki upłynął z dniem 19 września 2024r. W związku z powyższym na rozprawie w dniu 21 listopada 2024r., na którą pełnomocnik powoda nie stawił się zawiadomiony prawidłowo, Sąd na podstawie art. 130 ⁴ § 5 k.p.c. w zw. z art. 235 ² § 2 k.p.c. pominął dowód z opinii biegłego sądowego wobec nieuiszczenia zaliczki.

Pominięcie tego dowodu skutkowało negatywnymi konsekwencjami dla powoda, ponieważ zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na tym, kto z faktu tego wywodzi skutki prawne. Strony zobowiązane są w myśl przepisu art. 232 k.p.c. wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą korzystne dla siebie skutki prawne. W niniejszej sprawie to bez wątpienia na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia faktów uzasadniających objęte pozwem roszczenie. To powód winien wykazać, że należy mu się wyższe, niż wypłacone przez pozwany zakład ubezpieczeń odszkodowanie, co możliwe było jedynie poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, a co nie nastąpiło.

Przedstawiony przez powoda dowód z dokumentu prywatnego w postaci arkusza naprawy pojazdu nie był wystarczający dla przyjęcia, że uzasadniony czas najmu pojazdu zastępczego wynosił 10 dni, tym bardziej, że wynika z niego, iż samochód został przyjęty do serwisu w dniu 21 września 2020r., części zamienne otrzymano 23 września 2020r., a zatem uprawdopodobnione jest twierdzenie strony pozwanej, że naprawa mogła zakończyć się 24 września 2024r. Odmienne ustalenie byłoby możliwe jedynie na podstawie przeprowadzonego dowodu z opinii biegłego sądowego, jednakże z powodu bierności powoda, opinia ta nie została w sprawie przeprowadzona.

W ocenie sądu nie zachodziły przesłanki do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z urzędu, albowiem proces cywilny jest co do zasady kontradyktoryjny i to na stronach ciąży obowiązek zgłaszania odpowiednich dowodów, tym bardziej, że obie strony były reprezentowane przez profesjonalistów, od których wymaga się staranniejszego działania i znajomości przepisów regulujących postępowanie przed sądem. Również charakter sprawy nie przemawiał za dopuszczeniem tego dowodu z urzędu. Poza tym jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 18.09.2013 r. sygn. akt I ACa 375/12 gdyby za każdym razem, kiedy strona nie uiści należnej zaliczki na poczet wnioskowanego dowodu z opinii biegłego, sąd miałby dokonywać tej czynności z urzędu, to art.130 ⁴ § 5 k.p.c. byłby w praktyce zbędny.

W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy oddalił powództwo stwierdzając, że przeprowadzone dowody nie umożliwiały ustalenia odszkodowania należnego powodowi w wysokości wyższej niż przyjęta przez zakład ubezpieczeń.

O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. obciążając nimi powoda jako stronę w całości przegrywającą sprawę. Na poniesione przez stronę pozwaną koszty składało się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 90 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

J. dnia 13 grudnia 2024r. Sędzia Magdalena Makulska