Wyrok z 20 października 2017, sygn. I C 1871/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 października 2017 r.

Sąd Rejonowy Gdańsk – Północ w Gdańsku I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Marek Jasiński

Protokolant: Małgorzata Krysztofiak

po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. w Gdańsku

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G.

przeciwko D. L. (1)

o zapłatę

I.  uznaje za bezskuteczną wobec (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G.:

a)  umowę darowizny zawartą 20 lipca 2011 r. pomiędzy E. S. (1) i D. L. (1), której przedmiotem był udział wynoszący ¾ w prawie własności nieruchomości stanowiącej lokal nr (...) położony w G. przy ul. (...), wraz z przynależnym udziałem w nieruchomości wspólnej, dla której Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku prowadzi księgę wieczystą nr (...),

b)  umowę darowizny zawartą 26 października 2012 r. pomiędzy E. S. (1) i D. L. (1), której przedmiotem był udział wynoszący 24/100 w prawie własności nieruchomości stanowiącej lokal nr (...) położony w G. przy ul. (...), wraz z przynależnym udziałem w nieruchomości wspólnej, dla której Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku prowadzi księgę wieczystą nr (...),

w zakresie wierzytelności stwierdzonej prawomocnym nakazem zapłaty wydanym przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku z 25 kwietnia 2013 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV GNc 1151/13;

II.  oddala powództwo o uznanie za bezskuteczne czynności prawnych wymienionych w punkcie I w zakresie należności z tytułu kosztów procesu stwierdzonych wyrokiem zaocznym wydanym przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku 27 sierpnia 2017 r. sygn. akt I C 734/14;

III.  w pozostałym zakresie postępowanie umarza;

IV.  zasądza od D. L. (1) na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 7 951 zł (siedem tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 1871/15

UZASADNIENIE

Pozwem z 17 listopada 2015 r. przeciwko pozwanej D. L. (1), powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. domagał się uznania za bezskuteczne w stosunku do niego: umowy darowizny z dnia 20 lipca 2011 roku udziału wynoszącego ¾ w prawie własności nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) lokal nr (...), oraz umowy darowizny z dnia 26 października 2012 roku udziału wynoszącego 24/100 w prawie własności nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) lokal nr (...), umów zawartych przez pozwaną D. L. (1) z dłużnikiem E. S. (1) wskazując, iż przysługują mu wymagalne wierzytelności w stosunku do dłużniczki E. S. (1) stwierdzone prawomocnymi orzeczeniami Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku, tj. nakazami zapłaty wydanych w sprawach IV GNc 2095/14 i IV GNc 1151/13 oraz wyrokiem w sprawie I C 734/14.

Powód podniósł, że egzekucja w stosunku do dłużniczki okazała się bezskuteczna. Czynności komornika wykazały, że brak jest możliwości zaspokojenia choćby części dochodzonych należności. Powód podkreślił, że zaskarżone umowy darowizny zostały zawarte z pokrzywdzeniem wierzycieli i doprowadziły do niewypłacalności dłużniczki.

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. Przede wszystkim podkreśliła, że to powód doprowadził do pokrzywdzenia dłużniczki, bowiem umowa leasingu nr (...) miała dotyczyć autobusu (...) miejscowego, zaś po badaniu technicznym okazało się, że jest to samochód osobowy, który ma 9 miejsc. Ponadto zarzuciła, że wierzytelności, których dotyczą wymienione w pozwie orzeczenia powstały kilka lat po zawarciu umów darowizny, nie można zatem mówić o jakimkolwiek świadomym pokrzywdzeniu wierzyciela. Pozwana podkreśliła również, że zawarcie umów darowizny z jej matką – E. S. (1), było wyłącznie realizacją wcześniejszych ustaleń jej rodziców.

W piśmie procesowym z 28 lutego 2017 r. powód wskazał, że na skutek pojętych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni J. B. czynności egzekucyjnych w sprawie KM 327/17, doszło do zaspokojenia roszczenie wynikającego z tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z 6 czerwca 2014 r. w sprawie o sygn. akt IV GNc 2095/14 i części należności wynikającej z nakazu zapłaty w sprawie IV GNc 1151/13. Powód zmodyfikował więc żądanie pozwu w ten sposób, że wniósł o uznanie bezskuteczności wobec powoda zaskarżonych czynności co do należności w zakresie kosztów procesu wynikającej z wyroku zaocznego z 27 sierpnia 2014 r. I C 734/14 oraz pozostałej, niezaspokojonej należności wynikającej z nakazu zapłaty o sygn. akt IV GNc 1151/13 w wysokości 19 518,63 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 21 lutego do dnia zapłaty.

Powód dodał, że skuteczna egzekucja w wymienionych sprawach wynikała bezpośrednio z faktu wszczęcia przez E. S. (1) egzekucji należności zasądzonych wyrokami Sądu Okręgowego w Gdańsku z 15 lipca 2015 r. IX GC 934/14 oraz Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 19 stycznia 2017 r. I ACa 469/16 i wyegzekwowana przez komornika z rachunków powoda, które następnie zajęte zostały na poczet przysługujących mu należności. W pozostałym zakresie egzekucja pozostaje bezskuteczna.

Sąd ustalił następujący, istotny dla rozstrzygnięcia stan faktyczny:

E. S. (1) prowadziła działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo usługowe (...) E. S. (1), której przedmiotem był specjalistyczny przewóz osób. Na realizację oferowanych usług zawierała umowy z takim podmiotami jak m.in. Gmina G., (...)w G., Stowarzyszenie (...), Specjalny Ośrodek Szkolno – (...), Stowarzyszenie (...).

dowód: okoliczności bezsporne, a ponadto, kopie umów i referencji – k. 340-377.

(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. i E. S. (2) łączyło szereg umów leasingu, zawartych w latach 2010 r. - 2012 r.

Z uwagi na pojawiające się od lipca 2012 r. opóźnienia w regulowaniu rat leasingowych, pismami z 20 września 2012 r. i 29 stycznia 2013 r. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. wypowiedział E. S. (1) umowy leasingu nr (...).

dowód: kopie umów wraz z załącznikami i aneksami – k. 18-40, kopie wezwań do zapłaty i oświadczeń o wypowiedzeniu umów – k. 41-52.

W dniu 20 lipca 2011r. E. S. (1) zawarła ze swoją córką D. L. (2) umowę darowizny udziału wynoszącego ¾ części w prawie własności lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w G. przy ul. (...). Prawo do lokalu, do którego udział darowany został córce był najbardziej wartościowym składnikiem majątku E. S. (1).

W dniu 26 października 2012r. E. S. (1) zawarła z pozwaną kolejną umowę darowizny prawa własności lokalu nr (...) przy ul. (...) w G., przekazując córce udział wynoszący 24/100 części w prawie jego własności. E. S. (1) pozostała właścicielką lokalu w udziale wynoszącym 1/100 części.

dowód: odpis zupełny z księgi wieczystej nr (...) – k. 53-57 .

Jedynymi środkami trwałymi posiadanymi przez prowadzone przez E. S. (1) przedsiębiorstwo, były specjalistyczne samochody do przewożenia dzieci.

W 2011 r. przychód E. S. (1) z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 1 040 219,57 zł, jednakże koszty 1 035 435,82 zł. Dochód wyniósł 4 783,75 zł.

W październiku 2012 r. ilość wykonywanych przewozów była ograniczona i E. S. (1) planowała zakończenie działalności gospodarczej.

W 2012 roku E. S. (1) osiągnęła przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 862 666 zł. Koszty uzyskania przychodu wynosiły 795 653,44 zł Dochód wyniósł 67 012,56 zł

Po zakończeniu działalności gospodarczej przez E. S. (1) w 2013 r., wszystkie środki uzyskane ze zbycia majątku trwałego w postaci samochodów zostały przeznaczone na wypłaty dla pracowników, należności dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego.

dowód: zeznania świadka A. T. (1) – k. 245, zeznania świadka E. S. (1) – k. 246, kopia zeznania o wysokości dochodu – k. 326-331, 336-337.

Prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym wydanym 25 kwietnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt IV GNc 1151/13, na skutek pozwu wniesionego w dniu 10 marca 2013 r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku nakazał E. S. (1) zapłacić na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 30 522,91 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz kosztami procesu w łącznej wysokości 2799 zł.

dowód: kopia nakazu zapłaty – k. 59.

Prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym wydanym 6 czerwca 2014 r. w sprawie IV GNc 2095/14, na skutek pozwu wniesionego 30 maja 2014 r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku nakazał E. S. (1) zapłacić na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. kwotę 15 894,66 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz kosztami procesu w wysokości 2616 zł.

dowód: kopia nakazu zapłaty – k. 58.

Wyrokiem zaocznym z 27 sierpnia 2014 r., wydanym w sprawie I C 734/14, Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku m. in. zasądził od E. S. (1) na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 3 247 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt. 2 wyroku).

Wyrokiem z 11 maja 2017 r., wydanym w sprawie XVI Ca 866/16, Sąd Okręgowy w Gdańsku zmienił wyrok Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z 27 lipca 2016 r. I C 734/14, w ten sposób, że uchylił w całości wyrok zaoczny z 27 sierpnia 2014 r. wydany przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku w sprawie I C 734/14 i oddalił powództwo oraz zasądził od od pozwanej E. S. (1) na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialności z siedzibą w G. kwotę 3247 zł tytułem kosztów procesu oraz kwotę 2400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą.

dowód: kopia wyroku – k. 60, kopia wyroku – k. 138.

Wszczęte w 2013 r. postępowanie egzekucyjne przeciwko E. S. (1), prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Lipnie R. D. pod sygn. akt Km 190/13 doprowadziło do ustalenia, że zajęcie wierzytelności w urzędzie Gminy Ż., (...) P., Zarządzie (...) w G. wypadło bezskutecznie. Bezskuteczna była również egzekucja z rachunków bankowych dłużniczki – brak było środków umożliwiających całkowite lub częściowe zrealizowanie zajęcia. Również czynności terenowe w miejscu zamieszkania dłużniczki i w miejscu, w którym prowadziła działalność gospodarczą nie doprowadziły do ujawnienia jakiegokolwiek majątku dłużniczki, z którego mogłaby być prowadzona skuteczna egzekucja.

W toku postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez A. K. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk-Południe w Gdańsku pod sygnaturami KM 279/15 i KM 459/15 nie udało się wyegzekwować od E. S. (1) żadnych kwot. Nadto, komornik ustalił, że przeciwko dłużniczce prowadzone jest jeszcze 20 postępowań egzekucyjnych, zaś jedynym składnikiem majątku dłużniczki jest świadczenie emerytalno-rentowe, z którego egzekucja pozostawała jednak bezskuteczna.

dowód: zaświadczenia – k. 61-62, kopia wysłuchania wierzyciela i dłużnika – k. 431-432.

Obecnie E. S. (1) utrzymuje się wyłącznie z emerytury w wysokości 1482 zł netto. Nie posiada innego majątku i dochodów.

dowód: zeznania świadka E. S. (1) – k. 246-247.

W toku postępowania egzekucyjnego w sprawie Km 327/17, prowadzonej w oparciu o nakazy zapłaty wydane przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku w sprawach IV GNc 1151/13 i 2095/14 oraz wyrok Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z 3 września 2014 r. IV GC 101/14, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Gdyni J. B., wyegzekwował na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. z wierzytelności przysługującej E. S. (1) jako wierzycielowi w postępowaniu egzekucyjnym KM 321/17 przeciwko (...) Sp. z o.o. w G., kwotę 49 280,75 zł.

dowód: kopie: wniosku egzekucyjnego – k. 216, zawiadomień o zajęciu wierzytelności – k. 217-218, 220, potwierdzenie przelewu – k. 219.

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy, istotny dla rozstrzygnięcia stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zaoferowanych przez strony dowodów w postaci dokumentów, których autentyczność nie była przez strony kwestionowana, nie budziła również wątpliwości Sądu.

Odnośnie zawnioskowanych przez pozwaną dowodów na okoliczność tego, że wierzytelności powoda w stosunku do dłużniczki E. S. (1) nie istniały, bowiem to powód działał na szkodę dłużniczki, w postaci dokumentów załączonych do odpowiedzi na pozew (k. 111-119), a także pism procesowych pozwanej z 24 kwietnia 2017 r. i 4 maja 2017 r., Sąd nie uwzględnił ich przy ustaleniu stanu faktycznego. Należy bowiem podkreślić, że w dacie orzekania nakazy zapłaty wydane w sprawach IV GNc 1151/13 i IV GNc 2095/14 są prawomocne i z mocy art. z mocy art. 365 § 1 k.p.c. wiążą nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej w zakresie stwierdzonego w nich obowiązku zapłaty przez dłużniczkę na rzecz powoda wskazanych w nich kwot. Oznaczało to, że wszelka argumentacja pozwanej, że należności stwierdzone tymi orzeczeniami w istocie nie istniały, czy zostały wyliczone w nieprawidłowej wysokości nie mogła mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia i musiała być uznana wyłącznie za polemikę z prawomocnymi orzeczeniami Sądu, zatem wnioski dowodowe dla poparcia tego stanowiska, również zostały przez Sąd pominięte. Dotyczy to również kwestii stwierdzenia w postępowaniu w sprawie IX GC 934/14 Sądu Okręgowego w Gdańsku i I ACa 469/16 Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, że umowa leasingu nr (...) okazała się nieważna. Nie ma to bowiem, niejako automatycznego przełożenia na stwierdzenie, że wierzytelności stwierdzone prawomocnymi nakazami zapłaty nie istnieją. Dopóki bowiem, poprzez odpowiednie środki prawne, orzeczenia te nie zostaną uchylone lub pozbawione wykonalności, w dalszym ciągu odnosi się do nich przepis art. 365 § 1 k.p.c., a zatem w dalszym ciągu wiążą również Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Odnośnie zeznań świadków E. S. (1) i A. T. (2), to Sąd pominął zeznania świadków na okoliczności nieistnienia wierzytelności, których dotyczy przedmiotowe powództwo, z przyczyn określonych powyżej – są one stwierdzone prawomocnymi orzeczeniami Sądu. Natomiast co do sytuacji finansowej dłużniczki E. S. (1), Sąd dał wiarę tym zeznaniom w takim zakresie, w jakim były one zgodne z pozostałym materiałem dowodowym, zwłaszcza w zakresie dokumentów, w tym z postępowań egzekucyjnych.

Przed przystąpieniem do oceny merytorycznej zasadności powództwa, odnieść należało się jeszcze do wniosku pozwanej o zawieszenie postępowań w niniejszej sprawie do czasu rozpoznania przez Sąd powództw o pozbawienie przedmiotowych nakazów wykonalności. Wprawdzie przepis art. 177 § 1 pkt. 1 k.p.c. daje Sądowi możliwość zawieszenia postępowania w sprawie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, jednakże w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła. Przede wszystkim dłużniczka E. S. (1) wytoczyła powództwa opozycyjne (art. 840 k.p.c.), oparte na zarzucie, że jedna z umów leasingu, której dotyczą nakazy zapłaty, uznana została przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w innym postępowaniu za nieważną. Należy pamiętać, że powództwo opozycyjne, w przypadku orzeczeń sądowych, nie może prowadzić do ponownej merytorycznej oceny prawidłowości rozstrzygnięcia w sprawie, a jedynie, umożliwia pozbawienie tytułu egzekucyjnego wykonalności w przypadku spełnienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 840 k.p.c., które co do zasady dotyczą zdarzeń, jakie miały miejsce po powstaniu tytułu egzekucyjnego. Powództwo to nie służy zatem do swego rodzaju dodatkowej kontroli instancyjnej orzeczenia. W ocenie Sądu zatem, nie było podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie.

Zgodnie z przepisem art. 527 § 1 k.c., gdy w skutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. To czy czynność prawna dłużnika krzywdzi wierzycieli, należy oceniać nie według chwili dokonania tej czynności, lecz według chwili jej zaskarżenia i wyrokowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z 22 marca 2001 r., V CKN 280/00, Lex Polonica).

W dacie wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie, a także wydania wyroku, jedynym składnikiem majątku dłużniczki E. S. (1), z którego mogłaby być prowadzona skuteczna egzekucja było prawo własności nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) lokal nr (...). Świadczy o tym niewątpliwie wynik postępowania egzekucyjnego w sprawach Km 190/13, Km 279/15 i Km 459/15 – jedynym składnikiem majątku dłużniczki było bowiem jedynie świadczenie emerytalno-rentowe, przy czym, z uwagi na ilość toczących się przeciwko niej postępowań egzekucyjnych, egzekucja z niego i tak okazała się bezskuteczna. Nie budziło wątpliwości Sądu, że w tych datach, dłużniczka była niewypłacalna m. in. na skutek usunięcia z jej majątku w drodze spornych umów darowizny składnika majątku w postaci prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Nie można było również stwierdzić, na gruncie art. 527 § 1 k.c., braku świadomości dłużniczki E. S. (1), że działa z możliwym pokrzywdzeniem wierzycieli.

W orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje się na gruncie art. 527 k.c., że świadomość pokrzywdzenia istnieje, gdy dłużnik wie, że na skutek czynności prawnej określone walory wyjdą z jego majątku lub do niego nie wejdą, a wierzyciele będą mieli trudności z zaspokojeniem. Dla przyjęcia świadomości pokrzywdzenia nie musi przy tym występować pewność, że czynność prawna przez niego dokonana spowoduje dla wierzycieli niemożność zaspokojenia, a wystarczające jest przewidywanie, że to może nastąpić i godzenie się na takie możliwe konsekwencje swojego działania. Działanie dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli nie musi oznaczać działania w takim celu, a wystarczające jest branie pod uwagę, że w wyniku dokonanej czynności prawnej sytuacja wierzycieli może ulec pogorszeniu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt V ACa 27/10, Lex 1133395, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 1 kwietnia 2015 r. I ACa 25/15, Lex nr 1724093).

Przywołany przepis dla skutecznego zaskarżenia czynności wymaga także tego, by osoba trzecia, która była stroną tej czynności wiedziała, że działanie dłużnika podejmowane jest ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli lub miała możliwości dowiedzenia się o tym przy dołożeniu należytej staranności. Ten ostatni wymóg nie dotyczy jednak czynności prawnej, w wyniku której osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, czyli w sytuacji m.in. umowy darowizny, która jest przedmiotem oceny w nin. postępowaniu.

Z powyższego wynika, że dla uznania danej czynności za bezskuteczną pomiędzy czynnością prawną dłużnika a powstałym stenem niewypłacalności. By uznać czynność za bezskuteczną wystraczające jest ustalenie, że dokonanie przez dłużnika czynności prawnej było warunkiem koniecznym powstania lub pogłębienia się jego niewypłacalności. Co więcej, czynność prawna może być zaskarżona także wówczas, gdy nie jest jedyną, ale jedną z przyczyn niewypłacalności dłużnika a dla przyjęcia, że doszło do pokrzywdzenia wierzyciela, stan niewypłacalności oceniany jest nie na chwilę dokonywania czynności, ale na chwilę zaskarżenia czynności tj. wniesienia pozwu o uznanie czynności za bezskuteczną i chwilę orzekania (tak m.in. Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 21.01.2015r. wydanym w sprawie sygn. akt I ACa 1641/14).

Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym dokumenty co do stanu majątkowego dłużniczki E. S. (1) dokonane w postępowaniach egzekucyjnych (Km 1902/13, Km 279/15 i Km 459/15), ale także złożone wraz z wnioskiem dowodowym z 19 czerwca 2015 r. dokumenty, uznać należało, że dłużniczka E. S. (1) musiała co najmniej liczyć się z tym, że usuwając ze swego majątku przedmiotowe prawo własności nieruchomości co najmniej utrudnia zaspokojenie wierzytelności wobec niej. Jak wynika z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011 (PIT-36L), a zatem w roku, w którym dokonana została pierwsza darowizna, dłużniczka osiągnęła wprawdzie przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1 040 219,57 zł, jednakże niemal w całości został on pochłonięty przez koszty prowadzonej działalności w wysokości 1 035 435,82 zł. Dochód wyniósł jedynie 4 783,75 zł. Odnośnie złożonych umów na wykonywanie usług transportowych i faktur wystawionych przez dłużniczkę w 2011 r., brak jest możliwości zweryfikowania na podstawie złożonych dokumentów, jak powyższe przychody przekładały się na rzeczywiste aktywa – majątek trwały, obrotowy, środki finansowe w kasie i rachunkach bankowych, tj. składniki majątkowe pozwalające na zaspokojenie wierzycieli. Ma to istotne znaczenie w sytuacji, gdy przychody z tego tytułu praktycznie w całości niwelowane były przez koszty prowadzonej działalności. Dopiero w 2012 r. dochód z prowadzonej działalności gospodarczej był wyższy i wyniósł 67 012,56 zł, przy czym również trudno zweryfikować, jak kwota ta przełożyła się na rzeczywistą sytuację majątkową dłużniczki, tym bardziej, że zainicjowana w 2013 r. egzekucja (Km 190/13) ujawniła, że już w 2013 r. dłużniczka nie posiadała żadnych składników majątkowych, z których mogła być prowadzona skuteczna egzekucja.

Potwierdziła to również dłużniczka E. S. (1) zeznając w charakterze świadka. Przyznała, że już w 2012 r. nastąpiło ograniczenie liczby wykonywanych przewozów i pod koniec tego roku planowała już zakończenie działalności gospodarczej (k. 246), a ponadto, że środki uzyskane ze sprzedaży jedynych środków trwałych posiadanych przez nią, tj. pojazdów, pozwoliły wyłącznie na zaspokojenie wierzytelności wobec pracowników, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego.

Oceniając zatem w dacie zaskarżenia spornych umów darowizny skargą pauliańską w niniejszej sprawie i w dacie wyrokowania, sytuację majątkową dłużniczki E. S. (1), usunięcie z jej majątku składnika majątkowego w postaci przedmiotowej nieruchomości doprowadziło do pogłębienia zagrożenia niewypłacalnością, z czym dłużniczka, co najmniej musiała się liczyć.

W ocenie Sądu, nie było wątpliwości, powodowa Spółka była wierzycielem E. S. (1) i wobec braku dobrowolnego świadczenia, wszczęła przeciwko dłużniczce postępowanie egzekucyjne, które nie przyniosło zaspokojenia, nadto, iż w chwili składania pozwu E. S. (1) była niewypłacalna i taką pozostawała również na chwilę orzekania.

W toku postępowania nie wykazano by dłużniczka posiadała inny majątek, by posiadała oszczędności. Dłużniczka uzyskiwała stałe dochody, jednak nie wynikało z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, by te dochody były przeznaczane na inne cele niż te związane z prowadzoną działalnością czy też cele konsumpcyjne. Poza tym w 2011 r. dochód E. S. (1) z prowadzonej działalności wyniósł niespełna 5 000 zł. Wyzbycie się więc prawa do lokalu (bo de facto pozostawienie sobie przez dłużniczkę jedynie 1 udziału było przeniesieniem całości uprawnień) doprowadziło do sytuacji, w której aktualni wierzyciele E. S. (1) nie mają możliwości zaspokojenia swoich wierzytelności, czyli zawarcie umów darowizny doprowadziło do stanu jej niewypłacalności.

Jak wynika z analizy dokumentów z akt sprawy I C 654/14 tut. Sądu, już w 2011 r. E. S. (1) nie zaspokoiła roszczenia W. P. z tytułu zapłaty za dostarczony pojazd, co skończyło się wydaniem przeciwko niej prawomocnego wyroku z 16 kwietnia 2012 r. przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku, sygn. akt V GC 265/11 (k. 433 i nast.) Zawierając w maju 2011 r. pierwszą umowę darowizny i doprowadzając do usunięcia ze swojego majątku składnika o najwyższej wartości, musiała liczyć się z tym, że przez taką czynność może spowodować niemożność zaspokojenia się wierzycieli. Oczywistym jest dla Sądu przy tym, że egzekucja z udziału prawa do lokalu jest dużo mniej skuteczna niż egzekucja całego prawa, a przez to utrudniona. Poza tym ostatecznie dłużniczka przeniosła na rzecz córki niemal pełnie uprawnień do lokalu, potwierdzając tym samym – w ocenie Sądu – rzeczywisty cel również pierwszej umowy, czyli usunięcie z majątku składnika, który mogłyby stanowić przedmiot skutecznej egzekucji. Sąd nie miał więc wątpliwości co do tego, że tak pierwsza jak i druga umowa darowizny prawa do lokalu, została dokonana ze świadomością możliwości pokrzywdzenia wierzycieli.

Dla Sądu nie były również wiarygodne twierdzenia pozwanej i dłużniczki E. S. (1), że rozbicie przekazania pozwanej przedmiotowego lokalu na dwie odrębne umowy dokonane w odstępie ponad roku i nie objęcie nimi całego prawa własności spornego lokalu, były wynikiem ustaleń pomiędzy jej rodzicami. Nawet jeżeli rodzice pozwanej uzgodnili, że dokonają na rzecz córki darowizny swoich praw do lokali, to jednak – w ocenie Sądu - termin zawarcia pierwszej jak i drugiej umowy zawartej między córka i matką, wynikał wyłącznie z pojawiających się problemów jakie E. S. (1) miała z zapłatą na rzecz wierzycieli. Dla Sądu nieprzekonującym było to, że termin zawarcia umów wynikał z tego, że w tym samym czasie ojciec pozwanej dokonał na jej rzecz darowizny praw do innego lokalu. Dla Sądu niewiarygodne były również twierdzenia E. S. (1) co do przyczyny darowania córce początkowo jedynie udziału w prawie do lokalu w wysokości ¾. Z pewnością, pozostawiając sobie udział w prawie do lokalu, dłużniczka nie działała w celu zapewnienia sobie praw do skorzystania ze zniżek w Spółdzielni. Jeśli w rzeczywistości taki byłby cel częściowej darowizny, to E. S. (1) przed pierwszą umową musiałby się dowiedzieć jakie wymagania trzeba spełnić, by ze zniżek w Spółdzielni skorzystać. Skoro o takie informacje nie wystąpiła przed pierwszą darowizną to nie mogła mieć żadnej pewności, że dla skorzystania z ulg wystarczy jej pozostawiona ¼ udziału w prawie do lokalu. Zawarcie drugiej umowy, rok po pierwszej, w sytuacji już spotęgowanych trudności finansowych dłużniczki, nie pozostawia wątpliwości, że nastąpiło to by usunąć z majątku E. S. (1) niemal całość praw do lokalu. E. S. (1), mimo pozostawania członkiem Spółdzielni, nie nabyła kolejnego prawa do lokalu, nie uzyskała więc żadnych korzyści z faktu, pozostawienia sobie 1 udziału w prawie do darowanego lokalu. W. to w ocenie Sądu przekonuje, że twierdzenia pozwanej co do przyczyn darowania prawa do lokalu i okoliczności związane z jego przeniesieniem, nie są przekonujące. Zostały przedstawione na potrzeby nin. postępowania jedynie dla zatajenia rzeczywistych przyczyn zawarcia umów darowizny, których faktycznym celem, wobec istnienia niezaspokojonych należności, było wyprowadzenie z majątku E. S. (1) składnika o najwyższej wartości, co doprowadziło do sytuacji, w której powódka nie może uzyskać zaspokojenia istniejących należności.

Mając zatem na uwadze całokształt okoliczności sprawy, Sąd uznał, że powództwo w kształcie nadanym mu pismem powoda z 28 lutego 2017 r. zasługiwało w przeważającej części na uwzględnienie. Oddaleniu podlegało jedynie w zakresie należności z tytułu kosztów procesu zasądzonych wyrokiem zaocznym z 27 sierpnia 2014 r. I C 734/14 – umknęło bowiem stronie powodowej, że prawomocnym wyrokiem z 11 maja 2017 r., wydanym w sprawie XVI Ca 866/16, Sąd Okręgowy w Gdańsku zmienił wyrok Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z 27 lipca 2016 r. I C 734/14, w ten sposób, że uchylił w całości wyrok zaoczny z 27 sierpnia 2014 r. wydany przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku w sprawie I C 734/14 i oddalił powództwo oraz zasądził od pozwanej E. S. (1) na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialności z siedzibą w G. kwotę 3247 zł tytułem kosztów procesu oraz kwotę 2400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą. Powód nie dokonał w tym zakresie stosownej modyfikacji żądania pozwu, zatem uznanie spornych czynności za bezskuteczne dla zaspokojenia należności wynikającej z kosztów procesu zasądzonych wyrokiem zaocznym z 27 sierpnia 2014 r., należało oddalić.

W pozostałym zakresie, uznając, że powód w piśmie procesowym z 28 lutego 2017 r. dokonał skutecznego cofnięcia pozwu, na mocy art. 203 § 1 k.p.c. i art. 355 § 1 k.p.c. Sąd umorzył postępowanie.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c., uznając, że powód uległ jedynie co do części swego roszczenia, tj. kosztów procesu zasądzonych uchylonym wyrokiem zaocznym. Cofnięcie pozwu w części objętej pismem z 28 lutego 2017 r. nastąpiło wskutek częściowego zaspokojenia przez dłużniczkę należności wobec powoda już w toku procesu, zatem na gruncie orzeczenia o kosztach procesu, pozwaną należy traktować jako stronę przegrywającą spór. Powód ostatecznie uległ co do kwoty 5 415 zł, zatem co do 8 % wartości przedmiotu sporu wynoszącej 68 665,21 zł, co uzasadniało nałożenie na pozwaną obowiązek zwrotu powodowi całości kosztów procesu, na które złożyły się:

1.  opłata sądowa od pozwu wraz z opłatą uzupełniającą, tj. 50 zł i 3384 zł,

2.  koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3617 zł,

3.  koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym w wysokości 900 zł,

tj. łącznie 7951 zł.

Sygn. akt I C 1871/15

ZARZĄDZENIE

(...)

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

(...)